Ewa Danuta Białek

JESTEŚMY JEDNĄ WIELKĄ RODZINĄ

Budowanie więzów wspólnoty
PORADNIK

CYKL
WYZWANIA EDUKACYJNE
EDUKACJA DLA KAŻDEGO:
SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE

Copyright by: Ewa Danuta Białek

Warszawa 2012

ISBN 978-83-62932-23-8

Pierwsze wydanie wersji broszurowej

Warszawa 2000

Żadna część lub całość tej książki nie może być kopiowana lub w żaden inny sposób rozpowszechniana do celów komercyjnych bez pisemnej zgody Autorki, gdyż jest naruszeniem praw autorskich.

Książki drukowane wydawane przez:

INSTYTUT PSYCHOSYNTEZY. Centrum Zrównoważonego Rozwoju Człowieka

www.psychosynteza.pl instytut@psychosynteza.pl

sklep internetowy http://zdrowiedlaciebie.abc24.eu

Konwersja:

Trzeba całego życia, aby nauczyć się żyć.

Seneka

Kryzys wartości ludzkich jest

znacznie głębszy niż kryzys ekonomiczny

Ks. Prof. Wł. Sedla

PORADNIK

dedykowany:

rodzicom,

nauczycielom,

oraz wszystkim odpowiedzialnym za kształcenie i wychowanie młodego pokolenia

Kilka słów od Autorki

Ta książka jest częścią całej serii podobnych książeczek, pomagających żyć. Wspierających życie. A także zdrowie. Od najmłodszych lat. Do tego trzeba edukacji. Nowej edukacji. Świadomej edukacji. Ale zacząć trzeba od siebie. A więc Twojej edukacji. Nauczyć się jak czego do czego używać. INSTRUKCJI OBSŁUGI SAMEGO SIEBIE. Dla dorosłego życia, społeczeństwa, narodu i świata.

Zastanawiałam się, czy stworzyć jedną grubą książkę, czy po prostu serial. Dla każdego. Dostosowany do indywidualnych potrzeb. W każdym wieku. Dlatego powstaje ich wiele. Możesz przeczytać pojedynczą z tych książeczek lub wszystkie. Bo to jednak całość: sztuki życia w świecie. Dlatego ten serial. Możesz rozpocząć w każdym czasie i każdym wieku.

Każda książka buduje, wspiera w rozwoju. Pozwala Ci żyć bardziej świadomie. A z tego wyciągasz korzyści nie tylko dla siebie, ale i innych. Możesz sięgnąć po każdy numer, niezależnie od kolejności. A potem zacząć drugi – poprzedni lub następny. I wrócić lub iść dalej. I pomożesz sobie: wzbogacić swe życie o inne wartości i możliwości, koloryt i dźwięki. I zobaczysz cel, który Cię prowadzi. I zaczniesz go realizować. Swój własny, indywidualny i niepowtarzalny. Tak jak niepowtarzalni są ludzie.

Wybór należy do Ciebie.

Autorka

Cykl składa się z następujących książeczek:

Wychowanie do zdrowia w rodzinie, szkole i świecie

Być w zgodzie ze sobą, innymi i światem

Szkoła życia

Szkoła emocji

Świadome rodzicielstwo

Nowe spojrzenie na zdrowie

Jak się uczyć?

Jesteśmy jedną wielką rodziną

Dziecko jest mądrzejsze niż myślisz. Zacieśnianie związków

Słowo jako energia (Psychoenergetyka słowa)

Być kobietą

Każda książeczka zawiera serię ćwiczeń pozwalających na poznawanie siebie, zarówno przy użyciu wyobraźni jak i intuicji oraz wewnętrznych obrazów. Ćwiczenia pokazują jedynie drogi i dostarczają sugestii jak pracować ze sobą. Nie nakazują poprawnych lub nie wskazują wadliwych odpowiedzi.

Jest tylko jedyna droga – własna. Jakkolwiek czujesz i myślisz, tylko Twoja droga jest właściwa. Tylko Ty możesz ją tworzyć. Słuchaj uważnie, co dzieje się wewnątrz Ciebie i wybieraj ćwiczenia, które oferują Ci najlepszą drogę wyrażania Twych wewnętrznych przeżyć.

Przedstawione ćwiczenia staną się początkiem niekończącego się procesu rozwoju i wzrostu, początkiem wyrażania radości i twórczych pomysłów, jak również znalezieniem schronienia w przypadku kryzysu.

Pozwól swoim obrazom i wewnętrznemu głosowi prowadzić Cię do odkrycia i wyrażenia tego wszystkiego, co jest tak piękne i niepowtarzalne w Tobie.

Każdy z tomików tego cyklu tworzy całość, jak również wszystkie razem tworzą całość. Nie ma konieczności trzymania się kolejności. Każdy tom można czytać w dowolnym czasie. Jest to tak jak poznawanie rośliny od łodyżki lub płatków kwiatu – nie ma to zupełnie znaczenia dla zbadania całości.

Wprowadzenie przybliża opisane zagadnienia od strony teorii ale i praktyki. Książka jest bowiem praktyczna. Nie wystarczy ją przeczytać, gdyż zrozumienie (świadomość) polega na doświadczeniu, a więc zrobieniu poszczególnych zadań/ćwiczeń i wyciągnięciu z nich konkretnych wniosków, zgodnie z zasadą, którą przytaczam poniżej:

„Jeśli mi powiesz – zapomnę

Jeśli mi pokażesz – zapamiętam

Jeśli mnie włączysz – zrozumiem”.

Książka, jak wszystkie moje pozostałe i następne – prezentuje zagadnienia wychowania i samowychowania (edukacji siebie), dokonując syntezy podejść: medycznego, filozoficznego, psychologicznego i pedagogicznego (zwanego holistycznym, całościowym), wkraczając też w sferę duchowości człowieka, jako najwyższy poziom jego rozwoju. Jest podwójnie unikalna – z jednej strony poprzez ogląd przez pryzmat psychosyntezy (psychologii całego człowieka); z drugiej – oparcie jej na wieloletnich i gruntownych osobistych doświadczeniach i ich syntezy.

Książka – jak i inne mojego autorstwa stanowi PORADNIK EDUKACJI SIEBIE. Jest pewnego rodzaju INSTRUKCJĄ OBSŁUGI KAŻDEGO CZŁOWIEKA, inaczej można coś w nim uszkodzić lub zniszczyć.

Książka zawiera wiele w miarę krótkich rozdziałów, pisanych dosyć luźno, ponieważ jej celem jest ”odżywianie” Czytelnika treścią, którą zawiera. Dlatego też nie jest zbyt gruba, aby za jednym razem mieć do ”strawienia” odpowiednią ilość pokarmu, aby nie przedobrzyć. Po jakimś czasie można sięgnąć po kolejną książkę o podobnej tematyce, gdyż poznawanie siebie jest nieustającym procesem, którego nie można zakończyć, chociażby z tego powodu, że nigdy się nie nudzi. Dzięki poznawaniu siebie odkrywamy coś nowego, co nas posuwa do przodu, dając radość, pogodę ducha i wiele jeszcze innych przymiotów, które stają się odtąd naszym udziałem.

Dlatego też tej książki nie można ”połknąć” jednym haustem, gdyż – tak jak przy jedzeniu można się zadławić. Tego rodzaju jednorazowe połknięcie może też spowodować ”niestrawność” – jak każdy posiłek niewłaściwie spożyty. Książkę należy jak pokarm ”przeżuwać” powoli, z zastanowieniem. Z tego powodu ma więc większe odstępy między niektórymi akapitami oraz przestrzenie na odpowiedzi na pytania. Zawiera również pewne ważne przesłania w ramkach – dla zwrócenia szczególnej uwagi na ich znaczenie – one bowiem coś znaczą. Gdy nie zastosować się do nich – znaczą ”ślady” w organizmie, mające w przyszłości swe fizyczne konsekwencje (np. zalążki chorób psychosomatycznych).

Ze względu na to, że celem książki jest włączenie (świadomość) Czytelnika, dlatego też zawiera wiele ćwiczeń / zadań do własnego wykonania, dla zrozumienia siebie i motywów swego działania i ewentualnie skorygowanie ich, gdy zachodzi taka potrzeba. Celem ich bowiem jest zrozumieć siebie, a tym samym lepiej dziecko, zgodnie z fundamentalną zasadą psychosyntezy, która wyjątkowo trafnie oddaje skutki w wielu wymiarach: fizyczne, psychiczne i społeczne, gdy nie zadba się o przyczyny. Brzmi ona następująco:

„gdy coś przychodzi na czas – jest to edukacja; gdy za późno – to terapia”.

Możemy bowiem ignorować wiele spraw, odrzucać, uważać za nieistniejące, a nawet wyśmiewać i deprecjonować, co nie zwalnia nas od konsekwencji, a więc skutków zaniechania we własnym życiu i najbliższych.

Książeczki te zostały oparte o zasady psychosyntezy i wyrażają moje podejście całościowe (holistyczne) do wspierania (promocji) zdrowia, czego wyrazem jest w odpowiednim momencie rozpoczęta edukacja.

Ewa D.Białek

1. WSTĘP

Dzieciństwo i dojrzewanie są okresami krytycznymi dla tworzenia się podstaw różnych nawyków emocjonalnych, niezbędnych w życiu osobistym i społecznym. Deficyt „inteligencji emocjonalnej” według D. Golemanna zwiększa podatność na różnego rodzaju zagrożenia: od agresji i skłonności do przemocy, aż do licznych chorób określanych jako psychosomatyczne, a także depresji i narkomanii.

Wychowanie i kształcenie powinno być „edukacją do zrównoważonego rozwoju i zdrowia” w jego wielowymiarowym kontekście (od holistycznie pojmowanego rozwoju i zdrowia jednostki po harmonię z innymi ludźmi i ekosystemami środowiska).

Według K. Dąbrowskiego zdrowie to także „zdolność do rozwoju w kierunku wszechstronnego rozumienia, przeżywania, odkrywania i tworzenia coraz to wyższej hierarchii rzeczywistości i wartości aż do konkretnego ideału indywidualnego i społecznego”.

Cytat z Ks. Profesora Wł. Sedlaka na początku tej książki nie jest przypadkowy. Zmiana systemu wychowania i kształcenia jest koniecznością chwili, ale musi zmierzać w kierunku edukacji do wartości ludzkich: etyki, wartości wyższych, postaw (w tym szczególnie odpowiedzialności), wzmacniania indywidualnego potencjału dla samodyscypliny, samoświadomości i samokontroli, słuchania innych, rozwiązywania konfliktów, budowania wspólnoty oraz ochrony Ziemi przed zagładą czynioną ręką człowieka.

Dzieci i młodzież odwzorowują zachowania przejawiane przez wychowawców (rodziców i nauczycieli). To oni są dla nich modelem stylu życia, postaw i wartości, są odpowiedzialni za kształtowanie osobowości młodego pokolenia i przyszłości nie tylko ich, ale i świata.

Według E. Kasperek ponad 60 % nauczycieli ma pesymistyczny stosunek do rzeczywistości. Nie docenia roli osobistych zachowań w osiąganiu dobrej kondycji psychofizycznej, nie jest więc przykładem godnym naśladowania. Jest to niepokojące z punktu widzenia pedagogicznego, dotyczy bowiem wychowawców młodego pokolenia.

Refleksje nasuwają się same. Edukacja do wartości (w tym prozdrowotna) jest społeczną edukacją, a więc przede wszystkim rodziców i nauczycieli. Bez ich wsparcia jakakolwiek zmiana systemu wychowawczego będzie nieefektywna (zdrowotna, do życia w rodzinie, obywatelska, ekologiczna).

Niniejsze opracowanie jest pokazaniem kolejnych aspektów wychowania, wspierania zdrowia i zrównoważonego rozwoju – jako „całościowego modelu edukacji, aby potem nie trzeba było terapii”.

2. WPROWADZENIE

Psychosynteza – psychologia wspierania zdrowia i harmonijnego rozwoju

„Jesteśmy jedną, wielką rodziną” jest rozszerzeniem i uzupełnieniem artykułu zawartego w publikacji Wydawnictwa RAABE – „Zajrzyj i Znajdż” z marca 2000 r. Jest pokazaniem wychowawcom, a więc zarówno rodzicom, jak i nauczycielom na różnych szczeblach kształcenia oraz rodzicom metod, jakimi dysponuje psychosynteza. Chciałam jednakże podkreślić, że pojęcie to nie ogranicza się jedynie według mnie do pewnego podejścia do ludzkiej psychiki, opracowanego przez włoskiego psychiatrę i neurologa, a przede wszystkim dydaktyka – dr Roberto Assagiolego, ale jest sposobem całościowego myślenia o rozwoju człowieka, zdrowiu, który może być adoptowany do każdego myślenia systemowego. Jest też pewnym stylem życia, polegającym na poszukiwaniu własnej syntezy (właśnie psycho-syntezy) życiowych doświadczeń, co pozwala w krótkim czasie dostrzec cel swego życia i konfrontowanie go dzień za dniem z tym dokąd zmierzamy. Dzięki temu stajemy się bardziej świadomi siebie, swej tożsamości, sensu swego istnienia, a tym samym wewnętrznych drogowskazów, które pokazują nam nie tylko wykorzystanie swych talentów i darów na życie, ale pomagają je odkrywać w sobie i efektywnie je używać, prowadząc do radości życia i spełnienia w nim swego celu.

Psycho-synteza, jakkolwiek rozumiana (węziej jako system, czy szerzej jako synteza wiedzy o sobie, innych i świecie) umożliwia bowiem wspieranie rozwoju dziecka od najmłodszych lat zarówno w aspekcie siebie samego jak i bycia częścią społeczności. Kształtowanie właściwych relacji z innymi jest bowiem niezbędne dla budowania od najmłodszych lat fundamentów dla prawidłowego życia intymnego, emocjonalnego, a w efekcie kontaktów międzyludzkich – opartych na przyjaźni, współpracy, zrozumieniu i docenianiu innych. A od tego dzieli już jeden krok do zbudowania zdrowej rodziny i społeczeństwa.

Psychosynteza jako system jest koncepcją naukową – psychologią całego człowieka, a jednocześnie praktycznym jej wykorzystaniem, opracowaną przez doktora Roberto Assagiolego, włoskiego psychiatrę i terapeutę, żyjącego na przełomie wieków (1888-1974).

Psychosynteza wyrosła z psychoanalizy, badającej zrozumienie ludzkiej osobowości poprzez analizę składowych i koncentrującej się na problemie /chorobie/ oraz starającej się go uświadomić.

Psychosynteza wychodzi od zdrowia – (tym samym jest wyjątkowo cenna w PROMOCJI ZDROWIA), patrząc na problem w aspekcie zaledwie tylko jednej zaburzonej funkcji psychologicznej, widząc zaś prawidłowe wszystkie pozostałe. Sięga do własnych możliwości każdej indywidualnej jednostki, pokazując w niej drogi do jego rozwiązania. W ten sposób zajmuje się wszystkimi przestrzeniami osobowości – jest holistyczna, całościowa, zawierająca „piwnicę, parter i poddasze”, t.j. nie tylko „cienie” ale i jej potencjał. Jest to odmienne od psychoanalizy, która pozostaje jedynie w „piwnicy”

Psychosynteza ma swoje znaczące miejsce w zachodniej psychologii od lat 60-tych XX wieku, jest jednocześnie częścią i uzupełnieniem psychologii humanistycznej, zgodną z ideami zintegrowanej edukacji, będąc prekursorką nowych trendów w psychologii czy medycynie – psychosomatyki. Wiele znaczących ośrodków znajduje się w takich krajach jak Stany Zjednoczone, Kanada, Brazylia, Japonia, Wielka Brytania, Włochy, Holandia, Niemcy gdzie wprowadzana jest na różnych szczeblach edukacji jako uzupełniający program. Ostatnio bardzo bujnie rozwija się w Rosji i na Litwie – głównie na poziomie studiów uniwersyteckich – dla przygotowania przyszłej kadry nauczającej. W Polsce do tej pory była nieznana.

Psychosynteza oprócz aspektu terapeutycznego ma wybitnie zaznaczony aspekt edukacyjny. Przez długie lata życia jej twórcy na jej kształt miały wpływ teorie A. Maslowa, C. Junga, R. Steinera, M. Bubera, M. Montessori. Assagioli i jego następcy opublikowali wiele dziesiątków prac na ten temat.

Psychosynteza – jako praktyczna psychologia, wprowadza do edukacji na różnych jej poziomach aktywne ćwiczenia do wspierania i rozwijania poszczególnych funkcji psychicznych człowieka /emocji, intelektu, wyobraźni, woli, aspektu duchowego – moralnego/.

Zajmuje się także prawidłowym rozwojem w rozumieniu fizycznego zdrowia, dbaniem o holistyczny, zrównoważony wzrost i wspieraniem indywidualnych możliwości.

Bardzo ważną kwestią psychosyntezy, której poświęca wiele miejsca jest sfera relacji interpersonalnych, rozwiązywania konfliktów, negocjacji, współpracy i kooperacji /aspekt społeczny/. Ofiarowuje elastyczny i dynamiczny model, bazujący na naturalnych energiach w człowieku oraz zasady zrozumienia i integracji wszystkich części siebie w spójną i ekspresyjną osobowość. Dostarczając szerokiego zakresu aktywnych technik, umożliwia osiągnięcie satysfakcjonującej jakości życia, efektywności w pracy i tworzenia wspierających, szczęśliwych relacji międzyludzkich.

Psychosynteza widzi człowieka jako fizyczną istotę będącą zbiorem biologicznych, psychicznych i duchowych energii, istniejących czasem ze sobą w konflikcie, ale w sposób naturalny dążących do harmonii w kierunku syntezy – w nim samym i w świecie dookoła niego. Psychosynteza wskazuje drogi regulacji tych energii i konstruktywne ich wyrażanie.

W niniejszej książce na prostych przykładach i przygotowanych przeze mnie ćwiczeniach, w oparciu o zasady psychosyntezy przedstawię moją ideę:

WSPIERANIE ROZWOJU ==>prowadzi do: ==>

--------->dobrych relacji ze sobą i wyrażania siebie

------->dobrych relacji z innymi

------->zdrowej rodziny i społeczności

------>zdrowego społeczeństwa