Ewa Danuta Białek

Jak się uczyć?

Jak uczyć innych?
Jak być twórczym?
Jak przekraczać siebie?
czyli
ODKRYWANIE RADOŚCI W UCZENIU SIEBIE I INNYCH

Poradnik
Instruktaż
Instrukcja obsługi samego siebie
Czyli jak i czego do czego używać?

CYKL
WYZWANIA EDUKACYJNE
EDUKACJA DLA KAŻDEGO:
SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE

INSTYTUT PSYCHOSYNTEZY

Copyright by: Ewa Danuta Białek

Warszawa 2012

ISBN 978-83-62932-14-6

Pierwsze wydanie wersji broszurowej, SEDP, Warszawa 1999

Żadna część lub całość tej książki nie może być kopiowana lub w żaden inny sposób rozpowszechniana do celów komercyjnych bez pisemnej zgody Autorki, gdyż jest naruszeniem praw autorskich i podlega karze.

INSTYTUT PSYCHOSYNTEZY. Centrum Zrównoważonego Rozwoju Człowieka

www.psychosynteza.pl instytut@psychosynteza.pl

sklep internetowy http://zdrowiedlaciebie.abc24.eu

Konwersja:

PROLOG

Inspiracją do napisania tej książki stała się dla mnie metoda kreatywnego rozwiązywania problemów, poznana kilkanaście lat temu w trakcie seminarium dla menedżerów, polegająca na trzech podstawowych „zasobach” w sobie:

1. posiadania – t.j. wpływu na własne możliwości. Aby pracować nad jakimś problemem, tylko wtedy znajdę rozwiązanie, gdy mam wpływ na zmianę biegu rzeczy

2. motywacji – t.j. gdy to, co robię, motywuje mnie do pracy, wiem, że naprawdę chcę to robić i do czego to wykorzystać

3. wyobraźni – używam jej dla tworzenia marzeń i wizji.

Uświadomienie sobie tych zasobów umożliwia bowiem przejście do właściwego działania, t.j. użycia ich równocześnie w zrozumieniu problemu, tworzeniu pomysłów i planowaniu aktywności.

Zrozumienie i doświadczenie tego na sobie, pozwoliło mi na otwarcie się na nowe możliwości i na uwierzenie, że wszystko jest możliwe. Wystarczyło tylko zmienić swoje podejście do problemów, a w efekcie i do życia. Pozwoliło mi właśnie wtedy stworzyć sobie własną wizję tego, co dzisiaj wprowadzam w życie: budowania programu edukacji dla przyszłości, w oparciu o nieograniczony potencjał rozwojowy człowieka.

Tą drogą chciałam gorąco podziękować moim nauczycielom, a szczególnie:

dr Hedrii Porrath Lunken – z pierwszego na świecie Instytutu Kreatywności Buffalo University (USA) – za pokazanie mi kreatywnego rozwiązywania problemów

dr Vivian King – mej przyjaciółce, założycielce Teatru Wewnętrznego w Santa Fe, autorce programów edukacyjnych dla dzieci i młodzieży i wielu książek, w tym szczególnie inspirującej „Teatr nasz Wewnętrzny” (wyd. CODN), opartych o zasady psychosyntezy, za wskazanie drogi w pokonywaniu własnych ograniczeń

dr Johnowi W. Cullenowi – memu promotorowi w trakcie studiów podyplomowych z psychologii oraz przygotowywania się do roli trenera psychosyntezy – za pokazanie mi psychosyntezy w całym swym bogactwie

Lady Dianie Whitmore – z „Education &Trust” w Londynie za wspaniałą książkę „Radość uczenia się – Zastosowanie psychosyntezy w edukacji”(Wydawnictwo MEDIUM) , która stała się inspiracją dla mnie w tworzeniu własnych programów, napisaniu pierwszej książki „Edukacja integrująca – alternatywa czy konieczność?”, a potem następnych, także tej, jako jednej z wielu z serii: „Wyzwania Edukacyjne – Sztuka Życia w Świecie”

oraz wielu przyjaciołom z kraju i za granicą za wspieranie mnie na nowej drodze życia – drodze do przekraczania siebie i odkrywania ogromnego „bogactwa” człowieka.

Tymi wszystkimi „darami” chciałabym się teraz dzielić także z Tobą, Droga/i Czytelniczko/Czytelniku.

***

W niniejszej książce zaproponuję Ci ćwiczenia, które wiążą się z używaniem wyobraźni, intuicji i kreatywności. Będziesz mogła/mógł poznać „nowy” język, jakim do Ciebie przemawia intuicja i wyobraźnia i uczyć się znaczenia jego symboli i obrazów. To wspaniałe doświadczenie, pozwalające na odkrycie w Tobie niezmierzonego bogactwa wrażeń i przeżyć, które do tej pory, być może, nie były Twoim udziałem. Pozwolą Ci one nauczyć się odczytywania znaczeń tych symboli i obrazów – tak ważnych dla Twojego życia.

Odkryjesz fascynujący i bogaty świat samej/go siebie, który pozwoli Ci na odnalezienie w sobie nowych możliwości i talentów, o których nawet nie wiedziała/eś lub nie marzyła/eś. Pozwoli Ci wprowadzić je do Twego życia, które przez to stanie się bogatsze i pełniejsze.

Proponuję Ci wykonywać te ćwiczenia po kolei, najlepiej z drugą osobą, która będzie czytać je Tobie lub Ty jej i dzielić się swymi doświadczeniami. Możesz także nagrywać je na taśmie magnetofonowej, a następnie odtwarzać, uczestnicząc w nich czynnie.

Każde ćwiczenie pisane jest pochyłym drukiem i zawiera odstępy między poszczególnymi linijkami. Gdy chcesz je czytać drugiej osobie lub nagrywać, zachowaj te odstępy w mówieniu, dając chwilę na pojawienie się wewnętrznych obrazów i symboli. Instrukcja czytana biegle, linijka za linijką nie pozwoli na osiągnięcie należytego efektu. Nie można bowiem przyspieszać tego wszystkiego, co jest w Tobie ukryte i dopiero „wywołane” musi odnaleźć czas, aby się „wynurzyć” i być „zarejestrowane” przez Twoją świadomość. A to wymaga chwili czasu. Zwykle 10 – 20 sekund jest czasem wystarczającym.

Każdą instrukcję czytaj spokojnym głosem, bez zbytniego pośpiechu.

Jeśli będziesz je powtarzać kilkakrotnie, w odstępach czasu – parę dni czy nawet miesięcy, przekonasz się, że dostarczy Ci nowych wrażeń i przeżyć, a życie Twoje stanie się bardziej pełne i satysfakcjonujące, nie tylko dla Ciebie ale i najbliższych, kolegów, współpracowników, znajomych i otaczających Cię ludzi.

Życzę Ci powodzenia w odkrywaniu swego wewnętrznego świata oraz radości z uczenia siebie i innych.

Autorka

WPROWADZENIE

Niniejsza książka przeznaczona jest dla tych, którzy zajmują się uczeniem i nauczaniem, czyli krótko mówiąc dla uczniów, studentów (niezależnie od kierunku) jak również dla nauczycieli. Opisuje to, czego dotychczas nie uczono NIGDY I NIGDZIE, ani w domu, ani w szkole, a przynajmniej w nowoczesnych (czy jak to niektórzy określają naukowo – ponowoczesnych) czasach. Zajmuje się umiejętnościami, talentami, właściwościami, predyspozycjami, możliwościami, postawami SAMEGO SIEBIE. Jest książką instruktażową – pozwalającą na żywo – dotknąć, poczuć, doświadczyć, przeżyć i zapamiętać – JAK TO JEST gdy wiem, że coś mam w sobie i umiem tego używać.

Ta książka jest doświadczaniem radości z procesu poznawania: co to jest, jakie to jest i do czego to służy.

Czy chciał/abyś, aby:

wiedza sama wchodziła ci do głowy

uczyć się tylko tego, co cię interesuje

uczenie było zabawą, stałym odkrywaniem czegoś nowego, fascynującego

uczenie przynosiło ci radość i mobilizowało do dalszej nauki

nauka była przygotowaniem do życia i uczeniem życia w zmianach

Jeśli jesteś nauczycielem i chciał/abyś coś zrobić, aby uczyć lepiej, zachęcić uczniów do nauki, zainteresować ich tym, co poznają, musisz znaleźć sposoby: JAK TO ZROBIĆ ? Jest to jedno i to samo pytanie, a odpowiedzi zawarte są powyżej.

Znajdziesz tu więc drogowskazy co zrobić, aby:

zainteresować uczniów/wychowanków

pozwolić im przeżywać wiedzę

zapalić do samodzielnych poszukiwań

zafascynować przestrzenią możliwości

wzbudzić w nich radość

ujawniać ich talenty

Wszystko to jest możliwe, jeżeli:

bardzo tego chcesz

podejmiesz decyzję

i zaczniesz TO ROBIĆ.

Zadasz zapewne pytanie: CO robić ?

Odpowiedź zawarta jest w pytaniach na poprzedniej stronie. Jest to więc takie proste: RÓB, aby tak było.

Wszystko zależy od ciebie.

Jeśli chcesz aby twoje marzenia stały się faktem, musisz najpierw pozwolić sobie na nie, a potem ZACZĄĆ je realizować!

Nikt tego za ciebie nie zrobi!

KOMENTARZ DO INSTRUKCJI

Metody, w oparciu o zasady psychosyntezy*, którymi będę się posługiwać w niniejszej książce są przeważnie technikami wizualizacyjnymi, polegającymi na wyobrażaniu sobie jakiejś sytuacji czy zdarzenia, sięganiu pamięcią do przeszłości czy tworzeniu obrazu, który chciał/abyś aby zaistniał w przyszłości. Mogą być to także instrukcje w postaci ćwiczenia wyobrażania sobie kolorów, odczuć, nie związane zupełnie z czasem. Będę się także posługiwać techniką swobodnego rysowania, może być to też ręczne wykonywanie tego, co przyjdzie ci /dziecku na myśl lub taniec, ruch, pisanie listów czy krótkich tekstów poezji czy prozy – bez podania konkretnej tematyki.

Najważniejsze w tych ćwiczeniach są przede wszystkim:

koncentracja i uwaga – czyli nauczenie się skupiania na danym przedmiocie, obrazie wewnętrznym, myśli czy emocji dla pełnego jego oddania i opisania, a następnie „ugruntowanie”- to jest przeniesienie danego obrazu czy przeżycia do codzienności, opowiedzenie, zanalizowanie i wyciągnięcie wniosków dla siebie.

Celem ćwiczeń/instrukcji jest wspieranie wszystkich sfer osobowości oraz środków ich wyrazu.

Instrukcje pokazują jedynie drogi poznawania siebie i dostarczają sugestii jak pracować ze sobą /z innymi. Nie nakazują poprawnych lub nie wskazują wadliwych odpowiedzi.

Każda z instrukcji powinna być czytana wolno, robiąc odstępy zgodnie z zamieszczonym opisem /1-2 sekundy/ aby umożliwić pojawienie się myśli, odczuć, obrazów, symboli, odpowiedzi na zadawane pytania.

Do ćwiczeń potrzebne są kredki lub flamastry, papier do rysowania i pisania oraz miejsce do siedzenia lub leżenia. Niektóre instrukcje nadają się dla dzieci w młodszych klasach szkoły podstawowej (inne można zaadaptować), niemniej niezbędnym jest aby wypróbowali je najpierw na sobie wychowawcy, zanim rozpoczną je z dziecięcą grupą.

Można tego rodzaju instrukcje użyć dla klasy szkolnej. Najbardziej optymalną ilością do tego rodzaju ćwiczeń jest grupa nie większa niż 12-15 dzieci.

Przy tego rodzaju pracy dobrze jest zwrócić uwagę na dwa aspekty: wykonanie samego zadania oraz praca w grupie. W ten sposób można połączyć dwa oddziaływania: zarówno aspekt twórczy jak i wychowawczy. Koniecznym warunkiem prowadzenia tego rodzaju ćwiczeń w grupie dzieci w klasie, jest stworzenie atmosfery sprzyjającej bliskiemu kontaktowi dziecka z dorosłym, co sprzyja zacieśnianiu więzi wspólnoty /bycia razem/ i poczuciu bezpieczeństwu dziecka.

Każda instrukcja odczytywana prze nauczyciela i wykonywana przez dziecko indywidualnie przy wsparciu nauczyciela jest następnie omawiana przez całą grupę. Nauczyciel może również aktywnie w nim uczestniczyć poprzez wykonywanie tego równolegle i dzielenia się swymi doświadczeniami. Pomaga to nie tylko w wyrażaniu tego wszystkiego co dzieje się wewnątrz, ale również pozwala na skontaktowanie się poszczególnego dziecka z przeżyciami innych /także nauczyciela/, wzmacnia je w poczuciu, że mówienie o sobie jest naturalne, wzmacnia także poczucie więzi i współodczuwania z innymi.

Zadaniem nauczyciela jest zachęcanie i pomoc w pracy/zabawie.

Instrukcje zamieszczone w niniejszej książce są uniwersalne – nadają się zarówno dla dzieci szkolnych jak i „zupełnie” dorosłych tzn. studentów i już pracujących, rodziców, pracowników, managerów, gdyż dotyczą technik pracy umysłowej jak również harmonijnego, w aspekcie zdrowia użytkowania „narzędzi w sobie”. Niemniej powinny być adaptowane do wieku – poprzez używanie właściwych słów, zrozumiałych dla dziecka, tworzenie, jak napisałam wyżej sprzyjającej atmosfery, skrócone, jeśli zawierają zbyt długą treść.

Wszelkie niewłaściwe użytkowanie „narzędzi”, t.j. zarówno nieużywanie jak i „eksploatowanie” ponad miarę, prowadzi do ich inwolucji czy zużycia i patologii na poziomie psychicznym. Stąd podstawową zasadą, która powinna obowiązywać w całej edukacji jest hasło Hipokratesa, które dotychczas obowiązywało tylko w medycynie „primum non nocere” i jego druga część „wspomaganie naturalnych sił/energii w człowieku”.

----------------------------------------------------------------------------------------

Więcej na temat psychosyntezy dowiesz się z książek:

Ewa Białek: „Edukacja integrująca – alternatywa czy konieczność? – Polskie Towarzystwo Pedagogiczne, IMPULS, Kraków 1997

Ewa Białek: Psychosynteza w edukacji. Wzrastanie samoświadomości człowieka. ENETEIA, Warszawa 2006

Vivian King – Teatr nasz wewnętrzny- wstęp do kursu psychosyntezy. CODN

Diane Whitmore – Radość uczenia się. Zastosowanie psychosyntezy w wychowaniu. Praktyczny poradnik dla nauczycieli i rodziców. Wydawnictwo MEDIUM

Susan Jeffers – Mimo lęku. Wydawnictwo MEDIUM

Ewa D. Białek: Zrównoważony rozwój dziecka w świetle nowych wyzwań, IMPULS, Kraków 2009

Red. I. Dąbrowskiej-Jabłońskiej: TERAPIA DZIECI I MŁODZIEŻY. Metody i techniki pomocy psychopedagogicznej. Rozdzial Ewy Białek " Podejście psychosyntezy do terapii dzieci i młodzieży Oficyna Wydawnicza IMPULS, Kraków, 2006, 2008, 2010