Stanisław Bełza

RATUJMY SIEROTY ŚLĄSKIE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I

II.

RATUJMY SIEROTY ŚLĄSKIE

Stanisław Bełza

I

W dziejach Górnego Śląska, dwa ostatnie lata zapisały się niezmiernie znamiennie. Znamiennie i tragicznie.

Kiedy po odparciu ostatniej ofensywy niemieckiej na Paryż, w lecie 1918 roku, wojska sprzymierzone ruszyły na Niemców, i pędząc ich przed sobą gotowały im zasłużony los, a po drugiej stronie oceanu, zakiełkowały niby ziarna rodzajne w błogosławionej glebie, złote myśli, które zwiastując światu wielką ulgę otrząśnięcia się ze śmiertelnego grzechu dopuszczenia do zbrodni rozbioru Polski, nam zapowiedziały wielką radość połączenia w jeden organizm państwowy wszystkich ziem, niewątpliwie zaludnionych przez polski lud, Śląsk Górny mający ludu tego stosunkowo ze wszystkich polskich dzielnic najwięcej, przejęty został elektrycznym dreszczem.

Bo i jakże.

Od chwili gdy w roku 1744 w następstwie rabusiowskiej wojny został on przynależytością państwową Prus, i wzmógłszy je, stał się, jeżeli tak powiedzieć można, ze względu na bliskie swoje sąsiedztwo z Polską nabitą lufą wymierzoną w jej pierś, nie było znęcań, jakichby nie dopuścił się jego zaborca, by zetrzeć z niego to, co jest świętością każdego, niezgangrenowanego ludu: jego narodowy, odrębny od obcych ludów charakter.

Więc zaledwie poczuł on na sobie dotknięcie pazurów Prusaka, patrzeć na to nietylko musiał jak jego synowie w wojnie 7-letniej, potokami krwi swojej budować byli zniewoleni wielkość i potęgę Hohenzollerna, ale i na to, jak pozbawione naturalnej opieki jego córki, na każdym kroku dotknięte były urągowiskiem, że innym niż kraju ich zaborca językiem, śmiały do Boga na modlitwy skrzydłach słać żal za dolę, jaka się stała niezasłużonym ich rodzinnej ziemi udziałem. Czas, który koi wszystko, bo jak słusznie powiedział poeta, ma czas, bólu tego nie zmniejszał i nie koił, urągowisko nad Śląska polskością powiększała z każdym dniem wzgarda, jakiej mu nie szczędził ten, który stał się jego władcą, w miarę powodzeń swojego wroga uczuwał coraz silniejszy nacisk śruby druzgocącej w nim wszystko co się rwało do słońca i życia, a gdy pod Sedanem i Paryżem padła przed pół wiekiem orędowniczka wolności narodów Francja, i na widowni politycznej Europy w sile i wielkości ukazała się ponura zmora Bismarka, dola nieszczęsnej tej piastowskiej dzielnicy stała się jedną, jeśli nie fizyczną to duchową martyrologją.

Więc kto się zdziwi, że gdy rozeszła się po Śląsku Górnym po powaleniu na ziemię Prusaka wieść radosna, iż Polski własnością stać się musi wszystko co na zwartem terytorjum po polsku w Europie myśli i czuje, Śląsk Górny, który już pod ten czas nie inaczej myślał i czuł, doznał wrażeń, jakich doznaje długo więziony w prętach klatki żelaznej ptak, gdy mu dobroczynna ręka uchyli okienko, odcinające go od powietrznych, pełnych światła i aromatów przestrzeni.

Ale wrażeniom tym Górnego Śląska, sądzone były w tych ostatnich dwóch latach przeżycia ciężkie i niespodziewane.

Nad wyraz ciężkie.

Bo radość jego z rozbrzmiałych po świecie wielkiego prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej haseł, zamroczoną została obrazem tego, na co spoglądać po usłyszeniu ich był przymuszony, bo wrota wprowadzające go do utęsknionej ojczystej świątyni, ujrzał on zasiane przeszkodami, utrudniającemi mu do ich ołtarzy czcinajgodniejszych, wstęp.

Jako niewątpliwie ziemi polskiej, przyobiecano mu zrazu, że jak dziecko ukochanej matce, oddany zostanie matce tej wprost, wkrótce jednak usłyszał zdumiony, że jak gdyby wątpiąc o tem, czy uczucia jego nie skłaniają się raczej ku macosze, orzeczono pod wpływem międzynarodowych machinacji i intryg, że ma się wypowiedzieć, ku której z nich bije miłością jego serce.

I w nadziei, pójdę dalej i powiem, w cichem, choć wstydliwem nieco, Anglii zwłaszcza a w części i Włoch pożądaniu, by z tą macochą a nie z matką złączył się nierozerwalnymi już węzły, zamiast zapytać się go o to natychmiast, by go nie trzymać w niepewności stanie, męczyć mu się nakazano półżyciem, w warunkach jednych z najcięższych, jakie w kolei wieków przeżywały ujarzmione narody. W jednych z najcięższych. Kto zna z dziejów dobrze Prusaka, a grzeszy Polak jeśli go nie zna lub poznać dobrze się nie stara, nie znajdzie w powiedzeniu tem przesady, nie może więc nie wstrząsnąć się z oburzenia, że nie ulżono nic na ten czas przejściowy z ciężaru jarzma, jakie tłoczyło nieszczęsnych dzieci jego kark. Bo ten, w którego szponach niebacznie go pozostawiono, przez te dwa lata, został z woli Europy tem, czem półtora wieku przeszło na Śląsku był, bo władza cała nad nim pozostała wyłącznie w jego rękach, bo jak gdyby w tym celu, by mu umożliwić jak najowocniejszą dla zatrzymania sobie tej ziemi roboty, nie ograniczono w niczem bezwzględnych jego w niej praw.

Nie byłby Prusak, ten oświecony, gospodarny, rządny i karny, ale w gruncie rzeczy cywilizowany barbarzyńca Prusakiem, gdyby tego niedopatrzenia koalicyi nie wykorzystał, jakoż wszczął on działalność krecią, by Śląsk w szponach swoich zatrzymać, niby pająk snuć zaczął przędzę, by nią upatrzone przez siebie ofiary omotać i z żywotnej wyssać krwi.

Z oburzeniem i wstrętem zapiszą kiedyś roczniki historyi, czego on w tych dwóch ostatnich latach pod okiem Europy na Śląsku nie dokonał, i rejestrując gwałty, jakim się obojętnem okiem na nim ona przyglądała, jeśli nie wyraźnej w stosunku do nas jej złej woli, dadzą potomnym najniezawodniej wyraz zdumieniu, że w potokach krwi, jakiemi w ciągu czteroletniej wojny zalał ten, którego pokonała ona cały świat, dozwoliła zatonąć uświadomieniu, czem w rzeczywistości jest on.

Znamiennie więc, nad wszelki opis znamiennie zapisały się w rocznikach Śląska dwa te ostatnie lata, grały one, że tak powiem, na nerwach dzieci tej nieszczęsnej ziemi,- przerzucały je z wiary do zwątpienia, z nadziei do rozpaczy, aż wyładowały się dwukrotnie w rozrachunku krwawym. I tu właśnie przejawił się lat tych straszny tragizm. Bo ten rozrachunek nie był rycerskim jako żywo między szermierzami walczącymi z sobą z odsłoniętą przyłbicą, ale miał wszystkie cechy zbójeckich metod, jakim hołduje nie ten, o którym wyraził się Krasiński, że „szablę kocha, wstyd mu noża", ale ten co nożem zbója i bandycką pałką zawsze i wszędzie torował sobie drogę, ufając im i przekładając je zawsze ponad rycerski miecz.

Takim właśnie, nożem i taką pałką, ugodzony padł w okropnych dniach sierpniowych zaprzeszłego roku w Katowicach mąż, którego nazwisko stać nam winno zawsze na pamięci, ilekroć przed okiem dusz naszych przesuną się ostatnie obrazy męczeństwa bratniej naszej Piastowskiej Ziemi.

Mężem tym jest Doktór Andrzej Mielęcki.

Koniec wersji demonstracyjnej.

II.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej