Carmen Posadas

Zaproszenie
na morderstwo

* * *

fragment

Tytuł oryginału: Invitación a un asesinato

Projekt okładki: Maryna Wiśniewska

Redaktor prowadzący: Małgorzata Burakiewicz

Redakcja techniczna: Zbigniew Katafiasz

Konwersja do formatu EPUB: Robert Fritzkowski

Korekta: Katarzyna Szajowska

Zdjęcia wykorzystane na okładce: iStockphoto

© Carmen Posadas, 2010. All rights reserved

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2012

© for the Polish translation by Jan Wąsiński

ISBN 978-83-7758-252-7

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

Warszawa 2012

Luisowi Abarce Ruizowi del Cueto,
który pojawił się 9 sierpnia

Część pierwsza
MUSUJĄCY CYJANEK

Wszyscy nienawidzili Rosemary Barton. Gdyby myśli mogły zabijać, w jej przypadku niewątpliwie już by to uczyniły.

AGATHA CHRISTIE, Rosemary znaczy pamięć

(przeł. Agnieszka Bihl)

Olivia Uriarte

Doprawdy zadziwiające – pomyślała z uśmiechem. – Każdy zachodzi w głowę, jak uczcić ważniejsze chwile w swoim życiu, taka forsa idzie na przyjęcia urodzinowe, wesela, chrzciny i co tam jeszcze, szkoda gadać. Różnych uroczystości mamy co niemiara, ale tylko ja wpadłam na pomysł, by tyle samo wysiłku włożyć w udramatyzowanie własnej śmierci, zdarzenia najbardziej transcendentnego ze wszystkich.

– A właściwie mojego zabójstwa – doprecyzowała, wypowiadając to na głos.

Znowu się uśmiechnęła. Skoro udane opracowanie scenariusza własnego życia, w którym obok pięciokrotnego zamążpójścia znalazło się miejsce dla wielu przyjaźni i równie licznych, a jakże, pokątnych amorów, należy do jej największych osiągnięć, to teraz, gdy nadeszła właściwa godzina, z podobną drobiazgowością zaplanuje tego życia akt ostatni, śmierć.

Czy aby kto kiedy nie stwierdził, że zabójstwo jest jedną ze sztuk pięknych?

W jej przypadku tak właśnie miało być, bez dwóch zdań.

Olivio, Matko Boska, Santa Madonna! Nie ma granicy, której nie przekroczysz, byle tylko sprawić sobie przyjemność i znowu znaleźć się w centrum uwagi. Przecież nikt nie organizuje uroczystości z okazji własnej śmierci, a co dopiero swojego zabójstwa. Te wzniosłe rozważania są dla ciebie tak charakterystyczne… Jak widać, wciąż jesteś w stanie zrobić wszystko, byle tylko wywołać zgorszenie.

Mniej więcej tak musiałyby brzmieć słowa Flavia, jej ostatniego męża, a towarzyszyłyby temu okrzyki jettatore!, jettatore! (zły urok!) i wyciągnięte ku górze dwa wyprostowane palce, mały i wskazujący, jak na starego przesądnego neapolitańczyka przystało. Tym razem jednak była sama. Flavio odszedł, już na zawsze. Poszedł z torbami. Nie tylko zażądał rozwodu, lecz także, co absolutnie niewybaczalne, miał czelność spłukać się nieporównywalnie bardziej niż jego rozliczni znajomi, którym także pogorszyło się podczas kryzysu. Olivia będzie goła jak święty turecki… jak święty włoski, to brzmi równie patetycznie, a chyba bardziej adekwatnie w jej sytuacji.

Olivio, rany boskie! Planowanie swojego zabójstwa?! O czym ty w ogóle mówisz, do cholery? Zresztą, kto chciałby wyrządzić ci krzywdę, skoro wszyscy cię uwielbiają? Chciałabyś uchodzić za jasnowidza, wróżkę, może raczej wiedźmę, tak, wiem o tym, ale choćbyś nie wiem jak się starała, nie możesz przewidzieć, kiedy umrzesz. Przynajmniej takie pocieszenie, jedno z nielicznych nam danych na tym padole łez. Czuwajcie więc, bo nie znacie dnia ani godziny¹.

Gdyby tu była Ágata, siostra Olivii, z pewnością wyrecytowałaby powyższe słowa, niechybnie z dłońmi złożonymi jak do paciorka. Mała, biedna Agatita, młodsza o dwa lata, chociaż odnosiło się wrażenie, że o cztery, pięć starsza. Czuwajcie więc, bo nie znacie… i takie tam ecie-pecie. Ágata, najlepiej wykształcona w rodzinie, nauczycielka literatury i języka ojczystego, mogła dywagować równie dobrze o literaturze jak o filozofii, o sztuce, nawet o teologii, bo czemu nie? Była imponująco oczytana, ale cóż z tego, skoro nie przykładała wagi do szczegółów. Na tym właśnie polegał jej największy kłopot w życiu: brak baczenia na niuanse, co sprawiało, że bezpowrotnie znikały one z jej pola widzenia. I gdyby teraz poczciwa Ágata stanęła przed nią i zaczęła powtarzać, iż nikt nie wie, kiedy wybije jego godzina, Olivia odpowiedziałaby, że wręcz przeciwnie i nawet ten wyżej wspomniany biblijny passus przyznawał jej rację, wystarczy uważnie przyjrzeć się każdemu z użytych słów. Nie zdajesz sobie sprawy, sierotko (Olivia tłumaczyłaby Agacie z wymownym, firmowym uśmiechem starszej siostry), że zdanie to właściwie mówi wszystko. Czuwajcie, a więc miejcie oczy szeroko otwarte, starajcie się zobaczyć. Zawsze widać jakieś zwiastuny, nim śmierć nadejdzie, jakieś oznaki, przestrogi, tylko że nikt ich nie dostrzega, póki ostatecznie nie przyjdzie kres. Czy nie mam racji?! Kiedy zdarza się tragedia, do wszystkich wtedy nagle dociera, że zmarły doskonale wiedział, co się wydarzy. „Rano pożegnał się ze mną tak, jakby odchodził na zawsze”, zauważa przybity ojciec, gdy dowiaduje się, że jego syn zginął w wypadku. „Zadzwonił z lotniska tylko po to, aby powiedzieć, że mnie kocha”, przypomina sobie zrozpaczona kobieta, kiedy otrzymuje wiadomość, że jej mąż znajduje się na liście zaginionych w katastrofie lotniczej. Nie ma o czym dyskutować. Każdy, komu przyjdzie umrzeć, zdaje sobie z tego sprawę, a ja jestem wyjątkowa tylko dlatego, że wiem to znacznie wcześniej, kilka tygodni wcześniej. I chcę to wszystko porządnie sobie zaplanować.

Olivia zapaliła papierosa, drugiego już tego ranka, i rozejrzała się wokół. Nigdy nie była jakoś szczególnie nostalgiczna, ale faktem jest, że gdyby nie śmierć, w której objęciach zamierzała rychło się znaleźć, to i tak musiałaby porzucić swoje ukochane otoczenie. Jak choćby ten dom w Andratx na Majorce, w który, niczym w dzieło sztuki, tchnęła prawdziwe życie. Wkrótce nie miałaby wyjścia, musiałaby się wyprowadzić w inne miejsce, nieporównanie skromniejsze, „bardziej odpowiadające jej nowej sytuacji”. Innymi słowy, przekroczywszy czterdziestkę, musiałaby zaczynać wszystko od zera i w tych niesprzyjających czasach poznać gorzki smak ubóstwa.

No cóż – myśli, leniwie wydmuchując papierosowy dymek – jak to się mówi, opuścić jakieś bliskie ci miejsce to trochę jak umrzeć. Podobnie zresztą, jeśli chodzi o rozwód z totalnym bankrutem… Tylko po co sobie tym zawracać głowę, trapić się koniecznością porzucenia najukochańszych rzeczy czy niechcianym rozstaniem. Śmierć ma przynajmniej taką zaletę, że wyzwala od wszystkich strapień. Adiós problemas.

O wiele istotniejsze jest to, co robi osoba, która już wie, że jej koniec zbliża się wielkimi krokami. Każdy ma swój sposób. Niektórzy postanawiają poświęcić czas, który im pozostał, na pogodzenie się z Bogiem i najbliższymi. Inni z kolei okazują się miłośnikami inscenizacji i potrafią zadbać o każdy szczegół, dobierając nawet muzykę, jaką chcieliby usłyszeć na własnym pogrzebie (Mendelssohn jako intro, a na do widzenia Beethoven…). A jeśli są niewierzący, mogą dobrać zgrabny cytat, jaki chcieliby usłyszeć nad swym ukwieconym grobem (z rzadka Benedetti, częściej Lorca, niemal zawsze – Jorge Manrique). Zdarzali się wreszcie i tacy, którzy wierząc w kontakty z zaświatami, zostawiali listy z zastrzeżeniem, aby zostały otwarte dopiero, gdy oni sami znajdą się już po tamtej stronie. Olivia nie zamierzała jednak tracić czasu na takie zabawy. Jej plan nie dotyczył tamtej strony, ale tej doczesnej. Dotyczył nie tego, co po śmierci, lecz tego, co przed nią.

Jak można zaplanować własną śmierć? Jak przygotować swoje zabójstwo?

Dokładnie tak samo jak każdą inną rzecz, jak wszystko, co osoby takie jak Olivia robiły przez całe życie: pociągając za sznurki i manipulując ludźmi jak wprawny marionetkarz.

W tym celu – rozmyślała Olivia – należy przede wszystkim skrzyknąć potencjalnych morderców, aby spędzili kilka dni w moim towarzystwie, rozesłać z pół tuzina zaproszeń na ten niecodzienny konwentykiel. Kilka listów zaczęłam już nawet redagować, zaraz, zaraz, gdzie ja je położyłam?

Olivia zbliża się do stojącego pod oknem biurka, zza którego podczas pracy może wyglądać na dwór. Stąd rozpościera się widok na ogród, zbiegający po porośniętym sosnami zboczu w stronę morza.

Na biurku stoją dwa zdjęcia, jedno przedstawia dziewczynkę z niemowlęciem na rękach, drugie – jacht pod pełnymi żaglami, który wkrótce przestanie być do jej dyspozycji. Na rufie statku można dostrzec napis: „Sparkling Cyanide”. Nazwa statku, który tak jak wszystko inne miał z końcem miesiąca zostać skonfiskowany, dla Olivii niesie ze sobą ukryte znaczenie, zaczerpnięte wprost z literatury. Taki tytuł w oryginale nosi jedna z najgłośniejszych powieści Agathy Christie². Na pomysł skopiowania okoliczności śmierci (a właściwie metody zabójstwa) z którejś spośród książek ulubionej autorki Olivii powinna była raczej wpaść jej wykształcona siostra. Zresztą – co za zbieg okoliczności – imienniczka słynnej angielskiej autorki kryminałów. Ona jednak najprawdopodobniej szukałaby inspiracji w bardziej wysublimowanym dziele, może w jakiejś powieści z dorobku Virginii Woolf?

Kochana siostrzyczka. Ciekawe, jak sobie radzi? Od dawna nie miałam od niej żadnych wieści, zamyśliła się Olivia, choć nie na długo. W ostatnim czasie jej samej tyle się przytrafiło, zbyt wiele, by jeszcze zaprzątać sobie myśli Agatą. Olivia zaczyna przetrząsać sekretarzyk, usiłując znaleźć zaproszenia, w końcu trafia na nie w tym samym miejscu, w którym zostawiła je poprzedniej nocy, w prawej szufladzie. Trzymając pierwszy liścik w ręku, poświęca kilka sekund na ponowne przeczytanie nazwy: „Sparkling Cyanide”. „Musujący Cyjanek”.

Spostrzeżenie, że życie czerpie inspiracje z literatury lub sztuki, w żadnym razie nie stanowi odkrycia Ameryki; w sumie zdarza się to dość często. Aby jednak naśladownictwo wyszło wiernie, trzeba życiu nieco dopomóc, a tutaj wiele już zależy od pomysłowości scenarzysty.

Innymi słowy – uśmiech ponownie zagościł na ustach Olivii – zależy to wyłącznie ode mnie.

Otwiera kopertę, wysuwa bilecik ze środka i zaczyna czytać: Olivia Uriarte ma wielką przyjemność zaprosić Pana/-ią na… Urwała. Nie ma zamiaru, to chyba oczywiste, wpisywać w miejscu tych kropek wszystkiego od razu: „…na swoją śmierć”, a już tym bardziej „…na swoje zabójstwo”. Nie, to byłoby niedorzeczne. O wiele lepiej, by zaproszenie napomykało o innej przyczynie spotkania, pretekstem może być, dajmy na to, niedawny rozwód Olivii. O, czemu nie? Dzisiaj niejeden rozwodnik świętuje swoje małżeńskie rozstanie równie hucznie jak ślub, zaprasza wszystkich przyjaciół na rozrywkowy wieczór albo nawet na cały weekend. Tak, to doskonały pretekst. A kto pojawi się na liście gości? Zastanówmy się. Oczywiście jej siostra, której z pewnością nie zachwyci informacja o pozostałych gościach Olivii. No cóż, kogo miałaby zaprosić na własne morderstwo, jeśli nie osoby, które pragną jej śmierci w największym stopniu?

„Tak już w życiu jest, że trzeba uważnie sobie dobierać nie tylko przyjaciół, lecz także – a może przede wszystkim – wrogów”. Chyba tak mniej więcej brzmiały słowa Oscara Wilde’a, które przed laty zacytowała Ágata. Olivia nie czytała żadnej z jego książek, niemniej w pełni zgadza się z tą sentencją. Przede wszystkim ostrożność i rozwaga, to kryterium trzeba postawić na pierwszym miejscu, dokonując wyboru każdej z zaproszonych osób. Tych, które nienawidziły jej z największą mocą.

– …albo tych, które kochają mnie najmocniej – Olivia dokończyła na głos myśl Oscara Wilde’a, zwilżając językiem krawędź koperty zaadresowanej do młodszej siostry.

Czyż bowiem nie jest to wyświechtane powiedzonko, że każdy medal ma dwie strony?

Pierwsza z zaproszonych: Ágata Uriarte

List leżał wśród innych. Nieprzyjemny właściciel mieszkania przyniósł je wszystkie razem z przypomnieniem o zaległym czynszu za dwa miesiące. Nie trzeba było specjalnych oględzin, by zdać sobie sprawę, że nie chodzi o kolejny wyciąg z banku, katalog produktów oferowanych w sprzedaży wysyłkowej, ulotkę wyborczą ani żadną inną hurtową korespondencję, która zazwyczaj zapycha skrzynkę. Była to jedna z takich kopert, które jeszcze przed otwarciem ogląda się i waży w ręku, i ma się do niej dobre nastawienie, choćby z tego względu, że została ręcznie zaadresowana. Przywodzi to na myśl czasy, kiedy na korespondencję składały się zajmujące prywatne listy, a niekiedy nawet listy miłosne, och i ach, właśnie takie.

Ágata nie powitała owej przesyłki z takim entuzjazmem, bo i dlaczego? Nawet z daleka rozpoznałaby te charakterystyczne zawijasy. Otwarte samogłoski łączyły się ze spółgłoskami, z pozoru tylko niepewnymi. Dobry grafolog bez cienia wątpliwości określiłby je jako kłamliwe, te ekshibicjonistyczne litery „i” z drobnym kółeczkiem w miejsce kropki… Dla osoby parającej się odgadywaniem cech nadawcy na podstawie charakteru pisma takie detale byłyby oczywiste. W praktyce jednak tylko Ágata potrafiła zdemaskować prawdziwe, kryjące się za nimi intencje.

Olivia Uriarte – obwieszczało pismo na kopercie. To ciekawe! Od kiedy to starsza siostra przestała korzystać z kolejnego nazwiska kolejnego męża, co należało do jej żałosnych zwyczajów? Diabli zresztą wiedzą, przecież od tak dawna nie dawała znaku życia. Choć może to przesada, w końcu widywały się w niektóre święta Bożego Narodzenia i w najważniejsze dni świąteczne. Od wielu lat Olivia zwykła też niespodziewanie dzwonić – a to z Johannesburga, a to z Prowansji, czasem z Zurychu, innym razem z Santa Margarita, bywało, że i z Korfu. Najpierw dyplomatycznie pytała, co u Agaty, a chwilę później już się skupiała na swoim życiu, przy czym przekaz ten można było podsumować w jednym zdaniu: „No a u mnie za to cudownie, mówię ci, kochana, jest po prostu cu-dow-nie. Omal bym zapomniała… Masz najserdeczniejsze pozdrowienia od Flavia”. Przez te wszystkie minione lata zmieniało się tylko jedno: imię pozdrawiającego. Najpierw pozdrawiał Rupert, potem Mosze, dalej był Heine, następnie Juan Mario, a ostatnio Flavio… zawsze same imiona; powszechnie znanym osobom wystarczą imiona i już wiadomo, o kogo chodzi – pojawiają się w gazetach o tematyce gospodarczej albo na tych łososiowych stronach międzynarodowych magazynów. Olivia kolekcjonowała mężów tak, jak innym zdarza się zbierać popielniczki czy pocztówki. Ágata czasem zastanawiała się, ile jej siostra trzyma w domu kompletów ze splecionymi inicjałami jej i kolejnych facetów: na ręcznikach, serwetkach, prześcieradłach, kopertach i innych przedmiotach. Takich zestawów musi być już z pół tuzina, jeśli nie więcej. W życiu Olivii aż roiło się od monogramów, a ona szczyciła się, że to podkreśla jej tradycjonalizm. Oczywiście wymieniała tę cechę tylko wtedy, kiedy uznawała, że może jej się do czegoś przydać.

Teraz jednak inicjały jej męża zostały skrupulatnie wymazane z koperty. Nad nimi Olivia nagryzmoliła swoje imię oraz adres jakiegoś miejsca na Majorce. Po co napisała do siostry? Teraz przecież nikt już nie wysyła listów. – Z pewnością jest to jakieś zaproszenie – powiedziała do siebie Ágata. Lecz czy charakter zaproszenia mógł stanowić jakąś zagadkę? Oczywiście że nie.

Ágata nie spieszyła się, by otworzyć kopertę. Od małego zawsze uwielbiała bawić się z siostrą w chowanego, dosłownie od pierwszej chwili, gdy obie poznały reguły tej zabawy. Olivia mogła mieć wtedy pięć, sześć lat, Ágata – o dwa mniej. Dwie siostry, ślicznotka i brzydula. Łabędź i brzydkie kaczątko. Ágata zapamiętała swoją dziecięcą naiwność i wiarę w to, że powab przyjdzie z wiekiem. „Jak będę dorosła, to będę tak piękna jak mamusia, a kiedy skończę sześć lat, też będę miała takie proste blond włosy jak Olivia”. „I będę też miała te jej szare oczy”, karmiła się złudzeniami, gdy w sypialni, schowana za fałdami zasłony lub pod stoliczkiem, podziwiała długie warkocze siostry. Niestety, nadeszły szóste urodziny Agaty, potem siódme, a oczy i włosy wciąż pozostawały takie jak przedtem, w kolorze mysim, jak to określała ich matka. „Skarbie, jesteś moją kochaną, puszystą myszeńką”.

„W następnym roku będę śliczna i baaardzo szczupła”, obiecywała sobie Ágata. W oczekiwaniu na spełnienie swoich życzeń dalej spomiędzy zasłon polowała na warkocze Olivii, wywoływała zawód w szarych oczach siostry, odnajdując jej kryjówkę, którą mogło być na przykład wnętrze bieliźniarki. Odnajdywała tę śpiącą królewnę zgiętą wpół w najlepszych, nigdy nieużywanych kompletach pościelowych. Olivia usiłowała się wyprostować, opuścić swoją ciasną kryjówkę, a kiedy już docierało do niej, że łatwiej było wejść, niż wyjść, po prostu wbijała w młodszą siostrę rozczarowane spojrzenie. „No przestań, już się nie bawimy, pomóż mi, bo nie wiem, jak się stąd wydostać”.

Tyle razy to się powtarzało! Nie tylko w dzieciństwie, ale i przez następne trzydzieści kilka lat: Olivia, ta śliczna, ta zawsze zgięta wpół, sięgająca po to, co zakazane, a potem tylko: „Przestań, ja już się nie bawię, więc teraz mi pomóż”. Ágata uśmiechnęła się do swojej kolejnej myśli: zaiste życie pozbawione jest wyobraźni, ciągle wydarza się to samo. Gorzej nawet, raz po raz funduje sobie autoparodię. Dlatego właśnie była przekonana, że niezależnie od tego, co znajduje się w trzymanej w ręku kopercie – zaproszenie czy to na kolejne wesele, czy też z innej okazji – przekaz będzie nadal ten sam: „Pomóż mi, Agato, nie wiem, jak stąd wyjść”.

Aż w końcu rozcięła tę kopertę.

Olivia Uriarte ma wielką przyjemność zaprosić… tak brzmiała zadrukowana część liściku, a potem w wykropkowanej linijce jej siostra własnoręcznie napisała: na przyjęcie z okazji mojego rozwodu, w gronie najbliższych przyjaciół (na odwrocie zamieszczam listę zaproszonych). „Sparkling Cyanide” stoi zakotwiczony w Andratx i stamtąd wypłyniemy w morze, Flavio zostawił mi jacht do końca lipca.

Szkoda, że jeszcze nie było dopisane tradycyjne „no i masz najserdeczniejsze pozdrowienia od Flavia”, choć w sumie to i tak unosiło się gdzieś między wierszami. Wokół jej siostry zawsze musiały występować „pozytywne wibracje”, jak to się dziś określa. Z listu wynikało, że Olivia właśnie zakończyła przygodę z piątym mężem, a on mimo wszystko użyczył jej jachtu, aby w środku lata mogła z przyjaciółmi spędzić miłe chwile na wodzie. Oto kolejna z jej niezaprzeczalnych zalet: zawsze była w doskonałych stosunkach ze wszystkimi, z kolejnymi małżonkami, z przyjaciółmi, których zdradziła, nawet z kobietami, którym sprzątnęła sprzed nosa ukochanego. Po prostu nie dało się długo trwać w złości na nią ani jej odmawiać, gdy była w potrzebie. No cóż, zdarzają się tacy ludzie, którym wszyscy inni zawsze gotowi są spieszyć z pomocą.

Ágata zaczęła się zastanawiać, kim są owi „najbliżsi przyjaciele” i ilu z nich zostało zaproszonych na tak niecodzienne rendez-vous. Liścik informował, że spis gości znajduje się po drugiej stronie. Ágata obróciła kartkę i zaczęła czytać.

Cary Faithful.

Już to pierwsze imię i nazwisko stanowiło nie lada siurpryzę. Mały, dobry i jakże nieważny Cary, zadrwiła Ágata. Nie wyczytywała kolejnych osób, wolała kolejny raz zabawić się z Olivią w chowanego. Próbowała odgadnąć, kto jeszcze może znaleźć się wśród zaproszonych. Uważała za pewnik, że dziś, w świecie pogrążonym w potężnym kryzysie gospodarczym, na przyjęciu w gronie „najbliższych przyjaciół” nie może zabraknąć kandydata (bądź dwóch) do roli, która wiązała się z haftowaniem nowych inicjałów na kolejnych kompletach bielizny i z grawerowaniem ich na sprzętach domowych. Ágata nie miała co do tego żadnych wątpliwości, jeśli bowiem jej ulubioną rozrywką w dzieciństwie była zabawa w chowanego, to Olivia i wtedy, i potem najbardziej lubiła grać w „gęś” („jak pionek na polu z gęsią staje, to mojej tury nie oddaję”, czyli przysługiwał dodatkowy rzut kostką). I rzeczywiście zawsze rzucała raz po raz, ponieważ była taka śliczna i miała piękne szare oczy, które nigdy nie straciły tej iskierki młodzieńczości, naiwności i niewinności. Chociaż z drugiej strony nie przesadzajmy – pouczyła samą siebie Ágata. – Olivia nie może wciąż być tym rozkosznym dziecięciem, którym niegdyś była, we wrześniu stukną jej czterdzieści trzy lata. Poza tym ostatnio spotykają ją same okropności, o wiele gorsze niż wszystko, co człowiek może sobie wyobrazić. Ten straszny wypadek i śmierć dwóch córek… Ale Olivia jest jak wytrawny bokser, nie zamierza rozpaczać z powodu kolejnych ciosów ani uskarżać się na swój los. Dla niej wszystko zawsze okazuje się… „cudowne”.

Tak czy siak, dawno nie widziała się z siostrą i czas po prostu musiał zrobić swoje. Olivia, myślała Ágata, nie może już być tak oszałamiająco piękna jak niegdyś. Życie i przeciwności losu pozostawiają wiele blizn, a częste zabiegi plastyczne – jeszcze więcej. Olivia nie może być wyjątkiem od tej reguły!

„Zapewniam cię, moja miła, że piękne kobiety zawsze starzeją się w sposób znacznie bardziej widoczny niż te brzydkie, a zwłaszcza puszyste, jak ty. Zobaczysz, czas jest nieubłaganym mścicielem”. To słowa pani coach (cóż, tak się teraz mówi), które Ágata usłyszała podczas jednej z ostatnich sesji w poradni o obiecującej nazwie Ciało & Umysł. Wybrała się tam z nadzieją pozbycia się sześciu kilogramów, hmm… może lepiej ośmiu. Teraz jednak nie miała ochoty myśleć ani o Umyśle, ani tym bardziej o Ciele. Właściwie wszystko, co słyszało się w takich gabinetach, można by puścić w niepamięć – i tylko takie pojedyncze, rzadko trafiające się celne zdania były warte, aby choć na chwilę ocknąć się z letargu. „Piękne kobiety starzeją się w sposób bardziej widoczny niż te brzydkie”. Prawda to oczywista i łatwa do potwierdzenia, nie tylko w przypadku znanych kobiet, które oglądasz w telewizji, lecz także tych, które masz wokół siebie, jeśli tylko dobrze się rozejrzysz. Kiedy młodość ma się ku końcowi, o ślicznotkach mówi się z obłudnym smutkiem: „Tylko zobacz, co się z niej porobiło!”. A o brzydkich dziewczynach tylko: „No cóż, nic a nic się nie zmieniła”.

„Przede wszystkim, Agato, ani nie masz problemów z nadwagą, ani nie jesteś brzydka. To tylko twoje kompleksy, które, co do tego nie ma wątpliwości, wynikają z porównań z siostrą. Tak już bywa, że pomiędzy ludźmi pojawia się nienawiść, a między siostrami niekiedy potrafi okazać się bardzo silna. Nie uwierzyłabyś, ile podobnych przypadków mam na tapecie. Posłuchaj, kochana, i zapamiętaj raz na zawsze: uroda to kwestia odpowiedniego nastawienia, które, w przeciwieństwie do ciebie, ma twoja siostra. Jeśli czujesz się piękna, jesteś piękna. Daj sobie powiedzieć, proszę, jedną prostą rzecz: nie jesteś gruba, jesteś ładna, a w głębi serca każdej kobiety kryje się jej grube «ja», możesz mi wierzyć, bo sama coś o tym wiem”.

Słowa pani coach, której nazwiska nie potrafiła sobie teraz przypomnieć, na pół psychoanalityczki, na pół dietetyczki, były dla Agaty niczym balsam. Przepisała jej też tabletki, środek o ponoć zbawiennym działaniu. Zobaczymy, jak to będzie, gdy zakończy się cudowna kuracja, ale na razie dzięki niej ubyło Agaty aż trzy kilogramy, i to bez odstawiania posiłków, co pacjentka bardzo sobie ceniła.

Ponad trzydzieści lat. Trzy długie dekady, w trakcie których jej starsza siostra co rusz zmieniała mężów i hafty z inicjałami, a Ágata – speców od ciała i konsyliarzy od głowy. W sumie to wcale nie tak źle, jak by się mogło wydawać w pierwszej chwili. Słowa takie jak dietetyk czy psychoanalityk może nie brzmią najlepiej, ale są całkiem przydatne. Poza tym, nawet jeśli Olivia miała szczęście w miłości, to Ágata niewątpliwie miała je w życiu zawodowym. I umówmy się, że nie chodzi tu o jej wyuczony zawód. Wykładanie literatury i języka w szkole niepaństwowej to może nie jest jakiś szczyt marzeń, niemniej jednak Ágata miała jeszcze inne życie i inne obowiązki. Rozwijające się z coraz większym powodzeniem, w przerwach między dietetykami a psychoanalitykami, w cieniu składni i fonemów. Zaśmiała się na myśl, jak by to było dobrze, gdyby istniały takie „profesje” jak jej, w których doświadczenie nieszczęśliwego albo spędzonego w biedzie dzieciństwa (a czasem jednego z drugim) okazuje się atutem w pracy.

Marzę o tym, żeby tak mnie anonsowano: „Oto słynna, wyrozumiała madame Poubelle…”. „Madame Śmietniczka”, przetłumaczyła sobie Ágata i znowu zaniosła się śmiechem, co było nieodłączną cechą jej charakteru. Nabytą już wtedy, gdy miała pięć czy sześć lat: ślicznotki osiągają wszystko, co zamierzają, wylewając morze łez, grubaski i brzydule odwołują się do innej broni, do uśmiechu. I chodzi tu zarówno o szafowanie własnym, jak i wywoływanie go na czyjejś twarzy.

Ágata stała w salonie własnego mieszkania. Rozejrzała się wokół. Skromne dwupokojowe mieszkanie z pewnością nie wytrzymywało porównania z szokująco luksusowym apartamentem, w jakim z pewnością musiała mieszkać jej starsza siostra. Nie wolno jednak zapominać, że obie przebyły daleką drogę od mrocznych czasów dzieciństwa. Ciekawe, czy Olivia równie często wracała myślami do tamtych wspólnie spędzanych, beznadziejnych lat. Nawet gdyby, to z pewnością musiała upiększyć parę szczegółów tu i tam, zwłaszcza jeśli o tamtych czasach rozmawiała ze swoimi obecnymi, majętnymi przyjaciółmi. Nie wymagało to zresztą szczególnego wysiłku z jej strony, zważywszy, że dzieciństwo obydwu sióstr łatwo dawało się upiększyć. Wystarczyło zmienić kilka określonych drobnych detali, a już wyglądało na wręcz urzekające.

Za młodu Ágata nieraz miała okazję usłyszeć, w jaki sposób jej siostra opowiadała innym o ich wspólnej przeszłości. Bez trudu mogła więc sobie wyobrazić, co Olivia mówiła swoim bogatym znajomym na pierwszym spotkaniu albo kolejnym mężom i kochankom na pierwszej randce: „Widzisz więc, cuore, jestem swego rodzaju ofiarą zimnej wojny, ba, mało tego, jestem szpiegiem, wiesz, ze śmiertelnego zimna, jak u Johna Le Carré”. Ágata uśmiechnęła się. Jeśli nadal tak wyglądała paplanina jej starszej siostry, trzeba jej uświadomić, że brzmi przedpotopowo – dziś już niemal nikt nie pamięta, czym była zimna wojna. Z pewnością jednak taka fraza, rzucona w rozmowie i zmyślnie wykorzystana – a Olivia była zmyślna jak cholera – wciąż mogła wzbudzić zaciekawienie. „Szpieg?”, załóżmy, że tym pytaniem zareagował zaintrygowany rozmówca, na co Olivia na sto procent odpowiedziałaby: „Ano tak, chociaż nie do końca (zalążek uśmiechu), bo widzisz, ściślej mówiąc, tata był szpiegiem w Związku Radzieckim. Wiesz, chodzi o czasy pierestrojki, lata osiemdziesiąte w «stolicy mroku», jak wtedy mówiliśmy o Moskwie. Nie jesteś nawet w stanie pojąć, jak cu-do-wne było moje dzieciństwo spędzane między aksamitami ambasad a zapachem kapusty unoszącym się po całej szkole imienia Gorkiego. Widzisz tę bliznę, którą mam tuż przy łuku brwiowym? Pochodzi z zajęć wojskowych. Tak, nie przesłyszałeś się, skarbie. W sowieckich szkołach uczyli nas wkładania i wyjmowania naboi do kałasznikowa. Nawet takie małe dzieci jak my musiały być przygotowane do obrony rewolucji”.

Jeśli ciekawość słuchacza wzrosła do tego stopnia, że padało pytanie, czy Olivia jest Rosjanką, z całą pewnością otwarłaby szeroko swoje przepiękne szare oczy, a potem zmrużyła je fikuśnie, ni to tajemniczo, ni to zalotnie: „Jestem z samego serca Madrytu Habsburgów, ale mieszkałam w tylu miejscach, że czuję się obywatelką świata. Ojciec pracował w korpusie dyplomatycznym…”.

„Obywatelka świata” i „korpus dyplomatyczny” – te dwie łatki zmyślnie przykrywały realia dzieciństwa sióstr Uriarte. Chyba że wakacje kilkukrotnie spędzone u ciotki, która wyemigrowała, by na południu Anglii prowadzić kantynę wojskową, upoważniały do określenia „obywatelka świata”. Co do „pracy w korpusie dyplomatycznym” – był to zaledwie półtoraroczny pobyt w robotniczej dzielnicy Moskwy z ojcem, który załapał się na podrzędne stanowisko w biurze attaché wojskowego. Ágata wiedziała, że w ten sposób można nałgać do woli, wcale nie odbiegając daleko od prawdy, i dostrzegała te łgarstwa, zawsze w wykonaniu siostry. Ona sama z kolei wcale nie paliła się do upiększania przeszłości, kiedy opowiadała o swoim życiu, choćby tym dietetyczkom i terapeutom (tylko baran kłamie na prawo i lewo, tak uważała), starała się zawsze mówić mniej więcej to samo co siostra, choć w zdecydowanie odmienny sposób.

Zaczynała mniej więcej tak: „Najlepiej zacząć opisywanie naszego dzieciństwa od wyjaśnienia, że ustawicznie było to życie liliputów w krainie olbrzymów, wieczne «chcę, ale nie mogę». Żeby pojąć, co mam na myśli, wystarczy właściwie poznać nasze pełne imiona i nazwiska. María Olivia i María Ágata Sánchez Gómez-Uriarte to odpowiednio siostra i ja. Szybko jednak zrezygnowałyśmy z tych Maryj, w epoce frankistowskiej przydatnych tylko przy chrzcielnicy. Wkrótce potem rozpłynęły się jak kamfora fragmenty nazwiska Sánchez i Gómez. Nasze drugie imiona, w Hiszpanii raczej rzadko spotykane i nieco wydumane, wybrała matka, która uwielbiała romansidła. Jej zdaniem nazwisko o arystokratycznym brzmieniu pozwalało na arystokratyczne pretensje. Która to nacja utrzymywała, że patronimik determinuje, kim ktoś zostanie w przyszłości? Eskimosi? Siuksowie? A może Buszmeni?! Zresztą mają słuszność. Genezą nadawania imion był cel: otworzyć wrota, stworzyć osobowość, pomóc w wymyśleniu własnej przeszłości, a w jeszcze większym stopniu – przyszłości. Olivia i ja zawitałyśmy do domu naszej ciotki markietanki na południu Anglii, a potem znalazłyśmy się w dalekim ZSRR. I jak się okazało, z posiadania naszych pięknych imion płynęła przynajmniej taka korzyść, że w każdym języku obydwa brzmią doskonale. W Moskwie wytrych, jakim okazały się nasze imiona chrzestne, otwierał absolutnie wszystkie drzwi, przynajmniej na początku. Dzięki temu, jak powiedziałaby moja siostra, mogłyśmy «spędzać czas między aksamitami ambasad a zapachem kapusty unoszącym się po całej szkole imienia Gorkiego»”.

Na tym etapie opowieści wszyscy ci dietetycy i psychologowie, zawsze upatrujący w dzieciństwie, i w ogóle w czasie minionym, przyczyny zamartwiania się wyglądem zewnętrznym, starannie zapisywali w zeszycikach słowo „kapusta”, a chwilę potem „aksamit”. Następnie pytali: „Jakie ma dla ciebie znaczenie, Agato, kombinacja tych dwóch słów? Opowiedz nam o tym!”.

Łatwiej było wyjaśnić „kapustę”, więc Ágata od tego zaczynała. Opowiadała, jak w moskiewskich latach całe miasto, wszystkie republiki i ogólnie cała wspaniała radziecka idylla były przesiąknięte zapachem gotowanej kapuchy. W życiu rodziny Sanchezów Gomezów kapuściana woń wypełniała zarówno niedoświetloną klitkę, w której pracował ojciec Olivii i Agaty, jak i szkołę państwową, w której obie pobierały nauki. A później woń ta opanowała również każdy kąt niewielkiego mieszkania robotniczego, przydzielonego wojskowym „gościom” przez władze.

Bardzo możliwe, że właśnie w tych czterech smutnych ścianach, które pani Sánchez-Gómez dekorowała pocztówkami z różnych dalekich krajów, zupełnie jakby stanowiły dzieła sztuki, Olivia zaczęła snuć marzenia. Ágata wiele razy przyłapała ją na kalkowaniu charakterystycznych konturów pałacu Buckingham lub Wersalu. Wtedy myślała, że w ten sposób starsza siostra zabija dłużący się czas, którego nie można było spędzić ani na oglądaniu telewizji (nędzna oferta programowa), ani na zabawach podwórkowych (minus dwadzieścia za oknem niezbyt zachęca do wyjścia z domu). Dopiero znacznie później dotarło do niej, że Oli miała zupełnie inne motywy. Dzieci uczą się pisania, stawiając pojedyncze belki pierwszych liter, tak samo jej siostra – mogła w ten sposób poczuć powiew beztroskiego życia, kopiując jego obrysy.

A potem przychodził moment, kiedy trzeba było rozmówcy wyjaśnić zagadkę „aksamitu”. Ágata zawsze przytaczała tę samą scenę, kiedy w sowieckiej stolicy na zaproszenie trzeciego sekretarza hiszpańskiej ambasady obie siostry wraz z matką udały się do Teatru Bolszoj na bajkę symfoniczną Piotruś i wilk Prokofiewa w wykonaniu Orkiestry Filharmonii Moskiewskiej. Była to pierwsza i zarazem jedyna sposobność, by siostry wspólnie i z bliska przyjrzały się światu swoich szkolnych kolegów, mających rodziców o znacznie większych wpływach i pełniejszych portfelach niż one. Dzieci niemalowanych dyplomatów tak samo jak panny Uriarte uczęszczały do państwowej podstawówki (ludowej, a więc bezpłatnej), bo w zagranicznych kręgach dyplomatycznych było dobrze widziane, by posyłać do niej swoje pociechy na tak wczesnym etapie edukacji szkolnej. Mężowie uzasadniali żonom, że to wszystko po to, „kochana, aby przyswoiły sobie rosyjski, nie trzeba się bać takich decyzji, świat należy do zuchwałych, a sama pomyśl, o ile potem na Sorbonie przychylniej spojrzą na nasze dzieci, gdy przekonają się, że oficjalny język RWPG nie jest im obcy”.

Ágata nigdy nie zdołała prawdziwie się zaprzyjaźnić z którymkolwiek z owych uprzywilejowanych dzieciaków. Olivia, rzecz jasna, wręcz odwrotnie. Pewnego razu została nawet zaproszona na podwieczorek do domu małej Sandry o jakimś wyraźnie baskijskim nazwisku, córki ambasadora któregoś z krajów latynoamerykańskich. W ten sposób już w dwunastym roku życia starsza z sióstr mogła zrozumieć, że istnieje niewidzialny most zwodzony, który oddziela majętną śmietankę towarzyską od reszty śmiertelników. Most jest przejezdny tylko we wczesnych latach życia, dzieciństwo jest egalitarne i demokratyczne. Malec z bogatego domu nieskrępowanie bawi się z dzieckiem ogrodnika czy mleczarza, nie pojawiają się uprzedzenia czy podziały klasowe, nie ma pogardy ani zadzierania nosa. Któregoś jednak dnia, bez jakiejkolwiek zapowiedzi, niewidzialny most materializuje się coraz wyraźniej, a potem zostaje podniesiony – i bratanie się odchodzi w przeszłość. „Jesteś moim najlepszym przyjacielem” zamienia się w „mama nie chce mnie puścić”, potem następuje „słuchaj, dziś nie, mam lekcję fechtunku”, a na koniec: „wybacz, czy możesz mi przypomnieć, jak masz na imię?”. Most w pewnym momencie został podniesiony również dla Olivii, mimo że nie potrafiła wtedy pojąć przyczyny takiego stanu rzeczy. Ale miała ją odkryć już niebawem.

W tamtym jednak momencie, w Teatrze Bolszoj, Sandra Urziza szukała swojego miejsca między rzędami aksamitnych foteli, śliczniutka Sandrita w spódnicy w kratkę i w zielonym sweterku, wyglądająca na starszą niż w rzeczywistości. W przeciwieństwie do dziesięcioletniej Agaty i dwunastoletniej Olivii w ubraniach, uwaga, z wzorkami w plastry miodu i (litości… aż wstyd przypominać!) z powywlekanymi rąbkami spódnicy, tak aby nie było widać, że te odświętne ubranka są za krótkie. W końcu zgasły światła. Wielka czerwona kurtyna poszła w górę i wszyscy dali się porwać przygodom Piotrusia i wilka – wszyscy oprócz Olivii, która nie spuszczała wzroku z Sandry Urzizy, siedzącej w oddali wraz z innymi koleżankami w spódniczkach w kratę; pomimo wysiłków Olivii ani razu nie skierowała oczu w jej stronę. Ágata nie zapamiętała wyraźnie, co stało się potem, być może zresztą usnęła w fotelu, bo kiedy próbowała zorientować się w fabule, okazało się, że to już ostatnie chwile przedstawienia, finałowy fragment, solo na flecie o jakże szybkich akordach, o tym, jak wilk zamierza zjeść ptaszka będącego przyjacielem Piotrusia. Już chwycił go pazurami, pożre go lada moment. Ágata zauważyła, jak palce jej siostry co rusz nerwowo zaciskają się na miodowych plastrach ubrania, a łza za łzą goni po policzkach. Chciała jej wtedy powiedzieć „daj spokój, Oli, no nie smuć się, to tylko bajka, nie płacz…”, bo miała dopiero dziesięć lat i jeszcze nie wiedziała nic o mostach, które z dnia na dzień nieodwracalnie się podnoszą. Z tych samych powodów nie rozumiała, dlaczego koleżanki jej siostry chichoczą, dyskretnie trącają się łokciami, a po chwili patrzą już w ich kierunku. Wiek nie pozwalał jej nawet odróżnić spojrzeń innych „wygłodniałych wilków”, rzucanych na Olivię przez chłopców z poprzedzającego je rzędu. W przekonaniu Agaty każdy patrzył na jej siostrę z tych samych pobudek – bo jest śliczna, szarooka, ma blond włosy i zalewa się łzami z powodu ptaszka, którego za chwilę pożre zły wilk. „Nie płacz i nie smuć się, Oli, zobaczysz, że zaraz to się skończy i opadnie kurtyna”.

Z tamtego wieczoru Ágata zachowała jeszcze jedno wspomnienie, już niezwiązane z aksamitnymi wnętrzami Teatru Bolszoj ani z kraciastymi spódnicami Sandrity Urzizy i jej koleżanek, lecz z imieniem i nazwiskiem, które teraz wyczytała na odwrocie zaproszenia przysłanego przez Olivię. Cary Faithful (Świat jest mały, nie ma co, zauważyła Ágata). Kiedy wilk już pożarł ptaszka i za chwilę miały rozbłysnąć światła w sali, jeden z chłopców o równie niskim pochodzeniu, Cary Faithful właśnie, nachylił się w stronę Olivii i zaoferował jej chusteczkę na otarcie łez, a Agacie zdawało się, że w tamtym momencie niemal ją pocałował. No i dobrze, teraz Sandrita Urziza i jej koleżanki umrą z zazdrości – pomyślała wówczas Ágata, która już wtedy znała cudowną skuteczność siostrzanego płaczu. Z pewnością tak będzie – utwierdziła się w swoim przekonaniu. – Te głupole musiały doskonale widzieć, jak Oli dostaje całusa od tego chłopca, dobrze im tak.

Oj, naiwna głupiutka Agatita, która niczego nie rozumie. Zamiast bowiem umierać z zazdrości na widok tego całusa, dziewczynki raczej umierały ze śmiechu i z szelmowskimi minami jeszcze intensywniej się poszturchiwały. A gdy Ágata spojrzała na twarz siostry, zaskoczona spostrzegła, że nie było już na niej łez, choćby jednej, i że Olivia nie przyjęła chusteczki, którą podał jej ten przemiły chłopiec, lecz dała mu klapsa w rękę. Tamtego wieczoru Ágata pomimo swojego młodego wieku zrozumiała dwie interesujące prawdy związane z miłością i jej tajemnicami. Ofiarne gesty i pocałunki same w sobie niewiele są warte, więcej zależy od tego, kto nimi szafuje. Piękna dziewczyna zaś może osiągnąć wszystko, wylewając łzy, a mimo to w niektórych przypadkach nie będzie płakać – zwłaszcza wtedy, gdy inne ślicznotki się z niej wyśmiewają.

– Mały, dobry i jakże nieważny Cary – wymruczała do siebie Ágata, a jednocześnie usiłowała przypomnieć sobie ówczesny wygląd tego angielskojęzycznego chłopca. Kto by pomyślał, że taki niezbyt rozgarnięty i niespecjalnie przystojny młokos, sprawiający wrażenie niechluja o minie wyrażającej wieczne zdziwienie pomieszane z przestrachem, przeobrazi się w najbardziej znany na świecie symbol seksu? Cary Faithful, z którego śmiała się cała szkoła, a najbardziej z jego żeńskiego imienia, wyrósł na aktora, którego okrzyknięto spadkobiercą jego wielkiego imiennika, Cary’ego Granta. No i co wy na to, mili państwo?

Ileż prawdy jest w słowach mojej dietetyczki. Zaiste, czas jest nieubłaganym mścicielem – zachichotała Ágata. Po tych trzydziestu latach z okładem Sandra Urziza i jej urocze koleżanki niechybnie musiały już stać się przekwitłymi jejmościami. Odzianymi w identyczne kraciaste spódnice, znudzonymi i sfrustrowanymi życiem kurami domowymi w Quito i w La Paz, w Asunción i Bóg wie gdzie jeszcze, tęskniącymi za obcymi im radościami życia. Pochłaniającymi tony prozacu, matkami kolejnych małych Sandrit, tak samo uroczych i równie często poszturchujących się i naśmiewających z dziewczynek „innych” niż one. Tkwią w tym swoim miałkim życiu – rozmyślała dalej Ágata – a kiedy przeglądają plotkarską prasę poświęconą rozmaitym gwiazdom i gwiazdkom, natykają się na postać Cary’ego Faithfula albo na artykuły z życia wyższych sfer, uwielbiające zajmować się Olivią i jej kolejnymi mężami. Wtedy z dumą podszytą fałszem opowiadają swoim przyjaciółkom, również na prozacowej diecie: „O, a wiesz, że tych dwoje znam od małego? W dzieciństwie przyjaźniliśmy się, a ja zawsze czułam, że zajdą wysoko. Nawet nie jesteś sobie w stanie wyobrazić, jak dobre kontakty utrzymujemy”.

Z pewnością takie właśnie rzeczy wygadują – Ágata znowu nie powstrzymała się od chichotu. – I nawet przez myśl im nie przejdzie, że ja, brzydkie kaczątko przy siostrze łabędziu, jestem równie, jeśli nie bardziej znana od tamtej dwójki. Chociaż na swój sposób. – Oto słynna madame Poubelle. – Ágata znowu zaczęła mówić do siebie na głos z tą specyficzną aurą tajemniczości, jaką lubiła roztaczać, gdy temat dotyczył tej ukrytej części jej własnej osobowości. – Oto niewidzialna i wpływowa, i nie-o-myl-na madame Poubelle, która swoje długie i koszmarnie źle opłacane nauczycielskie wakacje postanowiła właśnie spędzić na pokładzie tego luksusowego jachtu, zaraz, jak on się nazywał? Na pokładzie „Sparkling Cyanide”. Przednia nazwa, nie ma co.

Drugi z zaproszonych: Cary Faithful

Early morning tea, nieodłączny zwyczaj towarzyszący angielskiej elicie. Na długo przed godziną pobudki, właściwie wraz z pierwszymi promykami nowego dnia, służący uchyla drzwi sypialni i zostawia na stoliczku tacę z filiżanką jeszcze parującej herbaty, a następnie po cichu się ulatnia, w sposób, po którym od razu można rozpoznać angielskiego lokaja. Jeżeli poprzedniego dnia wraz z wieczorną pocztą zjawiła się jakaś pilna korespondencja, ląduje na tacy obok filiżanki i tam cierpliwie oczekuje momentu, w którym adresat rozetnie kopertę. Cały pozabrytyjski świat nie znosi tego obyczaju picia porannej herbatki, który stał się popularny w czasach imperialnych. Nic dziwnego zresztą, samo poranne wstawanie jest nieprzyjemne, a co dopiero budzenie się kilka godzin wcześniej, by na przewidzianą godzinę zaparzyć herbatę. Temu zwyczajowi wierni pozostali przedstawiciele ziemiaństwa – wierni depozytariusze ducha brytyjskości, fasonu, stiff upper lip i takich tam. Rule, Britannia.

– Fuck – rzecze Cary Faithful, a potem powtórzy to jeszcze dwa razy, by wreszcie otworzyć jedno oko i dostrzec, że obok przeklętej filiżanki herbaty spoczywa szara koperta z czerwoną obwódką. – Fuck, fuck. – I dopiero wtedy zwraca się do majordomusa: – Meadows, to pan był tu łaskaw zostawić ten list? – Ale Meadows nie może odpowiedzieć, bo już opuścił pomieszczenie, równie bezszelestnie jak zawsze. – Fucking Meadows… oh shit.

Cary Faithful spogląda na zegarek. Wpół do siódmej. Jeszcze pięć godzin do godziny 11.27, kiedy na stację wjedzie pociąg z lady Daliah, jego ciotką. – Zawsze tak jest – sapie Cary – shitty hell, to aż nudne, ale na wsi nigdy nie dadzą człowiekowi spokoju, bo zawsze zakłóci go jakaś nudziarska ciotka lub daleki kuzyn. – W jego głowie pojawia się jednak promyk nadziei, że przy odrobinie szczęścia ten list może być właśnie od cioci Daliah, która zmieniła zamiary i jednak nie przyjedzie. – To możliwe! Bogowie bywają czasem litościwi, dlatego może warto przezwyciężyć senność – oh fuck – sięgnąć po ten list, rozerwać kopertę, zobaczyć, czy los się do niego uśmiechnął, czy też nie, bloody lazy fuck, fuck.

Cary Faithful w gustownej piżamie od krawca ze słynnej Savile Row, z wykwintnym monogramem wyhaftowanym na górnej kieszonce, podnosi się. Już trzyma kopertę w dłoni, już ma ją otwierać, kiedy nagle z któregoś kąta, gdzieś po jego lewej stronie, dobiega go nad wyraz antypatyczny, zapluty głos:

– Kurwa mać, co tu się wyprawia, do jasnej cholery? Raccord!!! Raccord!!!

„Raccord” to słowo z żargonu filmowców. Jest zarezerwowane dla bardzo ważnego zabiegu odbywającego się w trakcie kręcenia całego filmu – montażowej konsekwencji, „pamięci”, którą trzeba zachować między kolejnymi scenami, a także czujności, by uniknąć żenujących wpadek niczym z planu filmu El Cid, w którym nagle – podczas oblężenia Walencji w XI wieku – na ręku walecznego Cyda pojawia się zegarek. „Raccord” ma sprawić, by nie doszło również do tego, że w pierwszej części sceny aktor pojawia się potargany, a kilka sekund później zupełnie niespodziewanie ma już piękną fryzurę.

Osobą odpowiedzialną za dostarczenie raccordu jest zazwyczaj scenarzysta, tego dnia jednak nieborak chyba wybrał się na grzyby albo skupił się na swojej early morning tea, bo w powyższej scenie kręconej z udziałem Cary’ego najwyraźniej pojawił się rekwizyt spoza scenariusza. Może nie była to wpadka porównywalna z owym pamiętnym ujęciem, gdy Charlton Heston schwycił swój miecz ręką, na której nadgarstku połyskiwał rolex, niemniej jednak nawet to nie powinno mieć miejsca.

– Po prostu pięknie, kto tu położył kopertę z czerwonymi brzegami? Przygotowany wczoraj list od ciotki Daliah jest biały i posiada niebieski, kurwa, monogram, więc gdzie on, do cholery, jest? A w ogóle skąd żeście wytrzasnęli tę pierdoloną kopertę?

Nikt nie wie, skąd się tam wzięła. Reżyser, spojrzawszy na nią z bliska, zauważa jednak, że jej adresatem jest sam Cary.

– Czy można, do chuja wafla, wiedzieć, czemu twoja prywatna korespondencja wala się po moim planie?

Na co Cary, równie zaskoczony jak wszyscy, odpowiada:

– Kurwa jego mać, nie mam pierdolonego pojęcia, Leslie (tak brzmiało imię reżysera).

Następnie wstaje z łóżka w tej swojej piżamie z Savile Row, wsuwa czarne pluszowe papucie – też z monogramem – i złorzeczy w myślach, że ma już dość tego zasranego filmu. W ogóle ma już dość tych wszystkich równie zasranych produkcji kręconych przez ostatnie trzy lata. Wszystkie były takie same, jakby zeszły z powielacza. Za jakie grzechy amerykańscy producenci tak upodobali sobie ten właśnie czas, miejsce i tematykę, a na dodatek jeszcze ten oksfordzki akcent? Tak ich to kręci, tak ich podnieca Matka Brytania, utracona ojczyzna, że za każdym razem kończy się to zmuszaniem aktorów do wymęczania kolejnych kretyńskich filmów, odgrywania nowych Bertiech Woostersów i wygłaszania frazesów tak do bólu stereotypowych, że nie wydusiłaby ich z siebie żadna postać z komiksu Wodehouse’a, coś w stylu: „Oh dear, zacna baronowo, gdyby tak pani zechciała nie deptać petunii”.

Mam wrażenie, jakbym całe swoje gówniane życie kręcił tę samą scenę: palant z dobrej rodziny, lokaj nazwiskiem Meadows, ciotka Daliah, pociąg o 11.27… ja pier-do-lę. Jedyne, co się zmieniło na lepsze w porównaniu z produkcjami z lat czterdziestych, to wykrzykniki. Kiedyś w każdym zdaniu należało zakrzyknąć: oh dear!, oh dash it! tudzież by Jove!, a teraz w imię współczesności krzyczymy fuck!, shit!, względnie shitty fuck! czy też bloody hell! No ale co to za różnica? Żadnej, fucking kurwa shit, żadnej bloody różnicy.

– Już dobra, Cary. Spróbujmy jednak skupić się na tym, co robimy. Gotowi? Jedziemy z tym za dwie i pół minuty.

Cary zerka na kopertę z czerwoną obwódką, która wciąż spoczywa na tacy. Za kilka chwil wrócą do filmowania. Jebana siódma rano, a w dodatku, żeby zdążyć do studia, trzeba było zwlec się o czwartej. No i gdzie ten cały glamour, do kurwy nędzy, gdzie magia dziesiątej muzy, jeśli można wiedzieć? Na domiar złego zimno jak skurwysyn, a jeśli ktoś nie zabierze stąd tej jebanej kopertki z jebanej tacki, ponownie zaczną kręcić tę scenę z nią tutaj i trzeba będzie wszystko zrobić jeszcze kolejny raz. I choćby po to Cary postanawia osobiście zabrać list, aby przerwać potencjalny łańcuch nieszczęść, a przy okazji przesuwa po nim wzrokiem z bliska. Faktycznie, zaadresowana na niego, a co gorsza, od razu poznał to pismo, mimo że sporo już wody upłynęło, odkąd nie miał wieści od nadawcy. A raczej nadawczyni. Chwila wahania. Nie wie, co począć. Wolałby nigdy nie odczytać tych liter, ale już za późno…

– Cary, w mordę, można wiedzieć, po co tak sterczysz z tą durną miną? Kładź się do tego łóżka i zaczynamy od nowa. Zaraz, to gdzie byliśmy? No tak, właśnie mówisz, że pociąg ciotki Daliah przyjeżdża o 11.27. Uwaga, trzydzieści sekund!

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

Biblia Tysiąclecia, Mt 25,13 (wszystkie przypisy pochodzą od tłumacza). [powrót]

Polski tytuł: Rosemary znaczy pamięć. [powrót]

MUZA SA

00-590 Warszawa

ul. Marszałkowska 8

tel. 22 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: 22 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Konwersja do formatu EPUB: MAGRAF s.c., Bydgoszcz