Andrzej Niemojewski

W CISZY WIEJSKIEJ

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

II.

III.

IV.

V.

VI.

VII.

VIII.

IX.

X.

W CISZY WIEJSKIEJ

Andrzej Niemojewski

Dalej z nami, kto rozpacza,
Kto wspomina i kto życzy.

A. Mickiewicz.

I.

POD KRZYŻEM.

Dzień blady na niebie i szumi ulewa.

Pójdź, wyjrzym na drogę, mój bracie!

Tam jakaś gromada w dal idzie i śpiewa,

Przystaje u krzyża.Wiatr głucho powiewa,

Lud wyległ, nie słychać nic w chacie!

Tu stańmy, na. wzgórku. Co ciągnie tam człeka!

Czy widzisz ? Tłum bosy, kij w dłoni,

Na plecach tobołki, znać droga daleka!

Przyklękali pod krzyżem, po twarzach deszcz ścieka...

Idź, bracie, zapytaj, kto oni?

Lub czekaj, śpiewają., przerywać nie trzeba.

Patrz, zwolna rozchodzą się chmury,

Deszcz ustal i wiatr już odsłonił pół nieba.

To może kompania?... Leć. przynieś im chleba!

Ach, może do Jasnej szli Góry ?

Nie!... Wszystkie kompanje od dawna wróciły,

Ksiądz po nie wychodzi o staję,

Dziś księdza nie widać!... Trud łamie im siły,

Pójdź, trzeba ich spytać, bo jak mi Bóg miły

Aż serce w człowieku się kraje !

Już śpiewać przestali, przysiedli u krzyża,

Posępnie wzrok wodzą w około.

Idź teraz! Patrz, zewsząd lud do nich się zbliża!

Cóż? Byłeś?... Tak chmurny powracasz od krzyża

I smutno pochylasz w dół czoło?...

Czyż prawda?... To naród nieszczęsnych pielgrzymów!

Gdzież spieszą ?... Żegnają swą ziemię !

Nie ujrzą już więcej swych wiosek, swych dymów,

Nie zwróci ich z drogi sto armji, sto Rzymów,

Żyć pragną, tu ginie ich plemię!

Tu wieków dziesiątek siłami wspólnemi

Walczyli o dolę swą ciemną,

Z rozpaczą rośliny trzymali się ziemi...

Przez wieków dziesiątek rękami czarnemi

Daremno walczyli, daremno !

Po tylu stuleciach znów dalej iść muszą

Za rzeki, za kraje, za morza!

Choć w sercu żal wzbiera, choć targa ból duszą,

Jak chmury za wiatrem iść muszą, iść muszą

Na obce, nieznane przestworza !

Patrz, lud nasz otacza ich kołem i pyta,

Jak gdyby sam jutro chciał ruszyć!

Wieś cała wyległa! Patrz, droga, zabita!

O Jezu Maryja!... aż piersi płacz chwyta,

Choć radbyś go w sobie zagłuszyć!

Patrz, z dworu pan wyszedł i patrzy po tłumie,

Twarz jego łatami zorana,

Na kiju się oparł, spogląda w zadumie,

On chciałby ich zwrócić, lecz zwrócić nie umie...

Widzicie ? Łzy w oku u pana...

Bieleje na drodze samotnie skroń siwa,

Tłum zwolna w dal mglistą, odchodzi,

Polami mknie tuman i pochód zakrywa,

Deszcz znowu zacina, wiatr znowu się zrywa

I głucho pod krzyżem zawodzi.

Ten Chrystus zczernialy nad ludzkich głów rzeką

Rękami zwisłemi nad światy

Wskazuje tłumowi po drodze daleko

Za kraje, za morza... Pójdź, bracie, łzy cieką,...

Już znikli... Wracajmy do chaty! —

II.

JEDNA Z TYSIĄCA NOCY.

Drew dorzuć do ognia! — Za oknem wichura,

Na szybie grom czasem zaświeci.

Dreszcz człeka przejmuje... Noc huczy ponura

A w duszy myśl ciemna przeciągu jak chmura

I w nocny świat leci a leci...

W tej chmurze tłum widać... U morza szumnego

Przystaje, odmęty wrą nisko

A statki jak widma od brzegów w dal biegą...

Ha, gdzież my?!... Tu izba... Na Boga żywego!...

Drew dorzuć!... Niech bucha ognisko!

Weź książkę, przeczytaj z niej głośno... Myśl może

Ucichnie... Wszak uczyć się trzeba!

Wszak mówią, że książka na wszystko pomoże!

Gdy próżno sierp dzwoni, gdy darmo pług orze,

Bierz książkę... Kto wola tam chleba?!...

Na kartach litery jak wojska szeregi

W dal suną a cicho a głucho,

Zastępy bez końca przez białe brną śniegi...

Znajome zastępy, znajome szeregi,

Jęk znany uderza o ucho!

Brnij chłopie z bagnetem!... Tam kresy olbrzymie

Turecka oblewa nawala!

Idź sztandar mocarzy tam zatknąć w dział dymie !

Tron zadrżał... Trza zbawcy... Gzy słyszysz twe imię?

Hej, naprzód! Do boju grzmią działa!...

Upadasz... Sił brakło ?... Czy widzisz sprzężaje

Ciągnące po sinym obszarze ?

Poznajesz to zboże ?... Idź zlewać krwią kraje!

Chłop świata, mocarzom krew, zboże oddaje,

On zdycha, lecz żyją mocarze!...

Gra wicher po polach, jaśnieją pożogi,

A wojska wracają jak mary...

Sierp chwytaj ! Gdzie plony ? Szarzeją odłogi...

O ucz się, o pracuj, tymczasem jedz głogi

Lub ruszaj na obce obszary...

Przygasło ognisko, mrok w izbie zapada,

Myśl niby ptak tłucze się w chacie...

Co tobie dziś, człeku?... Za oknem wiatr biada,

Pójdź, izbę zamkniemy, odwiedzim sąsiada

A może uradzim co, bracie ?...

Koniec wersji demonstracyjnej.

III.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

V.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej