Cormon i Dutertre

FOLWARK PRIMEROSE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

OSOBY:

Scena Pierwsza.

Scena Druga.

Scena Trzecia.

Scena Czwarta.

Scena Piąta.

Scena Szósta

SCENA SIÓDMA.

Scena Ósma.

Scena Dziewiąta

Scena Dziesiąta.

Scena Jedenasta

Scena Dwunasta

Scena Trzynasta

Scena Czternasta

Scena Piętnasta

Scena Szesnasta

Scena Siedmnasta

Scena Ośmnasta

Scena Dziewiętnasta i ostatnia

FOLWARK PRIMEROSE

Komedja w 1-ym akcie

Cormon i Dutertre

OSOBY:

JERZY, książę de Galles.
DŻEMS, dzierżawca folwarku.
MARYA, jego wychowanica.
ROBERT, nauczyciel wiejski.
WIEŚNIACY, gmin.

Rzecz w okolicach Londynu.

(Pokój skromnie umeblowany. Wgłębi drzwi. Z prawej, blizko drzwi, okno ze storą do polowy spuszczoną; na przodzie sceny z prawej stolik, z lewej drzwi szklane na mały taras. W pierwszym planie z prawej drzwi do wnętrza domu; blizko tych drzwi wielki zegar ścienny. Na przodzie sceny z lewej stolik, w głębi, również po lewej, kredens, krzesła, etc, etc.)

Scena Pierwsza.

MARYA, poźniej ROBERT.

MARYA

(wchodząc z lewej).

Słyszałam tentent konia na podwórzu. Dżems powrócił, a obiad jeszcze nie gotów!

(Zwraca się ku drzwiom kuchni).

ROBERT

(wchodzi głębią w płaszczu).

Dzień dobry, Maryo!

MARYA

(obracając się).

Jakto, to pan, panie nauczycielu! Dawno wróciłeś pan z objazdu szkółek!

ROBERT.

Właśnie wracam, i zatrzymałem się tu, aby powitać moich dobrych przyjaciół... ale, co to jest, nie widzę twojego kuzyna!...

MARYA,

Oh, mój kuzyn już od dwóch tygodni jest tylko gościem w domu, obiad je naprędce, o fajce zapomina, a kiedy po obiedzie podaję mu szklankę piwa, nie pije, mówiąc, że nie ma czasu...

ROBERT.

To dziwna... kto wie, może ma jaki ważny interes, może sprzedaje na pniu spodziewane zbiory.

MARYA

(z niepokojem).

Nie, widziałam go z wielu innymi sąsiadami, a Edward owczarz, mówił mi, że zamierzają wytargować u dziedzica zniżenie czynszu.

ROBERT

(z udanym przestrachem).

Co mówisz?

MARYA.

A kiedym się dopytywała o to, czy wiesz pan, co mi odpowiedział — że młode dziewczęta powinny tylko pilnować swojej roboty i garnków...

ROBERT.

Słusznie, słusznie...

MARYA.

Trudno milczeć, kiedy się jest niespokojną...

ROBERT.

No, no, pomówię z Dżemsem.

MARYA.

Oh, to dobrze... i wypada zręcznie przekonać go, że lepiejby zrobił pilnując roli, inwentarza, owiec i gospodarstwa, o których zupełnie zapomina...

ROBERT.

Tak, tak, musimy go nakłonić do pracy. Do widzenia, moje dziecko.

MARYA.

Nie zaczekasz pan na Dżemsa?

ROBERT.

Nie, nie mam czasu.

DŻEMS

(za sceną).

Do zobaczenia, mój sąsiedzie. Jeden na drugiego liczyć powinien!...

MARYA

(n. s. )

To on... w sam czas przychodzi!

Scena Druga.

ROBERT, DŻEMS

(wchodzi głębią nucąc piosnkę, zobaczywszy Roberta, zatrzymuje się), MARYA.

DŻEMS.

Ah, witajże nam, panie Robercie !

(wita Roberta, silnem uściśnieniem ręki).

ROBERT.

Bardzo mi miło, mój Dżems, że cię widzę znowu...

DŻEMS.

Twój powrót, panie nauczycielu jest dniem uroczystym dla całej gminy, masz prawo do naszej wdzięczności... Wypijesz ze mną kieliszek dżin? nieprawdaż?

ROBERT

Dziękuję, mój przyjacielu.

DŻEMS.

Tylko kieliszek! Maryo, podaj nam...

(Marya idzie do kredensu, wyjmuje z niego parę kieliszków z butelką i stawia na stoliku z prawej).

ROBERT.

Dziś nie mogę...

DŻEMS.

Panie Robercie... właśnie dziś w taką niepogodę... powietrze mgliste...

(Zdejmuje z Roberta płaszcz i oddaje go Maryi).

ROBERT.

Interesa bardzo naglące, mój Dżems.

DŻEMS.

Chwilę tylko...

(Marya nalewa kieliszki, Dżems podaje jeden Robertowi).

ŚPIEW.

Niech przyjaźń trwa!

ROBERT.

Przyjmuję mój braciszku, bo cenię twą...

DŻEMS.

A potem zdrowie twe będziemy pić.

ROBERT.

Kieliszek po kieliszku. Oj, znam ja cię, aż upijemy się!

DŻEMS.

Angielski lud z rozumu wszędzie głośny

Wynalazł dżin, pociechy słodki zdrój,

W nim topi troski, w nim topi spleen nieznośny.

ROBERT. 

A na początek zatapia rozum swój!

(Marya w czasie śpiewu postawiła na stolika paczkę z tytoniem i przyniosła fajki, potem siada przy stoliku i szyje).

DŻEMS

(nakładając fajkę).

Musisz wiedzieć, panie Robercie, że człowiekowi, jak ja na mozolną pracę podobnie skazanemu, trzeba się koniecznie pokrzepiać, rozgrzewać tę krew stygnącą... no, jeszcze jeden kieliszek na cześć księcia Jerzego, spodziewanego Regenta Anglii... dziś nastąpi jego wybór w parlamencie.

ROBERT.

Oh, dziękuję, dziękuję.

DŻEMS.

Jakto, panie Robercie, czy nie podzielasz ogólnej radości?

ROBERT.

I owszem, mój Dżems, nie jestem jego nieprzyjacielem, ale wiem dobrze, że prowadzenie się księcia Jerzego nie zawsze jest nieskazitelnem... a mówię to z przekonania.

DŻEMS.

Maryo, ognia!

(Marya wychodzi do kuchni).

Z przekonania — mówisz! Hm! hm!

ROBERT.

Jeżeli obraża moralność i religię swojem życiem swawolnem... w czasie ostatniej mojej bytności w Brajton miałem smutny dowód jego postępowania. Biedna sierota, która była niegdyś moją uczenicą, przed śmiercią przywołała mię do siebie i zwierzając mi przyczynę, która ją wtrąci ła do grobu, oddała mi miniaturę i medalion z włosami, z prośbą, abym te pamiątki zachował przy sobie, a po jej zgonie oddał temu od którego pochodziły...

DŻEMS.

I czyjaż to była miniatura?

ROBERT.

Młodego człowieka, którego rysy nie były mi nieznane i zaledwie opuściłem biedną chatę... (zatrzymuje się, spostrzegłszy wracającą Maryą).

DŻEMS.

Cóż?

ROBERT

(Cicho).

Marya...

DŻEMS

(wesoło).

Wprawdzie... jeśli to był on... ha, młodość, płochość!... on się poprawi...

ROBERT.

Życzę mu z całego serca...

DŻEMS 

(biorąc ogień z rąk Maryi).

He, co ja widzę!

(stawia stoczek na stoliku).

MARYA

(przestraszona usuwa się).

Cóż takiego!...

DŻEMS

(kładąc fajkę).

Przybliż się tu Maryo, podaj mi ręce!

(Marya mu je podaje).

Kosiłaś trawę, nie zapieraj się...

MARYA.

Prawda.

DŻEMS.

Zakazałem ci tej roboty... byłbym sam poszedł, albo posłał którego z parobków.

MARYA.

Ci biedni ludzie mają dosyć roboty, i ty także...

DŻEMS.

Takie małe, białe rączki trudzić... nie dobre dziecko.

MARYA 

(chce odejść).

DŻEMS.

Nię odchodź,... jeszczem nie skończył.

MARYA.

Lepiej byłabym zrobiła doglądając budeniu, niż słuchając ciebie...

DŻEMS

(wstając).

Ej! zapominasz o winnem uszanowaniu!

MARYA

(z powolnością).

Czegóż więc chcesz jeszcze?

DŻEMS.

O której godzinie wczoraj położyłaś się spać? tylko nie kłam...

MARYA.

Przed północą,

DŻEMS.

Czy to dla ukończenia rachunków z przeszłego tygodnia?

MARYA.

Tak.

DŻEMS.

Zabroniłem ci mieszać się do tego!... nieposłuszna!...

MARYA.

Ale to także i twoja wina... łajesz, kłócisz się bez przyczyny, dlatego, że ci chcę dopomódz w pracy, wyręczyć cię, a ty nie pozwalasz...

DŻEMS.

A teraz idź do kuchni!... a nie zapomnij wlać araku do sosu.

MARYA

(wychodząc).

Za karę naleję czystej wody

(wchodzi do kuchni).

DŻEMS.

Mówię ci, araku do sosu, tylko dużo! robert

(wstaje).

Scena Trzecia.

ROBERT, DŻEMS.

DŻEMS

(patrząc na Maryą).

Wiesz, panie Robercie, to dziecko jest błogosławieństwem Boga, które zesłał na mój folwark. W dniu, kiedy jej biedna, umierająca matka powierzyła mi to dziecię, mówiąc: "Dżems, Marya tylko ciebie jednego ma na ziemi"... biedna mała, była wtenczas, ot taka... i kiedy spostrzegła, że jej matka już martwa, rzuciła mi się na szyję, i tak mię ściskała, iż gdybym się był nie pokrzepił dobrym kieliszkiem dżinu, byłbym padł bez zmysłów!... Od chwili, kiedy ona pod mój dach weszła, ciągła pomyślność mnie nie odstępuje... prawda, że w miesiąc później, podczas burzy, cały zbiór żniwa wniwecz obróconym został... i dziesięć morgów rzepy... rzepy najpiękniejszego gatunku!...

ROBERT.

Biedny chłopcze!

DŻEMS.

To też od owego dnia wstawałem o dwie godziny wcześniej i tym sposobem odzyskałem moją rzepę... podwójnie, ba! potrójnie, i Maryi na niczem nie zbywało, a mnie to nic nie szkodzi, owszem coraz zdrowszym się czuję! Następnie w zimie nowe błogosławieństwo mnie spotkało! Wuj umarł i zostawił mi w dziedzictwie siedmioro bębnów dzieciaków i matkę sparaliżowaną...

ROBERT.

Tak, przypominam sobie — 

(ściska za rękę Dżemsa).

DŻEMS.

Znowu więc wstaję dwie godziny wcześniej... Starę i malców umieściłem w spokojnem miejscu i pomimo tego zdrów jestem...

ROBERT.

Niech Bóg błogosławi twoje usiłowania!

DŻEMS.

Jednakże pracą moją już nie jestem w stanie opędzić pierwszych potrzeb, a podatki i opłata dzierżawy stały się uciążliwszemi. Ja się o to nie wiele troszczę, ale Marya pracuje nad swój wiek i siły, a to zmusza mnie czytać w mojem sercu...

ROBERT.

Tak to?

DŻEMS.

(zajrzawszy do drzwi kuchennych, powraca — na lewo).

Widzisz, panie Robercie, potrzebuję do folwarku jednej osoby więcej, do robót grubszych, jakiejś kobiety żwawej, mocnej, wytrwałej.... i mam zamiar...

ROBERT.

Chcesz przyjąć służącą?

DŻEMS.

Tak... coś blizko tego... chcę się ożenić...

ROBERT.

Ty, ożenić się?.

DŻEMS.

Z dziewczyną śliczną, zdrową, któraby miała ręce jak moje... barki jak moje, wzrost mój... i nadewszystko duży posag... no, teraz rozumiesz, panie Robercie?...

ROBERT.

Nie zupełnie.

DŻEMS.

Ah! mój Boże! Marya nie potrzebowałaby pracować tak bardzo i zajęłaby się tylko lekką robotą, a w niedzielę, po nabożeństwie, powiózłbym ją na spacer, w mojej maleńkiej bryczce, do przyjaciół, do sąsiadów, czasem do blizkiej naszej stolicy Londynu, ubrałbym ją jak pieścidełko... oh, nic nie będzie brakowało do jej szczęścia, ani też do mego!...

ROBERT.

A twoja żona!...

DŻEMS.

Co, moja żona?

ROBERT.

Czemże ona wtenczas się zajmie?

DŻEMS.

Nie zbraknie roboty! a folwark, a drób, a pranie?... obiad dla parobków, dla bydła i dla mnie... będzie miała dosyć zajęcia, byleby tylko wystarczyć mogła.

ROBERT.

Zapewne, dobrze mówisz... ale może ona na tem szczęściu nie poprzestanie....

DŻEMS.

A dzieci?... jak będzie miała z tuzin malców około siebie, czegóż jeszcze więcej żądać może?

ROBERT.

Sprawiedliwie; a Marya czy wie o twojem postanowieniu?

DŻEMS.

Nie jeszcze.

ROBERT.

Dlaczego?

DŻEMS.

Hm! nie śmiałem... chciałem więc ciebie o to prosić, panie Robercie, żebyś jej powiedział, że ja to wszystko dla niej robię, że będę ją kochał jak dotąd... że mnie nie opuści nigdy, nigdy... nigdy! powiesz jej o tem, prawda?

ROBERT.

Powiem... zaraz...

(chce się oddalić).

DŻEMS.

Nie!... zaczekaj!... powiesz jej jak będę w polu...

ROBERT.

Niech i tak będzie... więc w przyszłym ty-

DŻEMS.

Dobrze, w przyszłym tygodniu, przy końcu...

ROBERT.

Przy końcu?

DŻEMS.

Albo na początku następnego.. lub też później...

MARYA

(ukazując się we drzwiach kuchennych).

Dżems, wyjdź-że, czekają na ciebie!

DŻEMS

(zbliżając się ku drzwiom) .

Gdzie, kto?

MARYA.

Na łące, pan Jerzy — ogląda barany...

(oddala się) .

DŻEMS.

A dobrze, dobrze!.., idę! Daruj, panie Robercie, że się oddalam... przyszedł kupiec, dzielny chłopak, młody handlarz z Sussex, z którym dobijam targu.

ROBERT.

Dobrze, mój przyjacielu, interesa przedewszystkiem.

(Dżems wychodzi głębią. Robert bierze kapelusz i płaszcz ) .

Koniec wersji demonstracyjnej.

Scena Czwarta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Piąta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Szósta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

SCENA SIÓDMA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Ósma.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Dziewiąta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Dziesiąta.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Jedenasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Dwunasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Trzynasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Czternasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Piętnasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Szesnasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Siedmnasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Ośmnasta

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Scena Dziewiętnasta i ostatnia

Niedostępny w wersji demonstracyjnej