Stanisław Karnacewicz

GLEMP

POD OKIEM OPATRZNOŚCI
Fragment

Press Club Polska
Warszawa 2013

SŁOWO OD AUTORA

Prymasa Polski kard. Józefa Glempa Polacy poznali w 1981 r., gdy nieoczekiwanie to On został następcą Prymasa Tysiąclecia kard. Stefana Wyszyńskiego. 22 lata temu, gdy zostałem dziennikarzem Polskiej Agencji Prasowej, zajmującym się tematyką kościelną, miałem zaszczyt poznać kardynała Glempa osobiście. Wielokrotnie uczestniczyłem w mszach świętych, sympozjach, konferencjach i spotkaniach, w których i On brał udział. Pisałem relacje z tych wydarzeń, przekazywałem główne tezy wystąpień oraz homilii Prymasa.

Z czasem zostałem przez Niego dostrzeżony jako dziennikarz świeckiego medium. Kard. Glemp udzielił mi kilkudziesięciu wywiadów i komentarzy. Ich tematyka dotyczyła bieżących wydarzeń kościelnych i społecznych. Prymas odpowiadał m.in. na pytania dotyczące sytuacji w Polsce w pierwszych latach III RP, pielgrzymek Jana Pawła II i Benedykta XVI, relacji Kościół-państwo, konkordatu, przepisów aborcyjnych, in vitro, kary śmierci, nauczania religii w szkołach, Unii Europejskiej, wyników wyborów parlamentarnych.

W naszych rozmowach nigdy nie unikał trudnych i kontrowersyjnych tematów. Ksiądz Prymas doskonale wiedział, że nie szukam tanich sensacji, lecz pragnę wyjaśnić kwestie, które były przedmiotem krytyki Jego osoby. W wywiadzie udzielonym przed beatyfikacją ks. Jerzego Popiełuszki odniósł się do spekulacji niektórych mediów w sprawie rzekomego konfliktu pomiędzy Nim a ks. Popiełuszką. Tę kwestię przeżywał szczególnie.

fot. Andrzej Rybczyński / PAP

„Bardzo się cieszę, że świat mediów przypomina sobie skromnego redaktora pana Stanisława Karnacewicza. Od ponad 21 lat śledzi on pilnie wydarzenia w Polsce, szczególnie na odcinku Kościoła. Łatwo można zauważyć jego rzetelność i słowność. Sam miałem okazję udzielenia mu wywiadów z zakresu tematyki Kościół-państwo. Pan Staszek miał przygotowane pytania logicznie, nie był natrętny i wścibski, zawsze jest sumienny. Teksty przysyłał do autoryzacji. Serdecznie gratuluję mu tylu lat pracy dla Polskiej Agencji Prasowej i życzę błogosławieństwa Bożego na dalsze lata” – kard. Glemp o autorze tej książki w styczniu 2012 r. na łamach tygodnika „Idziemy”

Trzeba także wspomnieć, że kard. Glemp w autoryzacji wywiadów nie zmieniał nigdy meritum swych opinii – zawsze brał odpowiedzialność za to, co publicznie powiedział. Wspominam Prymasa jako człowieka otwartego na otaczający świat, serdecznego i bezpośredniego w kontaktach z ludźmi. To inny wizerunek niż ten, który mógłby wynikać z powszechnego postrzegania Jego osoby, nieprawdaż? Nigdy nie budował muru pomiędzy sobą a rozmówcą. Po kilku latach znajomości poczułem, że kardynał Glemp obdarzył mnie zaufaniem, zaczął zwracać się do mnie, używając zdrobniałej formy mego imienia: Staś. Po jednym z wywiadów żartował „Stasiu, ja dużo mówiłem, ale ty to i tak pewnie wszystko poskracasz i potniesz”. Jeśli skracałem, to mam nadzieję, że bez szkody dla sensu Jego wypowiedzi. Zastrzeżeń nie było.

Miałem okazję podróżować z Prymasem po Rzymie. Na pogrzeb Jana Pawła II przylecieliśmy jednym samolotem. Prymas zauważył mnie na lotnisku i zaproponował nawet podwiezienie do mojego hotelu. Nigdy kardynał Glemp nie zapominał o świątecznych życzeniach. Był zainteresowany wydarzeniami z mojego życia.

Kilka ostatnich wywiadów z prymasem przeprowadzał ze mną redakcyjny kolega Paweł Rozwód – kard. Glemp przyjął go z otwartością i życzliwością. Pomimo choroby, nie unikał kontaktu z mediami, brał udział w wydarzeniach z życia Kościoła, udzielał komentarzy. Zawsze mogłem na to liczyć.

Przez ponad dwadzieścia lat współpracy zdążyłem poznać Księdza Prymasa jako człowieka głębokiej wiary, zatroskanego o Kościół, o bliźniego, a także o sprawy naszej Ojczyzny. Zarazem jako hierarcha był człowiekiem niesłychanie skromnym i ciepłym.

Publikację tę traktuję jako częściową spłatę wielkiego długu, jaki zaciągnąłem u Księdza Prymasa, który nigdy nie szczędził czasu, by rozmawiać o istotnych problemach Kościoła i państwa. To właśnie od niego nauczyłem się wiele, a zwłaszcza właściwego rozumienia misji Kościoła oraz właściwego spojrzenia na otaczającą nas rzeczywistość. Książka ta jest hołdem, który składam kardynałowi Glempowi – ostatniemu, który był zarazem metropolitą warszawsko-gnieźnieńskim, przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski i Prymasem Polski. Od kilku lat honorowy tytuł Prymasa przynależy do metropolii gnieźnieńskiej, oddzielonej od warszawskiej, nie ma też związku z kierowaniem Konferencją Episkopatu.

Chcę też serdecznie podziękować mojemu przyjacielowi Jarosławowi Włodarczykowi, przewodniczącemu Rady Press Club Polska, który namówił mnie do napisania tej książki, Magdalenie Rigamonti za inspirację i wsparcie, a także moim kolegom redakcyjnym z PAP: Marcie i Wojtkowi Tumidalskim oraz Pawłowi Rozwodowi, którzy włożyli wiele wysiłku w redagowanie tej publikacji. Dziękuję również prezesowi Jerzemu Paciorkowskiemu, redaktorom i współpracownikom Polskiej Agencji Prasowej za zachętę i przychylność w czasie, gdy przygotowywaliśmy tę książkę.

Stanisław Karnacewicz

KILKA MYŚLI ZAMIAST WSTĘPU

Książka Pana Stanisława Karnacewicza o zmarłym niedawno Księże Prymasie Józefie Glempie jest książką rzetelnego dziennikarza z dużym doświadczeniem, a zarazem osoby bardzo bliskiej Księdzu Prymasowi. Można bez przesady powiedzieć, że wydaje ją człowiek zatroskany o Kościół przez kilkadziesiąt ostatnich lat, a równocześnie sprawdzony dziennikarz, do którego ksiądz Kardynał miał pełne zaufanie. Książka składająca się z dziewięciu rozdziałów zawiera najważniejsze wywiady, a przynajmniej znaczące ich części, które z Księdzem Prymasem w ciągu ostatnich 20 lat przeprowadził Pan Redaktor. Wiemy, jak zmienne to były czasy i jak trudne w ocenie. Trzeba o tym pamiętać przy ocenie poszczególnych zagadnień, której dokonuje w książce ksiądz Kardynał Józef. Jest to zawsze ocena w tamtym już historycznym kontekście, bez którego nie można zrozumieć wypowiedzi. To jest wielkość tej publikacji, a zarazem jakieś niebezpieczeństwo jej złego odczytania. Mając bowiem dzisiejszą wiedzę można ocenić wiele wypowiedzi niesprawiedliwie, Ksiądz Prymas pomaga uniknąć błędu ahistorycyzmu, gdyż w wywiadach późniejszych czasem wraca do tych wcześniejszych i niejako je dopowiada. Jest też w książce wiele ciekawostek o Księdzu Prymasie, miłych i sympatycznych, pokazujących Prymasa jako człowieka zwyczajnego i ciepłego. Sądzę, że wszyscy skorzystamy z tej książki. Zarówno ci, którzy wraz z Księdzem Prymasem przeżywali ostatnie ćwierćwiecze, jak i ci, którzy na to byli zbyt młodzi. Stąd moja wdzięczność do pana Redaktora Stanisława, za taką pamiątkę po Księdzu Prymasie, ukazującą się tak szybko po Jego odejściu do Pana.

Kazimierz Kardynał Nycz

Metropolita Warszawski

CARITATI IN IUSTITIA – PRZEZ SPRAWIEDLIWOŚĆ KU MIŁOŚCI

Oto stajemy wobec tajemnicy zmarłego kard. Józefa Glempa. Prymasa Polski. To prawda zamknięcia ziemskiego życia, rozpoczętego 18 grudnia 1929 roku w Inowrocławiu na Kujawach. Potem Rycerzewo i Kościelec Kujawski, Gniezno i Mielżyn, Wągrowiec i Miasteczko Krajeńskie oraz Rzym – Wieczne Miasto.

Następnie powrót do kraju. Ponownie Gniezno. Warszawa w Sekretariacie Prymasa Polski. Od 1978 roku Biskupstwo Warmińskie. I wreszcie od 7 lipca 1981 roku Arcybiskupstwo Gnieźnieńskie i Warszawskie, a przede wszystkim posługa 55. Prymasa Polski.

Ludzkie dopełnienie tej drogi w znaku śmierci wyzwala bogactwo myśli, spojrzeń i refleksji. Posługa kard. Glempa rozważana będzie jeszcze długo, przez wielu i z różnych perspektyw.

Prymas Józef Glemp miał szczególne więzy z Polską Agencją Prasową. W serwisie PAP wielokrotnie pojawiały się jego wypowiedzi, także udzielane na wyłączność. Dotykał szerokiego spektrum tematów, nie unikając problematyki newralgicznej i trudnej.

Postrzegał siebie w perspektywie swego poprzednika, Prymasa Tysiąclecia. Wchodził w to dziedzictwo z głębokim przekonaniem, że musi być sobą, choć może korzystać ze szkoły, którą przeszedł u boku swego „Ojca” – jak nazywał kard. Stefana Wyszyńskiego. Zresztą nowe czasy stawiały wymagania, wobec których zawodziło wcześniejsze doświadczenie.

Oczywista jest szczególna bliskość kard. Glempa z Ojcem Świętym Janem Pawłem II. Dość przypomnieć rok 1981, gdy po zamachu na własne życie, w szpitalu Papież przekazał Mu swoją wolę powierzenia posługi prymasowskiej. Była to jedność zatroskania o Kościół w Polsce, choć z różnych perspektyw i z różnym wyostrzeniem misji Kościoła wobec spraw kulturowych i społecznych.

Jak dowodzą teksty PAP, kard. Glemp zawsze dostrzegał w człowieku dobro, nawet przytłoczone niedoskonałością czy grzechem. Stąd zmaganie z przeszłością „życiorysów”, którego sam także doświadczył, prosząc o autolustrację. Przecież znał siebie – ale nie wiedział, co inni o nim zapisali. To jednak ostatecznie stało się dramatem tych, którzy chcieli go osaczyć.

Humanista i znawca kultur antycznych oraz prawa rzymskiego, znał dobrze fenomen Europy, jakże często uwikłanej w zawirowania i dramaty historii. Doświadczenia osobiste dodatkowo wzmocniły go w zaufaniu, budującym jedność Starego Kontynentu. Wydaje się, że postrzegał ją jako kolejny przejaw Bożej Opatrzności. I bez wątpienia także Jego twórczej posłudze zawdzięczamy trwałe miejsce chrześcijaństwa w Europie. Dzieła te wybrzmiewają w bogactwie chrześcijańskich dróg, wytyczonych przez historię, nawet w wierze znaczonych ludzkim egoizmem. Jednak świadomość modlitwy Jezusa w Wieczerniku, ustanawiającej poprzez Eucharystię wspólnotę wszystkich chrześcijan, pozostawała wielkim zobowiązaniem kard. Glempa. Więcej, rozszerzał potrzebę jedności wiary w wielbieniu Boga także na wielkie społeczności żydowską i muzułmańską.

Odpowiedzialność za Ojczyznę traktował jako swój święty obowiązek. Podchodził doń z rozwagą i w duchu chrześcijańskiej odpowiedzialności. Był człowiekiem mądrego umiaru. Jako człowiek sumienia spotykał się z niezrozumieniem i krytyką doraźnych „graczy”, ale na koniec Jego postawa i działania okazały się prorocze. Pozostanie współtwórcą historii Polski i polskiego Kościoła, świadkiem głębokiej wiary i miłości Ojczyzny, żywej także w rodakach rozproszonych po świecie.

Takim ukazują Go materiały PAP. Był mężem Kościoła, wpisanego szczególnie twórczo w budowanie wolnej i niepodległej Polski, bez reszty oddanym służbie Bogu – i ludziom.

Bp Andrzej F. Dziuba

Ordynariusz Łowicki

były osobisty sekretarz kard. Glempa

Biskupi herb i zawołanie zgodnie z kościelną tradycją Józef Glemp wybrał sobie z chwilą rozpoczęcia posługi w diecezji warmińskiej. Herb ulegał przeobrażeniom po osiąganiu przez Prymasa kolejnych stopni w kościelnej hierarchii. Ostateczną wersję herbu wieńczy kapelusz kardynalski z 30 chwostami po obu stronach herbowej tarczy. Ma ona trzy kolory: biały, czerwony i złoty, jest też podzielona na trzy części. W górnej widnieje złote słońce i sześć gwiazd tego samego koloru (to symbole z Diecezji Warmińskiej). Poniżej – po prawej stronie na czerwonym tle przedstawiono Jana Chrzciciela (pod jego wezwaniem jest archikatedra warszawska), a po lewej – świętego Wojciecha na tle złotym (relikwie św. Wojciecha znajdują się w archikatedrze gnieźnieńskiej). Nad herbową tarczą, a pod kapeluszem – złoty krzyż arcybiskupi, symbolizujący stolice archidiecezji warszawskiej i gnieźnieńskiej.

ROZDZIAŁ I 
SCHEDA PO PRYMASIE TYSIĄCLECIA

Dla części obserwatorów życia kościelnego było zaskoczeniem, że tytuł Arcybiskupa-Metropolity Warszawskiego i Prymasa Polski przypadł biskupowi Józefowi Glempowi, wieloletniemu osobistemu sekretarzowi kardynała Stefana Wyszyńskiego, który po ciężkiej chorobie zmarł w maju 1981 r. Dziś wiadomo już, że takie było życzenie Prymasa Tysiąclecia, które spełnił papież Jan Paweł II. Przez następne dziesięciolecia ten tandem przewodził Kościołowi w Polsce, wprowadził go w wolny świat po przełomie z 1989 r. i w nowe Tysiąclecie. Prymas Glemp mówił o tym w wypowiedziach dla PAP.

28 października 2001 r.

W tym roku mija 20. rocznica posługi Waszej Eminencji na stolicy prymasowskiej. Jakie były momenty najtrudniejsze w ciągu tego dwudziestolecia, które spędzały sen z powiek?

Nie ukrywam, że takich momentów było sporo. Najczęściej odnosimy je do życia politycznego. Chciałbym jednak zwrócić uwagę, że w życiu biskupa jest wiele innych trudnych decyzji, tam mianowicie, gdzie decyduje się o przyszłości osoby. Np. gdy kapłan został pobity, zabity, spowodował wypadek lub uległ wypadkowi, gdy spalił się kościół, kiedy sekta dostaje się do pomieszczeń parafialnych itp.

fot. Andrzej Kossobudzki Orłowski / PAP

Pielgrzymka biskupów polskich do Rzymu w Roku Świętym 1975, której przewodniczył Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. Na zdjęciu podczas audiencji specjalnej Ojciec Święty Paweł VI, Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński, metropolita krakowski kardynał Karol Wojtyła, kierownik Sekretariatu Prymasa Polski ks. prałat Hieronim Goździewicz oraz kapelan i sekretarz kardynała Wyszyńskiego ksiądz Józef Glemp. Rzym, 6.12.1975 r.

Gdy chodzi o trudne momenty z życia publicznego, to były następujące: jaką zająć postawę po ogłoszeniu stanu wojennego, jak pomóc internowanym, jak sprawiedliwie dokonywać podziału darów charytatywnych, jak pochować męczennika ks. Jerzego Popiełuszkę – w godności patriotycznej, ale bez rozruchów – na kiedy i z jakim programem zaprosić Ojca Świętego? Naturalnie, decyzji nie podejmowałem sam. Zawsze były liczne konsultacje. Wiadomo było, że z darów charytatywnych długo wyżyć się nie da, że trzeba poprawiać gospodarkę, zaś gospodarka socjalistyczna była niewydolna, a do tego dochodziły strajki. Jakże trudno było sobie i ludziom wytłumaczyć, że straty wywołane strajkami bardziej się opłacają niż rozwój fałszywej gospodarki. Nadto nikt dobrze nie wiedział, jak zareaguje Związek Radziecki. Powstała wtedy inicjatywa bez precedensu w obozie państw socjalistycznych „Kościelny Komitet Pomocy Wsi”, przekształcony później w „Zespół zaopatrzenia wsi w wodę”. Sądzę, że w tym okresie Kościół wypełnił zadania wobec Ojczyzny bez naruszania kompetencji kogokolwiek. Zmiany nastąpiły po Okrągłym Stole.

Przez dwadzieścia lat musiał Ksiądz Prymas podejmować wiele trudnych decyzji...

Dopiero przyjazd nuncjusza apostolskiego abp. Józefa Kowalczyka do Polski spowodował, że Kościół miał bardziej ułatwione zadanie w rozwiązywaniu wielu kwestii na płaszczyźnie Kościół-państwo. Od tego momentu mógł współdecydować np. o granicach nowych diecezji, o nowych metropoliach. Była to wspólna praca. Nowy podział administracyjny Kościoła w Polsce, dokonany w 1992 roku, wymagał odważnych decyzji, ale także pokazał naszą wielką jedność, zrozumienie sprawy i szybkie oraz skuteczne działanie. To była reforma ogromnych wymiarów, która przebiegła w sposób bardzo sprawny.

Jakie przesłania duszpasterskie swego poprzednika prymasa Stefana Wyszyńskiego, uważa Ksiądz Prymas za najważniejsze w swoim posługiwaniu?

Dla mnie wystarczyło wejść w te tory, którymi szedł Prymas Tysiąclecia. Natomiast dla niego najważniejsze było przybliżanie Boga człowiekowi. On wiedział, że Kościół niesie ideę Boga, w którym Matka Boża jako ustawiczna Opiekunka jest także Matką narodu. Prymas Wyszyński wiedział, że służąc Bogu i służąc Kościołowi, służy się najlepiej narodowi. Naród musi być wolny, żeby mógł wypełnić swoje zadanie. Stąd też w nauczaniu prymasa Wyszyńskiego bardzo mocno podkreślana jest wolność. Chciałbym ten temat wolności kontynuować już w innych okolicznościach – nie wolności politycznej, o którą walczył prymas Wyszyński, ale wolności moralnej, która dziś jest potrzebna. A więc umiejętności wyboru dobra i ciągłego opowiadania się za godnością ludzką, która – w ujęciu wiary – ma być godnością dziecka Bożego. Sądzę, że jest to linia, którą szedł prymas Wyszyński i którą ja usiłuję naśladować.

fot. Andrzej Kossobudzki Orłowski / PAP

Uroczystość poświęcenia i wmurowania kamienia węgielnego pod budowę świątyni pw. bł. Maksymiliana Kolbego na osiedlu Zatorze, której przewodniczył Prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński. Za prymasem Wyszyńskim jego kapelan i sekretarz ksiądz Józef Glemp. Słupsk, 26.06.1977 r.

Niech Ksiądz Prymas uchyli rąbka tajemnicy czy kardynał Wyszyński dawał w jakiś sposób do zrozumienia i przygotowywał do tego, że to właśnie Wasza Eminencja przejmie po nim schedę na stolicy prymasowskiej, czy było to zupełnym zaskoczeniem?

Jestem pewien, że podczas mojej pracy w Sekretariacie Prymasa Polski nie przygotowywał nikogo na swego następcę. To nie mieściło się w jego teologii Kościoła. Kościół ma swoje doświadczenie w ustanawianiu następcy. Najbliższym współpracownikiem prymasa Wyszyńskiego był arcybiskup Bronisław Dąbrowski. Można powiedzieć, że ci, którzy współpracowali z prymasem Wyszyńskim, byli w pewnym sensie pośrednio przygotowywani do odpowiedzialnej służby w Kościele, także na stanowisku biskupa. Mieli bowiem możność poznać Kościół powszechny i ten w Polsce. Niewątpliwie, pośród innych, byłem wskazywany przez prymasa Wyszyńskiego na wakujące biskupstwa, ale ówczesny rząd nie godził się na moją kandydaturę. Dopiero w 1979 roku zostałem biskupem na Warmii, po śmierci biskupa Józefa Drzazgi, niewątpliwie za wskazaniem kard. Wyszyńskiego. Mogę też potwierdzić opinię, że prymas Wyszyński, pytany przed śmiercią o swego następcę, wymienił pośród innych także moją osobę.

fot. Wojtek Laski / EastNews

Prymas Stefan kardynał Wyszyński nakłada sakrę biskupią ks. Józefowi Glempowi, który został mianowany biskupem ordynariuszem diecezji warmińskiej. Bazylika prymasowska w Gnieźnie, 21.04.1979 r.

Czy prymas Wyszyński pozostawił swemu następcy jakieś rady i wskazówki?

Nie pozostawił żadnych wskazówek ani rad, natomiast pozostawił duchowy testament. Jest on w pewnym sensie powtórzeniem testamentu prymasa Augusta Hlonda, który mówił, że kiedy nadejdzie zwycięstwo, to będzie zwycięstwo Maryi. Ta maryjność prymasa Wyszyńskiego towarzyszyła mu do ostatniej chwili. Jeżeli byśmy mieli coś podkreślić, to właśnie zawierzenie Maryi, która prowadzi nas do Boga.

Od dwudziestu lat przewodniczy Ksiądz Prymas Konferencji Episkopatu Polski. Czy łatwo jest kierować takim organizmem jak Episkopat, gdzie – jak należy sądzić – ścierają się różne poglądy?

Konferencja wypracowała pewien styl obrad, który ułatwia ich prowadzenie. Przewodniczenie wymaga przede wszystkim koncentracji na omawianym zagadnieniu. Dyskusje nieraz bywają bardzo ożywione i są w nich prezentowane różne opinie. Każdy ma prawo odczytać znaki czasu według własnego osądu. Muszę przyznać, że w naszym Episkopacie poczucie kolegialności jest bardzo wysokie. Chcę też powiedzieć, że w początkach mej pracy, jako przewodniczący miałem dużą życzliwość wszystkich biskupów, zaś kard. Franciszek Macharski – jako zastępca przewodniczącego – okazywał mi wiele subtelnej pomocy.

fot. Janusz Fila / FORUM

Ciąg dalszy w wersji pełnej

ROZDZIAŁ II
POCZĄTKI W TRUDNYCH CZASACH

Solidarność i stan wojenny

Dostępne w wersji pełnej

O stanie wojennym

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ III
PAPIEŻ I PRYMAS

O kontaktach z Janem Pawłem II

Dostępne w wersji pełnej

O podszywaniu się polityków pod nauczanie papieża

Dostępne w wersji pełnej

Na 20-lecie pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski, przed pielgrzymką w 1999 r.

Dostępne w wersji pełnej

W dwudziestą rocznicę zamachu na Jana Pawła II

Dostępne w wersji pełnej

Na 25-lecie pontyfikatu Jana Pawła II

Dostępne w wersji pełnej

O śmierci i procesie beatyfikacyjnym Jana Pawła II

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ IV
Z KSIĘDZEM JERZYM

O kapelanie Solidarności, bł. ks. Jerzym Popiełuszce

Dostępne w wersji pełnej

Przed beatyfikacją ks. Jerzego

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ V
TRUDNE ZMAGANIA Z PRZESZŁOŚCIĄ

Lustracja i teczki

Dostępne w wersji pełnej

Sprawa arcybiskupa Stanisława Wielgusa

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ VI
Z POLSKIM KOŚCIOŁEM W EUROPIE

Przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej

Dostępne w wersji pełnej

1 maja 2004 r. Polska wchodzi w struktury UE

Dostępne w wersji pełnej

O Traktacie Europejskim

Dostępne w wersji pełnej

Referendum Europejskie

Dostępne w wersji pełnej

Przyszłość UE

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ VII
Z BRAĆMI W CHRZEŚCIJAŃSTWIE

Ekumenizm

Dostępne w wersji pełnej

O pojednaniu między Polską a Ukrainą, po pobycie w sanktuarium maryjnym w Zarwanicy (dziś zachodnia Ukraina)

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ VIII
OBOK POLITYKI

Wybory, sprawy krajowe

Dostępne w wersji pełnej

Pierwsze lata III RP

Dostępne w wersji pełnej

Na koniec roku

Dostępne w wersji pełnej

O konkordacie

Dostępne w wersji pełnej

Kościołowi wrogów nie brakuje

Dostępne w wersji pełnej

O prawie pozwalającym na dokonywanie aborcji

Dostępne w wersji pełnej

Po uchwaleniu przez Sejm ustawy antyaborcyjnej

Dostępne w wersji pełnej

Po głosowaniu w wyborach samorządowych

Dostępne w wersji pełnej

Prymas o polityce

Dostępne w wersji pełnej

Rok później...

Dostępne w wersji pełnej

Sześć lat później...

Dostępne w wersji pełnej

SLD w koalicji z Unią Pracy we wrześniu 2001 r. wygrywa wybory parlamentarne

Dostępne w wersji pełnej

O rządzie PiS i Lechu Kaczyńskim

Dostępne w wersji pełnej

O Aleksandrze Kwaśniewskim

Dostępne w wersji pełnej

O rządzie PO

Dostępne w wersji pełnej

Prymas o in vitro

Dostępne w wersji pełnej

Prymas o Funduszu Kościelnym

Dostępne w wersji pełnej

O mediach

Dostępne w wersji pełnej

Prymas o sytuacji w Polsce w ostatnich latach

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ IX
CYTATY, CIEKAWOSTKI...

O kosztach pielgrzymek papieskich

Dostępne w wersji pełnej

O zabawie sylwestrowej na Pl. Piłsudskiego

Dostępne w wersji pełnej

O porażkach Kościoła

Dostępne w wersji pełnej

O handlu w niedzielę

Dostępne w wersji pełnej

Po zamachu z 11 września 2001 r.

Dostępne w wersji pełnej

O wyborach

Dostępne w wersji pełnej

Nauczanie Jana Pawła II nie jest wabikiem

Dostępne w wersji pełnej

O prawie i karze śmierci

Dostępne w wersji pełnej

O Euro 2012 i hałasie na stadionach

Dostępne w wersji pełnej

O bioetyce

Dostępne w wersji pełnej

O płaceniu przez Kościół podatków

Dostępne w wersji pełnej

O Radiu Maryja

Dostępne w wersji pełnej

O dokumentach katyńskich przekazanych Prezydentowi RP Lechowi Wałęsie przez władze Rosji

Dostępne w wersji pełnej

O Świątyni Opatrzności Bożej

Dostępne w wersji pełnej

KALENDARIUM

Dostępne w wersji pełnej

O AUTORZE

Dostępne w wersji pełnej

© Copyright by Stanisław Karnacewicz na podstawie PAP

© Copyright by Fundacja Press Club

© Copyright for this electronic edition by Narodowe Centrum Kultury

Warszawa 2013

All rights reserved.

Redakcja: Wojciech Tumidalski i Jarosław Włodarczyk

Współpraca: Magdalena Rigamonti i Paweł Rozwód

Wybór zdjęć: Jacek Marczewski

Redakcja techniczna: Marcjusz Włodarczyk

Korekta: Franciszek Barwiński

Zdjęcie na okładce: Maksymilian Rigamonti

Press Club Polska

ul. Krakowskie Przedmieście 64

00-322 Warszawa

www.pressclub.pl

ISBN 978-83-63631-48-2 – (e-book)

Narodowe Centrum Kultury

ul. Płocka 13

01-231 Warszawa

www.nck.pl

Plik ePub przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl