Jonathan Swift

PODRÓŻE DO WIELU ODLEGŁYCH NARODÓW ŚWIATA

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

List kapitana Gullivera do jego kuzyna Sympsona

CZĘŚĆ I

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

CZĘŚĆ II

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

CZĘŚĆ III

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

Rozdział VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

ROZDZIAŁ IX

ROZDZIAŁ X

ROZDZIAŁ XI

CZĘŚĆ IV

ROZDZIAŁ I

ROZDZIAŁ II

ROZDZIAŁ III

ROZDZIAŁ IV

ROZDZIAŁ V

ROZDZIAŁ VI

ROZDZIAŁ VII

ROZDZIAŁ VIII

ROZDZIAŁ IX

ROZDZIAŁ X

ROZDZIAŁ XI

ROZDZIAŁ XII

PODRÓŻE DO WIELU ODLEGŁYCH NARODÓW ŚWIATA

W czterech częściach Przez Lemuela Gullivera, początkowo Lekarza okrętowego, a następnie Kapitana licznych okrętów.

Jonathan Swift

List kapitana Gullivera do jego kuzyna Sympsona

Mam nadzieję, że gotów będziesz wyznać publicznie, jeśli kiedykolwiek wezwą cię, abyś tak uczynił, jak to jedynie wielkim i nieustannym naleganiem zmusiłeś mnie do ogłoszenia tej niepełnej i nie uporządkowanej opowieści o mych podróżach; poleciłem wówczas, aby najęto kilku młodych gentlemenów przebywających w jednym z obu uniwersytetów, którzy wprowadziliby ład i poprawili styl tak, jak to za mą radą uczynił z książką mego kuzyna Dampiera Podróż dokoła świata. Nie przypominam sobie jednak, abym dał ci prawo wykreślania, a tym bardziej dopisywania czegokolwiek; lecz skoro już mowa o tym, zmuszony jestem odrzucić wszystkie owe dodatki, a szczególnie ustęp dotyczący Jej Majestatu, zmarłej Królowej Anny, która pozostawiła po sobie najświątobliwszą i najbardziej chwalebną pamięć, a czciłem ją i szanowałem bardziej niż jakąkolwiek istotę ludzkiego rodzaju. Lecz ty lub twój autor wtrętów winniście byli wziąć pod rozwagę, że nie jest rzeczą uczciwą wychwalanie, wbrew mej woli, jakiegokolwiek człekokształtnego zwierzęcia przed obliczem mego pana Houyhnhnma: zresztą, stwierdzenie takie jest najzupełniej fałszywe, gdyż przebywałem w Anglii podczas części panowania Jej Majestatu i, o ile wiem, rządziła ona z pomocą pierwszego ministra; nie, nawet dwu kolejnych ministrów; pierwszym z nich był Lord Godolphin, a drugim Lord Oxford; tak więc kazałeś mi rzec coś, czego nie ma. Podobnie w opowieści o Akademii Projektorów i w kilku ustępach przemówienia do mego pana Houyhnhnma, bądź to opuściłeś niektóre istotne okoliczności, bądź też pomieszałeś je i pozmieniałeś w taki sposób, że z trudem poznaję własne dzieło. Gdy napomknąłem ci o tym wcześniej listownie, odparłeś uprzejmie, że lękasz się popełnienia obrazy, gdyż ludzie sprawujący władzę bardzo czujnie badają druki i Skłonili są nie tylko do tłumaczenia rzeczy po swojemu, lecz do karania wszystkiego, co przypomina innuendo (tak to, jak mi się wydaje, nazwałeś). Lecz powiedz, proszą, jak może coś wypowiedzianego przeze mnie przed tyloma laty w odległości przekraczającej piąć tysięcy mil i podczas innego panowania odnosić się do któregokolwiek z Yahoosów strzegących obecnie trzody; tym bardziej, że mało dbałem wówczas o nich i nie groziło mi nieszczęście, jakim jest żywot pod ich rządami? Czyż to nie ja mam najwięcej przyczyn do wyrzekania, gdy widzę tych właśnie Yahoosów w pojazdach ciągniętych przez Houyhnhnmów, jak gdyby ci ostatni byli bydlętami, a owi stworzeniami rozumnymi? Doprawdy, pragnienie uniknięcia tak straszliwego i ohydnego widoku było główną przyczyną mego usunięcia się tutaj.

Uznałem za właściwe, że tyle właśnie muszę powiedzieć ci w związku z tobą samym i zaufaniem, którym cię obdarzyłem.

Następnie winienen zganić siebie za wielki brak rozsądku, który kazał mi ulec prośbom i fałszywemu, wielce niezgodnemu z mym poglądem, rozumowaniu twemu i kilku innych ludzi, abym ścierpiał ogłoszenie drukiem mych podróży. Wspomnij, proszę, że gdy nalegałeś na mnie powołując się na dobro publiczne, prosiłem cię nieustannie, byś wziął pod uwagę, że Yahoosi są gatunkiem zwierząt zupełnie niezdolnym do poprawy dzięki nauczaniu lub przykładom; zostało to teraz udowodnione, gdyż choć miałem prawo przypuszczać, że położą pełny kres wszystkim występkom i zgorszeniu, przynajmniej na tej niewielkiej wyspie; spójrz, oto minęło ponad sześć miesięcy od twego ostrzeżenia, a nie mogę dostrzec, by książka moja wywarła choć jeden ze skutków zgodnych z mymi pragnieniami: chciałem, abyś dał mi znać listownie, kiedy wytępiona zostanie partyjna stronniczość; sędziowie staną się uczeni i sprawiedliwi; adwokaci uczciwi i skromni z domieszką zdrowego rozsądku; Smithfield rozpłomieni się piramidami ksiąg prawniczych; wychowanie młodzieży szlacheckiej ulegnie zupełnej odmianie; lekarze zostaną wygnani; samice Yahoosów zaczną obfitować w cnotę, cześć, prawdę i rozsądek; zgraje służalców dworskich, otaczających łoże budzącego się ministra, przetrzebione będą i wypielone jak chwasty; rozum, zasługa i uczoność zostaną nagrodzone, a wszyscy, którzy prasę drukarską znieważają prozą lub wierszem, zostaną skazani na to, aby jedynie siebie owijali w swą bawełnę i gasili pragnienie jedynie własnym atramentem. Na te i tysiąc innych reform liczyłem niezłomnie, ośmielony przez ciebie; gdyż doprawdy łatwo je można było wyłuskać z rad zawartych w mej książce. Trzeba bowiem stwierdzić, że siedem miesięcy to dość czasu, by naprawić wszelkie występki i głupstwa, którym Yahoosi podlegają, gdyby tylko natura ich była zdolna, choćby w najmniejszym stopniu, skłonić się ku cnocie i mądrości; jak dotąd jednak, wielce jesteś odległy od spełnienia mych nadziei, choćby w jednym z twych listów; przeciwnie, nasz posła niec co tydzień przynosi brzemię oskarżeń, rozwiązań, refleksji, wspomnień i głosów strony przeciwnej, w których, jak dostrzegłem, oskarża się mnie o to, że spotwarzam wizerunki wielkich mężów stanu, poniżam rodzaj ludzki (gdyż mają czelność nadal tak go określać) i lżę płeć niewieścią. Znajduję także, że ci, którzy piszą te śmiecie, nie są zgodni, gdyż niektórzy nie zezwalają mi być autorem mych własnych podróży, gdy inni czynią mnie autorem książek całkowicie mi nie znanych.

Drukarz twój, jak znajduję, był tak nieuważny, że powikłał bieg czasu, myląc daty rozpoczęcia niektórych mych podróży i powrotu z nich, wpisując niewłaściwe lata, miesiące lub dni. Jak słyszę, mój oryginalny rękopis został całkowicie zniszczony po wydrukowaniu książki. Nie pozostała mi już także ani jedna kopia; posyłam ci, mimo to, nieco poprawek, które możesz wprowadzić, jeśli kiedykolwiek nastąpi drugie wydanie; nie mogę jednak obstawać przy nich, lecz pozostawię tę sprawę rozważnym i nieuprzedzonym Czytelnikom, by poprawili, co zechcą.

Doszły mnie słuchy, że niektórzy nasi morscy Yahoosi oceniają mój język morski jako błędny, niewłaściwy w wielu miejscach i nie będący obecnie w użyciu. Nie mogę temu zaradzić. W młodości, podczas mych pierwszych podróży, pobierałem naukę u najstarszych żeglarzy i nauczyłem się mówić ich językiem. Lecz od owego czasu odkryłem, że morscy Yahoosi skłonni są, na wzór lądowych, ulegać nowinkom mowy, która u tych ostatnich odmienia się co roku; a jeśli dobrze pamiętam, za każdym razem, gdy powracałem do kraju, ich dawny dialekt bywał tak odmieniony, że z trudem udawało mi się pojąć ów nowy. Widzę także, że ilekroć jakiś ciekawski Yahoo przybywa z Londynu, aby mnie odwiedzić, żaden z nas nie jest w stanie przekazać swych spostrzeżeń w sposób zrozumiały dla drugiego.

Gdyby przygany Yahoosów mogły mnie dotknąć w jakikolwiek sposób, miałbym wielką przyczynę do wyrzekania na niektórych z nich, sądzących w swej zuchwałości, że książka o mych podróżach jest zwykłym zmyśleniem powstałym w mym mózgu; posunęli się oni tak daleko, że napomykają, jakoby Houyhnhnmowie i Yahoosi nie istnieli nigdy bardziej niż mieszkańcy Utopii.

Co prawda, muszę wyznać, że jeśli chodzi o ludy Lilliputu, Brobdingrag (gdyż tak należy pisać to słowo, a nie błędnie „Brobdingnag") i Laputy, nigdy nie słyszałem żadnego Yahoosa tak bezczelnego, aby spierał się o ich istnienie lub dotyczące ich fakty, które przekazałem; albowiem prawda o nich uderza natychmiast każdego czytelnika i budzi jego zaufanie. Lecz czy mniej prawdopodobną jest moja opowieść o Houyhnhnmach i Yahoosach, skoro widać wyraźnie, gdy mowa o tych drugich, że; nawet w tym mieście znajdują się ich tysiące, różniące się od swych braci bydląt w Houyhnhnmlandii jedynie tym, że używają pewnego rodzaju bełkotu i nie chodzą nago? Pisałem dla ich poprawy, nie dla ich pochwały. Zjednoczony zachwyt całej tej rasy miałby dla mnie mniej znaczenia niż rżenie dwu upadłych Houyhnhnmów, których trzymam w stajni; gdyż oni, choć upadli, uczą mnie doskonalenia niektórych mych cnót, nie dorzucając do tego ani odrobiny występku.

Czy te nędzne zwierzęta wyobrażają sobie, że runąłem tak nisko, abym musiał bronić swej prawdomówności? Choć jestem Yahoosem, wiedzą w całej Houyhnhnmlandii, że dzięki naukom i przykładowi mego sławnego pana zdołałem w przeciągu dwu lat (choć, wyznaję, z największym trudem) usunąć piekielne nałogi kłamstwa, podstępu, oszustwa i dwulicowości, tak głęboko zakorzenione na dnie duszy wszystkich ras mego gatunku, a w szczególności Europejczyków.

Mógłbym także wznieść inne skargi przy tej dokuczli-

wej sposobności; lecz powstrzymam się od dalszego dręczenia siebie i ciebie. Otwarcie muszę wyznać, że od czasu mego ostatniego powrotu nieco zgnilizny odżyło w mej naturze Yahoosa podczas rozmów z niektórymi osobnikami twego gatunku, a szczególnie z tymi należącymi do mej rodziny, co jest zresztą skutkiem konieczności nie do uniknięcia; inaczej nigdy nie podjąłbym się tak niedorzecznego zamiaru jak poprawa rasy Yahoosów w tym królestwie; lecz dziś porzuciłem na zawsze wszelkie tego rodzaju natchnione zamysły.

2 kwietnia 1727.

CZĘŚĆ I

PODRÓŻ DO LILLIPUTU

ROZDZIAŁ I

Autor mówi nieco o sobie, swej rodzinie, a także o tym, co początkowo skłaniało go do podróży. Po rozbiciu okrętu płynie, ratując życie, dociera bezpiecznie do brzegów krainy Lilliput, zostaje pojmany i uprowadzony w głąb kraju.

Ojciec mój miał niewielką posiadłość w Nottinghamshirg; byłem trzecim z jego pięciu synów. Gdy ukończyłem lat czternaście, wysłał mnie do Emanuel College w Cambridge i pozostawałem tam przez trzy lata przykładając się pilnie do nauki. Koszta utrzymania (choć miałem bardzo skromne wsparcie z domu) okazały się jednak zbyt wielkie w porównaniu z tak małą fortuną, zostałem więc uczniem pana Jamesa Batesa, znanego londyńskiego lekarza, u którego przebywałem przez lat cztery, przeznaczając otrzymywane od ojca niewielkie sumy na naukę nawigacji i innych działów matematyki, użytecznych tym, którzy pragną odbywać podróże; gdyż zawsze wierzyłem, że prędzej czy później taki właśnie los mi przypadnie. Opuściwszy pana Batesa udałem się do ojca i dzięki pomocy jego, mego stryja Johna i kilku innych krewnych, zebrałem czterdzieści funtów, uzyskawszy obietnicę dodatkowych trzydziestu funtów rocznie na utrzymanie w Lejdzie, gdzie przez następne dwa lata i siedem miesięcy studiowałem naukę medyczną wierząc, że będzie mi użyteczna podczas długich podróży.

Wkrótce po powrocie z Lejdy mój dobry mistrz pan Bates zarekomendował mnie jako lekarza na pokład Jaskółki, dowodzonej przez Kapitana Abrahama Pannella, u którego pozostawałem przez trzy i pół roku, odbywszy w tym czasie jedną lub dwie podróże do Lewantu i innych okolic. Po powrocie postanowiłem osiąść na stałe w Londynie, do czego zachęcił mnie mistrz mój, pan Bates, poleciwszy licznym pacjentom. Wynająłem więc część niewielkiego domu w Old Jury; a gdy poradzono mi, bym zmienił stan, poślubiłem panną Mary Burton, drugą córkę pana Edmonda Burtona, pończosznika z ulicy Newgate; a wniosła mi ona czterysta funtów wiana.

Lecz gdy mój dobry mistrz Bates zmarł w dwa lata później i pozostało mi niewielu przyjaciół, fortuna moja zaczęła chylić się ku upadkowi z winy sumienia, które znieść nie mogło naśladowania nikczemnych praktyk stosowanych przez zbyt wielu ludzi mego rzemiosła. Tak więc, po naradzie z żoną i kilku znajomymi, postanowiłem znów wyruszyć na morze. Byłem kolejno lekarzem na dwu okrętach i odbyłem w ciągu lat sześciu liczne podróż! do Wschodnich i Zachodnich Indii, co pozwoliło mi powiększyć nieco mój majątek. Mając zawsze pod ręką wielką ilość książek, spędzałem wolne godziny na czytaniu najlepszych autorów starożytnych i współczesnych, a gdy schodziłem na brzeg, przypatrywałem się obyczajom i usposobieniu owych ludów, a także uczyłem się ich mowy, co przychodziło mi z największą łatwością, dzięki doskonałej pamięci.

Ostatnia z owych podróży nie okazała się nazbyt szczęśliwa, więc znużony morzem zapragnąłem pozostać w domu z żoną i rodziną. Przeniosłem się z Old Jury na Fetter Lane, a stamtąd do Wapping, mając nadzieję uzyskania praktyki wśród żeglarzy. Rachuby moje zawiodły jednak. Po trzech latach oczekiwania na polepszenie spraw przyjąłem korzystną propozycję dowódcy Antylopy, kapitana Williama Pricharda, gotującego się do podróży na Morza Południowe. Czwartego maja 1699 podnieśliśmy żagle w Bristolu i początkowo podróż nasza przebiegała bardzo pomyślnie.

Są pewne przyczyny, dla których nie byłoby rzeczą właściwą trudzenie Czytelnika szczegółami naszych przygód na owych Morzach; dość będzie, jeśli powiadomię go, że płynąc stamtąd ku Indiom Wschodnim zostaliśmy zagnani gwałtowną burzą na północny zachód od Ziemi Van Diemena. Wykonawszy pomiar stwierdziliśmy, że znajdujemy się na 30 stopniu i 2 minucie szerokości południowej. Dwunastu ludzi załogi zmarło osłabionych nadmierną pracą i złym pożywieniem, a pozostali byli bardzo wyczerpani. Dzień piątego listopada, który przypada w owych stronach na początek lata, był niezwykle mglisty, nim więc żeglarze dostrzegli skałę nie dalej niż o pół kabla przed dziobem, wichura pognała nas wprost na nią i okręt natychmiast przełamał się na pół. Sześciu z załogi, a wśród nich ja, spuściwszy łódź walczyło, by odbić od skały i okrętu. Według mego obliczenia wiosłowaliśmy około trzech mil, lecz ustaliśmy wreszcie, bowiem już na okręcie uszły z nas wszystkie niemal siły. Powierzyliśmy się więc łasce bałwanów, a gdy minęło pół godziny, niespodziany północny podmuch przewrócił łódź. Co przydarzyło się mym towarzyszom w łodzi i tym, którym udało się ujść na skałę, a także pozostałym na okręcie, nie umiem rzec; lecz sądzę, że wszyscy przepadli. Jeśli o mnie mowa, płynąłem gnany wichrem i falą tam, dokąd los kazał. Choć często opuszczałem nogi, nie dotknąłem jednak dna; lecz gdy byłem już niemal zgubiony i niezdolny do dalszego zmagania, natrafiłem wreszcie na grunt; a równocześnie wichura poczęła słabnąć. Pochyłość dna była tak nieznaczna, że przeszedłem niemal milę, nim dotarłem do brzegu, a jak przypuszczałem, dochodziła wówczas ósma wieczór. Później przeszedłem jeszcze pół mili, lecz nie odkryłem śladu zabudowań lub mieszkańców; być może tak osłabłem, że nie byłem w stanie ich dostrzec. Straszliwe wyczerpanie, upał, a także gorzałka, której pół kwaterki wychyliłem przed opuszczeniem okrętu, sprawiły, że odczułem przemożną senność. Położyłem się na niezwykle krótkiej, miękkiej trawie i usnąłem głębiej niż kiedykolwiek, odkąd sięga moja pamięć. Musiałem zapewne spać ponad dziewięć godzin, świtało bowiem właśnie, gdy się ocknąłem. Próbowałem powstać, lecz nie mogłem się poruszyć. Leżąc na wznak odkryłem, że ramiona moje i nogi są mocno przytwierdzone z dwu stron do ziemi, a me długie, gęste włosy umocowano podobnie. Wyczuwałem także pewną ilość cienkich więzów opasujących ciało pod pachami i biegnących w dół, aż ku udom. Mogłem spoglądać jedynie w górę, a że" słońce zaczęło przygrzewać, światło raziło mnie w oczy. Słyszałem wokół siebie pomieszane głosy, lecz w położeniu, w jakim się znajdowałem, nie mogłem ujrzeć niczego prócz nieba. Po pewnym czasie uczułem, że coś żywego porusza się na mej lewej nodze, a później, wstąpiwszy ostrożnie na pierś, podchodzi niemal do podbródka; wówczas zniżając oczy na tyle, na ile się dało, dostrzegłem, że jest to istota ludzka, wysoka na niespełna sześć cali; trzymała ona w rękach łuk i strzałę, a kołczan miała przerzucony przez plecy. W tej samej chwili poczułem, że co najmniej czterdzieści (jak przypuszczałem) podobnych istot postępuje za pierwszą. Wpadłem w tak nadzwyczajne zdu-mienie i ryknąłem tak głośno, że wszyscy w trwodze rzucili się do ucieczki; a niektórzy, jak mi później doniesiono, uczynili sobie krzywdę skoczywszy z mego boku na ziemię. Powrócili jednak wkrótce i jeden z nich, który odważył się podejść tak blisko, że ujrzał całe moje oblicze, uniósł w podziwie ramiona i oczy, wołając cienkim, lecz wyraźnym głosem Hekinah Degul. Inni powtórzyli te słowa kilkakrotnie, lecz nie wiedziałem wówczas, co one oznaczają. Chciałbym, aby Czytelnik uwierzył, że leżałem w ciągu całego tego czasu pełen obawy. Wreszcie, próbując się uwolnić, zdołałem rozerwać cienkie więzy i wyrwać kołki, które przytrzymywały mą lewą rękę przy ziemi, a uniósłszy ją ku twarzy odkryłem sposób, jakiego użyli, by mnie spętać. W tej samej chwili szarpnąłem gwałtownie głową, co było połączone z niezwykłym bólem, dało mi jednak możność rozluźnienia sznureczków pętających włosy po lewej stronie i pozwoliło odwrócić głowę o dwa cale. Lecz stworzenia te umknęły ponownie, nim mogłem je pochwycić; wybuchł przy tym wielki, choć niezwykle przenikliwy wrzask, a gdy ucichł, jeden z nich zakrzyknął donośnie Tolgo Phonac i po chwili uczułem ponad sto strzał, które ugodziły mnie w lewą dłoń, kłując jak podobna ilość igieł; prócz tego wystrzelili drugą salwę w powietrze, jak my to czynimy w Europie podczas bombardowania; z tych część spadła, jak przypuszczam, na me ciało (nie czułem ich), a część na twarz, którą natychmiast zakryłem lewą dłonią. Gdy owa ulewa strzał minęła, opadłem jęcząc z bólu, lecz uniosłem się zaraz, chcąc zerwać więzy, a wówczas wypuścili następną salwę, gęstszą niż pierwsza; niektórzy próbowali nawet wbić włócznie w me boki, lecz szczęśliwym zbiegiem okoliczności miałem na sobie skórzany kaftan, którego nie mogli przebić. Pomyślałem więc, że najroztropniej będzie leżeć nieruchomo i czekać nadejścia nocy, gdy mając już wolną rękę, będę mógł się cały wyswobodzić; a skoro mowa o tubylcach, miałem przyczynę przypuszczać, że gdyby pozostali okazali się równie rośli jak ci, których widzę, będę mógł stawić czoło najpotężniejszym armiom, jakie zechcą przeciwko mnie rzucić. Los postanowił jednak inaczej. Ludzie ci, gdy dostrzegli, że znieruchomiałem, zaprzestali wypuszczania strzał, a z narastającego zgiełku poznałem, że liczba ich wzrosła. W odległości około czterdziestu jardów od mego prawego ucha słyszałem przez ponad godziną stuk, jak gdyby podjęto tam jakąś pracę. Gdy odwróciłem głowę w owym kierunku na tyle, na ile pozwalały mi sznurki i kołki, ujrzałem półtorej stopy ponad ziemią platformę zdolną unieść trzech lub czterech tubylców; wspartych o nią było kilka drabin i stamtąd właśnie ktoś będący, jak się wydawało, znamienitym człowiekiem, wygłosił długie przemówienie, z którego nie pojąłem ani jednej sylaby. Lecz winienem wspomnieć, że nim owa najważniejsza persona rozpoczęła przemowę, zawołała trzykrotnie Langro Dehul san (te i poprzednie słowa zostały mi powtórzone i wyjaśnione). Na to zbliżyło się natychmiast około pięćdziesięciu tubylców, którzy przecięli sznurki krępujące lewą stronę mej głowy, co dało mi swobodę obrócenia jej w prawo i przyjrzenia się zarówno osobie jak i ruchom mówiącego. Był to człowiek, jak mogłem osądzić, w średnim wieku i przewyższał wzrostem trzech pozostałych towarzyszy, z których jeden był paziem podtrzymującym tren jego sukni i zdawał się nieco dłuższy niż mój środkowy palec; dwaj inni zaś stali po bokach mówcy podtrzymując go. Odegrał on doskonale rolę oratora i udało mi się pojąć, że wiele okruchów jego przemówienia stanowią groźby, a inne pełne są przyrzeczeń, litości i współczucia. Odpowiedziałem w kilku słowach, lecz w sposób najbardziej uległy, unosząc lewe ramię i oczy ku słońcu, jak gdybym brał je za świadka; a konając niemal z głodu, gdyż jadłem po raz ostatni na kilka godzili przed opuszczeniem okrętu, uczułem w sobie tak przemożne wołanie natury, że nie mogłem powstrzymać zniecierpliwienia (być może przeciw ścisłym zasadom przyzwoitości) i począłem raz po raz wkładać palce do ust na znak, że pragnę się posilić. Hurgo (gdyż tak, jak się później dowiedziałem, nazywają oni wielkich panów) pojął mnie doskonale. Zstąpił z platformy i rozkazał przystawić do mych boków liczne drabiny. Wspięło się na nie ponad stu tubylców i ruszyło ku mym ustom z wyładowanymi po brzegi koszami, które zostały napełnione i wysłane z rozkazu Króla, gdy tylko otrzymał pierwszą wieść o mnie. Dostrzegłem, że znajdowało się,- tam mięso różnych zwierząt, lecz nie umiałem odróżnić ich kierując się smakiem. Były tam łopatki, udźce i combry, jak gdyby baranie, doskonale przyrządzone, lecz drobniejsze niż skrzydło skowronka. Brałem ich do ust po dwa lub trzy na raz wraz z trzema bochenkami chleba, nie większymi niż kule muszkietów. Podawali mi je tak szybko, jak mogli, okazując tysiączne oznaki zdumienia i podziwu dla mego ogromu i apetytu. Następnie ukazałem, że chcę pić. Patrząc na mnie, gdy jadłem, pojęli, że niewielka ilość trunku mnie nie zadowoli, więc będąc ludem wielce przemyślnym, dźwignęli z niezwykłą zręcznością jedną z największych beczek, jakie mieli, potoczyli ją ku mej ręce i odbili pokrywę. Wypiłem jej zawartość jednym haustem, ca przyszło mi tym łatwiej, że mieściła niecałe pół kwaterki czegoś, co smakowało jak słabe wino burgundzkie, lecz było o wiele wyborniejsze. Przynieśli mi drugą beczkę, którą wychyliłem w podobny sposób, ukazując, że chcę jeszcze, lecz nie mieli już więcej. Gdy dokonałem tych rzeczy cudownych, zaczęli wznosić radosne okrzyki i tańczyć na mej piersi, powtarzając wielokrotnie to, co rzekli na początku: Hekinah Degul. Nakazali mi gestami, abym strącił z siebie owe beczki, lecz wcześniej uprzedzili stojących w dole, by usunęli się; wołali przy tym głośno Borach Mivola, a gdy ujrzeli obie beczki wznoszące się w powietrze, zabrzmiał powszechny okrzyk Hekinah Degul. Wyznaję, że gdy tak przesuwali się tam i na powrót po mym ciele, kusiło mnie, by pochwycić trzydziestu lub czterdziestu znajdujących się w moim zasięgu i cisnąć nimi o ziemię. Lecz wspomnienie tego, co odczułem, a co zapewne nie było największą krzywdą, jaką mogli mi wyrządzić, połączone z nadzieją, jaką dawało mi okazywanie im czci (gdyż taka była przyczyna mego uległego zachowania), wkrótce wygnały ze mnie owe urojenia. Prócz tego uznałem, że wiąże mnie powinność gościa wobec ludzi postępujących ze mną tak szczodrze i wspaniałomyślnie. Nie mogłem się nadziwić nieustraszoności owych maleńkich śmiertelników, którzy nie bacząc na to, że jedna z mych rąk była wolna, odważyli się wspiąć na me ciało i chodzić po nim nie drżąc na widok tak olbrzymiego stworzenia, jakim musiałem się im wydawać. Po pewnym czasie, gdy stwierdzili, że nie proszę już o więcej jadła, pojawiła się przede mną osoba wysokiej godności przysłana przez Jego Cesarski Majestat. Ekscelencja, wstąpiwszy na kostkę mej prawej nogi, ruszył w kierunku twarzy wiodąc dwunastu ludzi orszaku. Ukazawszy listy uwierzytelniające, opatrzone Monarszą Pieczęcią, którą przybliżył do mych oczu, przemawiał przez dziesięć minut bez jakichkolwiek oznak gniewu, lecz dobitnie i stanowczo, często wskazując przed siebie, gdzie, jak się później przekonałem, w odległości mniej więcej pół mili leżała stolica; gdyż Jego Majestat wraz z Radą postanowili, że tam należy mnie doprowadzić. Odpowiedziałem kilku słowami, których nie pojęto, i przyłożyłem wolną rękę do drugiej (lecz nad głową Jego Ekscelencji, lękając się, by nie skrzywdzić go lub kogoś z jego orszaku) na znak, że pragnę wolności. Jak się wydawało, pojął to dość dobrze, gdyż potrząsnął głową z niezadowoleniem i wyciągnął rękę ukazując, że muszę zostać zawieziony jako więzień. Wykonał jednak kilka innych gestów dając mi do zrozumienia, że będę miał dość jadła i napojów, a także, że będą bardzo dobrze obchodzili się ze mną. Pomyślałem wówczas ponownie o zerwaniu więzów, lecz czując nadal ból opuchniętej twarzy i rąk, który sprawiały tkwiące w nich jeszcze liczne strzały, a także widząc, że liczba mych nieprzyjaciół wzrosła, począłem dawać znaki, że mogą czynić ze mną, co zechcą. Dostrzegłszy to, Hurgo i jego orszak wycofali się z oznakami uprzejmości i widocznym zadowoleniem. Wkrótce dobiegł mnie chóralny okrzyk, w którym powtarzały się często słowa Peplom Selan, a równocześnie wielkie mrowie ludzi po mej lewej stronie rozluźniło sznurki do tego stopnia, że udało mi się obrócić w prawo i ulżyć sobie, oddając wody przyrodzone w wielkiej obfitości, ku ogromnemu zadziwieniu owych istot, które zgadując z mych poruszeń, co zamierzam uczynić, rozbiegły się w lewo i w prawo dla uniknięcia gwałtownej ulewy, wypadającej ze mnie z takim szumem, i gwałtownością. Lecz nim to nastąpiło, namaszczono mi twarz i obie ręce miło pachnącym balsamem, który w ciągu kilku minut usunął cały ból pozostały po strzałach. Owe okoliczności, wraz z wielce pożywnym jadłem i napitkiem, sprawiły, że ogarnęła mnie senność. Jak mnie później zapewniono, spałem około ośmiu godzin; nic dziwnego zresztą, gdyż na rozkaz Cesarza lekarze ich umieścili środek nasenny w beczkach z winem.

Można przypuścić, że gdy tylko odkryto mnie śpiącego na ziemi po wyjściu na ląd, Cesarz dowiedział się o tym wcześnie przez umyślnego posłańca i postanowił wraz z Radą, że należy mnie spętać w sposób, jaki opisałem (co uczyniono nocą podczas mego snu), a także że trzeba wysłać dla mnie wielką ilość jadła i przygotować machinę dla przewiezienia mnie do stolicy.

Postanowienie to może wydawać się wielce zuchwałe i niebezpieczne, a pewien jestem, że w podobnej potrzebie nie naśladowałby go żaden z europejskich książąt; moim zdaniem jednak było to niezwykle roztropne i dalekowzroczne. Przypuśćmy bowiem, że lud ów zechciałby zgładzić mnie we śnie włóczniami i strzałami; z pewnością obudziłoby mnie pierwsze bolesne ukłucie, które tak dalece mogłoby rozjątrzyć mą wściekłość i wzmóc siły, że zerwałbym więzy, którymi mnie spętano; a wówczas, nie będąc zdolnymi do obrony, nie mogliby oczekiwać litości.

Ludzie ci są znakomitymi matematykami i osiągnęli wielką doskonałość w mechanice, ośmieleni i zachęcani przez Cesarza, sławnego opiekuna nauk. Władca ów ma liczne machiny na kołach dla przewozu drzew i innych wielkich ciężarów. Swe największe okręty wojenne, mierzące czasem nawet dziewięć stóp długości, buduje często w lasach, gdzie rosną odpowiednie drzewa, a później każe owymi wehikułami przewozić je na brzeg morza odległego o trzysta lub czterysta jardów. Pięciuset cieślom i budowniczym rozkazano, by niezwłocznie rozpoczęli pracę nad największą z machin, jaką dotąd zbudowali. Była to drewniana rama uniesiona trzy cale nad ziemią, siedem stóp długa i cztery szeroka, poruszająca się na dwudziestu dwu kołach. Okrzyk, który usłyszałem, powstał na widok zbliżania się tego wehikułu, a jak można sądzić, wyruszył on w cztery godziny po mym wyjściu na brzeg. Ustawiono go równolegle do miejsca, gdzie leżałem. Lecz największą trudność stanowiło uniesienie mnie i ułożenie na owym pojeździe. Aby to uczynić, wbito osiemdziesiąt słupów na stopę wysokich, a bardzo silne liny o grubości naszego sznurka do opakowań przytwierdzono hakami do licznych bandaży, którymi robotnicy otoczyli mą szyję, ręce, ciało i nogi. Dziewięciuset krzepkich mężczyzn zajęło się przeciąganiem tych sznurków przez bloki umocowane na palach. I tak w niecałe trzy godziny uniesiono mnie i złożono na owej machinie, a później spętano mocno. O wszystkim tym dowiedziałem się z opowiadania, gdyż dzięki sile potężnego leku wsypanego do mego trunku leżałem podczas wszystkich tych działań pogrążony w głębokim śnie. Piętnaście setek najroślejszych koni cesarskich, wysokich na około cztery i pół cala, zatrudniono, by przyciągnąć mnie do stolicy odległej, jak już rzekłem, o pół mili.

Mniej więcej w cztery godziny po rozpoczęciu naszej podróży przebudziłem się na skutek pewnego zabawnego wydarzenia; albowiem gdy zatrzymano na chwilę pojazd dla naprawienia czegoś, dwóch czy trzech młodych tubylców zapragnęło zobaczyć, jak wyglądam we śnie; wspięli się oni na ową machinę i przybliżyli z wielką ostrożnością do mej twarzy; wówczas jeden z nich, oficer gwardii, wsunął głęboko w moje lewe nozdrze swą krótką włócznię, która połaskotała mnie w nos jak źdźbło trawy i zmusiła do gwałtownego kichnięcia: wówczas umknęli niepostrzeżenie i minęły trzy tygodnie, nim dowiedziałem się, co było przyczyną mego tak nagłego ocknięcia. Przez całą pozostałą część dnia trwała nasza długa podróż, a na noc zatrzymaliśmy się; z obu stron pilnowało mnie po pięciuset strażników, połowa z nich trzymała pochodnie, a druga łuki i strzały w gotowości, aby zabić mnie, jeśli zechcę się poruszyć. Następnego ranka o świcie podjęliśmy marsz i w południe zbliżyliśmy się do stolicy na odległość dwustu jardów. Cesarz wraz z całym dworem wyszedł na nasze spotkanie, lecz najwyżsi dowódcy nie mogli w żaden sposób ścierpieć, by osoba Jego Majestatu wystawiona została na niebezpieczeństwo wstępując na me ciało.

Pojazd zatrzymał się w miejscu, gdzie stała starożytna świątynia, uznawana za największą w całym królestwie, lecz że została przed kilku laty splamiona popełnionym w niej wyrodnym morderstwem, gorliwość owego ludu uznała ją za zbezczeszczoną i przeznaczono ją do publicznego, świeckiego użytku, usunąwszy uprzednio wszelkie ozdoby i sprzęty. Postanowiono, że w tej właśnie budowli mam zamieszkać. Jej wielkie wychodzące na północ wrota wysokie były na cztery, a szerokie na dwie stopy i mogłem się przez nie z łatwością przecisnąć. Po obu stronach owych wrót znajdowały się pojedyncze niewielkie okna, odległe o sześć stóp od ziemi. Do okna znajdującego się po lewej stronie kowale królewscy uczepili dziewięćdziesiąt jeden łańcuchów, zbliżonych grubością i długością do tych, na których zwisają zegarki europejskich dam, a przytwierdzono je do mej lewej nogi zatrzaskując trzydzieści sześć kłódek. Na wprost owej świątyni, po przeciwnej stronie wielkiego gościńca, znajdowała się w odległości dwudziestu stóp wieża, wysoka co najmniej na pięć stóp. Na nią właśnie wstąpił Cesarz w towarzystwie wielu najczcigodniejszych panów dworskich, aby zyskać sposobność obejrzenia mnie, jak mi powiedziano, gdyż sam nie mogłem ich dostrzec. Obliczono, że ponad sto tysięcy mieszkańców opuściło miasto w tym samym celu, a pomimo rozstawienia straży chwilami nie mniej niż dziesięć tysięcy ich przebywało na mym ciele wspiąwszy się po drabinkach. Lecz wkrótce ukazało się obwieszczenie zabraniające tego pod karą śmierci. Gdy robotnicy stwierdzili, że wyrwanie się na wolność jest dla mnie niemożliwe, przecięli wszystkie krępujące mnie sznury; po czym powstałem w usposobieniu bardziej melancholijnym niż kiedykolwiek. Zgiełk, jaki wybuchł, i zdumienie tych ludzi, gdy ujrzeli mnie powstającego i przechadzającego się, były nie do opisania. Łańcuchy pętające mą lewą nogę miały około dwu jardów długości i umożliwiały mi nie tylko swobodne poruszanie się tam i na powrót w półkolu, lecz że przytwierdzono je w odległości tylko czterech cali od wielkich wrót, pozwalały wpełznąć do wnętrza świątyni i wyciągnąć się w jej głębi.

ROZDZIAŁ II

Cesarz Lilliputu w otoczeniu licznych dostojników przybywa by ujrzeć uwięzionego Autora. Opis osoby i szat Cesarza. Wyznaczono uczonych, aby nauczyli Autora ich mowy. Zdobywa on łaskę dzięki swemu łagodnemu usposobieniu. Kieszenie jego zostają przeszukane; odbierają mu rapier i pistolety.

Gdy stanąłem na nogi, rozejrzałem się i muszę wyznać, że nigdy dotąd nie oglądałem tak zajmującego widoku. Cała otaczająca mnie kraina zdawała się nieskończonym ogrodem, okolone opłotkami pola, mające w większości około czterdziestu stóp kwadratowych, przypominały kwietniki. Były one przeplecione lasami o powierzchni mniej więcej jednej czwartej akra, a jak mogłem osądzić, najwyższe drzewa wznosiły się na wysokość około siedmiu stóp. Przyjrzałem się miastu leżącemu po mej lewej ręce; wyglądało ono jak gród wymalowany na scenie teatralnej.

Od kilku już godzin odczuwałem niezwykły nacisk konieczności naturalnych, w czym nie było niczego dziwnego, gdyż niemal dwa dni minęły, odkąd wypróżniłem się po raz ostatni. Popadłem więc w wielkie pomieszanie, rozdarty między nagleniem ciała a wstydem. Najlepszym sposobem, który udało mi się wymyśleć, było wpełznięcie do mego domostwa, co też uczyniłem. Zamknąwszy za sobą wrota posunąłem się tak daleko, jak na to pozwalała długość łańcucha, i ciało me pozbyło się owego uciążliwego brzemienia. Lecz tylko raz splamiłem się tak nieczystym postępkiem, a mogę jedynie żywić nadzieję, że nieuprzedzony Czytelnik przyzna mi nieco słuszności, gdy bezstronnie i po dojrzałym namyśle rozważy mą sprawę i rozterkę, w jakiej się znajdowałem. Od owego czasu zawsze, tuż po przebudzeniu, załatwiałem tę rzecz na zewnątrz, oddalając się na całą długość łańcucha, a każdego ranka, nim nadeszli widzowie, troszczono się o to, by owa niemiła substancja została wywieziona na taczkach przez dwu służących, którym to zlecono. Nie pozostawałbym tak długo przy tej sprawie, która na pierwszy rzut oka może wydać się niezbyt istotna, gdybym nie sądził, że w oczach świata konieczne jest oczyszczenie mego charakteru z zarzutu nieczystości, który moi potwarcy lubią stawiać przy tej i innych sposobnościach.

Po zakończeniu owej przygody wyszedłem ponownie z mego domstwa pragnąc odetchnąć świeżym powietrzem. Cesarz, zstąpiwszy już z wieży, zbliżał się konno w moją stronę, co mogło go drogo kosztować, gdyż zwierzę, choć bardzo dobrze ujeżdżone, lecz zupełnie nie nawykłe do podobnego widoku, który musiał mu się wydawać ruchomą górą, stanęło dęba: lecz Władca ów będąc bardzo dobrym jeźdźcem wytrwał w siodle, póki nie podbiegli pachołkowie i nie chwycili za uzdę, aby Jego Majestat mógł zsiąść. Gdy zeskoczył, obejrzał mnie z wielkim podziwem, lecz trzymał się poza zasięgiem mych łańcuchów. Rozkazał swym stojącym już w pogotowiu kucharzom i szafarzom, aby podano mi jadło i napitek, które pchnęli w mą stronę na pojazdach zaopatrzonych w koła, dzięki czemu mogły się ku mnie przybliżyć. Chwytałem owe pojazdy i wkrótce opróżniłem je wszystkie; dwadzieścia wypełnionych było mięsiwem, a dziesięć napojami. Każdy z tych pierwszych zawierał dwa lub trzy obfite kęsy, a napój z dziesięciu glinianych naczyń zlałem do wnętrza jednego pojazdu i wychyliłem duszkiem, podobnie postępując z pozostałymi. W pewnym oddaleniu zasiadła Cesarzowa wraz z młodymi książętami i księżniczkami krwi w otoczeniu orszaku wielu dam, lecz po przygodzie Cesarza z koniem powstali wszyscy i zbliżyli się do jego Osoby, którą teraz opiszę. Niemal na całą szerokość mego paznokcia przewyższa on wzrostem swych dworzan, co wystarcza, by budzić grozę w patrzących. Rysy jego są wyraziste i męskie, o austriackiej wardze i orlim nosie, cerę ma oliwkową, postawę prostą, ciało i członki o słusznych proporcjach, ruchy wdzięczne i zachowanie pełne majestatu. Nie był już wówczas młodzieńcem, mając ukończonych dwadzieścia osiem i trzy czwarte roku, a od siedmiu lat panując wielce szczęśliwie i zwycięsko. Chcąc mu się lepiej przyjrzeć ległem na boku, aby twarz moja znajdowała się na wysokości jego twarzy, gdy stał tak w odległości trzech jardów ode mnie; od tego czasu jednak trzymałem go wielokrotnie w dłoni i dlatego opis mój nie może być niezgodny z prawdą. Szaty jego były proste i zwykłe, na modłę pośrednią między strojem azjatyckim a europejskim, lecz głowę zdobił lekki złoty hełm, przybrany klejnotami i piórem na szczycie. W dłoni dzierżył obnażony miecz, by móc bronić się, gdybym rozerwał kajdany; miecz ów mierzył niemal trzy cale długości, a złota pochwa i głowica wysadzane były gęsto diamentami. Głos miał wysoki i przenikliwy, lecz mówił jasno i wyraźnie, tak że słyszałem go dobrze, nawet stojąc. Odzienie wszystkich dam i dworzan było tak wspaniałe, że miejsce, gdzie się znajdowali, przypominało rozpostartą na ziemi spódnicę wyszywaną w złote i srebrne wzory. Jego Cesarski Majestat przemawiał do mnie raz po raz, a ja odpowiadałem mu bez zwłoki, lecz żaden z nas nie mógł pojąć ani sylaby z tego, co mówił drugi. Obecnych tam było wielu jego kapłanów i prawników (jak mogłem mniemać z ich szat), którym rozkazano zwracać się do mnie, a ja przemawiałem do nich we wszystkich językach, których liznąłem choć trochę: po holendersku, niemiecku, łacinie, francusku, hiszpańsku, włosku i w Lingua Franca, lecz bez skutku. Po mniej więcej dwu godzinach dwór odszedł i pozostałem pod silną strażą, która miała zapobiegać natarczywości, a zapewne i złośliwości motłochu cisnącego się niecierpliwie i pragnącego znaleźć tak blisko mnie, jak zezwalała obawa; niektórzy byli tak zuchwali, że wypuścili strzały w mym kierunku, gdy siedziałem przed drzwiami mego domostwa; a jedna z nich omal nie ugodziła mnie w lewe oko. Lecz pułkownik kazał schwytać sześciu prowodyrów i wydawało mu się, że najwłaściwszą karą będzie oddanie ich związanych w moje ręce, co żołnierze wykonali z jego wolą, popychając ich ku mnie drzewcami włóczni. Ująłem ich wszystkich w prawą dłoń, pięciu wsunąłem do kieszeni surduta i udałem, że szóstego pragnę pożreć żywcem. Biedak piszczał przeraźliwie, a pułkownik i jego oficerowie wpadli w wielkie przygnębienie, które wzrosło jeszcze, gdy ujrzeli, że wyjmuję podręczny nożyk; lecz wkrótce sprawiłem, że wyzbyli się trwogi, gdyż spoglądając bez gniewu przeciąłem wnet jego więzy i postawiłem go ostrożnie na ziemi, by mógł natychmiast uciec. Z pozostałymi postąpiłem podobnie, wyjmując ich kolejno z kieszeni; dostrzegłem przy tym, że zarówno lud jak żołnierze wzruszeni byli tą oznaką mej łagodności, co zostało przekazane dworowi i przedstawiło mnie w wielce korzystnym świetle.

Z nastaniem nocy wszedłem z pewnym trudem do mego domostwa, gdzie ległem na ziemi, co powtarzało się przez mniej więcej dwa tygodnie, póki Cesarz nie wydał rozkazu, aby przygotowano mi łoże. Przywieziono wówczas na wozach sześćset łóżek o zwykłych wymiarach i wzięto się do pracy wewnątrz domu; sto pięćdziesiąt zszytych z sobą sienników wystarczyło na długość i szerokość, po czym ułożono ich cztery warstwy, co nie w pełni chroniło mnie przed twardą podłogą z wygładzonego kamienia. Stosując podobne obliczenie zaopatrzono mnie w poduszki, koce i prześcieradła, dość znośne dla kogoś, kto jak ja musiał tak długo cierpieć niewygody.

W miarę jak wieść o mym pojawieniu się biegła przez królestwo, przybywała coraz większa liczba bogatych, rozpróżniaczonych lub ciekawych ludzi, pragnących mnie ujrzeć; wsie niemal opustoszały i nastąpiłby zapewne wielki upadek gospodarstw i uprawy roli, gdyby Jego Cesarski Majestat wielu obwieszczeniami i urzędowymi nakazami nie zapobiegł tym stratom. Rozkazał, aby ci, którzy mnie już ujrzeli, powrócili do domów, i zabronił każdemu, kto nie miał zezwolenia dworu, zbliżyć się do mego domostwa bardziej niż na pięćdziesiąt jardów. Z kar za wykroczenie przeciw owym zakazom sekretarze stanu czerpali wysokie zyski.

W tymże czasie Cesarz często zwoływał Radę dla postanowienia, jak należy ze mną postąpić. Pewien mój przyjaciel, człowiek wielkiego znaczenia, dopuszczony do tajemnicy na równi z innymi, zapewnił mnie później, że dwór miał wiele trudności w związku ze mną. Panowała obawa, że mogę się wyrwać z pęt, a także, że żywienie mnie będzie niezwykle kosztowne i może sprowadzić głód. Pragnęli mnie zamorzyć głodem lub co najmniej porazić me ręce i twarz zatrutymi strzałami, które wkrótce by mnie unieszkodliwiły; lecz z kolei musieli wziąć pod rozwagę, że cuchnący zaduch tak olbrzymich zwłok może spowodować w stolicy zarazę, która najprawdopodobniej ogarnie całe królestwo. W czasie trwania owych rozważań do drzwi sali posiedzeń podeszło kilku oficerów; a gdy wpuszczono dwu z nich, zdali oni sprawę z mego postępowania wobec sześciu przestępców, o których wyżej wspomniałem. Odbiło się to przychylnym echem w sercu Jego Majestatu i całej Rady, wydano więc cesarskie polecenie nakazujące wszystkim wsiom w obrębie dziewięciuset jardów naokół miasta, aby dostarczały każdego ranka sześć byków, czterdzieści owiec i inne wiktuały dla wyżywienia mnie, wraz ze stosowną ilością chleba, wina i innych napojów, a na pokrycie owych wydatków Jego Majestat wydał asygnaty ze swego skarbca. Albowiem władca ów żyje głównie z własnych dóbr, rzadko i jedynie w nadzwyczajnych okolicznościach ściągając podatki od swych poddanych, którzy mają obowiązek na koszt własny towarzyszyć mu w wojnach. Postanowiono, że sześciuset ludzi krzątać się będzie wokół mych potrzeb, dano im żołd i rozbito dla nich namioty, ustawione dla większej wygody po obu stronach mych drzwi. Rozkazano również, aby trzystu krawców uszyło mi szaty na modłę noszonych w tej krainie; a także, aby sześciu największych uczonych Jego Majestatu przystąpiło do pracy nad wyuczeniem mnie ich mowy, i wreszcie, aby konie Cesarza, dostojników i oddziałów gwardii wykonywały ćwiczenia w mej obecności, co pomoże im przywyknąć do mnie. Przystąpiono bez zwłoki do wykonania wszystkich tych rozkazów i po mniej więcej trzech tygodniach poczyniłem wielkie postępy w pojmowaniu ich języka. W ciągu owego czasu Cesarz zaszczycał mnie częstymi odwiedzinami i był łaskaw wspomagać mych mistrzów podczas nauki. Poczęliśmy już jako tako porozumiewać się z sobą. Pierwsze słowa, jakich się nauczyłem, posłużyły mi do wyrażenia prośby o zwrócenie wolności; a powtarzałem mu ją co dnia na klęczkach. Odpowiedź jego, o ile dobrze ją pojąłem, brzmiała, że musi to być sprawa czasu, nie do rozstrzygnięcia bez wypowiedzenia się Rady, a prócz tego, muszę najpierw Lumos Kelmin pesso desmar lon Emposo; to znaczy, poprzysiąc pokój Jemu i Jego Królestwu. Mimo to obchodzić się ze mną będą z całą pobłażliwością. Poradził mi także, abym cierpliwością i wstrzemięźliwym zachowaniem zdobył uznanie Jego i poddanych. Pragnął, bym nie miał mu za złe, jeśli rozkaże kilku czcigodnym urzędnikom przeszukać mnie, gdyż najprawdopodobniej noszę przy sobie różne rodzaje oręża, będące z pewnością wielce niebezpiecznymi przedmiotami, jeśli odpowiadają ogromowi mej postaci. Odparłem, że wola Jego Majestatu będzie spełniona, gdyż gotów jestem rozebrać się przed nim i wypróżnić me kieszenie. Wypowiedziałem to po części słowami, a po części gestami. Odpowiedział, że na mocy ustaw królestwa muszę być przeszukany przez dwu jego oficerów, on zaś wiedząc, że nie da się tego wykonać bez mej zgody i pomocy, a mając już ustalony sąd o mej wspaniałomyślności i prawości, powierza mym rękom los tych osób. Gdy będę opuszczał tę krainę, wszystko, cokolwiek mi odbiorą, zostanie zwrócone lub zapłacone w wysokości, którą określę. Wziąłem obu oficerów w dłonie i włożyłem ich najpierw do kieszeni surduta, a później kolejno do wszystkich pozostałych, prócz obu sekretnych kieszonek w spodniach i jeszcze jednej, ukrytej, do której przeszukania nie chciałem dopuścić, mając w niej nieco podręcznych rzeczy o pewnym znaczeniu dla mnie, lecz dla nikogo innego. W jednej z sekretnych kieszonek znajdował się srebrny zegarek, a w drugiej niewielka ilość złota w sakiewce. Panowie ci, zaopatrzeni w pióro, atrament i papier, sporządzili dokładny spis wszystkiego, co dostrzegli, a gdy to uczynili, poprosili mnie o postawienie ich na ziemi, aby mogli oddać go Cesarzowi. Ów spis przełożyłem później na angielski i brzmi on dosłownie tak, jak go przedstawiam:

Imprimis, w prawej kieszeni surduta Wielkiego Człowieka Góry (gdyż tak tłumaczę słowa Quinbus Flestrin), po najdokładniejszym przeszukaniu znaleźliśmy jedynie rozległy kawał szorstkiego sukna wielkości kobierca w sali tronowej Jego Majestatu. W lewej kieszeni ujrzeliśmy ogromny srebrny kufer nakryty wiekiem z tegoż metalu; wieka tego przeszukujący nie mogli unieść. Zażądaliśmy, aby zostało uniesione, i jeden z nas, wstąpiwszy do kufra, znalazł się po kolana w pyle, którego część wzniósłszy się ku naszym twarzom, zmusiła nas obu do powtarzającego się raz po raz kichania. W prawej kieszeni kamizelki znaleźliśmy gruby plik białych cienkich substancji, złożonych płasko na grubość mniej więcej trzech ludzi i związanych mocno liną. Pokryte były one czarnymi znakami, o których sądzimy pokornie, że stanowią pismo, o literach niemal dwukrotnie większych niż dłoń każdego z nas. W lewej kieszeni znajdowała się machina, z której grzbietu wystawało dwadzieścia długich słupów przypominających ogrodzenie siedziby Jego Majestatu. Przypuszczamy, że z pomocą owej machiny Człowiek Góra czesze swą głowę, nie trapiliśmy go jednak nieustannymi pytaniami, znajdując, że pojmuje nas jedynie z największym trudem. W wielkiej kieszeni okrycia jego środka (tak tłumaczę słowo Ranfu-lo, którym określali me spodnie) ujrzeliśmy wydrążoną żelazną kolumnę, długości mniej więcej ciała ludzkiego, przytwierdzoną do mocnego kawałka drewna, większego niż ona sama. Z jednej strony owej kolumny wystawały wielkie kawały żelaza pokryte rytymi dziwacznymi wzorami, o których nie umiemy niczego powiedzieć. W lewej kieszeni spoczywała machina podobnego rodzaju. W mniejszej kieszeni po prawej stronie znajdowały się liczne płaskie krążki z białego i czerwonego metalu o różnej grubości; niektóre z białego metalu przypominającego srebro były tak wielkie i ciężkie, że towarzysz mój i ja tylko z trudem zdołaliśmy je dźwignąć. W lewej kieszeni były dwie czarne kolumny o nieregularnym kształcie; jedynie z trudem mogliśmy sięgnąć ich wierzchołka stojąc na dnie jego kieszeni. Jedna z nich ukryta była w pokrowcu i wydawała się jednolita, lecz górny kraniec drugiej zdawał się pokryty jakąś białą substancją. Wewnątrz każdej z nich tkwiła wielka stalowa płyta. Na nasze żądanie ukazał on je nam, gdyż osądziliśmy, że mogą to być niebezpieczne narzędzia. Wyciągnął je z pokrowców i oświadczył, że w swej krainie golił zwykle brodę jedną z nich, a kroił mięso drugą. Były tam także dwie kieszenie, do których nie mogliśmy wejść: nazwał je sekretnymi kieszonkami, a stanowiły je dwa nacięcia na krawędzi okrycia jego środka, ściśle przylegające do brzucha. Z prawej sekretnej kieszonki zwisał ogromny srebrny łańcuch uczepiony do ukrytej na jej dnie zadziwiającej machiny. Zażądaliśmy, aby wyciągnął to, co znajduje się u drugiego końca łańcucha, i okazało się, że jest to przedmiot kolisty, po części srebrny, a po części uczyniony z przeźroczystego metalu: na owej przeźroczystej stronie ujrzeliśmy dziwne figury (w krąg) nakreślone i wydawało nam się, że możemy ich dotknąć, lecz odkryliśmy, że palce nasze powstrzymał ów odbijający światło metal. Gdy przyłożył ową machinę do naszych uszu, wydawała ona z siebie nieustanny łoskot jak młyn wodny. Sądzimy, że albo jest to jakieś nie znane dotąd zwierzę, albo bóg, któremu oddaje on cześć: lecz skłaniamy się ku drugiemu z owych przypuszczeń, gdyż zapewnił nas (jeśli pojęliśmy go dobrze, albowiem wyraża się wielce niedoskonale), że rzadko czyni cokolwiek bez zasięgnięcia jego rady. Nazwał go swą wyrocznią i rzekł, że wskazuje mu on czas wszelkich czynności jego życia. Z lewej sekretnej kieszonki wyjął sieć wielką niemal jak rybacka, lecz obmyśloną tak, że zamyka się i otwiera jak sakiewka służąc mu do podobnego celu: znaleźliśmy w niej kilka masywnych kręgów żółtego metalu, które jeśli uczynione są z prawdziwego złota, posiadać muszą niesłychaną wartość.

Przeszukując gorliwie na rozkaz Twego Majestatu wszystkie jego kieszenie, ujrzeliśmy, że otoczył biodra pasem ze skóry olbrzymiego zwierzęcia. Z pasa owego zwisa u lewego boku miecz o długości pięciu ludzi, a u prawego wór lub torba o dwu przegrodach zdolnych pomieścić trzech poddanych Twego Majestatu. W jednej z owych przegród znajdowały się liczne kule z niezwykle ciężkiego metalu, wielkości mniej więcej naszych głów i wymagające mocarnej dłoni, która by je uniosła. Druga przegroda zawierała mnóstwo czarnych ziaren, lecz niewielkich i niezbyt ciężkich, gdyż mogliśmy unieść ich około pięćdziesięciu w zagłębieniu dłoni.

Jest to dokładny spis tego, co znaleźliśmy przy Człowieku Górze, który postępował wobec nas z wielką uprzejmością i uszanowaniem stosownym do poleceń Twego Majestatu. Podpisano i opatrzono pieczęcią czwartego dnia w osiemdziesiątym dziewiątym miesiącu pomyślnego panowania Twego Majestatu.

Clefrcn Frelock, Marsi Frelock.

Gdy spis ów został odczytany Cesarzowi, nakazał mi on, bym oddał szereg poszczególnych przedmiotów. Najpierw zażądał mej krótkiej zakrzywionej szabli, którą podałem wraz z pochwą. Równocześnie rozkazał trzem tysiącom wyborowych żołnierzy (towarzyszących mu wówczas), aby otoczyli mnie z dala ze strzałami na napiętych cięciwach łuków;  lecz nie dostrzegłem tego, gdyż oczy me wpatrzone były w Jego Majestat. Później zapragnął, abym wyciągnął z pochwy szablę, która choć nieco zardzewiała w wodzie morskiej, zalśniła pełnym blaskiem niemal na całej długości. Uczyniłem to i w tejże chwili wszyscy żołnierze wydali okrzyk zdumienia i trwogi, słońce świeciło bowiem jasno i gdy począłem wymachiwać trzymaną w dłoni szablą, odblask olśnił ich oczy. Jego Majestat, który jest władcą wielkiego ducha, był mniej wystraszony, niźli mogłem przypuszczać. Nakazał mi wsunąć szablę na powrót do pochwy i  odrzucić ją, tak lekko jak zdołam, na sześć stóp od krańca mych łańcuchów. Następną rzeczą, jakiej zażądał, była jedna z dwu wydrążonych kolumn, przez co rozumiał me pistolety. Wyciągnąłem pistolet i na jego życzenie wyjaśniłem mu, jak umiałem, przeznaczenie tego narzędzia; a nabiwszy go jedynie prochem, który dzięki szczelności mego woreczka nie zamókł w morzu (kłopot, którego wszyscy roztropni żeglarze starają się uniknąć), ostrzegłem najpierw Cesarza, aby nie strwożył się, a później wypaliłem w powietrze. Oszołomiło ich to znacznie bardziej niż widok mej krzywej szabli. Setki runęły, jak gdyby rażone śmiertelnie, a nawet Cesarz, choć wytrwał stojąc, nie mógł ochłonąć przez czas pewien. Oddałem oba pistolety, podobnie jak to uczyniłem z szablą, a za nimi poszedł worek z prochem i kule; błagałem przy tym, aby worek trzymano z dala od ognia, gdyż mógł zapłonąć od najmniejszej iskry i wysadzić cesarski pałac w powietrze. Oddałem także zegarek, gdy wielce zaciekawiony Cesarz zapragnął go ujrzeć i rozkazał dwu swym najroślejszym gwardzistom, aby dźwignęli go na ramionach przesunąwszy palik przez ucho, podobnie jak to robi służba w angielskich browarach przenosząc beczki z piwem. Zadziwił go nieustanny hałas i ruch minutowej wskazówki, który dostrzegał z łatwością, gdyż wzrok mają oni ostrzejszy niż my. Zapytał, co sądzą o tym stojący wokół uczeni, lecz zdania ich były podzielone i sprzeczne, jak to Czytelnik łatwo pojmie bez mego powtarzania; choć szczerze mówiąc, 'niedokładnie ich pojmowałem. Później oddałem me srebrne i miedziane pieniądze, sakiewkę z dziewięcioma wielkimi i kilku mniejszymi sztukami złota, nóż i brzytwę, grzebień i srebrną tabakierkę, chustkę i dziennik podróży. Moja krzywa szabla, pistolety i worek z prochem zostały przewiezione wozami do składów Jego Majestatu; lecz zwrócono mi pozostałe należące do mnie przedmioty.

Jak już rzekłem, miałem ukrytą kieszeń, która uszła ich poszukiwaniom, a znajdowały się w niej okulary (których używam czasem, gdyż mam słaby wzrok), kieszonkowa perspektywa i kilka innych przydatnych drobiazgów, które nie miały żadnego znaczenia dla Cesarza, więc honor nie nakazywał mi ich ujawnić, gdyż mogły zagubić się lub zostać zniszczone, jeśli odważę się wypuścić je spod mej pieczy.

ROZDZIAŁ III

Autor w zgoła osobliwy sposób zabawia Cesarza i szlachtę obojga pici. Opis rozrywek dworu lilliputańskiego. Autor odzyskuje wolność pod pewnymi warunkami.

Łagodność moja i uprzejme zachowanie tak wielką zyskały mi przychylność Cesarza i jego dworu, a także armii i całego ludu, że zacząłem żywić nadzieję rychłego odzyskania wolności. Starałem się wszelkimi sposobami podtrzymać owo tak sprzyjające mi wrażenie. Tubylcy powoli przestali wierzyć, że zagraża im z mej strony niebezpieczeństwo. Czasem kładłem się zezwalając, aby pięciu lub sześciu z nich zatańczyło na mej dłoni. W końcu chłopcy i dziewczynki przybywali, by bawić się w chowanego pośród mych włosów. Poczyniłem też wielkie postępy w pojmowaniu i posługiwaniu się ich mową. Cesarzowi przyszło pewnego dnia na myśl zabawić mnie kilku narodowymi widowiskami, w których przewyższają oni wszystkie znane mi narody, zarówno zręcznością jak przepychem. Najbardziej przypadli mi do smaku tancerze na linie wykonujący swe rzemiosło na cienkiej białej nitce o długości mniej więcej dwu stóp, rozciągniętej dwanaście cali nad ziemią. Prosząc Czytelnika o cierpliwość, pragnę opisać to nieco szerzej.

Zabawa ta uprawiana jest jedynie przez osoby pragnące zyskać wielkie godności i wysokie poparcie dworu. Od najmłodszych lat ćwiczy się je w tej sztuce, choć nie zawsze odznaczają się one wysokim urodzeniem i rozległym wykształceniem. Gdy zwolni się jakiś wielki urząd z przyczyny śmierci lub niełaski (co często się przydarza), pięciu lub sześciu owych kandydatów zwraca się do Cesarza z prośbą, by mogli zabawić Jego Majestat i dwór tańcem na linie, a ten z nich, który podskoczy najwyżej i nie spadnie, otrzymuje ów urząd. Bardzo często nawet pierwsi ministrowie otrzymują rozkaz okazania swej sprawności i przekonania Cesarza, że nie utracili owej umiejętności. Flimnapowi, który jest Ministrem Skarbu, wolno fiknąć koziołka na sznurze co najmniej o cal wyżej niż któremukolwiek z panów w całym cesarstwie. Widziałem go wywijającego raz po raz kozły na deseczce uczepionej do sznurka nie grubszego niż zwykły angielski szpagat. Jeśli umiem osądzić bezstronnie, mój przyjaciel Reldresal, Pierwszy Sekretarz do Spraw Osobistych, zajmuje drugie miejsce po Ministrze Skarbu, a pozostali ludzie piastujący najwyższe urzędy są na mniej więcej jednym poziomie.

Zabawy owe często kończą się fatalnym upadkiem i zanotowano już wiele podobnych katastrof. Widziałem na własne oczy dwu lub trzech takich kandydatów z połamanymi członkami. Lecz daleko większe niebezpieczeństwo powstaje, gdy rozkazuje się ministrom, by okazali swą sprawność; gdyż współzawodnicząc posuwają się tak daleko w pragnieniu przewyższenia samych siebie i swych towarzyszy, że rzadko któremu udaje się uniknąć runięcia w dół, a niektórzy upadają po dwa lub trzy razy. Upewniono mnie, że na rok czy dwa przed moim przybyciem Flimnap nieuchronnie skręciłby kark, gdyby leżąca przypadkowo na ziemi jedna z Poduszek Królewskich nie osłabiła siły jego upadku.

Istnieje także inna zabawa, która odbywa się jedynie przed obliczem Cesarza, Cesarzowej i Pierwszego Ministra, gdy zaistnieją szczególne okoliczności. Cesarz kładzie na stole trzy gładkie jedwabne wstęgi, długie na sześć cali. Jedna z nich jest błękitna, druga czerwona, a trzecia zielona. Wstęgi te rozumiane są jako nagrody dla osób, które Cesarz umyślił wyróżnić oznaką swej szczególnej łaski. Ceremonia ma miejsce w wielkiej sali tronowej Jego Majestatu, gdzie kandydaci przejść muszą próbę zręczności wielce różniącą się od poprzedniej, a nie widziałem nigdzie w żadnej z krain Starego lub Nowego Świata niczego, co by ją choć trochę przypominało. Cesarz trzyma w rękach laskę równolegle do widnokręgu, podczas gdy kandydaci występując kolejno przeskakują ponad laską lub czołgają się pod nią tam i na powrót po kilka razy w zależności od tego, czy laskę uniesiono lub zniżono. Czasem Cesarz trzyma  jeden koniec laski, a pierwszy minister drugi; czasem ów minister ma całą laskę dla siebie. Ów, który popisał się największą zręcznością i najdłużej wytrzymał skacząc i czołgając się, wynagrodzony zostaje jedwabiem barwy błękitnej; czerwoną wstęgę otrzymuje drugi, zieloną trzeci, a wszyscy noszą je, przepasani nimi po dwakroć. Niewiele ujrzysz znacznych osób na tym dworze, które nie byłyby ozdobione jedną z owych wstęg.

Konie wojskowe i te, które stały w królewskich stajniach, przeprowadzano co dnia przede mną, więc przestały się płoszyć i bez lęku dawały podprowadzać aż do mych stóp. Jeźdźcy skakali na nich przez moją przyłożoną do ziemi dłoń, a jeden z łowczych cesarskich przeskoczył na wielkim rumaku moją obutą stopę, co doprawdy było niezwykłym wyczynem. Dobry los pozwolił mi pewnego dnia w sposób wielce osobliwy rozerwać Cesarza. Poprosiłem o kilkanaście tyczek długich na dwie stopy i o grubości zwykłego pręta; a gdy Jego Majestat rozkazał Nadzorcy Lasów, by wydał stosowne polecenie, przybyło nazajutrz sześciu drwali wiodąc sześć wozów ciągnionych każdy przez osiem koni. Wziąłem dziewięć tyczek i wbiwszy je mocno w ziemię, tak że okalały kwadrat o bokach wynoszących dwie i pół stopy, wziąłem jeszcze cztery tyczki i przywiązałem je w rogach kwadratu, poprzecznie do tamtych, na wysokości około dwu stóp; później przywiązałem mą chustkę do owych dziewięciu tyczek i naciągnąłem ją ze wszystkich stron, póki nie stała się tak napięta jak powierzchnia bębna. Tyczki poprzeczne, znajdujące się około pięciu cali ponad powierzchnią chustki, służyły jako biegnąca wokół poręcz. Ukończywszy pracę poprosiłem Cesarza, aby zezwolił oddziałowi swej najlepszej jazdy, w liczbie dwudziestu czterech ludzi, odbyć musztrę na owej równinie. Jego Majestat przychylił się do mej prośby, uniosłem ich więc kolejno w rękach wraz z końmi, pełnym uzbrojeniem i oficerami, którzy mieli ich musztrować. Gdy tylko stanęli w ordynku, podzielili się na dwie partie i zaczęli przeprowadzać udane potyczki, wypuszczać przytępione strzały, unosić miecze, gonić i umykać, nacierać i cofać się; krótko mówiąc, okazywać najdoskonalsze wyszkolenie żołnierskie, jakie kiedykolwiek widziałem. Poprzeczne tyczki nie pozwalały im i ich koniom spaść ze sceny. Cesarz był tak uradowany, że przez wiele dni zabawę tę powtarzano na Jego życzenie, a raz nawet zezwolił, abym go uniósł. Sam wydawał wówczas rozkazy, namówiwszy uprzednio z wielkim trudem Cesarzową, aby dźwignięta przeze mnie wraz z lektyką mogła z odległości dwu jardów od sceny oglądać całe widowisko. Szczęśliwy los sprawił, że nie zdarzył się podczas owych zabaw żaden nieszczęśliwy wypadek. Raz tylko ognisty koń jednego z dowódców grzebiąc kopytem wybił dziurę w mej chustce, a że wpadła mu tam noga, przewrócił się strącając jeźdźca; lecz natychmiast uwolniłem ich obu, gdy zakrywszy dziurę jedną dłonią, zdjąłem cały oddział drugą w ten sposób, w jaki uprzednio uniosłem go w górę. Koń, który upadł, zwichnął lewą nogę, lecz jeździec wyszedł bez szwanku, a ja naprawiłem chustkę, jak umiałem. Odtąd jednak nie dowierzałem już jej mocy w tak niebezpiecznych przedsięwzięciach.

Na dwa lub trzy dni przed przywróceniem mi wolności, gdy zabawiałem dwór podobnymi rozrywkami, przybył umyślny goniec i doniósł Cesarzowi, że kilku jego poddanych, przejeżdżając konno nie opodal miejsca, gdzie mnie ujęto, ujrzało wielki czarny, spoczywający na ziemi przedmiot przedziwnego kształtu, o krawędziach krągłych i tak rozległych jak komnata sypialna Jego Majestatu, a wzniesiony pośrodku na wysokość człowieka. Nie było to żywe stworzenie, za jakie wzięli je w pierwszej chwili, gdyż spoczywało na trawie zupełnie bez ruchu, choć niektórzy z nich kilkakrotnie obeszli je wokół. Wdrapawszy się jeden drugiemu na ramiona dotarli do wierzchołka, który okazał się płaski i gładki, a gdy zaczęli tupać stojąc na nim, pojęli, że wewnątrz jest pusty. Ponieważ wydało im się pokornie, że może to być coś należącego do Człowieka Góry, podejmą się przywleczenia tego przedmiotu przy użyciu jedynie pięciu koni, jeśli taka będzie wola Jego Majestatu. Wnet pojąłem, co mieli na myśli, i uradowałem się w sercu, otrzymawszy tę wieść. Jak się wydaje, gdy dotarłem do brzegu po rozbiciu okrętu, byłem w takim pomieszaniu, że nim doszedłem do miejsca, na którym usnąłem, kapelusz mój, przywiązany podczas wiosłowania sznurkiem do głowy i tkwiący na niej, gdy płynąłem, musiał spaść po moim wyjściu na brzeg, kiedy traf jakiś spowodował pęknięcie sznurka, czego nie spostrzegłem, myśląc później, że zagubiłem kapelusz na morzu. Błagałem Jego Cesarski Majestat, by rozkazał przynieść mi go jak najszybciej, opisawszy mu przy tym użyteczność i naturę owego przedmiotu. Nazajutrz woźnice przywieźli go, lecz w nie najlepszym stanie; przebili bowiem kryzę w dwu miejscach na półtora cala od krawędzi i wrazili tam haki, które połączono długim sznurem z chomątem. Tak ciągnięto mój kapelusz więcej niż pół mili angielskiej, lecz że grunt w owej krainie jest niezwykle gładki i równy, poniósł on szkody znacznie mniejsze, niż można było oczekiwać.

Dwa dni po owej przygodzie Cesarz zapragnął rozerwać się w zgoła niecodzieny sposób i rozkazał, aby ta część jego armii, która kwaterowała w stolicy i naokół niej, znalazła się w gotowości bojowej. Polecił mi stanąć, jak gdybym był kolosem, z nogami rozstawionymi tak szeroko, jak zdołam. Później rozkazał swemu generałowi (który był starym doświadczonym dowódcą i wielce mi sprzyjał), aby uformował oddziały w gęstym szyku i przemaszerował pode mną, piechota po dwudziestu czterech w szeregu, a jezdni po szesnastu, z biciem w bębny, rozwiniętymi sztandarami i pikami pochylonymi do natarcia. Korpus ów składał się z trzech tysięcy piechoty i tysiąca jezdnych. Jego Majestat rozkazał, aby pod karą gardła każdy z maszerujących żołnierzy zachował największą skromność wobec mojej osoby, co nie przeszkodziło jednak niektórym młodszym oficerom unieść oczy, gdy przechodzili pode mną. I, by wyznać prawdę, portki moje znajdowały się wówczas w tak opłakanym stanie, że dawały niemałą sposobność do śmiechu i podziwu.

Wysłałem tak wiele podań i próśb o przywrócenie mi wolności, że Jego Majestat podniósł w końcu tę kwestię, początkowo na posiedzeniu Gabinetu, a później podczas zebrania całej Rady Państwa, gdzie nie natrafiła ona na niczyj sprzeciw prócz Skyresha Bolgolama, któremu spodobało się, bez najmniejszej zaczepki z mej strony, zostać mym śmiertelnym wrogiem. Lecz przegłosowała go cała Rada, a Cesarz zatwierdził. Minister ów był Galbetem, czyli Admirałem Królestwa, i cieszył się wielkim zaufaniem swego pana, będąc osobą doskonale obeznaną ze sprawami państwa, lecz o posępnym i kwaśnym usposobieniu. Nakłoniono go wreszcie do zgody; uzyskał jednak to, że sam nakreślił artykuły i warunki, które winienem poprzysiąc. Artykuły te przedstawił mi Skyresh Bolgolam we własnej osobie; towarzyszyli mu przy tym dwaj podsekretarze stanu, a także liczne inne dostojne osoby. Gdy zostały odczytane, polecono mi, abym zaprzysiągł ich wypełnienie; najpierw zgodnie z obyczajem mej własnej ojczyzny, a później w sposób określony prawami ich krainy, co oznaczało, że mam ująć lewą ręką prawą stopę i złożyć środkowy palec prawej dłoni na szczycie głowy z kciukiem dotykającym koniuszka prawego ucha. Lecz że zaciekawiony Czytelnik pragnie być może uzyskać jakieś wiadomości o stylu i właściwym jedynie temu ludowi sposobie wyrażania się, a także poznać warunki, na mocy których odzyskałem wolność, przełożyłem słowo w słowo cały ów dokument tak wiernie, jak umiałem, i ujawniam go publicznie.

GOLBASTO MOMAREN EVLAME GURDILO SHEFIN MULLY ULLY GUE, najpotężniejszy Cesarz Lilliputu, radość i postrach wszechświata; którego posiadłości rozciągają się na pięć tysięcy blustrugów (około dwunastu mil obwodu) aż po krańce globu: król królów, wzrostem górujący nad synami łudzi; którego stopy sięgają środka ziemi, a głowa trąca słońce, na którego skinienie drżą kolana książąt świata; radosny jak wiosna, przyjemny jak lata, owocny jak jesień, straszliwy jak zima. Jego Najwznioślejszy Majestat podaj© pod rozwagę Człowieka Góry, ostatnio przybyłego do naszych niebiańskich posiadłości, następujące artykuły, do których przestrzegania zobowiąże się on uroczystą przysięgą.

PO PIERWSZE, Człowiek Góra nie opuści naszych posiadłości bez zezwolenia opatrzonego naszą wielką pieczęcią.

PO DRUGIE, ale będzie on pragnął wejść do naszej stolicy bez naszego wyraźnego nakazu, a wówczas mieszkańcy winni być ostrzeżeni na dwie godziny wcześniej, aby nie opuszczali domostw.

PO TRZECIE, tenże Człowiek Góra ograniczy swe przechadzki jedynie do naszych głównych dróg i nie zechce chodzić po łąkach lub zasianych, polach ani spocząć na nich.

PO CZWARTE, przechadzając się po owych drogach będzie to czynił z największą ostrożnością, aby nie nadepnąć

na ciało któregokolwiek z naszych ukochanych poddanych, na jego konia lub wóz, ani też nie będzie brał do rąk żadnego z naszych poddanych, nie mając na to jego zgody.

PO PIĄTE, jeśli pośpiech nakaże wysłanie umyślnego gońca, Człowiek Góra obowiązany będzie raz w miesiącu nieść przez dni sześć w kieszeni gońca owego, wraz z jego koniem i (jeśli zajdzie potrzeba) stawić się po powrocie wraz z owym gońcem przed naszą Cesarską Osobą.

PO SZÓSTE, będzie naszym sprzymierzeńcem przeciw nieprzyjaciołom naszym z wyspy Blefuscu i uczyni wszystko, co w jego mocy, by zniszczyć ich flotę gotującą się teraz do najazdu na nas.

PO SIÓDME, tenże Człowiek Góra w wolnym czasie wesprze naszych robotników i okaże im pomoc w dźwiganiu niektórych wielkich kamieni służących do wznoszenia muru wokół parku, a także innych budowli królewskich.

PO ÓSME, aby tenże Człowiek Góra w dwa miesiące dokonał dokładnych pomiarów obwodu naszych posiadłości, obszedłszy je dokoła wzdłuż brzegów i zliczywszy liczbę swych kroków.

NA KONIEC, aby po uroczystym zaprzysiężeniu powyższych artykułów, tenże Człowiek Góra otrzymywał co dnia ilość jadła i napoju wystarczającą do wyżywienia 1728 naszych poddanych, a także miał wolny dostęp do naszej Monarszej Osoby i zyskał inne oznaki naszej łaski. Dan w pałacu naszym w Belfaborac dwunastego dnia dziewięćdziesiątego pierwszego miesiąca naszego panowania.

Poprzysiągłem i podpisałem owe artykuły z wielką uciechą i pełen otuchy, choć niektóre z nich nie były tak honorowe, jak mógłbym pragnąć; a wszystko to dzięki złośliwości Skyresha Bolgolama, Wielkiego Admirała. Gdy rzecz ta nastąpiła, uwolniono mnie bez zwłoki z łańcuchów i otrzymałem pełną wolność, a Cesarz we własnej osobie zaszczycił mnie swą obecnością podczas całej ceremonii. Złożyłem mu dzięki upadłszy do jego stóp, lecz rozkazał mi powstać i po wielu łaskawych uwagach, które przemilczę, by nie być posądzonym o próżność, dodał, że ma nadzieję znaleźć we mnie pożytecznego sługę, godnego łask, jakich nie poskąpił mi dziś i jakimi może jeszcze mnie obsypać w przyszłości.

Upraszam, aby Czytelnik zechciał zauważyć, że w ostatnim z artykułów warunkujących uwolnienie Cesarz zastrzegł dla mnie ilość jadła i napojów wystarczającą do wyżywienia 1728 Lilliputianów. Po pewnym czasie, gdy zapytałem jednego z przyjaznych mi dworzan, jak ustalono tak dokładną liczbę, odparł on, że matematycy Jego Majestatu, wymierzywszy z pomocą kwadrantu długość mego ciała i odkrywszy, że ma się ona do ich ciał jak dwanaście do jednego, wywnioskowali, biorąc pod uwagę podobieństwo, że w moim mogłoby się pomieścić co najmniej 1728 ich ciał, co w następstwie kazało im osądzić, że będę potrzebował takiej ilości pożywienia, jaka służy tej właśnie liczbie Lilliputianów. Mając na uwadze ów przykład Czytelnik może wyrobić sobie mniemanie o pomysłowości owego ludu, a także o roztropności i rządności owego wielkiego władcy.

ROZDZIAŁ IV

Opis Mildendo, stolicy Lilliputu, a także opisanie pałacu cesarskiego. Rozmowa Autora z Pierwszym Sekretarzem, dotycząca spraw Cesarstwa. Autor pragnie służyć Cesarzowi podczas wojny.

Pierwsza moja prośba po otrzymaniu wolności dotyczyła zezwolenia, bym mógł ujrzeć ich stolicę Mildendo; otrzymałem je od Cesarza bez trudu, lecz musiałem złożyć osobne zobowiązanie, że nie uczynię krzywdy mieszkańcom ni ich domostwom. Wydano obwieszczenie ostrzegające lud o mym zamiarze zwiedzenia miasta. Mur, który je okala, wysoki jest na dwie i pół stopy, a szeroki co najmniej na jedenaście cali, tak że kareta zaprzężona w konie może po nim bezpiecznie przejechać; w dziesięciostopowych odstępach strzegą go potężne wieże. Przeszedłem ponad wielką zachodnią bramą i ruszyłem z największą ostrożnością, idąc bokiem, kolejno po dwu głównych ulicach, rozebrany do kamizelki w obawie uszkodzenia dachów i poddaszy domów połami mego surduta. Szedłem z największą przezornością, by nie nadepnąć na jakiegoś zapóźnionego marudera wlokącego się ulicą mimo surowego nakazu, aby wszyscy ludzie nie pragnący narazić się na niebezpieczeństwo nie opuszczali domostw. Okna strychów i dachy tak były zatłoczone widzami, że chyba w żadnej z mych podróży nie widziałem podobnie ludnego miejsca. Miasto owo jest dokładnym kwadratem, a każdy bok muru ma pięćset stóp długości. Biegną przez nie dwie szerokie na pięć stóp główne ulice, dzieląc je na cztery ćwiartki. Nie mogłem wejść w zaułki i aleje o szerokości dwunastu do osiemnastu cali, lecz przyjrzałem się im przechodząc. Miasto zdolne jest dać pomieszczenie pięciuset tysiącom dusz. Domy liczą trzy do pięciu pięter. Sklepy i targowiska dobrze są zaopatrzone.

Pałac cesarski znajduje się w środku miasta, na przecięciu dwu głównych ulic. Zamyka go dokoła mur wysoki na dwie stopy i odległy o dwadzieścia stóp od zabudowań. Miałem zezwolenie Jego Majestatu na przekroczenie owego muru, a że było tak wiele wolnej przestrzeni pomiędzy nim a pałacem, łatwo mogłem obejrzeć tę budowlę z wszystkich stron. Dziedziniec zewnętrzny jest kwadratem o boku liczącym czterdzieści stóp i mieści w sobie dwa inne dziedzińce. Wewnętrzny otaczają komnaty monarchy, które bardzo chciałem ujrzeć, lecz pojąłem, że będzie to nadzwyczaj trudne, gdyż wielkie bramy prowadzące z jednego dziedzińca do drugiego były tylko na osiemnaście cali wysokie i na siedem szerokie. Budynki przy zewnętrznym dziedzińcu wznosiły się na wysokość co najmniej pięciu stóp i przekroczenie ich było dla mnie niemożliwe bez wyrządzenia im nieskończonych szkód, choć mury ich wzniesiono mocne, z gładzonego kamienia i grube na cztery cale. Cesarz pragnął jednak, abym ujrzał, jak wspaniały jest jego pałac, lecz nie mogłem tego uczynić w ciągu następnych trzech dni, które spędziłem ścinając nożem liczne największe drzewa w parku cesarskim odległym o mniej więcej sto jardów od miasta. Sporządziłem z owych drzew stołki wysokie na trzy stopy i mogące utrzymać mój ciężar. Gdy ludność otrzymała ponowne ostrzeżenie, ruszyłem raz jeszcze przez miasto ku pałacowi, trzymając w rękach oba me stołki. Gdy zbliżyłem się do zewnętrznego dziedzińca, stanąłem na jednym stołku, a drugi, trzymany w dłoni, uniosłem ponad dachem i postawiłem ostrożnie w wolnym miejscu pomiędzy pierwszym i drugim dziedzińcem, szerokim na osiem stóp. Później z wielką łatwością przekroczyłem budynek z jednego stołka na drugi i uniosłem ów pierwszy ku sobie na kiju opatrzonym w hak. Dzięki temu pomysłowi dotarłem do wewnętrznego dziedzińca i położywszy się na boku przyłożyłem twarz do okien środkowego piętra, których umyślnie nie zamknięto. Odkryłem tam najwspanialsze pokoje mieszkalne, jakie można sobie wyobrazić. Ujrzałem Cesarzową i młodych książąt w zamieszkanych przez nich licznych komnatach, a także dostrzegłem usługujące im osoby. Zostałem obdarowany wielce łaskawym uśmiechem przez Jej Cesarski Majestat, a także podano mi przez okno dłoń do ucałowania.

Lecz nie chcę uprzedzać Czytelnika dalszymi podobnymi opisami, gdyż pragną je zachować dla większego dzieła, gotowego już niemal do pójścia pod prasę, a zawierającego ogólny opis tego Cesarstwa od chwili jego powstania, przez długi poczet władców, z wyszczególnieniem wojen, polityki, praw, nauki, religii, roślin i zwierząt, zachowania i obyczajów, a także innych spraw wielce ciekawych i pożytecznych. Obecnie głównym mym zadaniem jest opowiedzenie po prostu o tym, co się wydarzyło, i jak się układał los owych ludzi, a także mój, podczas dziewięciu miesięcy mego pobytu w tym Cesarstwie.

Gdy minęły już dwa tygodnie od chwili, kiedy odzyskałem wolność, Reldresal będący Pierwszym Sekretarzem (jak go tu nazywano) do Spraw Osobistych przybył pewnego ranka do mego domu w towarzystwie jednego tylko sługi. Nakazał, aby kareta oczekiwała w pewnej odległości, i zapytał, czy może uzyskać ode mnie godzinną audiencję, na co zgodziłem się bezzwłocznie, wziąwszy pod uwagę jego godność i przymioty, a także wiele przysług, które oddał mi, gdy słałem prośby do dworu. Pragnąłem położyć się, aby mógł wygodniej dotrzeć do mego ucha, lecz wolał, bym podczas rozmowy trzymał go w ręce. Rozpoczął od komplementów związanych z mym uwolnieniem i rzekł, że mógłby sobie rościć pewne zasługi w tej sprawie, lecz, dodał, gdyby nie obecny bieg wydarzeń na dworze, być może nie otrzymałbym jej tak prędko. Gdyż, powiedział, choć cudzoziemcom wydaje się, że rozkwitamy, uginamy się pod dwiema złowrogimi przeciwnościami: gwałtownym rozłamem u siebie i niebezpieczeństwem najazdu najpotężniejszego wroga z zewnątrz. Jeśli chodzi o to pierwsze, winieneś dowiedzieć się, że od ponad siedemdziesięciu miesięcy rozdzierają nasze cesarstwo dwie zwalczające się partie noszące nazwy Tramecksam i Slamecksam, od wysokich i niskich obcasów, po których się poznają.

Istnieje słuszne przekonanie, że wysokie obcasy są o wiele bardziej zgodne z naszą dawną konstytucją; lecz choćby tak było, Jego Majestat postanowił korzystać jedynie z niskich obcasów w zarządzaniu państwem i przy obsadzaniu wszelkich urzędów zależnych od Korony, co musiałeś już dostrzec; a szczególnie to, że obcasy carskich butów Jego Majestatu są co najmniej o drurr niższe niż obcasy kogokolwiek na jego dworze {drurr jest miarą stanowiącą około czternastej części cala). Odraza dzieląca owe partie tak się wzmogła, że członkowie ich nie chcą jadać, pić ni mówić z  sobą. Według naszych obliczeń Tramecksamowie, czyli Wysokie Obcasy, przewyższają nas liczbą, lecz cała potęga spoczywa w naszych rękach. Przypuszczamy, że Jego Cesarska Wysokość Następca Tronu żywi pewną skłonność ku Wysokim Obcasom, a przynajmniej możemy wyraźnie dostrzec, że jeden jego obcas przewyższa drugi, co sprawia, że książę kuleje chodząc. I oto pośród tych wewnętrznych niepokojów zagraża nam najazd z wyspy Blefuscu, będącej drugim pod względem potęgi Cesarstwem wszechświata, niemal tak wielkim i potężnym jak Cesarstwo Jego Majestatu. Gdyż choć słyszeliśmy cię twierdzącego, że istnieją inne państwa na świecie, zamieszkane przez ludzkie istoty tak wielkie jak ty, nasi filozofowie wątpią w to mocno i przypuszczają, że raczej spadłeś z księżyca lub jednej z gwiazd, jest bowiem rzeczą pewną, że stu śmiertelników twoich rozmiarów zniszczyłoby w krótkim czasie wszystkie stada i plony posiadłości Jego Majestatu. Prócz tego nasze ciągnące się od sześciu tysięcy miesięcy dzieje nie zawierają żadnej wzmianki o obszarach innych niż dwa wielkie Cesarstwa: Lilliput i Blefuscu. Oba te mocarstwa, jak to ci miałem rzec, wdały się w najbardziej zażartą wojnę, która trwa już od trzydziestu sześciu miesięcy. Rozpoczęła się ona z: następującej przyczyny: istnieje zgodny pogląd na to, że początkowo rozbijaliśmy jajka przed zjedzeniem, poczynając od grubszego końca; lecz dziadek obecnego Cesarza, gdy był jeszcze chłopcem i zapragnąwszy zjeść jajko, stłukł je zgodnie z dawnym zwyczajem, skaleczył się w palec. Gdy to nastąpiło, Cesarz jego ojciec wydał edykt nakazujący wszystkim poddanym pod wielkimi karami tłuc jajka z cieńszego końca. Ludzie przyjęli z takim wstrętem ową ustawę, że dzieje nasze donoszą o sześciu rebeliach podniesionych z tej przyczyny; w których jeden z Cesarzy stracił życie, a inny koronę. Te wewnętrzne rozruchy były nieustannie podsycane przez monarchów Blefuscu, a gdy je tłumiono, sprawcy zawsze ratowali się ucieczką do tego Cesarstwa. Obliczono, że jedenaście tysięcy osób w różnych czasach wolało raczej ponieść śmierć, niż ugiąć się i stłuc jajko z cieńszego końca. Wieleset pękatych tomów ogłoszono o owym sporze; lecz dzieła Grubo-Końców są od dawna zakazane, a cała ich partia została na mocy prawa odsunięta od sprawowania jakichkolwiek urzędów. Gdy nadchodziły owe kłopoty, Cesarze Blefuscu często czynili nam wymówki przez swych ambasadorów, oskarżając nas o wszczęcie schizmy religijnej i znieważenie podwalin doktryny naszego wielkiego proroka Lustroga, zawartych w pięćdziesiątym czwartym rozdziale Brundercalu (który jest ich Alkoranem). Wydaje się jednak, że jest to jedynie naciągnięcie tekstu; gdyż słowa jego brzmią tak: Niechaj wszyscy wierni tłuką jaja z bardziej dogodnego końca; a jak się wydaje, osąd, który jest bardziej dogodny, pozostawiono moim skromnym zdaniem sumieniu każdego człowieka lub choćby najwyższemu sędziemu. I oto wygnani Grubo-Końce znaleźli tyle wiary na dworze Cesarza Blefuscu i tak wiele utajonego wsparcia i otuchy ze strony swej partii tutaj, że krwawa wojna wybuchła między oboma cesarstwami i trwa od trzydziestu sześciu miesięcy ze zmiennym szczęściem. W ciągu tego czasu straciliśmy czterdzieści wielkich okrętów i o wiele większą liczbę mniejszych jednostek wraz z trzydziestoma tysiącami naszych najlepszych żeglarzy i żołnierzy, a straty nieprzyjaciela są, jak się wydaje, nieco większe. Mimo tego wyposażyli teraz liczną flotę i właśnie gotują się, by runąć na nas; a Jego Cesarski Majestat, pokładając wielką ufność w twym męstwie i mocy, rozkazał mi, abym wyłożył ci te sprawy. Poprosiłem Sekretarza, by zechciał polecić me pokorne służby Cesarzowi i oznajmił mu, że moim zdaniem nie jest rzeczą godziwą, gdy cudzoziemiec wtrąca się do spraw partyjnych, lecz gotów jestem ważyć życie dla obrony Jego Osoby i państwa przed każdym najeźdźcą.

ROZDZIAŁ V

Autor dzięki niezwykłemu fortelowi udaremnia najazd. Obdarzony zostaje wysoką godnością. Przybywają ambasadorowie Cesarza Blefuscu i proszą o pokój. Przypadkowy pożar komnat Cesarzowej. Autor sprawia, że pozostała część pałacu zostaje uratowana.

Cesarstwo Blefuscu jest wyspą położoną na północ od północno-wschodnich brzegów Lilliputu, od którego oddziela je tylko cieśnina o szerokości ośmiuset jardów. Nie przyjrzałem jej się jeszcze, a powiadomiony o nadchodzącym najeździe, nie ukazałem się na tej części wybrzeża w obawie, aby nie odkryły mnie okręty nieprzyjaciela, który nie miał dotąd żadnych wieści o mnie, gdyż jakiekolwiek stosunki między obu mocarstwami były na czas wojny wzbronione pod karą śmierci, a nasz Cesarz zakazał wszelkim jednostkom pływającym opuszczania brzegów. Odkryłem Jego Majestatowi mój plan pochwycenia całej floty nieprzyjacielskiej, która, jak upewniali nasi wywiadowcy, leżała na kotwicy w przystani, gotowa do podniesienia żagli przy pierwszym sprzyjającym wietrze. Wypytałem najbardziej doświadczonych żeglarzy o głębokość cieśniny, którą często sondowali. Powiedzieli mi, że pośrodku woda ma siedemdziesiąt glumgluffów głębokości, co odpowiada około sześciu stopom miary europejskiej, a głębia w pozostałych miejscach nie przekracza nigdzie pięćdziesięciu glumglujjów. Dotarłem na północno-wschodnie wybrzeże, naprzeciw Blefuscu, gdzie położyłem się i skryty za wzgórkiem wyjąłem mą małą kieszonkową perspektywę, aby obejrzeć zakotwiczoną flotę nieprzyjaciela, składającą się z około pięćdziesięciu okrętów wojennych i wielkiej ilości statków do przewozu wojsk. Zawróciłem później ku domowi i wydałem rozkaz (na co otrzymałem zezwolenie), aby przyniesiono mi jak najwięcej najmocniejszych lin i sztab żelaznych. Liny były grubości szpagatu, a sztaby miały długość i średnicę drutów do włóczki. Splotłem liny potrójnie, by je wzmocnić, i dla tej samej przyczyny skręciłem sztaby po trzy w jedną i zagiąłem ich końce tworząc z nich haki. Uczepiwszy pięćdziesiąt haków do takiejż ilości lin, powróciłem na północno-wschodnie wybrzeże i zdjąwszy surdut, buty i pończochy wszedłem do wody w skórzanym kaftanie na pół godziny przed nadejściem najwyższej fali przypływu. Brnąłem w wodzie tak szybko, jak mogłem, a pośrodku przepłynąłem koło trzydziestu jardów, nim znów poczułem grunt pod nogami. I nie minęło nawet pół godziny, gdy dotarłem do floty. Nieprzyjaciele byli tak przerażeni moim widokiem, że zeskoczyli z okrętów i popłynęli ku brzegowi, gdzie znajdowało się nie mniej niż trzydzieści tysięcy dusz. Wyjąłem wówczas me przybory i wbiwszy haki w dzioby wszystkich okrętów, związałem końce lin. Gdy byłem tam zajęty, nieprzyjaciel wypuścił tysiące strzał, z których wiele ugodziło mnie w ręce i twarz, sprawiając mi, prócz wielkiego bólu, wiele kłopotu przy pracy. Najbardziej lękałem się o oczy, które straciłbym nieuchronnie, gdybym nagle nie wpadł na zbawczą myśl. Pośród kilku niezbędnych rzeczy miałem także okulary ukryte w sekretnej kieszeni, której nie zauważyli przeszukujący mnie ludzie Cesarza. Wyjąłem je, umocowałem na nosie tak mocno, jak się dało, i tak uzbrojony śmiało prowadziłem dalej mą pracę na przekór strzałom nieprzyjaciela, których wiele uderzało w szkła mych okularów, lecz bez żadnego skutku, jeśli nie liczyć ich drżenia. Wbiwszy wszystkie haki, wziąłem do ręki węzeł i począłem ciągnąć; lecz okręty nie drgnęły przytrzymywane przez mocno wrażone kotwice; tak więc pozostała mi najbardziej zuchwała część mego przedsięwzięcia. Puściłem sznury i pozostawiwszy haki uczepione do okrętów, dzielnie przeciąłem nożem liny kotwiczne. Ponad dwieście strzał ugodziło mnie przy tym w twarz i ręce. Później ująłem związane w węzeł liny, do których przytwierdzone były haki, i z największą łatwością pociągnąłem za sobą pięćdziesiąt największych okrętów wojennych nieprzyjaciela.

Blefuscudianie, którzy nie mieli najmniejszego wyobrażenia o tym, co zamierzam, wpadli początkowo w popłoch i osłupienie. Widząc, że przecinam liny kotwiczne, pomyśleli, że pragną puścić okręty swobodnie, aby wpadły na brzeg lub porozbijały się wzajemnie o siebie; lecz gdy ujrzeli całą flotę posuwającą się w szyku i mnie ciągnącego końce lin, wydali taki wrzask bólu i rozpaczy, że wyobrażenie go sobie lub opisanie jest niemal niemożliwe. Wydostawszy się z niebezpieczeństwa, przystanąłem na chwilę dla wyrwania strzał, tkwiących w mych dłoniach i twarzy. Natarłem się tym samym balsamem, który, jak już wspomniałem, otrzymałem ongi po przybyciu. Później zdjąłem okulary i odczekawszy godzinę, póki nie nastąpi odpływ, zacząłem brnąć przez środek cieśniny ciągnąc za sobą mój ładunek i przybyłem bezpiecznie do królewskiej przystani w Lilliput. Cesarz stał na brzegu wraz z całym dworem oczekując skutków tej wielkiej wyprawy. Ujrzeli okręty nadpływające w szyku półksiężyca, lecz nie mogli mnie dostrzec, gdyż byłem skryty po pierś w wodzie. Gdy zbliżyłem się ku środkowi cieśniny, boleść ich urosła, bowiem woda sięgała mi już po szyję. Cesarz sądził, że utonąłem, a flota nieprzyjacielska nadchodzi gotowa do boju; lecz wkrótce lęk jego pofolgował, gdyż z każdym mym krokiem cieśnina stawała się płytsza i wkrótce znalazłem się w zasięgu ich uszu. Unosząc koniec liny, do której uwią-zana była flota nieprzyjacielska, zakrzyknąłem głośno: Niech żyje najpotężniejszy Cesarz Lilliputu! Ów wielki Władca przyjął mnie na brzegu obsypując największymi pochwałami i nadał mi w tejże chwili godność Nardaca, która jest wśród nich najwyższym tytułem honorowym.

Jego Majestat pragnął, abym przy następnej sposobności przyprowadził do jego portów wszystkie pozostałe okręty nieprzyjaciela. A tak niezmierzona jest ambicja władców, że jak się wydawało, myślał jedynie o tym, by całe Cesarstwo Blefuscu przemienić w prowincję i rządzić nim przez vice-króla, a zniszczywszy Grubo-Końcych wygnańców zmusić ów lud, by tłukł jajka z cieńszego końca, co uczyniłoby go jedynym monarchą całego świata. Udało mi się jednak odwieść go od tych zamiarów wieloma argumentami dotyczącymi zagadnień politycznych i sprawiedliwości: otwarcie oświadczyłem, że nigdy nie stanę się narzędziem służącym do wpędzenia wolnego i dzielnego ludu w niewolę. A gdy poczęto rozważać tę sprawę na Radzie, najmądrzejsi ministrowie podtrzymali mój pogląd.

Moje śmiałe i otwarte oświadczenie było tak sprzeczne z zamiarami i polityką Jego Cesarskiego Majestatu, że nie wybaczył mi go nigdy. Wzmiankował je wielce przemyślnie na Radzie, gdzie, jak mi powtórzono, niektórzy najmądrzejsi (sądząc po ich milczeniu) byli mego zdania, lecz inni, będący mymi skrytymi wrogami, nie mogli powstrzymać się od pewnych określeń, które okrężną drogą uderzały we mnie. I od owego czasu pomiędzy Jego Majestatem a juntą złowrogo ku mnie usposobionych ministrów nawiązała się tajemna intryga, która po dwu miesiącach omal nie zakończyła się mą zupełną zgubą. Tak mało wagi mają największe nawet usługi oddane władcom, jeśli rzuci się przeciw nim na szalę odmowę zadośćuczynienia ich namiętnościom.

W trzy tygodnie po owym bohaterskim czynie przybyło uroczyste poselstwo z Blefuscu prosząc pokornie o pokój, który wkrótce zawarto na warunkach wielce korzystnych dla naszego Cesarza. Nie będę jednak trudził Czytelnika ich wyliczaniem. Posłów było sześciu z orszakiem liczącym około pięciuset osób, a wjazd ich był niezwykle wspaniały, stosowny do potęgi ich pana i wagi poruczeń. Gdy podpisano traktat, podczas przygotowania którego wyświadczyłem im wiele przysług dzięki znaczeniu, jakie miałem teraz, a raczej, jakie wydawało mi się, że miałem teraz na dworze, Ich Ekscelencje, którym doniesiono potajemnie, jak wiele okazałem im przyjaźni, złożyli mi uroczystą wizytę. Rozpoczęli od wielokrotnego wychwalania mego męstwa i wspaniałomyślności, zaprosili mnie w imieniu swego Pana i Władcy do odwiedzenia Jego Królestwa i prosili, abym okazał im dowody mej niezwykłej siły, o której słyszeli tyle cudownych opowieści. Uczyniłem temu chętnie zadość, lecz nie chcę rozpraszać uwagi Czytelnika drobiazgami. Zabawiwszy tak przez pewien czas Ich Ekscelencje ku ich nieskończonej radości i zdumieniu poprosiłem, aby uczynili mi zaszczyt i przedłożyli najpokorniejsze wyrazy mej czci Panu swemu, Cesarzowi, tak sławnemu z cnót słusznie napełniających świat cały podziwem, a którego Królewską Osobę pragnę ujrzeć, nim powrócę do mej ojczyzny. Zgodnie z tym, gdy tylko miałem zaszczyt znaleźć się przed obliczem naszego Cesarza, poprosiłem go, by zezwolił mi złożyć wyrazy czci Władcy Blefuscudianów. Cesarz łaskawie zgodził się, lecz, jak mogłem wyraźnie dostrzec, uczynił to z wielką oziębłością. Nie umiałem odgadnąć przyczyny tego, póki pewna osoba nie szepnęła mi, że Flimnap i Bolgolam przedstawili mą rozmowę z owymi posłami jako oznakę niechęci, która, wiem z pewnością, nie zagościła w mym sercu. W owym czasie począłem z grubsza pojmować, czym są dwory i ministrowie.

Należy zauważyć, że posłowie owi rozmawiali ze mną przez tłumacza, gdyż języki obu tych królestw różnią się od siebie podobnie jak języki jakichkolwiek dwu krajów europejskich, a każde z nich szczyci się dawnością, urodą i siłą swego, mając niezmierzoną wzgardę dla języka sąsiadów. Tak więc nasz Cesarz, wsparty na przewadze, jaką dało mu przechwycenie ich floty, zmusił ich, aby złożyli swe listy uwierzytelniające i wygłosili przemówienie w mowie Lilliputianów. Trzeba przyznać, że z przyczyny wielkiej wymiany handlowej między obu królestwami i dzięki nieustannemu przyjmowaniu wygnańców, które jest im wspólne;, a także dzięki zwyczajowi każącemu wysyłać młodzież arystokratyczną i dzieci bogatszej szlachty jednego cesarstwa, do drugiego, dla zyskania ogłady, ujrzenia szerokiego świata i zrozumienia innych ludzi i obyczajów, mało jest osób o pewnym znaczeniu lub kupców czy żeglarzy zamieszkujących okolice wybrzeży, którzy nie umieliby porozumieć się w obu językach, jak stwierdziłem w kilka tygodni później, gdy udałem się tam dla oddania hołdu Cesarzowi Blefuscu. Okazało się to wielce szczęśliwą okolicznością dla mnie tonącego w niedoli za sprawą złości mych nieprzyjaciół; lecz opiszę tę rzecz w stosownym miejscu.

Czytelnik przypomina sobie, być może, że gdy podpisywałem owe artykuły pozwalające mi odzyskać wolność, niektóre z nich nie przypadły mi do serca, gdyż były zbyt służalcze i jedynie najwyższa konieczność zmusiła mnie do uległości wobec nich. Lecz że byłem teraz Nardacem i nosiłem najwyższy tytuł honorowy w państwie, spełnianie takich posług byłoby poniżej mej godności, a Cesarz (muszę mu oddać sprawiedliwość) nigdy mi ich nie przypomniał. Mimo to niewiele czasu upłynęło, gdy zyskałem, jak mi się wówczas wydawało, sposobność przysłużenia się Jego Majestatowi. Przebudziły mnie o północy okrzyki wielu setek ludzi u mych drzwi. To niespodziane ocknięcie wprawiło mnie w trwogę. Usłyszałem nieustannie powtarzające się słowo Burglum, a przez tłum przedarło się kilku dworzan cesarskich błagając, abym przybył niezwłocznie do pałacu, gdzie na skutek niedbalstwa jednej z dam dworu, która usnęła podczas czytania romansu, płoną komnaty Jej Cesarskiej Mości. Wstałem natychmiast, a gdy dano rozkaz oczyszczenia drogi przede mną, ruszyłem korzystając z księżycowej nocy i dotarłem do pałacu nie zdeptawszy nikogo. Dostrzegłem, że przystawili już drabiny do murów pałacu i mieli dość wiader, lecz woda znajdowała się w pewnej odległości. Wiadra te miały wielkość dużego naparstka i ludzie podawali mi je tak szybko, jak mogli, lecz ogień był tak gwałtowny, że niewiele mogli zdziałać dobrego. Mógłbym łatwo zdusić ów pożar surdutem, lecz niestety pozostawiłem go w pośpiechu i wyszedłem ubrany jedynie w skórzany kaftan. Rzecz wydawała się rozpaczliwa i opłakana, a ów wspaniały pałac niechybnie spłonąłby od fundamentów, gdybym dzięki rzadkiej u mnie przytomności umysłu nie obmyślił nagle ratunku. Ubiegłego wieczora piłem w wielkiej obfitości doskonałe wino zwane glimigrim (Blefuscudianie zwą je flunec, lecz nasze uważane jest za lepsze), które jest niezmiernie moczopędne. Chciał najszczęśliwszy w świecie traf, że nie pozbyłem się najmniejszej nawet jego kropelki. Żar, na który wystawiłem się podchodząc tak blisko do płomieni, i mój wysiłek, by je stłumić, pobudziły wino do przemiany w mocz, który oddałem w takiej ilości i tak zręcznie kierowałem go ku właściwym miejscom, że po trzech minutach pożar całkowicie wygasł, a reszta tego dostojnego gmachu, którego wznoszenie trwało tyle stuleci, została uchroniona przed zniszczeniem.

Dzień już się zaczął, więc zawróciłem ku domowi nie czekając podziękowań Cesarza. Albowiem, choć oddałem mu wielką przysługę, nie mogłem jednak przewidzieć, czy Jego Majestat nie przyjmie ze wstrętem sposobu, w jaki jej dokonałem, gdyż jest mowa w głównym zbiorze praw tego królestwa, że śmiercią będzie karana każda osoba, bez względu na stan, która odda mocz w obrębie pałacu. Dodała mi nieco otuchy wieść otrzymana od Jego Majestatu, że wyda on Najwyższemu Sędziemu rozkaz ułaskawienia mnie na piśmie: którego nigdy jednak nic ujrzałem. Poufnie upewniono mnie, że Cesarzowa, pełna najwyższego obrzydzenia dla mego uczynku, usunęła się w najdalszy kąt pałacu stwierdziwszy, że owe budynki nie zostaną nigdy naprawione dla jej użytku. A w obecności swych najpierwszych zauszników nie mogła powstrzymać się od poprzysiężenia mi zemsty.

ROZDZIAŁ VI

O mieszkańcach Lilliputu, ich nauce, prawach, obyczajach
i sposobie kształcenia dzieci. Jak Autor żył w owej kramie. Jak oczyścił imię wielkiej damy.

Choć pragną nakreślić opis tego Cesarstwa w osobnym traktacie, tymczasem chcę jednak zadowolić ciekawego Czytelnika kilku ogólnymi obrazami. Przeciętny wzrost tubylców wynosi tu nieco mniej niż sześć cali, a wszystkie inne zwierzęta, podobnie jak krzewy i drzewa, zachowują w stosunku do niego doskonałą proporcję: na przykład, najwyższe konie i woły 'mają od czterech do pięciu cali wysokości, owce mniej więcej półtora cala, gęsi są wielkości wróbli i tak dalej, stopniowo w dół, póki nie dojdziesz do najmniejszych, które dla mych oczu były niemal niedostrzegalne. Lecz Natura przystosowała oczy Lilliputian do wszystkich przedmiotów stosownych dla ich wzroku; widzą oni z wielką dokładnością, lecz na niewielką odległość. Aby okazać, jaką bystrość mają ich oczy, gdy spoglądają na bliskie przedmioty, chcę rzec, że ubawił mnie widok kucharza oskubującego skowronka nie większego niż zwykła mucha, a także widok dziewczęcia nawlekającego niewidzialną igłę niewidzialną nicią. Ich najwyższe drzewa mierzą około siedmiu stóp; mam na myśli owe rosnące w wielkim królewskim parku, których wierzchołków mogłem dotknąć zaciśniętą pięścią. Warzywa dojrzewają w proporcji do nich, lecz pozostawiam je wyobraźni Czytelnika.

Niewiele powiem w tej chwili o nauce tego ludu, której wszystkie gałęzie rozkwitają tam od wieków; jednak sposób pisania mają wielce osobliwy, nie od lewej ku prawej jak Europejczycy ani od prawej ku lewej jak Arabowie; ani też z góry ku dołowi jak Chińczycy; ani z dołu ku górze jak Cascagianie, lecz ukośnie, z jednego rogu papieru ku drugiemu, jak to czynią damy w Anglii.

Grzebią swych zmarłych głową w dół, gdyż żywią pogląd, że po jedenastu tysiącach miesięcy powstaną oni znowu, a wówczas ziemia (którą uważają za płaską) z pewnością obróci się i staną na nogi zmartwychwstając. Uczeńsi wśród nich uznają niedorzeczność tej doktryny, lecz zwyczaj ów utrzymuje się nadal pod naciskiem motłochu.

Niektóre prawa i obyczaje w tym Cesarstwie są równie osobliwe i gdyby nie były tak sprzeczne z prawami i obyczajami mej drogiej Ojczyzny, mógłbym rzec niemało na ich usprawiedliwienie. Należałoby sobie tylko życzyć, aby ich równie doskonałe słuchano. Pierwsze z praw, o których wspomnę, dotyczy donosicieli. Wszystkie zbrodnie przeciwko państwu są karane z największą surowością, lecz jeśli podczas rozprawy osoba oskarżona dowiedzie swej niewątpiliwej niewinności, oskarżyciel zostaje natychmiast ukarany haniebną śmiercią, a z jego zasobów lub gruntów niewinna osoba zostaje poczwórnie nagrodzona za stratę czasu, niebezpieczeństwo, na jakie została wystawiona, niewygody znoszone w więzieniu i wszelkie koszta, jakie musiała ponieść w swej obronie. A jeśli nie da się uzyskać owej sumy z tego źródła, często dostarcza jej Korona. Także Cesarz obdarowuje owego człowieka publicznie jakąś oznaką swej łaski, a obwieszczenie o jego niewinności zostaje odczytane w całym mieście.

Uważają oszustwo za zbrodnię większą niż kradzież i dlatego najczęściej karzą je śmiercią; wierzą bowiem, że ostrożność i czujność z dodatkiem zwykłego rozsądku mogą uchronić majętność człowieka przed złodziejami, lecz uczciwość nie ma żadnej ochrony przeciw podstępnej przebiegłości; a ponieważ jest konieczne, aby nieustannie trwały transakcje kupna i sprzedaży, a także wspieranie się na kredycie, więc tam, gdzie będzie się patrzeć przez palce na oszustwo i pobłażać mu lub nie ustanowi się prawa dla jego ukarania, uczciwy kupiec zawsze poniesie stratę, a łotr osiągnie zysk. Pamiętam, że gdy raz wstawiłem się za przestępcą, który uciekł z wielką sumą pieniędzy powierzoną mu przez pana, i dodałem na jego usprawiedliwienie, że jest to przecież jedynie złamanie zaufania, Cesarz osądził jako potworność, że uznaję za okoliczność łagodzącą to, co najbardziej obciąża ów występek. I szczerze mówiąc mogłem mu odpowiedzieć niewiele więcej ponad to, że różne kraje mają różne obyczaje; albowiem muszę wyznać, że byłem głęboko zawstydzony.

Choć zwykle nazywamy nagrodę i karę dwoma zawiasami, na których obracają się wszystkie rządy, nigdzie jednak nie mogłem dostrzec, aby jakikolwiek naród prócz Lilliputianów wprowadził tę maksymę w życie. Gdy któryś z nich jest w stanie okazać dostateczne dowody, że przez siedemdziesiąt trzy miesiące przestrzegał ściśle praw swego kraju, uzyskuje pewne przywileje, zgodne z jego godnością i stanem, a także odpowiednią sumę pieniędzy z przeznaczonego na ten cel funduszu; otrzymuje także tytuł Sniepalla lub Legała, który przydany zostaje do jego nazwiska, lecz z wyłączeniem potomków. Gdy opowiedziałem tym ludziom, że prawa nasze są nam narzucane pod groźbą kar, bez żadnej wzmianki o nagrodzie, uznali to za potworny błąd naszych rządów. Dla powyższej przyczyny wizerunek Sprawiedliwości w gmachach ich sądów ukształtowany jest z sześcioma oczami: dwoma z przodu, dwoma z tyłu i po jednym z obu boków, aby wyobrażać wszechwidzenie; ma ona otwarty worek złota w prawej ręce, a w lewej ukryty w pochwie miecz, aby unaocznić, że bardziej jest skłonna nagradzać niż karać.

Wybierając osoby na wszelkie stanowiska, bardziej zwracają oni uwagę na zalety moralne niż wielkie zdolności, gdyż wierzą, że skoro ludzkości konieczne są rządy, zwykła miara ludzkiego pojmowania wystarczy dla zajęcia tego czy innego stanowiska, a Opatrzność nigdy nie pragnęła czynić z zawiadywania ludzkimi sprawami tajemnicy, którą mogą pojąć tylko nieliczne, wyjątkowo genialne osoby, jakich w każdym stuleciu rodzi się najwyżej trzy. Przypuszczają za to, że prawda, sprawiedliwość, umiarkowanie i tym podobne cechy leżą w zasięgu każdego człowieka, a uprawianie owych cnót stowarzyszone z doświadczeniem i dobrą wolą umożliwia wszystkim ludziom służbę państwową, wyłączywszy stanowiska wymagające studiów naukowych. Sądzą jednak, że brak cnót moralnych tak dalece nie da się zastąpić najbogatszym nawet wyposażeniem umysłu, że żadne stanowisko nie powinno dostać się w ręce osób o takich przywarach, gdyż błędy popełnione z nieświadomości, lecz w cnotliwym zamiarze nigdy nie okażą się tak złowieszcze dla pomyślności ogółu, jak praktyki człowieka, którego skłonności prowadzą ku nadużyciom, a wielka umiejętność rządzenia pozwala mu te nadużycia mnożyć i osłaniać. Dla podobnej przyczyny niewiara w boską Opatrzność czyni człowieka niezdolnym do piastowania jakiegokolwiek publicznego stanowiska, a że królowie podają się za. namiestników Opatrzności, Lilliputianie sądzą, że nikt nie może być bardziej niedorzeczny niż władca, który zatrudnia ludzi zaprzeczających istnieniu władzy, w imieniu której działa.

Opisując te i następujące prawa, pragnę, aby rozumiano, że mam na myśli jedynie pierwotne ich zasady, a nie najbardziej skandaliczne nadużycia, w które ludzie ci popadają dzięki ułomności natury ludzkiej. Gdyż ów niesławny zwyczaj zdobywania wielkich godności tańcem na linie lub oznak łaski i wyróżnień przeskakiwaniem kijów i czołganiem się pod nimi został, jak Czytelnik zechciał zauważyć, wprowadzony przez dziadka obecnie władającego Cesarza, a urósł do obecnych rozmiarów dzięki stopniowemu wzrostowi partii i frakcji.

Niewdzięczność jest wśród nich uznana za jedną z najcięższych zbrodni, podobnie jak była nią u innych ludów, o których czytamy; albowiem rozumują tak: jeśli kto odpłaca złem swemu dobroczyńcy, musi być nieprzyjacielem także i pozostałych ludzi, wobec których nie ma żadnego zobowiązania; a więc człowiek taki niegodzien jest żyć.

Ich poglądy dotyczące obowiązków rodziców i dzieci całkowicie różnią się od naszych. Ponieważ połączenie samca z samicą ustanowione jest przez wielkie prawo Natury, aby gatunki mogły rozmnażać się i trwać nadal, Lilliputianie utrzymują, że mężczyźni i kobiety łączą się z sobą jak inne zwierzęta, pchnięci ku temu chucią, a ich serdeczność dla młodych wypływa z tego samego przyrodzonego źródła: dla tej przyczyny Lilliputianie nie godzą się wcale, aby dziecko miało jakiekolwiek zobowiązania wobec ojca za to, że je począł, lub wobec matki za narodzenie na świat; co, zważywszy niedolę człowieczego żywota, nie jest samo w sobie dobrodziejstwem ani nie było nim w zamierzeniu rodziców, których myśli podczas miłosnych zbliżeń zajęte były czym innym. Opierając się na tym i podobnych rozumowaniach, wyrażają pogląd, że rodzice są ostatnimi z ludzi, którym powierzyć można wychowanie ich własnych dzieci; dlatego mają w każdym mieście publiczne wychowalnie, a wszyscy rodzice z wyjątkiem wieśniaków i robotników zobowiązani są oddawać do nich swe dzieci obojga płci, aby je tam odchowano i zaczęto uczyć, gdy osiągną dwadzieścia księżyców, czyli wiek, w którym powinny już zdradzać pewną pojętność. Wychowalni tych jest kilka rodzajów, przystosowanych do rozmaitych zdolności, stanu i płci. Zatrudniają tam profesorów doświadczonych w przygotowaniu dzieci do takich warunków życia, jakie przystają godności ich rodziców, a także ich własnym zdolnościom i skłonnościom. Pragnę najpierw opowiedzieć nieco o wychowalniach dla chłopców, a później o tych dla dziewcząt.

Wychowalnie dla chłopców szlachetnie i wysoko urodzonych zatrudniają poważnych i uczonych profesorów mających licznych pomocników. Ubiór i jadło dzieci są proste i niewyszukane. Wychowuje się je w czci dla honoru, sprawiedliwości, męstwa, skromności, łagodności, religii i miłości dla ojczystego kraju; zawsze są czymś zajęte, z wyjątkiem czasu przeznaczonego na posiłek i sen, który nie trwa zbyt długo, a także dwu godzin zabawy połączonej z ćwiczeniami cielesnymi. Służba ubiera ich, póki nie ukończą lat czterech, i odtąd, choćby pochodzili z najmożniejszych rodów, obowiązani są ubierać się sami, a niewiasty służebne w wieku odpowiadającym naszym pięćdziesięciu latom spełniają przy nich jedynie najniższe posługi. Nie zezwala się im nigdy na rozmowy ze służbą, lecz bawią się w mniejszych lub większych grupkach, zawsze w obecności profesora lub jednego z jego pomocników. Dzięki temu unikają owych wczesnych zetknięć z głupstwem i występkiem, na jakie narażone są nasze dzieci. Rodzicom wolno widywać się z nimi jedynie dwakroć w ciągu roku, a odwiedziny te nie mogą trwać dłużej niż godzinę. Mogą ucałować dziecko na powitanie i przy pożegnaniu, lecz profesor, który zawsze czuwa nie opodal przy tego rodzaju spotkaniach, nie zezwala im mówić szeptem, używać pieszczotliwych wyrażeń lub przynosić w upominku zabawek, słodyczy i tym podobnych.

Opłata każdej rodziny za wychowanie i kształcenie dziecka zostaje natychmiast ściągnięta przez urzędników cesarskich, jeśli nie została dostarczona.

Wychowalnie zwykłej szlachty, kupców, rzemieślników i rękodzielników prowadzone są w podobny sposób ze stosownymi różnicami. Jedynie tych, którzy przeznaczeni są do rzemiosła, zwalnia się do nauki w warsztacie, gdy ukończą lat siedem, lecz inne dzieci ludzi wyższego stanu pozostają w wychowalni do piętnastego roku życia, co odpowiada naszym dwudziestu jeden latom; jednak odosobnienie w ciągu ostatnich trzech lat jest coraz lżej przestrzegane.

W wychowalniach dla dziewcząt panny wysokiego stanu wychowywane są w sposób zbliżony do chłopców, lecz ubierają je służebne, zawsze w obecności profesora lub jego pomocnika, póki nie zaczną ubierać się same, co następuje w piątym roku życia. A jeśli odkryje się, że owe służebne zabawiają dziewczęta przerażającymi lub głupimi opowiastkami lub innymi błazeństwami tak częstymi wśród naszych pokojowych, zostają one po trzykroć przeprowadzone wokół miasta, wysmagane rózgami, wtrącone na rok do więzienia i wreszcie zesłane na całe życie do najbardziej opuszczonego zakątka kraju. Dzięki temu młode damy tej krainy nie mniej niż mężczyźni wstydzą się tchórzostwa i głupoty, a także brzydzą się wszelkich osobistych ozdób woląc, by zdobiła je czystość i skromność. Nie dostrzegłem także żadnej związanej z płcią różnicy w wykształceniu, choć ćwiczenia cielesne dziewcząt nie wymagają tężyzny, a wpaja się im za to nieco wiadomości o gospodarstwie domowym i nie zmusza do tak wielkiego wysiłku przy nauce. Albowiem wyznają oni zasadę, że wśród ludzi wyższego stanu żona winna być zawsze miłym i rozsądnym towarzyszem, skoro nie może wiekuiście pozostawać młoda. Gdy dziewczę ukończy dwunasty rok życia, będący u nich granicą wieku stosownego do zamążpójścia, rodzice lub opiekunowie zabierają je do domu, wyrażając największą wdzięczność profesorom, a rzadko obchodzi się bez łez owej młodej damy i jej koleżanek.

W wychowalniach dla dziewcząt sfer niższych uczy się dzieci wszelkich prac stosownych dla ich płci w zależności od zatrudnienia rodziców. Te, które mają rozpocząć naukę rzemiosła, zwalnia się po ukończeniu lat siedmiu, pozostałe w jedenastym roku życia.

Uboższe rodziny mające córki w wychowalniach obowiązane są, prócz rocznej, możliwie najniższej, opłaty składaćn na wiano dla dziecka kierownikowi wychowalni niewielką miesięczną część swych dochodów. I tak wydatki wszystkich rodziców ograniczone są prawem, gdyż Lilliputianie sądzą, że nic nie może bardziej urągać sprawiedliwości niż rodzice, którzy powolni swej żądzy wydają na świat dzieci i zrzucają brzemię utrzymania ich na barki ogółu. Jeśli mowa o osobach znaczniejszych, składają one na zabezpieczenie każdego dziecka sumy odpowiadające swej majętności. Fundusze owe pozostają pod doskonałym nadzorem i dzielone są z najskrupulatniejszą sprawiedliwością.

Wieśniacy i parobcy wychowują swe dzieci w domu, gdyż z kształcenia ludzi zajmujących się jedynie uprawą rali społeczeństwo nie osiągnęłoby żadnych korzyści. Lecz gdy się zestarzeją lub zachorują, korzystają z pomocy szpitali, albowiem żebranina jest zajęciem nieznanym w tym Cesarstwie.

Być może ciekawego Czytelnika zabawi opis mego gospodarstwa domowego i życia, jakie wiodłem w tej krainie podczas dziewięciu miesięcy i trzynastu dni przebywania w niej. Mając zdolności do rękodzieła i zmuszony koniecznością, wykonałem dla siebie z największych drzew cesarskiego parku stół i dość wygodne krzesło. Dwieście szwaczek zatrudniono przy szyciu mych koszul, pościeli i obrusów z najmocniejszego i najbardziej zgrzebnego płótna, które musiano jednak naszywać warstwa na warstwę kilkakrotnie, gdyż najgrubsze było cienkie jak batyst. Płótno to ma zwykle trzy cale szerokości, a cała sztuka mierzy trzy stopy. Aby szwaczki mogły wziąć ze mnie miarę, położyłem się na ziemi. Jedna szwaczka stanęła mi na szyi, a druga na łydce. Obie trzymały dwa końce mocnego, naciągniętego sznura, podczas gdy trzecia wymierzyła jego długość calową linijką. Później zmierzyły obwód mego prawego kciuka i to im wystarczyło, gdyż dzięki matematycznemu wyliczeniu, że dwa obwody kciuka równają się jednemu obwodowi nadgarstka i tak dalej, po szyję i pas; a także dzięki pomocy mej starej koszuli, którą rozłożyłem im na ziemi jako wzór, dokładnie wszystko dopasowały. W podobny sposób zatrudniono trzystu krawców dla uszycia mi ubioru, lecz odkryli oni inny sposób wzięcia miary ze mnie. Gdy ukląkłem, przystawili do mnie drabinę sięgającą od ziemi po szyję. Jeden z nich wszedł na ową drabinę i opuścił ołowiankę z wysokości mego kołnierza na podłogą, co dokładnie odpowiadało długości surduta. Lecz ramiona i obwód w pasie zmierzyłem sam. Gdy ukończono ubiór, nad którym praca odbywała się w mym domu (gdyż największe z ich domostw nie mogłoby ich pomieścić), wyglądał on jak strój lalki wykonany z gałganków przez angielską damę, z tą różnicą, że mój był jednobarwny.

Trzystu kucharzy trudniło się przyrządzaniem mych posiłków. Mieszkali oni wraz z rodzinami w małych chatkach stojących wokół mego domu i każdy z nich przygotowywał mi dwa dania. Brałem do ręki dwudziestu posługaczy i stawiałem ich na stole, a stu innych czekało w dole: niektórzy z półmiskami mięsa, inni z baryłkami wina i innych trunków, zarzuconych na plecy. Na me życzenie usługujący w górze wciągali wszystko w wielce przemyślny sposób sznurami, jak to czynimy w Europie z wiadrami wody. Półmisek mięsa stanowił pokaźny kęs, a baryłka trunku spory łyk. Ich baranina ustępuje naszej, ale wołowina jest wyśmienita. Otrzymałem raz tak wielki kawał polędwicy, że musiałem go podzielić na trzy skrawki; należało to jednak do rzadkości. Słudzy moi byli zdumieni widząc mnie zjadającego wszystko wraz z kośćmi, podobnie jak w naszym kraju jada się nóżki skowronków. Ich indyki i gęsi łykałem zwykle od razu i muszę wyznać, że znacznie przewyższają nasze. Pomniejszego drobiu brałem dwadzieścia lub trzydzieści sztuk na koniec noża.

Pewnego dnia Jego Cesarski Majestat, usłyszawszy o sposobie mego odżywiania się, zapragnął wraz ze swą cesarską małżonką oraz młodymi książętami i księżniczkami krwi mieć szczęście (jak był łaskaw to nazwać) spożycia ze mną posiłku. Gdy przybyli zgodnie z zapowiedzią, ustawiłem ich trony na stole, twarzą ku mnie, a gwardia stanęła po bokach. Przybył także ze swą białą laską Flimnap, Minister Skarbu, i dostrzegłem, że często rzucał mi kwaśne spojrzenia, na co zdawałem się nie zwracać najmniejszej uwagi i jadłem więcej niż zwykle, chcąc wprawić dwór w podziw i na chwałę mej drogiej Ojczyzny. Mam pewne osobiste przyczyny, by przypuszczać, że te odwiedziny Jego Majestatu dały Flimnapowi sposobność zaszkodzenia mi w oczach pana. Minister ów zawsze był w skrytości mym wrogiem, choć otwarcie okazywał mi znacznie więcej serdeczności, niż to leżało w jego posępnej naturze. Przedstawił Cesarzowi opłakany stan skarbu mówiąc, że jest zmuszony do zaciągania pożyczek na niezmiernie wysoki procent, w związku z czym obligi państwowe wymieniane są o dziewięć procent poniżej wartości, na jaką zostały wystawione. A dzieje się tak dlatego, że kosztowałem Jego Majestat już ponad półtora miliona sprugów (jest to ich największa złota moneta, wielkości maleńkiej blaszki); więc podsumowując byłoby wskazane, aby Cesarz skorzystał z pierwszej sposobności odprawienia mnie.

Mam obowiązek stanąć tu w obronie dobrego imienia pewnej czcigodnej damy, która cierpiała niewinnie z mej przyczyny. Ministra Skarbu ogarnęła wielka zazdrość za sprawą nikczemnych języków, które doniosły Jego Czcigodności, że małżonka jego zapłonęła gwałtownym afektem ku mnie. Plotka dworska utrzymywała przez pewien czas, że przybyła ona raz skrycie do mych pomieszczeń. Oświadczam uroczyście, że był to najbardziej haniebny fałsz, nie mający najmniejszych podstaw prócz tych, że Jej Czcigodność zechciała obdarować mnie najniewinniejszymi oznakami przyjaźni i zaufania. To prawda, że często odwiedzała mój dom, lecz zawsze czyniła to otwarcie, mając z sobą w karecie co najmniej trzy towarzyszące osoby, którymi zwykle były: jej siostra, córeczka i któraś z dam dworskich. Nadal wzywam mych służących na świadków, czy kiedykolwiek dostrzegli przed mymi drzwiami karetę nie wiedząc, kto się w niej znajduje. Przy tego rodzaju sposobnościach, gdy służący zawiadamiał mnie o czyimś przybyciu, natychmiast podchodziłem do drzwi, a po złożeniu wyrazów szacunku brałem z wielką ostrożnością do rąk karetę zaprzężoną w dwa konie (jeśli koni było sześć, stangret zawsze wyprzęgał cztery) i. stawiałem na stole, na którym ustawiałem przenośną okrągłą poręcz dla zapobieżenia nieszczęśliwym wypadkom.

I często na mym stole stały cztery zaprzężone w konie karety pełne ludzi, podczas gdy ja, siedząc naprzeciw, pochylałem ku nim głowę. Bywało i tak, że gdy zajęty byłem rozmową z jednym towarzystwem, stangreci z wolna obwozili inne wokół stołu. Niejedno popołudnie spędziłem na tych miłych pogawędkach. Lecz chciałbym, aby Minister Skarbu lub któryś z jego dwu donosicieli (nazwę ich tu i niechaj tłumaczą się, jak zechcą), Clustril albo Drunlo, udowodnili mi, że ktokolwiek przybył do mnie kiedykolwiek incognito, z wyjątkiem Ministra Reldresala wysłanego na wyraźny rozkaz Jego Cesarskiego Majestatu, jak o tym już wcześniej wspomniałem. Nie zatrzymywałbym się dłużej przy takim drobiazgu, gdyby nie chodziło tu o dobre imię wielkiej damy, nie mówiąc o moim, choć miałem zaszczyt być Nardacem, którym Minister Skarbu nie jest, albowiem świat cały wie, że jest jedynie Clumglumem, który to tytuł jest o stopień niższy niźli mój, podobnie jak markiz w Anglii jest niższy niźli książę; uznaję jednak, że przewyższał mnie stanowiskiem. Owe kłamliwe donosy, o których dowiedziałem się później w sposób, jakiego nie pragnę ujawnić, spowodowały, że Minister Skarbu począł się niechętnie odnosić do swej małżonki, a do mnie jeszcze niechętniej. A choć wyprowadzono go w końcu z błędu i pogodził się z nią, jednak utraciłem całe jego zaufanie i odkryłem, że także łaska Cesarza wobec mnie kurczy się bardzo szybko pod wpływem owego faworyta, który doprawdy miał nad nim zbyt wielką władzę.

ROZDZIAŁ VII

Autor, dowiedziawszy się o zamiarze oskarżenia go o zdradę główną, ratuje się ucieczką do Blefuscu. Jak go tam przyjęto.

Zanim przejdę do opowieści o tym, jak opuściłem to królestwo, wydaje mi się stosownym powiadomienie Czytelnika o tajemnej zmowie narastającej przeciw mnie od dwu miesięcy.

Ze względu na niskie urodzenie obce mi było dotąd życie dworskie. To prawda, że wiele czytałem i słyszałem o sposobie postępowania wielkich książąt i ministrów, lecz nigdy nie przypuszczałem, że ujrzę tak straszliwe jego skutki w krainie tak odległej i rządzonej, jak przypuszczałem, na zupełnie innych zasadach niż państwa europejskie.

Gdy gotowałem się do drogi dla złożenia wyrazów czci Cesarzowi Blefuscu, pewna znaczna osobistość dworska (której okazałem się wielce użyteczny w czasie, gdy znajdowała się w najwyższej niełasce Jego Cesarskiego Majestatu) przybyła potajemnie do mego domu, nocą, w zamkniętej lektyce i nie anonsując swego imienia poprosiła o widzenie. Gdy odprawiono tragarzy, włożyłem do kieszeni surduta lektykę zawierającą Jego Dostojność, a nakazawszy 2:aufanemu słudze, aby rzekł, że zasłabłem i udałem się na spoczynek, zaryglowałem drzwi domu, postawiłem lektykę na stole, jak to miałem w zwyczaju, i usiadłem naprzeciw. Po wymienieniu zwykłych pozdrowień, widząc zatroskane oblicze Jego Dostojności, zapytałem o przyczynę. Poprosił mnie, abym wysłuchał go cierpliwie, gdyż sprawa dotyczy mego honoru i życia. Zaczem rzekł to, co zanotowałem niezwłocznie po jego wyjściu.

Musisz dowiedzieć się, rzekł, że z twej przyczyny zwołano ostatnio wiele ściśle poufnych zebrań Rady: i minęły zaledwie dwa dni od chwili, gdy Jego Majestat powziął ostateczne postanowienie.

Wyczuwasz zapewne, że Skyresh Bolgolam (Galbet, czyli Wielki Admirał) jest twym śmiertelnym wrogiem niemal od chwili twego przybycia. Nie znam początkowej przyczyny, lecz nienawiść jego wzrosła wielce od czasu twego wielkiego zwycięstwa nad Blefuscu, którym zaćmiłeś jego sławę Wielkiego Admirała. Pan ów, sprzysiężywszy się z Ministrem Skarbu Flimnapem, którego niechęć do ciebie jest ogólnie znana z racji jego małżonki, a także z generałem Limtocem, szambelanem Lalconem i Najwyższym Sędzią Balmuffem, przygotował wraz z nimi artykuły oskarżające cię o zdradę i inne najcięższe zbrodnie.

Przedmowa ta tak mnie wzburzyła, że mając przeświadczenie o mych zasługach i niewinności, chciałem mu przerwać. Lecz uprosiwszy mnie, bym zamilkł, ciągnął dalej:

Z wdzięczności za przysługi, jakie mi wyświadczyłeś, zdobyłem sprawozdanie z całego posiedzenia i spis owych artykułów, narażając dla ciebie głowę.

Artykuły oskarżenia przeciw Quinbusowi Flestrinowi

(Człowiekowi-Górze).

ARTYKUŁ I

Jako że statut ustanowiony za panowania Jego Cesarskiego Majestatu Calina Deffara Plunę orzeka, że ktokolwiek odda mocz w obrębie pałacu monarchy, odcierpieć ma karę właściwą dla zdrady głównej: a wyżej wzmiankowany Quinbus Flestrin złamał otwarcie owe prawo pod pozorem wygaszenia pożaru powstałego w komnatach Najdroższej Cesarskiej Małżonki Jego Majestatu, co uczynił złośliwie, zdradziecko i diabelsko, oddając urynę, którą ugasił pożar powstały w wyżej wymienionych komnatach, gdy znajdował się, a więc był obecny w obrębie wyżej wzmiankowanego monarszego pałacu, gardząc statutem wydanym przeciw podobnym występkom eta, gardząc swą powinnością, etc.

ARTYKUŁ II

Jako że wyżej wzmiankowany Quinbus Flestrin przywiódłszy do cesarskiej przystani flotę Cesarstwa Blefuscu i otrzymawszy następnie rozkaz Jego Cesarskiego Majestatu, aby pochwycił wszystkie pozostałe okręty wyżej wzmiankowanego Cesarstwa Blefuscu i przemienił to Cesarstwo w prowincję rządzoną przez vice-króla; a także, aby zniweczył i zabił, nie tylko wszystkich Grubo-Końcych Wygnańców, lecz także każdego człowieka w owym Cesarstwie, który niezwłocznie nie zaprze się Grubo-Końcej herezji; ów, wyżej wzmiankowany Flestrin, będąc pełnym fałszu zdrajcą przeciw Najprzychylniejszemu, Najłaskawszemu Cesarskiemu Majestatowi, wniósł prośbę, aby zwolniono go od owej powinności pod pozorem niechęci do łamania sumień i nisz-czenia wolności i życia niewinnych ludzi.

ARTYKUŁ III

Jako że, gdy przybyli na dwór Jego Majestatu posłowie dworu Blefuscu, by błagać o pokój: ów, wyżej wzmiankowany Flestrin, fałszywie i zdradziecko wspomagał, popierał, pocieszał i zabawiał wyżej wzmiankowanych posłów, choć wiedział, że są oni sługami władcy, który do niedawna był jawnym wrogiem Jego Cesarskiego Majestatu i prowadził otwartą wojnę przeciw wyżej wzmiankowanemu Majestatowi.

ARTYKUŁ IV

Jako że wyżej wzmiankowany Quinbus Flestrin, gardząc obowiązkami wiernego poddanego, zamierza odbyć wkrótce podróż na dwór i do Cesarstwa Blefuscu, na co otrzymał jedynie ustne zezwolenie Jego Cesarskiego Majestatu; a pod pozorem otrzymania wyżej wzmiankowanego zezwolenia pragnie zdradziecko i fałszywie udać się w wyżej wymienioną podróż, aby dzięki niej wspomóc, poprzeć i pocieszyć Cesarza Blefuscu, tak niedawnego wroga w otwartej wojnie przeciw wyżej wzmiankowanemu Cesarskiemu Majestatowi.

Są tam jeszcze inne artykuły, lecz odczytałem ci streszczenie z najważniejszych.

Trzeba przyznać, że podczas wielu zebrań, na których roztrząsano owo oskarżenie, Jego Majestat okazywał wielką powściągliwość, często podnosząc usługi, które mu wyświadczyłeś, i próbując umniejszyć twe zbrodnie. Minister Skarbu i Admirał nalegali, aby ukarano cię najbardziej bolesną i haniebną śmiercią, podpaliwszy nocą twój dom, przed którym miał czekać Generał na czele dwudziestu tysięcy żołnierzy uzbrojonych w zatrute strzały, by ugodzić nimi w twą twarz i ręce. Niektórzy z twych służących mieli otrzymać poufne rozkazy, aby spryskać twe koszule i pościel trującym odwarem, który sprawiłby, że rozszarpując własne ciało umarłbyś w najstraszniejszych męczarniach. Generał był podobnego zdania, więc przez długi czas większość opowiadała się przeciwko tobie. Lecz Jego Majestat postanowiwszy, jeśli to będzie możliwe, uratować ci życie, udobruchał w końcu Szambelana.

Gdy to nastąpiło, Reldresal, Pierwszy Sekretarz do Spraw Osobistych, który zawsze okazywał się twym szczerym przyjacielem, otrzymał od Cesarza rozkaz, by wyjawił swe zdanie, co posłusznie uczynił, oddając sprawiedliwość wszystkim twym przyjaznym uczuciom dla niego. Przyznał, że zbrodnie twe są wielkie, lecz zawsze jednak musi znaleźć się miejsce dla cnoty Miłosierdzia, będącej największą ozdobą Władców, dzięki której Jego Majestat otoczony jest słusznie tak wielkim uwielbieniem. Powiedział, że przyjaźń, jaka łączy go z tobą, jest tak znana w całym świecie, że najczcigodniejsze zebranie posądzi go zapewne o stronniczość; mimo to, wypełniając otrzymane polecenie, musi szczerze objawić swe uczucia. Jeśli Jego Majestat, zważywszy twe zasługi i zgodnie ze swym miłosiernym usposobieniem zechce oszczędzić twój żywot, wydając jedynie rozkaz wyłupienia ci obojga oczu, wówczas on sam pokornie sądzi, że dzięki zastosowaniu tego środka sprawiedliwość zostanie w pewnej mierze zaspokojona, a świat cały wysławiać będzie miłosierdzie Cesarza, podobnie jak uczciwe i wspaniałomyślne postępowanie tych, którzy mają zaszczyt być Jego doradcami. Utrata oczu nie zmniejszy wcale twej mocy cielesnej, dzięki której nadal jeszcze możesz być użyteczny Jego Majestatowi. Ślepota przydaje męstwa, kryjąc przed nami niebezpieczeństwa, a przecież obawa, jaką żywiłeś o swe oczy, stanowiła dla ciebie największą przeszkodę w przyprowadzeniu floty nieprzyjaciela; wystarczy zresztą, jeśli będziesz widział oczyma ministrów, skoro najwięksi władcy postępują tak samo.

Propozycja ta została przyjęta przez całe zebranie z największą niechęcią. Admirał Bolgolam nie mógł powstrzymać wzburzenia, lecz powstał z wściekłością i powiedział, że zdumiewa go, gdzie Sekretarz znalazł śmiałość, by wyrazić chęć oszczędzenia życia zdrajcy. Zważywszy uczciwie rację stanu, usługi, które oddałeś, zwiększają jedynie ogrom twych zbrodni. Albowiem ty, który miałeś czelność ugasić pożar oddając mocz na komnaty Jej Majestatu (co wypowiedział ze zgrozą), możesz innym razem w podobny sposób wywołać powódź i zatopić cały pałac; a ta sama moc, która pozwoliła ci przyprowadzić flotę nieprzyjacielską, może przy pierwszym objawie twego niezadowolenia odprowadzić ją na powrót. Ma on pewne podstawy, by sądzić, że w głębi serca jesteś Grubo-Końcem; a że zdrada poczyna się w sercu, nim objawi się w czynach, więc dla tej przyczyny oskarża cię jako zdrajcę i nalega, by skazano cię na śmierć.

Minister Skarbu był tego samego zdania; ukazał, jak nisko upadły dochody Jego Majestatu obarczone koniecznością utrzymywania ciebie, co wkrótce stanie się nie do zniesienia, gdyż pomysł Sekretarza dotyczący wyłupienia ci oczu w żadnym wypadku nie może być lekarstwem przeciw złu i jedynie je powiększy, wiadomo bowiem, że po oślepieniu niektóre gatunki drobiu zaczynają jeść więcej i tuczą się prędko. Zresztą Jego Najświętszy Majestat i cała Rada, którzy są twymi sędziami, żywią w swym sumieniu przekonanie o twej winie, co samo w sobie jest dostateczną przyczyną, by skazać cię na śmierć bez formalnych dowodów, wymaganych przez literą prawa.

Lecz Jego Cesarski Majestat, w pełni przeciwny wyrokowi śmierci, zechciał łaskawie oświadczyć, że skoro Rada zapatruje się na wyłupienie ci oczu jako na karą zbyt niską, można będzie wymierzyć później inną na dodatek. A twój przyjaciel Sekretarz, poprosiwszy pokornie raz jeszcze o głos, udzielił Ministrowi Skarbu odpowiedzi w sprawie zastrzeżeń, jakie ów miał co do ogromnych wydatków ponoszonych przez Jego Majestat na twe utrzymanie. Powiedział, że Jego Ekscelencja, który samodzielnie zarządza dochodami Cesarza, może łatwo zaradzić temu złu, zmniejszając stopniowo dostawy dla ciebie, dzięki czemu z braku dostatecznego pożywienia staniesz się słaby i wiotki, utracisz apetyt i w następstwie tego zmarniejesz i padniesz po kilku miesiącach; a wówczas odór z twych zwłok nie będzie tak niebezpieczny, skoro wychudną one do połowy. Zresztą, natychmiast po twym zgonie, pięć lub sześć tysięcy poddanych Jego Majestatu może w dwa do trzech dni odciąć twe mięso od kości, wywieźć je wozami i pogrzebać na odludziu dla zapobiegnięcia zarazie, pozostawiając szkielet, by potomność mogła go podziwiać.

I tak, dzięki wielkiej przyjaźni Sekretarza, całą sprawę załatwiono polubownie. Nakazano surowo, by pomysł stopniowego zagłodzenia ciebie utrzymywany był w tajemnicy, lecz wyrok skazujący na wyłupienie oczu wpisano do ksiąg bez niczyjego sprzeciwu, prócz głosu Admirała Bolgolama, który będąc zausznikiem Cesarzowej, posłuszny był jej nieustannym naleganiom o skazanie cię na śmierć, gdyż żywi ona wiekuistą niechęć ku tobie za ów niesławny i bezprawny sposób ugaszenia pożaru jej komnat.

Za trzy dni twój przyjaciel Sekretarz otrzyma polecenie przybycia do twego domu i odczytania ci artykułów oskarżenia, po czym uzmysłowi ci wielkie miłosierdzie i łaskawość Jego Majestatu i Rady, dzięki którym zostałeś skazany jedynie na utratę oczu, a Jego Majestat nie wątpi, że poddasz się temu z wdzięcznością i pokorą. Dwudziestu chirurgów Jego Majestatu będzie uczestniczyło w jak najsprawniejszym dokonaniu tej operacji, która przeprowadzona zostanie przy pomocy wbicia ostro zakończonych strzał w twe źrenice, gdy będziesz leżał na ziemi.

Pozostawiam twej roztropności środki, jakie pragniesz przedsięwziąć. By uniknąć podejrzeń, muszę niezwłocznie powrócić, równie potajemnie jak przybyłem.

Jego Dostojność uczynił to i pozostałem sam, targany zwątpieniem i rozterką.

Zgodnie ze zwyczajem wprowadzonym przez tego Władcę i jego ministrów (zgoła odmiennym, jak mnie upewniono, od postępowania w dawnych czasach) ilekroć dwór postanowi jakąś krwawą egzekucję, bądź dla dogodzenia niechęci Cesarza, bądź nienawiści któregoś z faworytów, Cesarz zawsze wygłasza mowę do całej Rady, podkreślając swe wielkie miłosierdzie i łagodność, jako przymioty znane i uznane na całym świecie. Mowę taką natychmiast ogłasza się w całym królestwie; a nic nie przeraża ludzi bardziej niż owo wychwalanie litości cesarskiej; albowiem dostrzeżono, że im większe i bardziej dobitne padają pochwały, tym bardziej nieludzka była kara i tym bardziej niewinny był ów, który ją poniósł. Muszę jednak wyznać, że jeśli mowa o mnie, któremu zarówno urodzenie jak wykształcenie nigdy nie zezwoliły zostać dworzaninem, byłem tak nędznym sędzią owych spraw, że nie mogłem odkryć miłosierdzia ani łaskawości w tym wyroku, lecz uznałem go (być może, błędnie) raczej za surowy niż łagodny. Chwilami zastanawiałem się, czy nie stanąć przed sądem, bo choć nie mogłem zaprzeczyć prawdziwości wydarzeń wymienionych w niektórych artykułach, miałem jednak nadzieję, że zasługują one na pewne złagodzenie. Lecz obejrzawszy w życiu wiele procesów państwowych, które, jak to zawsze dostrzegałem, kończyły się zgodnie z tym, co sędziowie uznali za stosowne, nie odważyłbym się będąc w tak krytycznym położeniu polegać na tak niebezpiecznych postanowieniach, mając w dodatku tak potężnych nieprzyjaciół. W pewnej chwili zacząłem się skłaniać ku obronie, póki bowiem znajdowałem się na wolności, cała moc tego Cesarstwa nie mogłaby mnie obezwładnić, a łatwo mógłbym kamieniami przemienić w gruzy jego stolicę. Lecz wkrótce, wspomniawszy na przysięgę złożoną Cesarzowi, na łaski od niego otrzymane i na wysoki tytuł Nardaca, którym mnie obdarzył, ze zgrozą odrzuciłem ów pomysł. Nie nauczyłem się jeszcze zresztą dworskiej wdzięczności, aby tak szybko przekonać samego siebie, że obecna surowość Jego Majestatu zwalnia mnie od wszelkich dawnych zobowiązań.

W końcu powziąłem postanowienie, które zapewne może wydać się nieco naganne, gdyż muszę wyznać, że zawdzięczam ocalenie mych oczu, a co za tym idzie, także i mą wolność, wielkiemu brakowi rozwagi i doświadczenia: bo gdybym znał wówczas naturę władców i ministrów, którą miałem odtąd możność poznać na wielu dworach; a także ich sposoby postępowania z przestępcami mniej groźnymi nawet niż ja, wówczas z największym pośpiechem i gotowością poddałbym się tak lekkiej karze. Lecz gnany porywczą młodością i mając zezwolenie Jego Cesarskiego Majestatu na złożenie hołdu Cesarzowi Blefuscu, wykorzystałem tę sposobność i nim minęły trzy dni, wystałem do mego przyjaciela Sekretarza list potwierdzający me postanowienie, by wyruszyć tego ranka do Blefuscu zgodnie z posiadanym przeze mnie zezwoleniem. Nie czekając jego odpowiedzi udałem się na tę część wybrzeża wyspy, gdzie leżała nasza flota. Pochwyciłem wielki okręt wojenny, uwiązałem linę do jego dziobu i uniósłszy kotwicę, rozebrałem się, złożyłem me odzienie (wraz z kołdrą, którą przyniosłem pod pachą) na okręcie i ciągnąc go za sobą, na pół brnąc po dnie, na pół płynąc, przybyłem do królewskiego portu w Blefuscu, gdzie lud oczekiwał mnie od dawna. Użyczono mi dwu przewodników, abym trafił do ich stołecznego grodu, noszącego tę samą nazwę, co Cesarstwo. Niosłem obu przewodników w dłoniach, póki nie znaleźliśmy się o dwieście jardów od bramy miejskiej; wówczas poprosiłem, by dali jednemu z Sekretarzy znać o mym przybyciu i powiedzieli mu, że oczekuję rozkazów Jego Majestatu. Po godzinie otrzymałem odpowiedź, że Jego Majestat w otoczeniu swej monarszej rodziny i wielkich dostojników dworu przybywa, by mnie powitać. Posunąłem się sto jardów ku przodowi. Cesarz i jego świta zeskoczyli z koni, a Cesarzowa wraz z damami opuściły karety i nie dostrzegłem, aby byli zatrwożeni lub objawiali niepokój. Położyłem się na ziemi, by ucałować dłonie Cesarza i Cesarzowej. Powiedziałem Jego Majestatowi, że za zezwoleniem naszego władcy Cesarza przybywam zgodnie z obietnicą, by otrzymać łaskę ujrzenia tak potężnego Monarchy i ofiarować mu wszelkie usługi, do jakich jestem zdolny; jeśli nie będą one sprzeczne z mą powinnością wobec mego pana. Nie dodałem słowa o niełasce, w którą popadłem, gdyż jak dotąd nie otrzymałem o niej żadnej jawnej wieści i mogłem uznać, że nie wiem niczego o podobnych zamysłach; nie przypuszczałem także, aby Cesarz chciał odkryć ową tajemnicę, zanim znajdą się znów w jego mocy. Wkrótce jednak okazało się, że byłem w błędzie.

Nie będę trudzi! Czytelnika szczegółowym opisem przyjęcia, jakie mnie spotkało na owym dworze. Było ono zgodne z wspaniałomyślnością tak wielkiego władcy; nie opowiem także o niewygodach, jakich doznałem, gdy z braku domu i posłania, musiałem spać na ziemi owinięty mą kołdrą.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ROZDZIAŁ VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZĘŚĆ II

ROZDZIAŁ I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZĘŚĆ III

ROZDZIAŁ I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Rozdział VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

CZĘŚĆ IV

ROZDZIAŁ I

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ II

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ III

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ IV

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ V

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ VIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ IX

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ X

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XI

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ROZDZIAŁ XII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej