Karol May

SYN ŁOWCY NIEDŹWIEDZI

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

1. NA TROPIE

2. HOBBLE FRANK

3. W BLOKHAUZIE

4. OLD SHATTERHAND

5. WINNETOU

6. U SZOSZONÓW

7. SZARY NIEDŹWIEDŹ

8. PRZYGODA FRANKA I BOBA

9. BEZIMIENNY

10. SĘP SKALNY

11. W OPRESJI!

12. PRZY PASZCZY PIEKŁA

SYN ŁOWCY NIEDŹWIEDZI

Karol May

1. NA TROPIE

Nieco na zachód od miejsca, w którym stykają się ze sobą trzy północnoamerykańskie stany: Dakota, Nebraska i Wyoming, podróżowało konno dwóch mężczyzn, których pojawienie się w innej okolicy wzbudziłoby uzasadnioną sensację.

Różnili się oni od siebie już samą posturą. Podczas gdy pierwszy z nich mierzył więcej niż dwa metry wzrostu i miał zatrważająco chudą figurę, drugi był zdecydowanie niższy, lecz przy tym tak gruby, że sylwetka jego miała niemal kulisty kształt.

Mimo to twarze obu myśliwych znajdowały się na tej samej wysokości, gdyż niższy jeździec dosiadał wysokiej, kościstej szkapy, natomiast wyższy siedział na niskim i pozornie słabym mule. Pasy służące grubemu za strzemiona nie sięgały nawet końskiego brzucha, podczas kiedy długi wcale nie potrzebował strzemion, gdyż jego duże stopy zwisały tak nisko, iż wystarczył lekki ruch w bok, aby jedną czy drugą stopą sięgnąć ziemi, nie zsuwając się przy tym wcale z siodła.

Oczywiście, że o prawdziwych siodłach nie było tu w ogóle mowy. Siodło małego było po prostu skórą z wytartą sierścią, zdjętą z grzbietu ubitego wilka, natomiast chudzielec podłożył sobie starą derkę, tak okropnie postrzępioną i porwaną, że siedział on właściwie na odsłoniętym grzbiecie muła.

Ubiory obydwu wyglądały również osobliwie. Długi miał na sobie skórzane portki skrojone i uszyte w każdym razie na znacznie potężniejszego mężczyznę. O wiele za obszerne. Pod wpływem ciepła to znów zimna, suszy i deszczu zbiegły się one tak znacznie, że dolny skraj nogawek sięgał mu powyżej kolan.

Portki te błyszczały przy tym od tłuszczu, co wynikało po prostu z tego, iż długi używał ich przy każdej okazji jako ręcznika albo ścierki, a brudne palce wycierał właśnie w spodnie.

Bose stopy tkwiły w trudnych do opisania butach. Wyglądały one, jak gdyby nosił je już Matuzalem i od tamtego czasu łatał je każdy kolejny posiadacz. Nie wiadomo, czy widziały one kiedykolwiek smarowidło albo pastę do obuwia, gdyż lśniły wszystkimi barwami tęczy.

Chudy tors jeźdźca tkwił w skórzanej myśliwskiej koszuli, pozbawionej zarówno guzików jak i haftek, odsłaniającej tym samym opaloną pierś.

Rękawy sięgały zaledwie łokci i wyzierały z nich żylaste i kościste przedramiona. Szyję spowijała bawełniana chusta, może biała, może czarna, zielona albo żółta, czerwona czy błękitna — sam jeździec nie pamiętał jej pierwotnego koloru.

Ukoronowaniem całego ubioru był wszakże sterczący na długiej, szpiczastej głowie kapelusz. Ongiś barwy szarej oraz o kształcie przedmiotu, który nazywano żartobliwie szapoklakiem. Przed niepamiętnymi czasy stanowił być może ukoronowanie głowy jakiegoś angielskiego lorda. Los sprawił, że schodził potem w dół po szczeblach społecznej drabiny, aż znalazł się wreszcie w rękach łowcy prerii, który jednak zupełnie nie miał gustu lorda. Uznał, że rondo przy kapeluszu jest mu zbyteczne, dlatego je po prostu oderwał. Zostawił jedynie z przodu jeden jego fragment po części dla osłony oczu, po części jako uchwyt, aby łatwiej zdejmować owo nakrycie głowy. Poza tym uważał prawdopodobnie, że głowa łowcy prerii potrzebuje także powietrza, i ponakłuwał nożem otwory w denku z wszystkich stron, tak że wiatry z zachodu i wschodu, północy i południa mogły sobie we wnętrzu kapelusza powiedzieć „dzień dobry”.

Jako pasek służył długiemu gruby postronek, którym opasał się kilka razy wokół bioder. Tkwiły za nim dwa rewolwery i nóż. Ponadto zwisał z niego woreczek na kule, róg z prochem, tabakiera, kocia skóra zszyta tak, by można w niej było trzymać mąkę, krzesiwo i jeszcze inne dla niewtajemniczonego zagadkowe przedmioty. Na piersi jego wisiała na rzemyku fajka — ale jaka to była fajka! Dzieło sztuki samego właściciela, a ponieważ już dawno obgryzł ją aż do cybucha, składała się ona obecnie wyłącznie z tego cybucha i wydrążonej łodygi czarnego bzu. Jako namiętny palacz długi miał mianowicie zwyczaj gryźć ową łodygę, gdy tylko skończył mu się tytoń.

Dla ratowania jego honoru należy wspomnieć, iż na jego ubiór składało się nie tylko obuwie, spodnie, koszula i kapelusz, O nie! Posiadał poza tym część garderoby, na którą nie każdego było stać, a mianowicie płaszcz gumowy, do tego autentycznie amerykański, z tego gatunku, który zaraz po pierwszym deszczu zbiega się do połowy swojej pierwotnej długości i szerokości. Ponieważ nie mógł go już na siebie wkładać, przewieszał go niby huzar kurtkę, na sznurku, malowniczo przez ramię. Z lewego ramienia ku prawemu biodru zwisało mu zwinięte jak należy lasso. Przed sobą w poprzek nóg położył strzelbę, jedną z owych długich strzelb, z której doświadczony myśliwy nigdy nie chybia.

Trudno byłoby ustalić, ile lat przypisać temu człowiekowi. Ogorzałą twarz poorały niezliczone bruzdy i zmarszczki, a mimo to miała ona niemal młodzieńczy wyraz. Z każdej zmarszczki wyzierał szelma, z każdej bruzdy cwaniak. Pomimo owych zmarszczek i niegościnnej okolicy, w jakiej się znajdował, był gładko ogolony: bardzo wielu westmanów, w takiej dbałości upatruje swój powód do dumy. Duże, błękitne, szeroko otwarte oczy cechowało ostre spojrzenie spotykane u wilków morskich oraz mieszkańców rozległych nizin, a mimo to chętnie by się je określiło mianem „dziecięco ufnego”.

Muł, jak się rzekło, był jedynie z pozoru słaby. Z łatwością dźwigał kościstego rycerza, a niekiedy nawet pozwalał sobie na krótki strajk wobec swego pana, w takim przypadku był jednak każdorazowo brany mocno między długachne łydki swojego władcy, tak że szybko rezygnował z oporu. Zwierzęta te lubiane są za swój pewny krok, równocześnie jednak znane ze skłonności do upartej przekory.

Co się tyczy drugiego jeźdźca, wobec żaru, jakim zionęło słońce, musiało podpadać, że miał on na sobie kożuch. Każdy jednak ruch grubego odsłaniał niedostatki owego okrycia, niedostatki w postaci łysych, pozbawionych włosów plam. Jedynie tu i ówdzie widniała mała, rzadka kępka, podobnie jak na bezbrzeżnej pustyni tylko tu i ówdzie można spotkać mizerną oazę. Już choćby sam kołnierz i wyłogi były wytarte do tego stopnia, że gołe miejsca osiągały wymiar talerza. Spod owego kożucha na prawo i lewo wyzierały potężne buty z wywiniętymi cholewami. Głowę okrywał mu kapelusz panamski z szerokim rondem, o wiele za duży, i dlatego aby zapewnić oczom widok właściciel musiał go przesuwać na kark. Rękawy miał ów kożuch tak długie, że nie było widać spod nich dłoni. Z całego jeźdźca widoczna pozostawała jedynie twarz. Ale twarz ta zasługiwała również na to, by jej się dokładnie przyjrzeć.

Tak samo gładko wygolona, bez śladu brody. Z rumianymi policzkami tak pełnymi, iż ledwo można było zauważyć wyzierający spomiędzy nich nosek. To samo dotyczyło małych, ciemnych oczek, ukrytych głęboko pomiędzy brwiami i policzkami. Spoglądały one z dobroduszną chytrością. A w ogóle, to na całej twarzy miał wypisane: „Przyjrzyj mi się! Jestem małym, wspaniałym chłopem, i dobrze temu, co żyje ze mną w zgodzie. Jeśli chodzi jednak o odwagę i roztropność — licz na siebie, na mnie bowiem możesz się zawieść.”

Właśnie teraz podmuch wiatru rozchylił kożuch małego i ukazał pod nim spodnie i bluzę z niebieskiej wełny. Mocne biodra opasywał mu skórzany pas, za którym oprócz przedmiotów, jakie posiadał także długi, zatknięty był indiański tomahawk. Lasso przytroczył z przodu przy siodle, a przy nim krótką, dwulufową strzelbę, po której widać było, że w niejednej walce służyła do ataku lub obrony.

Wypada zatem powiedzieć, kim byli ci dwaj mężczyźni. Otóż mały nazywał się Jemmy Pfefferkorn, a duży — Davy Kroners. Gdyby spytać któregokolwiek z westmanów, osadników albo traperów o któreś z tych nazwisk, pokiwaliby oni przecząco głowami utrzymując, że nie słyszeli o dwóch myśliwych nawet słowa. A jednak minęliby się z prawdą, gdyż jeźdźcy owi byli wcale słynnymi traperami i przy niejednym ognisku opowiadano od lat o ich czynach. Nie było niemalże miejscowości od Nowego Jorku do San Francisco i od północnych jezior po Zatokę Meksykańską, gdzie nie rozbrzmiewałaby chwała owych dwóch stepowych wilków. Oczywiście, że nazwiska Pfefferkorn i Kroners były znane jedynie im samym. Na prerii, w puszczy, a już szczególnie u czerwonoskórych nikt nie pyta o metrykę urodzenia czy chrztu. Tutaj każdy otrzymuje rozprzestrzeniający się szybko przydomek odpowiadający czynom, wyglądowi lub cechom charakteru.

Kroners był jankesem czystej krwi i nazywano go nie inaczej jak Długi Davy. Pfefferkorn pochodził z Niemiec i z racji imienia Jemmy oraz postury określano go przydomkiem Gruby Jemmy.

Znano ich zatem wszędzie po imieniu, i z trudem można by na Dalekim Zachodzie spotkać człowieka, który by nie umiał nic powiedzieć o ich bohaterskich przygodach. Uważano ich za nierozłącznych. Przynajmniej nie było nikogo, kto mógłby sobie przypomnieć, iż kiedykolwiek widział wyłącznie jednego z nich. Jeśli do obcego ogniska zbliżał się Gruby, wtedy odruchowo szukano oczyma Długiego, o ile do sklepiku wchodził Davy, aby nabyć dla siebie proch i tabakę, zadawano mu pytanie o sprawunki dla Jemmiego.

Tak samo nierozłączne były zwierzęta owych westmanów. Mimo pragnienia wysoka szkapa nie piła z żadnego strumyka ani rzeki, jeśli równocześnie mały muł nie pochylił łba ku wodzie. Natomiast muł dopóty stał z uniesionym łbem pośród najbardziej dorodnej i soczystej trawy, dopóki nie wyparskała się na nią szkapa, jakby chciała wyszeptać: „Posłuchaj, oni zsiedli i smażą swoją pieczeń z bawołu. Zatem zjedzmy i my swoje śniadanie, gdyż do późnego wieczora z pewnością już nie będzie takiej okazji”. Obu zwierzętom zupełnie nie przychodziło do głowy, że w biedzie którekolwiek z nich mogłoby zostać opuszczone. Ich panowie wiele razy ratowali jeden drugiemu życie. Jeden za drugiego rzucał się bez zastanowienia w największe niebezpieczeństwo. Zatem i zwierzęta często sobie pomagały, gdy trzeba było przyjaciela wydostać z opresji zębami albo obronić go przed wrogiem silnymi, twardymi kopytami. Cała czwłurka, zarówno ludzie jak i zwierzęta, stanowiła jedną całość i żadne z nich nie wyobrażało sobie, że mogłoby być inaczej.

Posuwali się teraz beztrosko kłusem w kierunku północnym. Na rannym popasie koń i muł skorzystali z wody i soczystej zieleni, zaś obaj myśliwi posilili się jelenim udźcem zapijając wodą. Szkapa dźwigała teraz zapas mięsa, tak że nie było mowy o głodzie.

Słońce zdołało już osiągnąć zenit i powoli skłaniało się ku schyłkowi. Panował wprawdzie upał, lecz na prerii wiał orzeźwiający wiatr i kobierzec traw utkany niezliczonymi kwiatami, któremu daleko było do brunatnych, spalonych barw jesieni, radował oko świeżą zielenią. Ukośnie padające promienie słońca oświetlały rozproszone na rozległej równinie pojedyncze, potężne, przypominające kręgle skały, pyszniące się od zachodu żywą gamą barw przechodzących ku wschodowi w coraz to mroczniejszą i ciemną tonację.

— Jak długo dziś jeszcze pojedziemy? — zapytał Gruby, przerywając kilkugodzinne milczenie.

— Jak zawsze — odparł mu Długi.

— Well! — zaśmiał się Gruby.

— Ay!

Mister Daviego cechowała ta właściwość, iż zamiast „yes” potakiwał staroświeckim ,,ay”. Tak, tak, zawsze był oryginalny ów Długi Davy! Znów upłynęła dłuższa chwila. Jemmy wystrzegał się, abv dalszym pytaniem nie sprowokować powtórnie podobnej odpowiedzi. Obserwował niekiedy przyjaciela chytrymi oczkami i czekał na okazję, by się odgryźć. Wreszcie Długiemu dokuczyło już owo milczenie. Prawicą wskazał kierunek, w którym podążali, i zapytał:

— Znasz tę okolicę?

— Bardzo dobrze!

— A zatem co to jest?

— Co?... Ameryka!

Długi podciągnął gniewnie nogi do góry i uderzył muła piętami.

— Zły z ciebie człowiek!

— Kto?

— Ty!

— Ach ja, dlaczego?

— Bo mściwy!

— Wcale nie. Głupio mi odpowiadasz, dlatego nie widzę powodu, dla którego miałbym się wykazać inteligencją, kiedy mnie pytasz.

— Inteligencją? Rany boskie! Ty i inteligencja! Zawierasz w sobie tyle mięsa, że duch już by się wcale w tobie nie zmieścił.

— Ho, ho! Zapomniałeś pewnie, co ukończyłem jeszcze tam, w starym świecie?

— Ay! Jedną klasę gimnazjum! Owszem, pamiętam. Zresztą nigdy nie mogę o tym zapomnieć, gdyż w ciągu każdego dnia przypominasz mi to przynajmniej ze trzydzieści razy.

Gruby uderzył się w pierś:

— Jest to oczywiście konieczne. Właściwie powinienem wspominać o tym czterdzieści do pięćdziesięciu razy dziennie, ponieważ masz dla mnie o wiele za mało szacunku. Zresztą nie skończyłem jednej klasy, lecz trzy!

— Na dalsze nie starczyło ci rozumu...

-— Zamilcz! Zabrakło pieniędzy. Rozumu miałem aż nadto. Wiem bardzo dobrze, co miałeś na myśli. Tutejszej okolicy nigdy nie zapomnę. Pamiętasz, że poznaliśmy się za tamtymi wzgórzami?

— Ay! Zły to był dzień. Wystrzelałem cały zapas prochu i Siuksowie deptali mi po piętach. Wreszcie dopadli mnie powalając na ziemię. A wieczorem ty się pojawiłeś.

— Owszem, te głuptasy rozpaliły ognisko, które można było dojrzeć nawet z Kanady. Spostrzegłem je i skradałem się ku niemu.

Zauważyłem pięciu Siuksów, którzy spętali białego człowieka. Nie chybiłem podobnie jak ty. Dwóch z nich trafiły moje kule, a trzech zbiegło, ponieważ nie przypuszczali, że mają do czynienia tylko z jednym człowiekiem. Zostałeś uwolniony.

— W istocie byłem wolny, ale również i gniewałem się na ciebie!

— Bo nie zastrzeliłem tych dwóch Indian, tylko ich raniłem. Ale Indianin to także człowiek, ja zaś nigdy nie zabijam człowieka, gdy nie jest to konieczne. Jestem Niemcem, a nie ludożercą!

— A może ja nim jestem?

— Hm — mruknął Gruby. — Teraz jesteś oczywiście inny niż dawniej. Uważałeś wtedy jak i wielu innych, że nie można dostatecznie szybko wytępić czerwonoskórych. Musiałem cię przekonać do moich poglądów.

— Tak, tak, wy Niemcy jesteście osobliwymi typami. Niby łagodni, a jeżeli trzeba, stajecie się twardzi jak rzadko kto. Chcielibyście dotykać świata w zamszowych rękawiczkach, walicie jednak od razu kolbą, kiedy dochodzicie do wniosku, że musicie się bronić. Tacy jesteście wszyscy, i taki jesteś także ty!

— Cieszę się, że tak to właśnie jest. Ale, popatrz, zdaje mi się, że widzę pasmo wydeptanej trawy!

Jemmy zatrzymał konia i pokazywał w kierunku skały, u której stóp pośród trawy biegła długa, ciemna linia.

Również Davy ściągnął zwierzęciu cugle, przysłonił dłonią oczy i lustrował wskazane miejsce:

— Pozwolę ci zmusić mnie do zjedzenia na surowo cetnara mięsa z bawołu, jeżeli nie jest to ślad końskich kopyt.

— Również i ja tak uważam. Jak myślisz, Davy, może byśmy się tej sprawie dokładniej przyjrzeli?

— Co znaczy „może”? Nie ma wyboru, gdzie istnieje konieczność! Na tej starej prerii nie wolno człowiekowi lekkomyślnie przejść obok żadnego śladu. Należy zawsze wiedzieć, kogo ma się przed lub też za sobą, w przeciwnym razie łatwo się może zdarzyć, że rankiem wstaniesz martwy, choćbyś wieczorem położył się na trawie żywy!

Podjechali ku samej skale i lustrowali trop oczami znawców. Jemmy zeskoczył z konia i przyklęknął w trawie. Jego stara szkapa, jak gdyby miała ludzki rozum, schyliła łeb ku zdeptanej zieleni i z cicha parskała. Zbliżył się także muł, pokręcił ogonem i długimi uszami i zdawał się także przyglądać śladom.

— No i...? — zapytał Davy, dla którego badanie trwało zbyt długo. — Naprawdę jest to takie ważne?

— Owszem, bo przejeżdżał tędy Indianin!

— Tak przypuszczasz? Byłoby to dziwne, bo nie znajdujemy się ani na łownych, ani na pastewnych terenach żadnego szczepu. Dlaczego przypuszczasz, że był to Indianin?

— Widzę to po śladach kopyt, które wskazują na to, że konia wyćwiczyli Indianie.

— Pomimo to mógł się nim posługiwać biały człowiek.

— Także o tym myślę, ale... ale...

Jemmy z rozmysłem potrząsnął głową, poszedł kawałek wzdłuż śladów i odwracając się zawołał:

— Chodź za mną! Koń nie był podkuty. Poza tym był zmęczony, a mimo to musiał galopować. Jeźdźcowi musiało się chyba bardzo śpieszyć.

Davy zsiadł teraz także. To, co słyszał, było wystarczająco ważne, aby się szczegółowo tym zająć. Szedł teraz za Grubym, zaś zwierzęta podążały za nimi bez wezwania. Zrównał się z Jemmim i szli w dalszym ciągu wzdłuż wykrytego tropu.

— Słuchaj, stary, ten koń był naprawdę zmordowany. Bardzo często się potykał. Kto tyle sił wyciska ze zwierzęcia, musi mieć ważny ku temu powód. Człowiek ów uciekał przed kimś albo też miał powód, by jak najprędzej osiągnąć swój cel.

— Raczej to drugie.

— Dlaczego?

— Kiedy ten ślad mógł powstać?

— Mniej więcej dwie godziny temu.

— No właśnie. Nie widać śladu prześladowców, kto zaś uzyskałby nad nimi dwie godziny przewagi nie zajeżdżałby swojego konia na śmierć. Zresztą istnieje tutaj tak wiele rozproszonych skał, że z łatwością mógłby on zwieść każdego prześladowcę. Wystarczyłoby, aby zatoczył łuk albo by jeździł w kółko. Nie uważasz?

— Owszem. Nam obu wystarczyłaby dwuminutowa przewaga, aby wykołować prześladowców. Zgadzam się z tobą. Człowiek ów bardzo się śpieszył. Ale gdzie on się może znajdować?

— W każdym razie niedaleko stąd. Długi spojrzał z podziwem na Grubego.

— Tyś chyba wszechwiedzący.

— By to odgadnąć, wcale nie musisz być prorokiem, wystarczy pomyśleć.

— Właśnie! Myślę, ale niestety daremnie.

— U ciebie to nic dziwnego.

— Jak to?

— Jesteś po prostu zbyt długi. Zanim twoje rozważanie o tym śladzie dostanie się z dołu na górę, do rozumu, mogą upłynąć lata. Powiadam ci, że celu, ku któremu zmierzał jeździec, nie należy szukać wcale daleko stąd, inaczej oszczędzałby konia.

— Słucham cię, słucham, ale nie mogę pojąć.

— Otóż oceniam to następująco: Gdyby ów człowiek miał jeszcze cały dzień jazdy przed sobą, wtedy niewątpliwie pozwoliłby koniowi najpierw kilka godzin wypocząć, aby następnie nadrobić opóźnienie. Ponieważ jednak miejsce, które zamierzał osiągnąć, jest blisko, wierzył, że mimo zmęczenia konia, dotrze tam jeszcze dzisiaj.

— Brzmi to niezbyt przekonywająco, mój drogi. Ale przyznaję ci rację.

— Zbyteczna pochwała. Kto prawie trzydzieści lat tłukł się po prerii, może równie dobrze wpaść chociaż raz na jakąś mądrą myśl. W każdym razie człowiek ten jest posłańcem. Spieszył się, mając do przekazania sprawę dużej wagi. Według wszelkiego prawdopodobieństwa Indianin jest jedynie łącznikiem pomiędzy Indianami i dlatego przypuszczam, że w pobliżu znajdują się czerwonoskórzy.

Długi Davy gwizdnął przeciągle przez zęby i rzucił roztropnie dookoła okiem.

— Nie brzmi to przyjemnie — mruknął. — Ten typ przybywa od Indian i ku Indianom zmierza. Znajdujemy się zatem pomiędzy nimi, nie wiedząc, gdzie się oni znajdują. A więc z łatwością możemy się natknąć na jedną z gromad i zanieść nasze skalpy na targ.

— Tego można się istotnie obawiać. Musimy iść tym tropem.

— Słusznie! Wiemy, że jedna gromada czerwonoskórych znajduje się przed nami i nic o nas nie wie. W tym mamy nad nimi przewagę. Ale ciekawym, do jakiego szczepu może należeć ów posłaniec.

— Ja także. Odgadnąć trudno. W północnej Montanie żyją Czarne Stopy i Pieganowie, i Kainakowie. Ci nie przybywają tutaj. Nad zakolem Missouri koczują Arikara, którzy podobnie nie mają tu wiele do szukania. Może Siuksowie? Hm! Słyszałeś może, aby oni wykopali w ostatnim czasie swój wojenny topór?

— Nie, nie słyszałem.

— Nie będziemy z tego powodu łamali sobie teraz głowy, ale musimy zachować ostrożność. Znamy dobrze okolicę i jeżeli nie popełnimy jakiegoś głupstwa, nic się nam nie stanie. Jazda!

Wskoczyli na siodła i ruszyli tropem nie spuszczając go z oka, rozglądali się jednak badawczo na wszystkie strony, aby odkryć natychmiast każde niebezpieczeństwo.

Upłynęła chyba godzina i słońce skłaniało się coraz niżej. Wiatr się wzmagał i upał szybko przechodził. Spostrzegli wkrótce, że Indianin jechał teraz stępa. Natrafiwszy na nierówności, koń z przemęczenia musiał się potknąć i paść na przednie kolana. Jemmy zsiadł bezzwłocznie i dokładnie badał owo miejsce.

— Jest to z całą pewnością Indianin — wyjaśnił — który zsiadł z konia. Jego mokasyny zdobi szczecina jeżozwierza. Leży tutaj złamany jej kolec. A tu... ha, ten facet musi być jeszcze bardzo młody!

— Dlaczego? — spytał Długi, który w dalszym ciągu siedział na swoim zwierzęciu,

— Trafiłem na piaszczyste miejsce, gdzie jego stopa dokładnie się odcisnęła. Jeżeli nie powiem, że była to jakaś skwaw, to... — Nonsens! Kobieta nie pojawi się tutaj samotnie.

— ...to mamy do czynienia z młodym człowiekiem, przypuszczalnie najwyżej z osiemnastolatkiem.

— Tak, tak! Brzmi to wcale groźnie. Niektóre szczepy takich młodych wojowników używają jako zwiadowców. Miejmy się zatem na baczności!

Pojechali dalej. Dotychczas przemierzali prerię usłaną kwiatami, teraz wyłaniał się tu i tam jakiś krzew, najpierw pojedynczy, potem w skupiskach. W dali widniały drzewa.

Wreszcie dotarli do miejsca, w którym jeździec zsiadł z konia, przypuszczalnie dla wytchnienia, i dalej poszedł pieszo, prowadząc konia za uzdę.

Zarośla utrudniały teraz widok i ostrożność była w dwójnasób konieczna. Davy jechał przodem, a Jemmy za nim. Nagle Gruby odezwał się:

— Popatrz no, Długasie, na tym krzaku wisi włos z ogona zmęczonej chabety.

— Ay! Nie mów tak głośno! Każdej chwili możemy się natknąć na ludzi, których zauważymy dopiero wtedy, kiedy nas zastrzelą!

— Tego się nie obawiam. Mogę zdać się na mojego konia. Parsknie, gdy tylko zwietrzy wroga. Prędzej naprzód!

Długi Davy posłuchał wezwania, ale po chwili znów się zatrzymał:

— Do kroćset diabłów! Tutaj musiało coś zajść!

Gruby ponaglił konia i po kilku krokach wyjechał z krzewów na polanę. Przed nimi wznosiła się jedna z owych przypominających kręgle skał, których tak wiele znajduje się na otwartej prerii. Trop prowadził zdecydowanie obok niej, by nagle pod ostrym kątem odbić w prawo. Obaj widzieli dokładnie, ale spostrzegli jeszcze coś. Z tamtej strony skały pojawiły się mianowicie inne ślady zmierzające ku naszemu tropowi, aby się z nim połączyć.

— Co o tym sądzisz? — zapytał Długi.

— To, że za tą skałą obozowali ludzie, którzy przepuścili Indianina, a potem zaczęli go ścigać.

— Więc może odjechali?

— Ale kilku mogło zostać. Poczekaj tu za krzewami. Wychylę tylko nosa.

— Byłeś go nie wścibił w załadowaną lufę, która w tym momencie wypali!

— Nie obawiaj się, twój nos lepiej by się do tego nadawał.

Jemmy zeskoczył na ziemię, podał Długiemu cugle swojej kobyły i ruszył biegiem w kierunku skały.

— Chytry z niego lis — mruknął z zadowoleniem Długi. — Gdyby się skradał, straciłby zbyt wiele czasu. Nie do wiary, że Gruby tak potrafi skakać!

Znalazłszy się po przeciwnej stronie skały, Mały skradał się wolno i ostrożnie do przodu i zniknął za występem. Jednakże wkrótce znów się pojawił, dając Długiemu znak ręką, aby uczynił większy łuk. Davy zrozumiał, że nie ma jechać wprost ku skale, dlatego zatoczył półkole pomiędzy krzewami, znalazł się na świeżym tropie i po nim jadąc zatrzymał się przy Davym.

— Co na to powiesz? — zapytał Gruby, wskazując na miejsce, które mieli przed sobą.

Tutaj znajdowało się obozowisko. Na ziemi leżało jeszcze kilka naczyń, motyki i szufle, młynek do kawy, moździerz oraz różne małe i większe pakunki — i ani śladu obozowego ogniska.

— Hm — odparł zapytany potrząsając głową — ci, którzy tutaj biwakowali, albo są bardzo nieostrożni, albo jeszcze niedoświadczeni w obcowaniu z Zachodem. Ślady wskazują na to, że mieli przynajmniej piętnaście koni, ale żaden z nich nie był przywiązany do palika albo choćby tylko spętany. Jak się zdaje, mieli oni także więcej jucznych koni, ale również i one odjechały. Dokąd? Wskazuje to na rozrzutność! Ludziom tym należą się dobre baty! Zasłużyli na to zdecydowanie. Bez doświadczenia wybierać się na daleki Zachód! Oczywiście, że nie każdy mógł uczęszczać do gimnazjum...

— Tak jak ty — wtrącił szybko Długi.

— Owszem, jak ja. Ale trochę wrodzonego dowcipu i rozwagi powinien mieć każdy człowiek. Indianin wyłonił się zza tej skały nic nie przeczuwając i jak ich tylko zobaczył, wolał stąd odjechać zamiast nawrócić. I wówczas cała zgraja ruszyła za nim z kopyta.

— Czyżby byli do niego wrogo usposobieni?

— Oczywiście, inaczej by go przecież nie gonili. Dla nas może się to okazać zgubne. Czerwonoskórym jest wszystko jedno, czy ich zemsta dosięgnie winowajcę, czy też kogoś innego, dlatego musimy się pośpieszyć, aby zapobiec nieszczęściu.

— Tak, nie będziemy musieli już długo jechać, gdyż Indianin nie mógł się zbyt oddalić na wycieńczonym koniu.

Wskoczyli znów na siodła i podążyli galopem po śladach, od których konie juczne tworzyły z lewa i prawa odgałęzienia śladów. Po chwili Jemmy nagle zatrzymał zwierzę, dobiegły bowiem do jego uszu głośne rozmowy. Czym prędzej zboczył w zarośla, dokąd podążył za nim Davy. Obaj nadsłuchiwali. Gromada ludzi bezładnie o czymś rozprawiała.

— To są w każdym razie oni — powiedział Gruby. — Głosy nie nasilają się, stoją więc w miejscu. Może byśmy coś niecoś podsłuchali, Davy?

— Oczywiście. Zwierzęta na razie spętamy.

— O nie, to mogłoby nas zdradzić. Musimy je związać, aby się nie oddaliły.

Koniom można spętać przednie nogi, by mogły stawiać jedynie małe kroki. Postępuje się tak tylko w sytuacji bezpiecznej, w przeciwnym wypadku uwiązuje się je do drzew albo do krótkich palików wbijanych w ziemię. Na ubogiej w drzewa prerii myśliwi wyruszając w drogę zabierają w tym celu specjalnie zaostrzone paliki.

Dwaj przyjaciele uwiązali więc swoje zwierzęta do krzewów i skradali się w kierunku, skąd słychać było głosy. Wkrótce znaleźli się nad rzeczułką albo raczej nad strumykiem, który teraz miał mało wody, lecz jego wysokie brzegi wskazywały, że na wiosnę niósł on ze sobą wcale pokaźne jej ilości. Zataczał on tutaj łuk, a na brzegu stało lub siedziało dziewięciu dziko wyglądających białych mężczyzn. Pośrodku nich leżał młody Indianin z tak mocno skrępowanymi rękami i stopami, że nie mógł nawet drgnąć. Po tamtej stronie wody u podnóża wysokiego brzegu leżał, nie zdoławszy się już po nim wspiąć, koń czerwonoskórego robiąc bokami i głośno parskając. Pozostałe zwierzęta stały przy swoich panach.

Mężczyźni ci nie sprawiali dobrego wrażenia. Prawdziwy westman na ich widok powiedziałby, że ma przed sobą zgraję hołoty.

Jemmy i Davy przykucnęli za krzakiem i obserwowali hałastrę. Ludzie szeptali gorączkowo między sobą. Zdawało się, że radzą o losie jeńca.

— Jak oni ci się podobają? — spytał po cichu Gruby.

— Zupełnie tak jak tobie, nie podobają mi się wcale.

— Gęby do bicia! Współczuję temu czerwonoskóremu chłopcu. Do jakiego plemienia należy?

— Nie mogę poznać. Nie jest pomalowany i nie ma na sobie żadnych znaków. Z tego wynika, że nie był na wojennej ścieżce. Pomożemy mu?

— Rozumie się samo przez się, bo nie wierzę, by dał on tym stepowym sępom powód do wrogiego zachowania. Chodź, zamienimy z nimi kilka słów!

— A jeżeli nas nie posłuchają?

— Wtedy użyjemy siły lub fortelu. Nie obawiam się tych łobuzów. Ale kula trafia także wtedy, kiedy wystrzeli ją jakiś tchórzliwy drań. Lepiej, by nie poznali, że jesteśmy konno, i by nie domyślili się, że widzieliśmy ich obozowisko, dlatego zajdziemy ich z tamtej strony wody.

2. HOBBLE FRANK

Obaj myśliwi ujęli strzelby i drogą okrężną skradali się ku strumykowi. Zeszli następnie w dół ku wodzie, przeskoczyli jej wąski strumień i znów się wdrapali na górę. Czyniąc niewielki łuk, dotarli do strumyka dokładnie w miejscu, w którym na tamtym brzegu znajdowało się dziewięciu mężczyzn wraz z jeńcem. Zjawiając się przed nimi, zachowywali się tak, jak gdyby obecność tych ludzi wyraźnie ich zaskoczyła.

— Hallo! — wołał Gruby Jemmy. — Co to ma znaczyć? Myślałem, że jesteśmy zupełnie sami na tej błogosławionej prerii, a tymczasem napotykamy tutaj całe zgromadzenie. Mam nadzieję, że będzie nam wolno dołączyć?

Siedzący w trawie zerwali się na równe nogi, wszyscy zaś zwrócili oczy na przybyszów. Pojawienie się ich wywołało w pierwszej chwili nie bardzo przyjemne odruchy. Głośny śmiech ogarnął wszystkich, kiedy zobaczyli obie postacie i ich dziwne stroje.

— Bounce! — zawołał jeden z nich, który dźwigał na sobie cały arsenał broni. — O co chodzi? Czy o tej porze roku obchodzi się tutaj zapusty i urządza maskarady?

— Ay! — potwierdził Długi. — Brakuje nam do kompanii jedynie kilku błaznów, dlatego przychodzimy do was.

— Trafiliście zatem pod niewłaściwy adres.

— Nie sądzę.

Przy tych słowach Davy swoimi długimi nogami dał jeden krok przez wodę, a za drugim był już na wysokim brzegu i stanął naprzeciw mówiącego. Gruby uczynił to samo dwoma skokami, stanął przy Davym i rzekł:

— Oto i my. Dzień dobry, panowie. Nie macie łyka jakiegoś dobrego trunku?

— Tam jest woda! — brzmiała odpowiedź, mówiący wskazał na strumyk.

— Co to, to nie! Myślicie, że pragnę się zmoczyć wewnątrz wodą? Taka myśl nie przychodzi wcale do głowy wnukowi mojego dziadka! Jeżeli nie macie nic bardziej odpowiedniego, to możecie spokojnie udać się do domu, gdyż w takim razie ta piękna łąka nie jest dla was odpowiednim miejscem!

— Zdaje się, że uważacie prerię za śniadalnię?

— Rozumie się! Pieczeń biega na naszych oczach. Trzeba ją jedynie przynieść do ogniska.

— Przypuszczam, że wam by to odpowiadało!

— Chciałbyś może mieć mój brzuch! — zaśmiał się Jemmy, głaszcząc się po nim pieszczotliwie.

— A czego wy macie za dużo, brakuje waszemu druhowi.

— Bo on dostaje jedynie połowę swojej porcji. Podtrzymuję w ten sposób jego urodę, bo zabrałem go z sobą w charakterze straszydła, aby nie zbliżył się do mnie żaden niedźwiedź ani Indianin. Ale, za waszym pozwoleniem, sir, kto właściwie przywiódł was tutaj nad tę piękną wodę?

— Jak to kto? Nikt. Znaleźliśmy tę drogę sami.

Kompani uznali tę odpowiedź za dowcipną i roześmiali się. Gruby Jemmy mówił jednak zupełnie poważnie:

— Tak? W samej rzeczy? Tego bym się po was nie spodziewał, gdyż taka twarz każe przypuszczać, że nie potraficie znaleźć drogi bez czyjejś pomocy.

— Natomiast po was można się spodziewać, że nie dojrzycie przed sobą drogi, chociażby was przycisnąć do niej nosem. A właściwie to kiedy skończyliście szkołę?

— Ba, nawet jej nie zacząłem, gdyż jeszcze do niej nie dorosłem, lecz mam nadzieję, że nauczę się od was tyle, iż jako tako opanuję elementarz Zachodu. Może wy chcecie być moim nauczycielem?

— Nie mam na to czasu. Mam w ogóle pilniejsze sprawy do załatwienia niż to, by innym wybijać z głowy głupstwa.

— Ciekawe! A co to są te pilniejsze sprawy? — Jemmy obejrzał się udając, że dopiero teraz spostrzegł Indianina, i ciągnął dalej: — Popatrz! Jeniec, i do tego czerwonoskóry!

Wzdrygnął się przy tym, jakby go przeraził widok czerwonoskórego. Mężczyźni znów się roześmiali, zaś ten, który się dotąd odzywał i wyglądał na ich przywódcę, powiedział:

— Nie padnijcie z wrażenia, sir! Ten, kto jeszcze nie widział takiego drania, może się łatwo przerazić. Założę się, że nigdy jeszcze nie spotkaliście Indianina.

— Kilku oswojonych chyba już widziałem, ale ten tu wygląda mi na dzikusa.

— Z całą pewnością, dlatego nie zbliżajcie się do niego zbytnio!

— Aż tak? Przecież jest związany!

Gruby chciał się zbliżyć do jeńca, ale przywódca zastąpił mu drogę:

— Trzymajcie się od niego z daleka. On was zresztą nic nie obchodzi. A w ogóle muszę wreszcie spytać, kim jesteście i czego tutaj od nas chcecie?

— Nie widzę przeszkód. Otóż, mój przyjaciel nazywa się Kroners, ja zaś nazywam się Pfefferkorn. Mamy zamiar...

— Pfefferkorn? — wtrącił się przerywając przywódca. — Czy nie jest to czasem niemieckie nazwisko?

— Za waszym pozwoleniem tak w istocie jest.

— A więc niech was biorą diabli! Nie znoszę nawet woni tej hołoty.

— Zależy to jedynie od waszego nosa, który nie przywykł do przyjemniejszych zapachów, a jeśli mówicie o hołocie, oceniacie mnie chyba na własną miarę.

Jemmy nie mówił już tego żartobliwym tonem. Tamten gniewnie ściągnął brwi i ostro zapytał:

— Co przez to chcecie powiedzieć?

— Tylko prawdę i nic więcej.

— Za kogo nas uważacie? Słucham!

Złapał za nóż zatknięty za pasem. Jemmy uczynił pogardliwy ruch ręką:

— Zostawcie wasz nóż w spokoju, sir! Tym nas nie przerazicie. Odnieśliście się do mnie po grubiańsku, dlatego nie możecie oczekiwać, że skropię was za to wodą kolońską. Nie jestem temu winien, że wam się nie podobam, i nie przyszło mi wcale na myśl, aby ku waszemu zadowoleniu tu na Dalekim Zachodzie wdziewać frak i rękawiczki. Tutaj nie liczy się ubiór, lecz człowiek! Odpowiedziałem na wasze pytanie i chcę się teraz dowiedzieć, kim wy jesteście.

Ton, jakim teraz mówił Gruby, wzbudzał respekt. Wprawdzie niektóre ręce sięgały jeszcze za pas, ale energiczne wystąpienie grubaska wywarło ten skutek, że przywódca wyjaśnił:

— Nazywam się Brake, to wam wystarczy. Nazwisk ośmiu pozostałych i tak nie spamiętacie.

— Zapamiętać je, po co? Jeśli jednak macie na myśli, że nie muszę ich znać, to się z tym zgadzam. Wasze wystarczy mi w zupełności, gdyż ktokolwiek wam się przyjrzy, domyśli się od razu, kim może być cała reszta.

— Człowieku! To jest zniewaga! — rzucił się Brake. — Chcecie, byśmy sięgnęli po broń?

— Tego wam nie radzę. Dysponujemy dwudziestoma czterema pociskami i przynajmniej połowa z nich dostanie się wam, zanim zdołacie wycelować w nas swoje pukawki. Wcale nie jesteśmy nowicjuszami, za jakich nas uważacie. Jeśli chcecie to sprawdzić, nie mamy nic przeciwko temu.

Jemmy wyciągnął błyskawicznie oba rewolwery. Także Długi Davy trzymał już broń w pogotowiu; kiedy Brake chciał podnieść z ziemi strzelbę. Jemmy ostrzegł go:

— Zostawcie tę strzelbę w spokoju. Jeśli jej tylko dotkniecie, nie ominie was moja kula. Takie jest prawo prerii. Kto szybszy, ten dyktuje prawo i zwycięża!

Ludzie ci przy pojawieniu się Jemmiego i Daviego byli tak nieostrożni, że swoje strzelby pozostawili w trawie. Teraz już nie wolno im było po nie sięgnąć.

— 's death! — zaklął Brake. — Zachowujecie się, jakbyście chcieli nas wszystkich pożreć!

— Nie przyszło nam to wcale do głowy, nie jesteście apetyczni. Chcemy się tylko dowiedzieć, co wam uczynił ten Indianin.

— Co was to obchodzi?

— Obchodzi, bo jeżeli bez powodu targnęliście się na niego, wtedy każdy niewinny biały narażony będzie na zemstę jego plemienia. A więc mówcie, dlaczego uwięziliście go!

— Bo tak nam się podobało. To czerwonoskóry drań i to nam wystarcza.

— Ta odpowiedź mówi sama za siebie. Wiemy teraz, że człowiek ten nie dał wam żadnego powodu, by go traktować jako wroga, ale ja sam go o to jeszcze zapytam.

— Jego pytać? — roześmiał się Brake z ironią, a jego kompani zawtórowali mu. — On nie rozumie po angielsku ani słowa. Mimo cięgów, jakie oberwał, nawet nie beknął.

— Biliście go? — zawołał Jemmy. — Chyba postradaliście zmysły! Bić Indianina! Nie wiecie, że jest to zniewaga, która może zostać zmyta jedynie krwią?!

— Niech jej nam utoczy. Tylko ciekaw jestem, jak sobie z tym poradzi.

— Gdy tylko będzie wolny, to wam pokaże.

— Wolny to on już nigdy nie będzie.

— Chcecie go zatem zabić?

— Co z nim zrobimy, to was nie obchodzi, zrozumiano? Czerwonoskórych trzeba niszczyć, gdziekolwiek się ich napotka. Teraz znacie nasze postanowienie. Jeśli chcecie rozmawiać z tym łobuzem, zanim się stąd oddalicie, nie mam nic przeciwko temu. On was nie zrozumie, wy zaś obydwaj nie wyglądacie mi na profesorów indiańskich narzeczy. Z ciekawością przysłucham się tej rozmowie.

Jemmy wzruszył pogardliwie ramionami i podszedł do Indianina.

Czerwonoskóry leżał z na wpół przymkniętymi oczyma i nie zdradzał ani wzrokiem, ani miną, że przysłuchiwał się rozmowie. Był to młody chłopak, tak jak to przewidywał Gruby, nie liczył więcej niż osiemnaście lat. Miał ciemne, proste i długie włosy. Nic nie wskazywało, do jakiego należy plemienia. Nie miał pomalowanej twarzy, przedział na głowie nie był pofarbowany na żółto ani na czerwono. Miał legginy i myśliwską koszulę uszyte ze skóry, jedno i drugie z frędzlami. Nie było wśród nich widać żadnego ludzkiego włosa — oznaka, że młody człowiek nie zabił dotąd żadnego wroga. Delikatne mokasyny zdobiła szczecina z jeżozwierza, tak jak to przedtem przypuszczał Jemmy. Na przeciwległym brzegu, gdzie jego koń zdążył się podnieść i z zadowoleniem chłeptał wodę w strumyku, leżał długi nóż myśliwski. Obok siodła zwisał kołczan obciągnięty skórą grzechotnika oraz łuk wykonany z rogów górskiej owcy, który miał wartość dwóch albo trzech mustangów. Owo skromne uzbrojenie stanowiło namacalny dowód, że Indianin nie przybywał z wrogimi zamiarami.

Twarz miał w tym momencie zupełnie nieruchomą. Indiańska duma nie pozwala zdradzać uczuć obcym, a tym bardziej wrogom. Delikatne rysy twarzy świadczyły o młodym wieku. Wprawdzie kości policzkowe miał nieco wysunięte, lecz nie naruszało to w najmniejszym stopniu pięknych proporcji jego rysów. Kiedy Jemmy podszedł do niego, chłopiec po raz pierwszy otworzył szeroko oczy. Czarne były jak dwa lśniące węgle i Jemmy wyczytał w nich przychylność.

— Czy mój młody czerwony brat rozumie mowę bladych twarzy? — zapytał Jemmy po angielsku.

— Tak — odparł zapytany. — A skąd mój starszy biały brat to wie?

— W twoim wzroku wyczytałem, że nas rozumiałeś.

— Słyszałem, że jesteś przyjacielem czerwonoskórych. Jestem twoim bratem.

— Mój młody brat może mi powiedzieć, czy ma przydomek? Podobne pytanie zadane starszemu Indianinowi byłoby dla niego ciężką obrazą, gdyż ten, kto nie posiada przydomka, nie udowodnił jeszcze swojej odwagi żadnym czynem i nie jest zaliczany do wojowników. Z uwagi na młody wiek jeńca Jemmy mógł sobie pozwolić na zadanie tego pytania. Mimo to młodzieniec odpowiedział:

— Czy mój dobry brat uważa, że jestem tchórzem?

— Nie, lecz widzę, że jesteś bardzo młody.

— To blade twarze nauczyły czerwonoskórych umierania za młodu. Niech mój brat rozchyli mi na piersi koszulę, aby się przekonać, że posiadam przydomek.

Jemmy pochylił się i sięgnął we wskazane miejsce. Wyjął stamtąd trzy zabarwione na czerwono orle pióra.

— Czy to możliwe? — zawołał. — Nie jesteś chyba wodzem!

— Nie — uśmiechnął się chłopak. — Wolno mi nosić pióra mahsisza, gdyż nazywam się Wohkadeh.

Obydwa te słowa należały do narzecza Mandanów. Pierwsze oznaczało wojennego orła, a drugie — skórę białego bawołu. Ponieważ białe bawoły należą do szczególnej rzadkości, dlatego ubicie tego zwierzęcia w niektórych plemionach znaczy więcej niż zwycięstwo nad kilkoma wrogami i uprawnia do noszenia piór orła wojennego. Ów młody Indianin zabił takiego właśnie bawołu i dlatego nadano mu przydomek Wohkadeh.

Nie było w tym nic szczególnego, lecz Davy i Jemmy dziwili się, bo przydomek wywodził się z narzecza Mandanów. Plemię Mandanów uważane było za wymarłe, dlatego Mały zapytał:

— Do jakiego plemienia należy mój czerwony brat?

— Jestem Numangkaka i zarazem Dakota.

Mandanowie nazywali siebie Numangkakami, natomiast Dakota stanowi określenie zbiorowe dla wszystkich plemion Siuksów.

— Zostałeś zatem adoptowany przez Dakotów?

— Jest właśnie tak, jak mówi mój biały brat. Bratem mojej matki był wielki wódz Mah-to-toh-pah. Zdobył ten przydomek, zabijając cztery niedźwiedzie na raz. Biali ludzie przynieśli z sobą ospę. Zmarniało całe moje plemię poza nielicznymi, a i ci podążyli za przodkami do Krainy Wiecznych Łowów, gdy wojowali z Siuksami i zostali przez nich pobici. Mój ojciec, dzielny Wah-kih, został wtedy raniony i zmuszono go, by został synem Siuksów. Jestem zatem Dakotą, lecz serce moje pamięta o przodkach, których Wielki Wódz powołał do siebie.

— Siuksowie znajdują się z tamtej strony gór. Po co więc tu przybywasz?

— Wohkadeh nie przybywa z gór, które ma na myśli mój brat, lecz z wysokich gór na zachodzie, pewnemu młodemu białemu bratu miał przekazać ważną wiadomość.

— Ów biały brat mieszka tutaj w pobliżu.

— Tak. Ale skąd mój starszy biały brat wie o tym?

— Podążałem twoim śladem i widziałem, że poganiasz konia jak ktoś, kto znajduje się blisko celu.

— A więc dobrze myślałeś. Wohkadeh byłby już u celu, ale napadły go te blade twarze. Koń był tak zmordowany, że nie mógł przeskoczyć przez tę wodę. I upadł. Wohkadeh znalazł się pod koniem i stracił przytomność. Gdy się zbudził, był związany rzemieniami... — i w narzeczu Siuksów dorzucił zgrzytając zębami: — To tchórze! Dziwięciu na jednego, z którego wymknęła się dusza! Gdybym mógł z nimi walczyć, ich skalpy należałyby teraz do mnie.

— Oni cię bili? — spytał Gruby w tym samym języku.

— Nie mów o tym, gdyż słowo to pachnie krwią! Niech tylko mój biały brat uwolni mnie z więzów, wtedy Wohkadeh postąpi z nimi jak mężczyzna.

Powiedział to z takim przeświadczeniem, że Gruby Jemmy śmiejąc się zapytał:

— Czyżbyś nie słyszał, że nie mogę im rozkazywać?

— O, mój biały brat nie obawia się nawet stu takich ludzi. Każdy z nich ma bowiem duszę wing-kan, starej kobiety.

— Tak uważasz? A skąd możesz wiedzieć, że ja się ich nie obawiam? — Wohkadeh ma otwarte oczy i uszy. Często słyszał, jak mówiono o dwóch sławnych białych wojownikach, których zwą Davy-honskeh i Jemmy-petahczeh, i poznał ich po postawie i wypowiadanych słowach.

Mały myśliwy chciał mu odpowiedzieć, ale Brake przerwał:

— Dosyć! Takiej umowy między nami nie było! Pozwoliłem wam

rozmawiać z tym łobuzem, lecz wyłącznie po angielsku. Waszej paplaniny nie mogę ścierpieć, muszę wiedzieć, czy nie knujecie czego przeciwko nam. Zresztą wystarczy, dowiedzieliśmy się, że Indianin mówi po angielsku. Nie jesteście nam już potrzebni i możecie sobie odejść tam, skąd przyszliście. A jeśli się to rychło nie stanie, to popędzimy wam kota!

Jemmy zerknął porozumiewawczo w stronę Daviego, ten zaś mrugnął ukradkiem, tak że nikt nie spostrzegł mrugnięcia. Gruby w lot zrozumiał owo błyskawiczne drgnienie powieki. Przyjaciel zwracał jego uwagę na zarośla, które znajdowały się w pobliżu. Jemmy rzucił w tamtą stronę krótkie, badawcze spojrzenie i spostrzegł, że spomiędzy gałęzi wyłaniają się tuż przy ziemi lufy dwóch dwururek. Leżało tam zatem dwóch mężczyzn z bronią gotową do strzału. Kim oni byli? Stronnikami czy też wrogami? Uspokoiła go niefrasobliwość, jaką okazywał Davy. Odpowiedział więc:

— Chciałbym wiedzieć, w jaki sposób chcecie nam popędzić kota.

Nie mamy powodu, jak wy, aby stąd zmykać.

— Jak my? Przed kim to mamy zmykać?

— Przed tymi, do których jeszcze wczoraj należały te dwa konie. Zrozumiano?

Mówiąc te słowa Jemmy wskazał na dwa gniade wałachy stojące blisko jeden przy drugim, które jakby wiedziały, że łączy je wspólny los.

— Co?! — krzyknął Brake. — Za kogo nas uważacie? Jesteśmy uczciwymi poszukiwaczami złota, którzy udają się do Idaho, gdzie obecnie odkryto nowe złoża.

— A ponieważ zabrakło wam koni, dlatego staliście się równie uczciwymi koniokradami. Nas nie wyprowadzicie w pole.

— Jeszcze jedno takie słowo i zginiesz z mojej ręki. Wszystkie te konie kupiliśmy, uczciwie za nie płacąc.

— Gdzie, jeśli wolno wiedzieć, mój uczciwy mister Brake?

— Jeszcze w Omaha.

— Tak... Stamtąd zabraliście jednocześnie zapas czernidła do kopyt? Dlaczego te dwa gniadosze wyglądają tak świeżo, jakby dopiero wyszły z okólnika? Dlaczego mają poczernione kopyta, podczas gdy wasze szkapy są takie nędzne i biegają w zaniedbanych kapciach? Mówię wam, że te gniadosze jeszcze wczoraj miały innego pana i że kradzież koni karana jest tu na Zachodzie piękną śmiercią, bo stryczkiem.

— Kłamca! Oszczerca! — warknął Brake schylając się po swoją strzelbę.

— On ma niestety rację! — odezwał się głos spomiędzy zarośli. — Jesteście nędznymi koniokradami i otrzymacie swoją zapłatę. Zastrzelimy ich, Martin!

— Nie strzelajcie! — zawołał Długi Davy.

— Kolbami ich! Nie są warci kuli.

Zamierzył się odwróconą strzelbą i Brake otrzymał cios, pod którym zwalił się nieprzytomny na ziemię. Z zarośli wyskoczyły dwie postacie, krępy chłopiec i mężczyzna. Ze wzniesionymi do góry strzelbami rzucili się na rzekomych poszukiwaczy złota.

Jemmy pochylił się i dwoma szybkimi cięciami przeciął więzy Wohkadeha. Indianin zerwał się, doskoczył do jednego z wrogów, chwycił go za kark, powalił i przerzucił przez wodę, tam gdzie spoczywał jego nóż. Żaden człowiek nie przypisałby mu takiej siły. Skoczyć za białym, prawicą uchwycić nóż, uklęknąć na wrogu, lewicą natomiast ująć czuprynę — stanowiło dzieło sekundy.

— Na pomoc! na pomoc! litości! na pomoc! — wrzeszczał biały w śmiertelnym przerażeniu.

Wohkadeh uniósł nóż do zadania śmiertelnego ciosu. Błyskającym wzrokiem spojrzał na wykrzywioną ze zgrozy twarz wroga... i ręka z nożem opadła.

— Boisz się? — zapytał.

— Tak! Łaski, łaski!

— Powiedz, że jesteś psem!

— Chętnie, bardzo chętnie! Jestem psem!

— A więc na swoją hańbę pozostań przy życiu! Indianin umiera odważnie i bez skargi, ty natomiast skomlisz o litość. Wohkadeh nie może nosić skalpu psa. Biłeś mnie, dlatego do mnie powinna należeć skóra z twojej głowy. Lecz parszywy pies nie może obrazić czerwonoskórego. Uciekaj! Wohkadeh brzydzi się tobą!

Dał mu kopniaka. W następnej chwili już go nie było. Wszystko to stało się o wiele szybciej, niż można opowiedzieć. Brake leżał na ziemi, trzej inni obok niego. Pozostali porzucając broń, bezzwłocznie wzięli nogi za pas. Konie pobiegły za nimi. Jedynie gniadosze pozostały na miejscu i pocierały łbami o ramiona obu przybyłych, którzy tak nieoczekiwanie zjawili się z pomocą.

Chłopiec mógł liczyć około szesnastu lat, lecz rozwinięty był ponad swój wiek. Jasna karnacja twarzy, blond włosy i szaroniebieskie oczy zdradzały germańskie pochodzenie. Głowę miał odkrytą, a na sobie odzież z błękitnego lnu. Za pasem zatknął nóż z rękojeścią rzadkiej indiańskiej roboty, a dwulufowa strzelba, którą trzymał w dłoni, zdawała się dla niego zbyt ciężka. Policzki mu się w walce zarumieniły, lecz zachowywał się tak spokojnie, jak gdyby działo się coś, z czym stykał się na co dzień. Kto go teraz obserwował, musiał uznać, iż takie popisy nie są dla niego rzadkością.

Osobliwy widok stanowił jego towarzysz, niski, szczupły mężczyzna z wygoloną twarzą. W indiańskim obuwiu, skórzanych spodniach i granatowym fraku z wysokimi butami, wyłogami i wyczyszczonymi na połysk mosiężnymi guzami. Ta część garderoby pochodziła chyba jeszcze z czasów pradziadów. Wytwarzano bowiem wówczas sukno, które zdawało się przeznaczone na wieczność. Oczywiście, że frak był wypłowiały i skwapliwie odświeżano jego szwy atramentem, ale nie nosił on nawet śladu przetarcia. Podobnie stare części garderoby spotyka się na Dalekim Zachodzie bardzo często.

Na głowie miał ów człowieczek olbrzymi czarny kapelusz, przyozdobiony dużym, żółtego koloru, wcale nie oryginalnym strusim piórem. Okaz ów należał w każdym razie przed laty do jakiejś lady Wschodu i zrządzeniem kapryśnego losu zabłąkał się aż na Daleki Zachód. Ponieważ szerokie rondo dobrze chroniř ało przed słońcem i deszczem, obecny jego posiadacz bez zastanowienia przeznaczył go do tej roli. Uzbrojeniem owego człowieka był jedynie sztucer i nóż. Nie miał nawet pasa, wyraźna oznaka, że nie wybierał się na odległe polowanie. Chodził po miniaturowym polu bitwy, oglądając kilka przedmiotów, które porzucili w pośpiechu pokonani. Można było zauważyć, że utykał na lewą nogę. Wohkadeh był pierwszy, któremu to podpadło. Podszedł do niego i kładąc mu dłoń na ramieniu spytał:

— Czy mój biały brat nie jest przypadkiem myśliwym, którego blade twarze nazywają Hobble Frank?

Człowieczek skinął głową nieco zaskoczony i potwierdził przypuszczenie po angielsku. Wtedy Indianin wskazał na białego chłopca i kontynuował pytania:

— A to Martin Baumann, syn słynnego Mato-poka? Mat-poka stanowi połączenie narzecza Siuksów i Utahów i oznacza pogromcę niedźwiedzi.

— Tak — potwierdził zapytany.

— Jesteście zatem tymi, których szukam.

— Szukałeś nas? Chciałeś może coś kupić? Prowadzimy sklep i możesz dostać u nas wszystko, co jest niezbędne myśliwemu.

— Nie to. Wohkadeh ma wam przekazać wiadomość.

— Od kogo?

Indianin rzucił dokoła badawcze spojrzenie i wyjaśnił:

— To nie jest miejsce po temu. Wasz wigwam znajduje się chyba niedaleko stąd nad tą wodą?

— Możemy tam być za godzinę.

— A więc jedźmy tam! Kiedy zasiądziemy przy ogniu, przekażę wam to, co mam do powiedzenia. Chodźmy!

Przeskoczył przez wodę, przyprowadził konia, który miał go jeszcze dźwigać na tym krótkim odcinku, wskoczył nań i odjechał, nie oglądając się, czy pozostali również podążają za nim.

— Migiem nas załatwił — stwierdził Hobble Frank.

— Miał może wygłosić do was przemówienie dłuższe i cieńsze niż ja sam? — śmiał się Długi Davy. — Taki czerwonoskóry dokładnie wie, co robi, i radzę wam, byście za nim podążali.

— A wy?... Co poczniecie?

— Pojedziemy z wami. Jeżeli wasz pałac jest tak blisko, nikczemną nieuprzejmością byłoby z waszej strony nie zaprosić nas na jeden łyk i dwa kęsy. A ponieważ macie w dodatku kram, możemy wam przysporzyć kilku dolarów.

— Posiadacie dolary? im, hm... — powątpiewał człowieczek w tonacji, z której wynikało, że nie uważał obu myśliwych za milionerów.

— Będzie to was obchodziło dopiero wtedy, kiedy zechcemy kupować. Zrozumiano?

— Oczywiście! Ale jeśli teraz się oddalimy, co stanie się z tymi łajdakami, którzy ukradli nam konie? Czy Brake, ich przywódca, nie zasłużył przynajmniej na pamiątkę, która by mu o nas przypominała?

— Pozwólcie im czmychnąć! To nędzni złodzieje, pierzchający na widok noża. I dyshonorem byłoby, gdybyście się nimi jeszcze dłużej zajmowali. Odzyskaliście konie, a zatem basta!

— Trzeba mu było jeszcze lepiej przyłożyć. Łajdak stracił jedynie przytomność.

— Nie miałem innego zamiaru. To nieprzyjemne uczucie zabić człowieka, kiedy można go unieszkodliwić w inny sposób.

— Może i macie rację. Chodźmy zatem do waszych koni!

— Co słyszę? Wiecie, gdzie znajdują się nasze konie?

— Oczywiście. Bylibyśmy złymi westmanami, nie spenetrowawszy okolicy, zanim zdradziliśmy się z naszą obecnością.

Szczupły dosiadł jedno z odzyskanych zwierząt. Jego młody towarzysz wskoczył na drugie. Obaj podążali dokładnie ku miejscu, w którym Jemmy i Davy ukryli w krzakach swoje konie. Opodal były przywiązane ich własne, na których podążali śladem złodziei, a teraz prowadzili je za cugle. Zaraz też udali się całą czwórką za Indianinem, którego wkrótce znów spostrzegli, lecz ten nie przypuszczał ich do siebie, lecz wciąż jechał przed nimi, jak gdyby doskonale znał kierunek, który obrał dla osiągnięcia celu.

Hobble Frank trzymał się u boku Grubego Jemmiego, który chyba przypadł mu do gustu.

— Czy zechcecie mi powiedzieć, sir, czego właściwie szukacie w tej okolicy?

— Chcieliśmy się udać nieco wyżej, do Montany, gdzie poluje się o wiele lepiej aniżeli z tej tutaj strony. Tam można jeszcze spotkać roztropnych traperów i stepowych wilków, którzy polują dla samej przyjemności. Tutaj po prostu morduje się zwierzynę. Amatorzy wszelkiej maści szaleją zabijając tysiącami bawoły jedynie dlatego, że ich skóry nadają się  lepiej na pasy transmisyjne od zwyczajnej skóry wołowej. To grzech i skandal! Nieprawda?

— Macie rację, sir. Dawniej było zupełnie inaczej. Myśliwy stawał uczciwie naprzeciw zwierzyny, aby zdobyć z narażeniem życia potrzebne mięso. Teraz polowanie stało się nikczemnym mordowaniem z zasadzki, a myśliwi o starych zasadach stopniowo wymierają. Ludzi takich jak wy dwaj spotyka się teraz rzadko. Nie przypuszczam oczywiście, byście mieli dużo pieniędzy, ale nazwiska wasze cieszą się rozgłosem. Trzeba to sprawiedliwie przyznać.

— Znacie nasze nazwiska?

— Myślę, że tak.

— Skąd?

— Wymienił je ów Wohkadeh, kiedy z Martinem leżałem w zaroślach podsłuchując. Właściwie to wcale nie macie postawy prawdziwego westmana. Wasze biodra wyglądają raczej na biodra młynarza albo majstra piekarskiego w starej Germanii. Ale...

— Co słyszę? — przerwał mu szybko Gruby. — Mówicie o Niemczech. Czy może znacie ten kraj?

— A jakże!

— Ja, też.

— Naprawdę? — spytał Frank, zatrzymując przy tym konia. — Właściwie powinienem tak od razu pomyśleć. Nie ma chyba jankesa o takich rozmiarach jak wasze. Ale cieszę się niezmiernie, spotykając rodaka. Podajmy sobie dłoń! Witam was serdecznie!

Uścisnęli sobie dłonie, aż obu zabolało. Gruby zwrócił mu jednak uwagę:

— Ruszcie jednak waszym koniem! Nie musimy z tego powodu tutaj stać. Jak długo przebywacie w Stanach?

— Ponad dziesięć lat.

— Zapomnieliście chyba mówić po niemiecku?

Obaj mówili dotąd po angielsku. W odpowiedzi na ostatnie pytanie Frank wyprostował swoją drobną postać, aby okazała się możliwie wysoka w siodle, i urażony odparł:

— Ja miałbym zapomnieć mojej mowy? Źle pan trafił! Wie pan może, gdzie stała moja kołyska?

— Nie. Nie było mnie przy niej.

— Tylko i jedynie w Saksonii! Rozumie pan? Rozmawiałem z niejednym Niemcem, ale z nikim nie rozumieliśmy się tak dobrze jak z tymi, którzy również urodzili się w Saksonii. Saksonia to serce Niemiec. Wspaniałe jest Drezno, Łaba, Lipsk i Saksońska Szwajcaria. Najpiękniejszą okolicą jest trasa pomiędzy Pirną i Miśnią, i mniej więcej pomiędzy tymi dwoma miastami ujrzałem światło tego świata. A następnie dokładnie w tej samej okolicy zaczynałem swoją życiową karierę. Zostałem mianowicie pomocnikiem leśnika w Moritzburgu, będącym królewską rezydencją myśliwską ze słynną galerią obrazów i dużymi stawami hodowlanymi. Moim najlepszym przyjacielem był tamtejszy bakałarz, z którym we wszystkie wieczory grałem w sześćdziesiąt sześć, a potem rozmawiałem o sztuce i nauce. W taki oto sposób przyswoiłem sobie ogólne wykształcenie. Może pan powątpiewa? Robi pan taką zaciętą minę!

— Nie chcę się o to sprzeczać, mimo że byłem gimnazjastą i deklinowałem w szkole.

Mały rzucił Jemmiemu z ukosa przebiegłe spojrzenie i zapytał:

— Deklinować? Chyba się pan przejęzyczył?

— Niby dlaczego?

— Hm, to i z tym pańskim gimnazjum nie bardzo wychodzi. Nie mówi się deklinować, lecz deklamować. Być może deklamował pan Klątwę śpiewaka Hufelanda albo Wolnego strzelca pani Marii Leineweber, ale nie będziemy chyba z tego powodu wrogami? Każdy nauczył się tyle, ile mógł, nic nadto, gdy zaś zobaczę Niemca, choćby Saksończyka, cieszę się, nawet jeśli nie jest on najrozsądniejszy. A zatem? Zostaniemy przyjaciółmi?

— Oczywiście! — zaśmiał się Gruby. — Słyszałem, że Saksończycy są najprzyjemniejszymi ludźmi, ale dlaczego opuścił pan swoje piękne rodzinne strony?

— Właśnie z powodu sztuki i nauki.

— Nie rozumiem!

— Stało się to całkiem nagle i następująco: rozmawialiśmy wieczorem w gospodzie o polityce i historii powszechnej. Siedzieliśmy przy stole, parobek, stróż nocny i ja. Bakałarz siedział przy innym stole w lepszym towarzystwie. Ponieważ sam jestem przystępnym człowiekiem, przysiadłem do tych dwóch, byli zadowoleni z powodu mojej protekcjonalności. Będąc przy historii powszechnej, doszliśmy do starego Wrangla, i mówiliśmy, że słowo „mehrschtenteels”, „przeważnie”, tak mu się spodobało, że eksponował je przy każdej okazji. Wtedy to oba chłopaki zaczęły się ze mną sprzeczać o prawidłową wymowę tego słowa. Każdy miał na ten temat inny pogląd. Byłem zdania, że należy mówić: „mehrschtenteils”, zaś stróż nocny mówił „meistenteels”. W sporze tym zacietrzewiałem się coraz bardziej, ale jako wykształcony urzędnik i obywatel opanowałem się i zwróciłem się do mojego przyjaciela bakałarza, ale albo nie dopisywał mu humor, albo ogarnęła go naukowa pyszałkowatość, gdyż nawet jednym słowem nie przyznał mi racji i powiedział, że wszyscy trzej jesteśmy w błędzie. Uważał on, iż w słowie „mehrschtenteels” muszą występować dwa „ei”. Ponieważ jednak byłem absolutnie pewny swojej racji, stałem się nieprzyjemny, a kiedy stróż nocny zarzucił mi jeszcze, że nie potrafię poprawnie mówić, uczyniłem to, co człowiek honoru w takim przypadku czyni: rzuciłem mu na głowę moją urazę wraz z kuflem piwa. W tym momencie rozegrały się oczywiście różne sceny przy otwartej kurtynie, a rezultat ich był taki, że z powodu naruszenia spokoju publicznego i rzekomego naruszenia ciała zostałem postawiony w stan oskarżenia. Miałem ponieść karę i zostać zdymisjonowany. Mogłem pogodzić się z karą i dymisją, ale to że miałem utracić także posadę, było już zbyt wiele. Nie mogłem tego przeboleć. Zaraz po wyznaczeniu kary i dymisji dałem drapaka. A ponieważ wszystko, co robię, robię porządnie, wyjechałem zaraz do Ameryki. A zatem właściwie to stary Wrangel ponosi winę za to, że spotkał mnie pan dzisiaj tutaj.

— Jestem mu za to bardzo wdzięczny, gdyż przypadł mi pan do gustu — zapewniał Gruby, skinąwszy przyjaźnie krajanowi.

— Tak? Czy to prawda? Również i ja poczułem do pana od razu sympatię i ma to oczywiście określony powód. Po pierwsze, nie jest pan złym chłopakiem, a po drugie, również i ja jestem taki sam, możemy zatem, po trzecie, zostać przyjaciółmi. Wyświadczyliśmy sobie pomoc, zatem istnieją już więzy, które połączą nas przyjaźnią. Z pewnością był pan łaskaw spostrzec, że wysławiam się zawsze w wyszukanej formie, co pozwoli panu wnioskować, iż godnie przyjmuję uczucia pańskiej sympatii. Saksończyk jest zawsze szlachetny i gdyby jakiś Indianin zamierzał mnie dziś oskalpować, powiedziałbym mu uprzejmie: „Proszę, niech pan nie zadaje sobie trudu! Oto mój skalp!”

Jemmy zauważył ze śmiechem:

— Gdyby i on zechciał się okazać równie uprzejmy, wtedy musiałby pozostawić skórę na pańskiej głowie. Ale mówmy teraz o czymś innym, czy pański towarzysz jest rzeczywiście synem znanego łowcy niedźwiedzi Baumanna?

— Owszem. Baumann jest moim wspólnikiem, a jego syn Martin nazywa mnie swoim stryjem, mimo że jestem jedynym dzieckiem moich rodziców. Spotkaliśmy się na dole w St. Louis, wtedy gdy gorączka złota ściągała kopaczy do Czarnych Gór. Obaj zaoszczędziliśmy okrągłe sumki i postanowiliśmy założyć tu na górze sklep. Było to w każdym razie dogodniejsze niż kopanie złota. Interes nam się powiódł. Ja zajmowałem się sklepem, zaś Baumann chodził na polowanie, aby było co włożyć do dzioba. Potem jednak okazało się, że nie ma tu złota. Poszukiwacze powędrowali dalej, my zaś zostaliśmy sami z naszymi zapasami. Z wolna zbywaliśmy je myśliwym, którzy trafiali tutaj przypadkiem. Ostatnią transakcję załatwiliśmy przed dwoma tygodniami. Odszukała nas niewielka gromadka ludzi, która chciała zatrudnić Baumanna jako przewodnika do Yellowstone River. Podobno znajdują się tam duże ilości półszlachetnych kamieni, a ludzie ci byli szlifierzami. Baumann zgodził się towarzyszyć im, uzgodnił godziwe wynagrodzenie, sprzedał im znaczną ilość prochu i ołowiu oraz innych niezbędnych rzeczy i poszedł z nimi. Pozostałem w blokhauzie tylko z jego synem i z Murzynem, którego zabraliśmy z St. Louis.

— A teren Yellowstone River jest najbardziej niebezpieczną okolicą. Uganiają teraz na tym szlaku Indianie spod znaku Węża.

— Zakopali przecież swój wojenny topór...

— Ja zaś słyszałem, że mieli go w ostatnim czasie znów wykopać. Pański przyjaciel znajduje się z całą pewnością w niebezpieczeństwie, a w dodatku ten posłaniec, który dzisiaj do pana zmierza... Niedobrego to nie wróży.

— Indianin ten jest Siuksem.

— Ale zwleka z wyjawieniem swego posłania. Nie jest to dobry znak. Z pomyślną wiadomością się nie zwleka. Powiedział mi także, iż przybywa z wysokich gór na Zachodzie.

— Pojadę do niego.

Mały Saksończyk spiął konia, aby dogonić Wohkadeha. Gdy tylko ten to spostrzegł, uderzył piętami konia i pośpieszył do przodu. Hobble Frank nie chciał się ścigać, musiał więc zrezygnować z rozmowy z Indianinem.

Do Daviego zbliżył się teraz syn Łowcy Niedźwiedzi. Daviemu również odpowiadało, że dowie się czegoś o warunkach, w jakich żyją jego nowi znajomi. I zaczerpnął wiadomości, lecz nie aż tak wyczerpujących, jak to sobie obiecywał. Chłopiec był bardzo powściągliwy i odpowiadał półsłówkami.

Strumyk tworzył zakole wokół wzgórka, na którym zbliżający się jeźdźcy spostrzegli warowną chatę, położenie czyniło z niej mały fort tworzący bezpieczną ochronę przed napaścią Indian.

Owo wzgórze było z trzech stron tak strome, że z trudem można było się na nie wspinać. Czwarta strona otoczona była podwójnym ogrodzeniem. U dołu rozpościerało się pole kukurydzy i skrawek gruntu z uprawą tytoniu. W pobliżu pasły się dwa konie. Martin wskazał na zwierzęta wyjaśniając:

— Stamtąd ukradli nam ci ludzie konie, kiedy nie było nas w domu Ale gdzie Bob, nasz Murzyn?

Włożył dwa palce w usta i przeraźliwie gwizdnął. Ponad wysoką kukurydzą wyłoniła się czarna głowa. Pomiędzy szerokimi, grubymi wargami widać było dwa rzędy zębów, z których nawet jaguar mógłby być dumny. Potem ukazała się postać Murzyna o herkulesowych kształtach. W dłoni trzymał on ciężką, grubą kłodę i szczerząc zęby rzekł:

— Bob schować się i uważać. Kiedy wrócić złodzieje chcąc ukraść dwa dalsze konie, Bob strzaskać im kijem głowy.

Odrzucił kłodę, jakby to była witka.

Indianin nie zainteresował się nim. Przejechał obok niego dostępnym zboczem w górę ku ogrodzeniu, zeskoczył przez nie z końskiego grzbietu i zniknął.

— Jaki to prostak być ten czerwonoskóry! — gniewał się Murzyn. — Mijać masser Bob i nie mówić: good day! Skakać przez ogrodzenie i nie czekać, aż massa Martin pozwoli mu wejść. Masser Bob nauczyć go uprzejmości!

Poczciwiec sam siebie nazywał masser Bob, tworząc zlepek ze słów mister i Herr Robert. Był to Murzyn wolny i poczuł się urażony, że Indianin go nie pozdrowił.

— Nie wolno ci go obrażać — przestrzegł go Martin. — To nasz przyjaciel.

— To co innego. Gdy czerwonoskóry być przyjacielem massa

Martin, to jest on również przyjacielem masser Boba. Massa odebrać konie? Zabić złodziei?

— Nie, uciekli. Otwórz wrota!

Bob wyprzedził ich długimi krokami i rozsunął obie części ciężkich wrót, jakby były one wycinanką z papieru. Wjechali na ogrodzone podwórze.

3. W BLOKHAUZIE

Na środku placyku wznosiła się czworokątna chata, zbudowana z falcowanych pni drzewnych. Z otwartymi drzwiami. Kiedy mężczyźni weszli do niej, ujrzeli Indianina siedzącego na środku jedynego pomieszczenia tworzącego wnętrze chaty. Zdawać się mogło, że zupełnie się nie interesuje swym koniem, który znalazł się wraz z innymi w okólniku.

Martin i Hobble Frank powitali teraz obu myśliwych serdecznym uściskiem dłoni. Goście rozglądali się po pomieszczeniu. W tylnej jego części znajdował się skład, którego zapasy były na wyczerpaniu. Kilka wiek po skrzyniach przybitych do słupków tworzyło stoły. Podobnie zbito zydle. W jednym z kątów urządzono legowiska, tak cenne, że można ich było pozazdrościć mieszkańcom blokhauzu, składały się na nie rzucone jedna na drugą skóry strasznego szarego niedźwiedzia, będącego najbardziej niebezpiecznym drapieżnikiem Ameryki. Kiedy wyrośnięty grizzly stanie na tylnych łapach, przewyższa o pół metra mężczyznę niemałego wzrostu. Powalenie takiego niedźwiedzia Indianie uważają za największy wyczyn, zaś znacznie lepiej uzbrojony biały człowiek woli takiemu zwierzęciu schodzić z drogi, o ile konieczność nie zmusi go do podjęcia z nim walki.

Różnoraka broń oraz myśliwskie trofea wisiały na ścianach, zaś w pobliżu kominka zwisały na drewnianych kolkach połcie wędzonego mięsa.

Nastał wieczór, a ponieważ brzask przedostawał się słabo przez małe, pozbawione szkła, a wyposażone jedynie w okiennice otwory, w chacie było stosunkowo ciemno.

— Masser Bob rozpalić ogień — oznajmił Murzyn.

Przyniósł naręcze suchego chrustu i przy pomocy preriowej zapalniczki rozpalił ogień pod paleniskiem. Zapalniczkę ową stanowiło suche, słabo świecące próchno, dobywane z czeluści zgniłych drzew.

Podczas wspomnianego zajęcia olbrzymią postać Murzyna oświetlał jaskrawo płomień. Miał on na sobie obszerne ubranie z najbardziej lichego płótna i gołą głowę. Poczciwy Bob był odrobinę zarozumiały. Nie chciał uchodzić za Afrykanina. Głowę jego zdobił gęsty las krótkich, kędzierzawych loków, a ponieważ owa wełna zdradzała w sposób najbardziej przekonywający jego pochodzenie, zadał sobie ogromny trud, aby wyprostować swoje włosy. Dlatego smarował głowę jelenim łojem i zaplatał niesforny gąszcz w niezliczone warkoczyki, które odstawały od głowy we wszystkich kierunkach niby kolce jeża. Blask ognia sprawiał, iż widok ten był wręcz dziwaczny.

Jak dotąd zamieniono tylko kilka słów. Hobble Frank odezwał się teraz do Indianina po angielsku:

— Mój czerwonoskóry brat znajduje się w naszym domu. Witamy go serdecznie i czekamy na wieści, jakie nam przynosi.

Czerwonoskóry rzucił wokół siebie badawcze spojrzenie i zapytał:

— Jak ma Wohkadeh mówić, gdy jeszcze nie posmakował dymu z fajki pokoju?

Wtedy to Martin, syn Łowcy Niedźwiedzi, zdjął ze ściany indiańską fajkę i napełnił ją tytoniem. Gdy pozostali usiedli w pobliżu czerwonoskórego, zapalił on tytoń, zaciągnął się sześć razy, wypuścił dym w górę, w dół i na wszystkie cztery strony świata i rzekł:

— Wohkadeh jest naszym druhem, a my jego braćmi. Niech wypali on z nami fajkę pokoju, a potem obwieści nowinę.

Po tych słowach podał fajkę Indianinowi. Ten wziął ją do ręki, powstał, zaciągnął się również sześć razy i powiedział:

— Wohkadeh nigdy jeszcze nie widział tych bladych twarzy. Został on do nich wysłany, oni zaś uwolnili go z niewoli. Ich wrogowie są jego wrogami, a moi przyjaciele niech zostaną waszymi przyjaciółmi. Howgh!

Owo „howgh” oznacza u Indian tyle co: tak, tak jest, z całą pewnością. Używają go jako potwierdzenie albo zgodę, szczególnie przy pauzach albo na zakończenie wypowiedzi.

Wohkadeh podał fajkę dalej. Podczas gdy krążyła ona, ponownie usiadł i czekał. Przy słowach powitania zachowywał się jak stary, doświadczony wódz; również Martin, który był jeszcze na wpół chłopcem, okazywał powagę, którą dawał odczuć, że podczas nieobecności ojca on jest gospodarzem domu.

Gdy ostatni z siedzących odłożył fajkę, Wohkadeh zaczął mówić:

— Czy moi biali bracia znają bladą twarz zwaną przez Siuksów Nonpeh-tahan?

— Masz na myśli Old Shatterhanda? — zapytał Długi Davy. — Jeszcze go nie widziałem, lecz słyszał o nim chyba każdy z was. Co się z nim dzieje?

— Kocha on czerwonoskórych, mimo że sam jest bladą twarzą. Jest on najsławniejszym tropicielem śladów. Jego kula nigdy nie chybia celu, zaś gołą pięścią powali on najsilniejszego wroga. Dlatego nazywają go Old Shatterhand. Oszczędza on krew i życie swoich wrogów, rani ich jedynie, aby uczynić niezdolnymi do walki, i zabija przeciwnika wyłącznie, gdy chodzi o jego własne życie. Przed wieloma miesiącami napadli go Siuksowie-Oglala w górze rzeki Yellowstone. Ponieważ stał na skale, nie mogli go dosięgnąć kulami. Zaproponował wtedy podjęcie walki z trójką z nich, oni z tomahawkami, on zaś bez broni. I zabił wszystkich trzech pięścią, a wśród nich Pethaszitszę, najsilniejszego człowieka szczepu. Wielki lament rozbrzmiewał w górach i żałość zapanowała w wigwamach Oglalajów. Nie ucichły one do dzisiaj. Najdzielniejsi wojownicy szczepu udali się nad Yellowstone River, aby śpiewać żałobne pienia przy grobach trzech zabitych. Biały człowiek, który natknie się na nich podczas takiego pochodu, jest zgubiony. Zostanie on na grobach czerwonoskórych zabitych przez Old Shatterhanda przywiązany do pala męczarni i będzie powoli konał w mękach, po to by dusza jego usługiwała duchom owych trzech wojowników na Polach Wiecznych Łowów.

Wohkadeh zrobił przerwę i powiedział potem spokojnie ściszonym głosem:

— Łowca Niedźwiedzi wraz z towarzyszami został przez nich zaskoczony podczas snu i pojmany!

Martin zeskoczył ze swego siedzenia i zawołał:

— Bob, osiodłaj natychmiast konie! Frank, spakuj szybko amunicję i prowiant, ja w tym czasie naoliwię strzelby i naostrzę noże! Najpóźniej za godzinę wyruszamy w kierunku Yellowstone!

— Ma się rozumieć! — zawołał Frank, podnosząc się spiesznie. — The devil, oby czerwonoskórym nie wyszło to na złe!

Podniósł się również Murzyn, sięgnął po kłodę, którą wcześniej z sobą przyniósł, i powiedział:

— Masser Bob też pójść! Masser Bob zabić wszystkie czerwone psy Oglalajów!

Indianin podniósł w górę dłoń i rzekł:

— Czy moi biali bracia to komary latające w gniewie, gdy je podrażnić? Czy też są mężczyznami, którzy wiedzą, że spokojna narada musi wyprzedzać działanie? Wohkadeh do końca się jeszcze nie wypopowiedział.

— Ojciec mój znajduje się w niebezpieczeństwie, to wystarcza! — oburzył się młodzian. Gruby Jemmy ostrzegał:

— Uspokój się, mój młody przyjacielu! Co nagle, to po diable. Pozwólmy Wohkadehowi mówić, zanim coś uradzimy!

— Uradzimy? Chcecie zatem jechać z nami?

— To nie podlega dyskusji. Wspólnie wypaliliśmy fajkę stając się przyjaciółmi i braćmi. Długi Davy i Gruby Jemmy nie opuścili nikogo, kto potrzebuje ich pomocy. Czy pojedziemy obaj do Montany, by polować tam na bawoły, czy przedtem odbijemy w kierunku Yellowstone, aby zatańczyć z Siuksami walczyka, jest nam obojętne. Ale wszystko musi się odbywać w należytym porządku, inaczej nam, starym myśliwym, za jakich się uważamy, nie sprawiłoby to faktycznie przyjemności. Siadajcie zatem, bo tak wypada.

— Słusznie — przyklasnął mały Saksończyk.

— Emocja nie pomaga w żadnej sytuacji. Musimy być rozważni.

Gdy cała trójka usiadła znów na swych miejscach, młody Indianin ciągnął dalej:

— Wohkadeh jest Mandaną, a Mandanowie są przyjaciółmi bladych twarzy. Potem zmuszono go, aby został Oglalą. Lecz Wohkadeh czekał na okazję, aby opuścić Oglalajów. Musiał teraz wraz z ich wojownikami udać się nad Yellowstone. Wohkadeh był przy tym, kiedy napadnięto nocą we śnie Łowcę Niedźwiedzi i jego towarzyszy. Podczas tej wyprawy Oglalajowie musieli zachować ostrożność, gdyż tam, w górach mieszkają Szoszonowie będący dla nich najbardziej zaciekłymi wrogami. Wohkadeha wysłano jako zwiadowcę, aby wyśledził wigwamy Szoszonów. Zamiast tego Wohkadeh w największym pośpiechu udał się na wschód do chaty Łowcy Niedźwiedzi, aby zanieść wiadomość o jego losie jego synowi oraz jego przyjacielowi.

— To wspaniale, nigdy ci tego nie zapomnę! — zawołał Martin. — Czy mój ojciec o tym wie?

— Wohkadeh mu o tym powiedział i kazał sobie opisać drogę. Wohkadeh rozmawiał z Łowcą Niedźwiedzi w takiej tajemnicy, iż nikt z Oglalajów tego nie spostrzegł.

— Lecz domyśla się, jeśli do nich nie powrócisz!

— Nie. Będą myśleli, że Wohkadeha zabili Szoszonowie.

— Czy mój ojciec przekazał dla nas jakieś wskazówki?

— Nie. Wohkadeh miał wam powiedzieć, że został on pojmany wraz z towarzyszami. Teraz mój miody biały brat sam będzie wiedział, co czynić.

— Oczywiście, że wiem! Wyruszę, i to zaraz, aby uwolnić ojca. Chciał się powtórnie zerwać, lecz Jemmy chwycił go za ramię powstrzymując.

— Stop, my boy! Nie dowiedzieliśmy się jeszcze wszystkiego. Dajmy powiedzieć Wohkadehowi, w którym miejscu waszego ojca napadnięto.

Indianin informował:

— Woda, którą blade twarze nazywają rzeką Powder, powstaje z pięciorga ramion. Stało się to nad południowo-zachodnim dopływem.

— Rozumiem. Było to zatem na południowy zachód od Murphy. Okolica ta nie jest mi tak zupełnie nie znana. A w jakim kierunku podążyli potem Oglalajowie?

— Ku południowym krańcom gór, które biali nazywają Big Horn.

— A dalej?

— Minęli Wierzchołek Złego Ducha...

— Aha, Devils Head!

— ...i podążyli ku wodzie, która tam wytryska i łączy się z rzeką Big Horn. Tam słyszeliśmy o wrogich Szoszonach i Wohkadeh został wysłany jako zwiadowca. Wohkadeh nie wie zatem, dokąd podążyli Oglalajowie.

— Nie jest to wcale konieczne. Mamy przecież oczy i znajdziemy ich ślad. Kiedy zdarzyła się owa napaść?

— Upłynęły od tego momentu cztery dni.

— O jej! A kiedy ma się odbyć uroczystość ku czci zmarłych?

— Kiedy przypadnie pełnia miesiąca. To jest w dniu, w jakim ongiś zginęli ci trzej.

Jemmy liczył w myślach i zauważył:

— Jeżeli tak, to mamy jeszcze dosyć czasu. Upłynie jeszcze dwanaście dób do pełni. Ile ludzi liczą Oglalajowie?

— Kiedy ich opuszczałem, było ich pięć razy dziesięć i jeszcze

sześciu.

— A więc pięćdziesięciu sześciu wojowników. Ilu mają jeńców?

— Z Łowcą Niedźwiedzi jest ich sześciu.

— Jak na początek wiemy dostatecznie wiele i możemy się przygotować do drogi. Co zamierzasz czynić, Martinie?

Młody człowiek wstał znów ze swego siedzenia, podniósł prawicę niby do przysięgi i rzekł uroczyście:

— Przysięgam, że uratuję mego ojca albo pomszczę jego śmierć, nawet gdybym miał ścigać Siuksów i walczyć z nimi zupełnie samotnie. Raczej umrę, niż złamię moją przysięgę.

— O nie, nie będziesz osamotniony — powiedział mały Hobble Frank. — Pojadę z tobą i w żadnym wypadku cię nie opuszczę.

— I masser Bob także pójść — powiedział Murzyn — aby uwolnić starego massa Baumann i Siuksów-Oglala zatłuc. Wszyscy oni muszą iść do piekła! — zacisnął pięść i zazgrzytał zębami.

— Ja również jadę z wami! — powiedział Gruby Jemmy. —

Z radością odbiję jeńców czerwonoskórym. A ty, Davy?

— Nie zadawaj głupich pytań! — odpowiedział spokojnie Długi. — Uważasz, że zostanę z nimi i będę narządzał swoje obuwie albo mełł kawę, podczas gdy wy zafundujecie sobie tak wspaniałą przygodę?

— Dobrze, stary szopie! Niech ci będzie, możesz z nami jechać. A co uczyni nasz czerwonoskóry brat Wohkadeh?

Indianin odparł:

— Wohkadeh jest Mandaną i nigdy nie był Oglalą. Niech biali bracia dadzą mu tylko strzelbę, proch i ołów. Wohkadeh będzie wam towarzyszył i umrze z wami albo pokona wrogów!

— Zuch chłopak! — stwierdził mały Saksończyk. — Dostaniesz strzelbę i wszystko inne również, nawet świeżego konia, gdyż mamy ich cztery, zatem jednego w nadmiarze. Twój koń jest sforsowany i może biec luzem, aż wypocznie. Ale kiedy wyruszamy, chłopaki?

— Zaraz! — wyjaśnił Martin.

— W każdym razie nie wolno nam zmitrężyć czasu — zgodził się Gruby. — Byłoby jednak nierozważnie, byśmy śpiesząc się, coś przegapili. Pojedziemy przez okolice skąpe w wodę i zwierzynę, i musimy zaopatrzyć się w prowiant. Nie wiemy także, czy owych dziewięciu koniokradów, którym daliśmy dziś rano nauczkę, nie knuje czegoś przeciwko nam. Musimy się bezwzględnie przekonać, czy opuścili oni te strony albo czy zamierzają je opuścić. A co z waszym domem? Czy pozostawicie go bez opieki?

— Owszem — potwierdził Martin.

— Może się zatem łatwo zdarzyć, że po powrocie zastaniecie tylko zgliszcza albo że zostanie on splądrowany.

— Przed splądrowaniem zabezpieczymy się.

Młodzieniec wziął do ręki motykę i wzruszył ubitą glinę w obrębie czworokąta. Ukazały się w tym miejscu podnoszone drzwi, pod którymi znajdowała się obszerna piwniczka, w której można było przechować wszystko, co nie nadawało się do zabrania. A nawet gdyby ktoś podpalił chatę, należało oczekiwać, że glina uchroni ukryte przedmioty przed zniszczeniem.

Mężczyźni wzięli się teraz do roboty, aby całą zawartość izby, jeśli tylko nie była im niezbędna na drogę, przenieść do piwniczki. Uczyniono to również ze skórami niedźwiedzi. Pośród nich znajdowała się jedna, szczególnie duża i piękna. Kiedy Jemmy oglądał ją z podziwem, Martin wziął ją z jego ręki i wrzucił do lochu.

— Precz z nią! — zawołał. — Nie mogę na to futro patrzeć, gdyż przypomina mi ono najstraszniejsze chwile mego życia.

— Brzmi to tak, jakbyś miał za sobą bardzo długie życie albo bardzo wiele ciężkich przeżyć, mój chłopcze.

— Może rzeczywiście przeżyłem znacznie więcej niż niejeden stary traper.

— Oho! Tylko bez blagi!

Martin zwrócił niemal gniewne spojrzenie na Grubego.

— Czy uważacie może, że syn Łowcy Niedźwiedzi nia miał okazji do przygód? Mówię wam, że już jako sześcioletni chłopiec walczyłem z draniem, który żył w futrze przez was przed chwilą podziwianym.

— Sześcioletni chłopiec z takim grizzly? iem, że dzieci na Dzikim Zachodzie z innej są materii niż chłopcy w miastach ogrzewający swoje nóżki przy ojcowskich termoforach. Widziałem niejednego chłopaka, który mieszkając w Nowym Yorku byłby strzeleckim dyletantem, tutaj natomiast posługuje się strzelbą jak dorosły. Ale... hm! ak to było wtedy z tym niedźwiedzie ?

— Zdarzyło się to w górach Colorado. Miałem wtedy jeszcze matkę i do tego prześliczną, trzyletnią siostrzyczkę. Ojciec się oddalił, by upolować zwierzynę. Matka była na dworze przed chatą, rąbała drwa, gdyż była to zima i w górach było bardzo zimno. W naszej izbie zostałem zupełnie sam z małą Lucy. Siedziała ona pomiędzy drzwiami i stołem na podłodze, bawiąc się lalką którą jej wystrugałem z kawałka drewna, ja zaś stałem na stole i dużym nożem wycinałem litery M i L w grubej belce, która pod stromym dachem łączyła jedną ścianę blokhauzu z drugą. Były to początkowe litery imienia mojego i ukochanej Lucy. Takim to chłopięcym sposobem pragnąłem nas oboje uwiecznić. Zajęty swoją pracą słyszałem gwałtowne otwarcie drzwi z rygla. Przypuszczałem, że to matka weszła z takim hałasem mając na rękach drwa, i wcale się nie odwróciłem, tylko powiedziałem: „To dla Lucy i dla mnie, mamo. Potem znajdziesz się tutaj również ty i ojciec”.

...Zamiast odpowiedzi usłyszałem głuchy pomruk. Odwróciłem się. Wiedzcie, panowie, był wczesny świt, ale na zewnątrz bielał śnieg, a pod wielkim piecem płonął kloc drewna, którego płomień rozjaśniał izbę. To, co ujrzałem w tym świetle, było straszne. Tuż przy biednej, małej Lucy, która ze zgrozy nie mogła z siebie wydobyć głosu, stał ogromny szary niedźwiedź. Jego sierść skudłaczona była lodem, a oddech zionął parą. Oniemiała siostrzyczka podawała mu błagalnie drewnianą lalkę, jak gdyby chciała rzec: „Weź moją lalę, ale mnie oszczędź, kochany i rozzłoszczony niedźwiedziu”. Lecz grizzly nie znał litości. Silnym ciosem łapy powalił Lucy na ziemię i jednym zwarciem paszczy skruszył jej jasną główkę. Jeszcze dziś słyszę ten chrzęst i trzask... Heavens!... Nigdy tego nie zapomnę. Nigdy, przenigdy...

Martin przerwał na chwilę. W izbie panowała absolutna cisza. I ciągnął dalej:

— Również i ja nie mogłem się ruszyć ze zgrozy. Chciałem wołać o pomoc, ale nie wydobyłem z siebie głosu. Widziałem, jak szczątki siostrzyczki znikają w paszczy potwora, aż nic już nie pozostało, poza drewnianą lalką, która upadła na podłogę. Kurczowo zaciskałem w dłoni nóż. Niedźwiedź skierował się teraz ku mnie i oparł się przednimi łapami o stół. Czułem na twarzy jego wstrętny oddech. Odzyskałem wtedy władzę nad swoim ciałem. Wsadziłem nóż między zęby, objąłem belkę rękami i wspiąłem się na nią. Niedźwiedź chciał mnie dosięgnąć, ale przewrócił przy tym stół. Byłem uratowany.

Teraz wołałem oczywiście o pomoc, lecz daremnie. Matka się nie zjawiła, mimo że powinna była słyszeć mój głos, gdyż drzwi stały otworem i przedostawało się do wnętrza zimne powietrze. Grizzly prostował się w całej okazałości, by ściągnąć mnie z belki. Widzieliście jego futro, uwierzycie mi, że przednimi łapami zdołałby mnie sięgnąć. Lecz ja, mając nóż w dłoni uchwyciłem się lewą ręką, prawą zaś zadałem nożem cios w wyciągniętą po mnie łapę.

Nie będę opisywał owej walki, mojej rozpaczy i mojego strachu! Nie wiem, jak długo się broniłem. W takiej sytuacji kwadrans wydaje się wiecznością. Siły moje opadały, zaś obie przednie łapy niedźwiedzia były pokłute i pocięte, gdy mimo jego pomruku usłyszałem szczekanie naszego psa, którego zabrał ze sobą ojciec. Wydawał z siebie głos, którego nigdy potem u żadnego psa już nie słyszałem. Wpadł do środka rzucając się błyskawicznie na olbrzymiego drapieżnika. Był to szpetny kundel, niesłychanie silny i wierny. Złapał niedźwiedzia za gardło, chcąc je rozszarpać. Ale niedźwiedź uczynił to wcześniej z nim swymi potężnymi łapami. W kilka sekund pies padł martwy, rozerwany na strzępy, zaś grizzly znów się skierował ku mnie...

— A ojciec? — zapytał Dav y, który podobnie jak inni przysłuchiwał się w największym napięciu. — Pies nigdy nie odbiega od swego pana.

— Zapewne. Grizzly znów stanął na tylnych łapach, by ściągnąć mnie z belki, zwrócony plecami do drzwi, i wtedy w wejściu pojawił się ojciec, blady jak przysłowiowa śmierć. „Ojcze, pomocy!” zawołałem, wymierzając kolejny cios niedźwiedziowi.

...Ojciec nie odpowiedział. Również on miał gardło jak zasznurowane. Podniósł załadowany sztucer... teraz będzie strzelał! Lecz nie, opuścił go. Był tak zdenerwowany, że lufa w jego rękach drżała. Odrzucił broń, wyjął nóż zza pasa i od tyłu skoczył na zwierzę. Trzymając niedźwiedzia lewą ręką za futro, zaszedł go z przodu, wbił mu długą klingę aż po rękojeść w okolicę żeber i błyskawicznie uskoczył do tyłu, aby niedźwiedź nie pochwycił go w śmiertelnej walce. Ogromne zwierzę stanęło nieporuszone, zacharczało i stęknęło w nieopisany sposób, przednimi łapami łapiąc jeszcze powietrze, i padło martwe. Jak się później okazało, klinga przebiła mu właśnie serce.

— Bogu dzięki! — powiedział Jemmy, oddychając głęboko i głośno. — Pomoc nadeszła w ostatniej chwili. A twoja matka?

— Jej... och, jej już nie zobaczyłem. — Martin odwrócił się i otarł szybkim ruchem dłoni dwie łzy z oczu.

— Nie zobaczyłeś jej? Dlaczego?

— Kiedy ojciec drżąc ściągnął mnie z belki, ja zaś wciąż jeszcze byłem rozdygotany, zapytał o moją siostrzyczkę. Głośno szlochając opowiedziałem mu, co tutaj zaszło. Nigdy już nie widziałem takiej twarzy, jaką miał wtedy ojciec. Bladej jak popiół, skamieniałej. Wyrwał mu się z piersi krzyk, jeden jedyny, ale co to był za krzyk! Potem ucichł. Usiadł na ławie i ukrył twarz w dłoniach. Na moje przymilne słowa nie odpowiadał. Kiedy zapytałem go o matkę, potrząsnął głową, lecz gdy zamierzałem wyjść, aby jej poszukać, przytrzymał mnie za ramię tak silnie, że krzyknąłem z bólu: „Nie wychodź! nakazał mi. To nie dla ciebie!” ...Po czym siedział długo, aż się wypalił ogień. Wreszcie zostawił mnie w domu i zaczął się krzątać za naszą chatą. Usiłowałem w jednym miejscu wydłubać mech ze szczeliny w ścianie. Udało mi się. Kiedy tamtędy wyjrzałem, zobaczyłem, że kopie głęboki dół. Otóż zanim niedźwiedź wlazł do chaty, napadł na moją matkę i rozszarpał ją. Nie widziałem nawet, jak ojciec ją pochował, gdyż zauważył mnie przy podglądaniu i zatroszczył się o to, bym więcej już nie podchodził do ściany.

— Okropność, okropność! — wzdychał Jemmy, ocierając rękawem kożucha oczy.

— Oczywiście, że było to okropne! Ojciec chorował potem pewien czas, a nasz najbliższy sąsiad przysłał człowieka, który pielęgnował ojca i troszczył się o mnie. Jednak potem, kiedy mój ojciec wyzdrowiał, opuściliśmy tamtą okolicę i zostaliśmy łowcami niedźwiedzi. Gdy tylko ojciec usłyszy, że gdzieś pokazał się niedźwiedź, nie daruje mu dopóty, dopóki nie poczęstuje go kulą albo klingą. A ja, teraz mogę wam rzec, że i ja mam już swój udział w pomszczeniu mojej biednej małej siostry. Z początku serce chciało mi oczywiście wyskoczyć z piersi, kiedy szedłem na niedźwiedzia, lecz mam talizman, który mnie osłania, tak że zachowuję przytomność umysłu w obliczu każdego grizzly, tak jakbym miał zastrzelić po prostu szopa-pracza.

— Talizman? — zapytał Davy. — Pah! Czegoś podobnego nie ma. Nie wierz w taki nonsens, młody człowieku! Jest to grzech przeciwko pierwszemu przykazaniu!

— Co to to nie, gdyż mój talizman, jest innego rodzaju, aniżeli myślicie. Przypatrzcie mu się! Wisi on tam, pod Biblią.

Wskazał na ścianę, gdzie na małej półeczce leżała duża, stara Biblia. Pod nią na drewnianym haku wisiał kawałek drewna, na półtora palca długi i na palec gruby. Widać było wyraźnie, iż górna część miała stanowić głowę.

— Nie, nie jestem poganinem. To ta drewniana lalka, której wówczas wystrugałem mojej siostrzyczce do zabawy. Zachowałem ja. na pamiątkę owych okropnych chwil i zawieszam zawsze na szyi, kiedy towarzyszę ojcu w polowaniu na niedźwiedzie. Gdy zbliża się niebezpieczeństwo, wtedy chwytam lalkę... i niedźwiedź jest zgubiony. Możecie mi wierzyć!

Do głębi wzruszony Jemmy, położył mu dłoń na ramieniu i rzekł:

— Jesteś dzielnym chłopcem, Martin. Przyjmij moją przyjaźń, a nie zawiedziesz się! Twoje zaufanie będzie równoważne mojemu życiu. Dowiodę tego!

Koniec wersji demonstracyjnej.

4. OLD SHATTERHAND

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

5. WINNETOU

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

6. U SZOSZONÓW

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

7. SZARY NIEDŹWIEDŹ

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

8. PRZYGODA FRANKA I BOBA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

9. BEZIMIENNY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

10. SĘP SKALNY

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

11. W OPRESJI!

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

12. PRZY PASZCZY PIEKŁA

Siuksowie-Oglala byli przekonani, że w górnym biegu rzeki nie ma wrogów i że po dotarciu do grobu wodzów mogą się czuć bezpieczni — tutejsza okolica zapewniała im doskonale schronienie.

Zanim Old Shatterhand wyruszył znad jeziora Yellowstone, umówił się z Winnetou, że ten pojedzie wraz z pozostałymi przy nim wojownikami ku Paszczy Piekła i poczeka tam na przyjaciela. Wódz Apaczów postąpił zgodnie z ustaleniem.

Krótko po wyjeździe Old Shatterhanda opuścił obozowisko i ze swoimi Indianami jechał tak szybko, że już późnym popołudniem przybyli ku wschodniemu podnóżu gór Firehole. Wznosiła się tu równina, która ku górze stawała się coraz bardziej wąska i stroma. Utworzyły ją osady cieku wodnego, który brał swój początek na górze. Tam też znajdowali się jeźdźcy w dziewiczym lesie, którego jak się mogło zdawać, nie dotknęła dotąd ludzka stopa.

Apacz znał jednak doskonale drogę. Jechał tak pewnie, jak gdyby widział przed sobą wytyczoną ścieżkę, biegnącą pośród wysokich drzew, najpierw ostro pod górę, potem poziomo i wreszcie opadającą w dolinę po drugiej stronie górskiego grzbietu pomiędzy leżącymi wokół w nieładzie potężnymi odłamkami skalnymi.

Wtem rozległ się przed nimi łoskot, który spłoszył konie, straszny jak potężna eksplozja dynamitu, a po nim wystrzały niby z ciężkich dział fortecznych, następnie salwy niby ciągłego ognia karabinowego — wszystko rozpłynęło się w turkocie, dudnieniu, szumie i syku, jakby przed zaskoczonymi jeźdźcami pojawił się i ginął olbrzymi fajerwerk.

— Uff! - zawołał Dzielny Bawół. — Co to takiego?

— To Koso-tip-tupa, Paszcza Piekła — odparł Winnetou. — Mój brat zobaczy za chwilę, jak on pluje.

Podjechał tylko kilka kroków... Następnie zatrzymał się i odwrócił do czerwonoskórych wojowników:

— Niech moi bracia się zbliżą! W dole otworzyła się Paszcza Piekła.

Pokazywał na dół na otchłań, która się przed nimi otworzyła, i Indianie pośpieszyli ku niemu.

Gdy roztoczył się przed nimi widok skalnej ściany, opadającej pionowo z wysokości około stu metrów, z doliną rzeki zwanej Firehole, czyli Dziurą Ognia, przystanęli. Na wprost nich na przeciwległym brzegu strzelał z ziemi na piętnaście metrów w górę słup wody o średnicy około siedmiu metrów, tworząc u wierzchołka niemal kulistą głowicę, z której tryskały ku niebu liczne pojedyncze, grube jak ramię strumienie na wysokość ponad trzydziestu metrów z gorącą wodą, gdyż ów gigantyczny wir rozpryskujący się górą w kształcie parasola spowity był powłoką niemal przeźroczystej mgły.

Za tym cudownym dziełem natury ściana brzegu cofała się tworząc głęboko wycięty kocioł skalny, za którego tylnym zrębem lśniło zachodzące słońce. Słoneczne promienie padały na słup wody, który mienił się najwspanialszymi barwami. Gdyby przybysze spoglądali na owo zjawisko z innej strony, wówczas spostrzegliby wokół tysiące rozedrganych łuków tęczy.

— Uff, uff! — rozległo się z wszyskich ust, wódz Szoszonów zaś zwrócił się do Winnetou:

— Dlaczego mój brat nazywa to miejsce Koso-tip-tupa, Paszczą Piekła ? Czy nie powinien się on nazywać raczej Ustami Nieba ? Oihtka--petay nigdy jeszcze nie widział czegoś tak wspaniałego.

— Niech mój brat nie ulega złudzeniu. Zło często przybiera piękną postać. Człowiek mądry wypowiada opinię dopiero wówczas, kiedy odczeka zakończenia.

Wzrok zachwyconego Indianina spoczywał jeszcze z podziwem na pysznym widowisku, gdy nagle rozległ się podobny jak przedtem grzmot i obraz zmienił się w okamgnieniu. Słup wody opadł i przez kilka sekund słychać było głucho toczący się dźwięk, a z otworu ziemi zaczęły się wydobywać brązowożółte kłęby pary. Wybuchy następowały jeden po drugim coraz szybciej, aż zespoliły się w przeraźliwe syczenie. Pojedyncze kłęby pary związały się w słup czarnego dymu i teraz z wnętrza otworu tryskała ciemna, błotnista masa, która unosząc się niemal tak wysoko jak poprzednio spieniona woda, rozprzestrzeniała obrzydliwy fetor. Ponad płynne masy wzlatywały jeszcze wyżej jakieś odłamy i za każdym razem rozlegał się wyjący pomruk, jaki słyszy się w menażeriach z dzikimi zwierzętami, które zgłodniałe czekają na posiłek. Owe wybuchy następowały jeden za drugim, zaś w przerwach z otworu dochodziły odgłosy jęków i stękania, jak gdyby w głębi dołu pokutowały wyklęte dusze.

— Wa-poh, to straszne! — zawołał Dzielny Bawół.

— No i? — pytał Winnetou — czy mój brat także teraz chciałby nazwać ten otwór Ustami Nieba?

— O nie! Niechby stał się on grobem dla wszystkich wrogów Szoszonów! Czy jedziemy dalej?

— Nie, rozbijemy nasz obóz właśnie tam na dole przy Paszczy Piekła.

— Uff! Czy to konieczne? Ten smród jest okropny.

— Tak, ale piekło odezwało się dzisiaj po raz ostatni i nie będzie już drażniło nosów Szoszonów.

Droga Apacza i jego towarzyszy prowadziła teraz wzdłuż krawędzi skalnej do miejsca, w którym brzeg tworzyła bardziej krucha skamielina i ziemisty grunt. I tutaj działały ukryte siły. Przed wiekami istniał tu krater, który pochłonął całą nabrzeżną ścianę. Miękka ziemia osunęła się za nią i stworzyła hałdę, która usiana była stosunkowo gęsto na wpół zgniłymi pniami i pojedynczymi odłamkami skał.

Owo osuwisko było strome i wcale nie wyglądało bezpiecznie. Widniały na nim liczne obramowane siarkowym żółcieniem dziury, z których unosiły się opary jako widomy znak, że ziemia jest tu podminowana.

— Czy tędy chcemy przedostać się na dół? — zapytał Oihtka-petay Apacza.

— Tak. Nie ma innej drogi.

— A czy się nie zapadniemy?

— Gdybyśmy byli nieostrożni, mogłoby to łatwo nastąpić. Kiedy Winnetou był tutaj wraz z Old Shatterhandem, zbadał okolicę dokładnie. Istnieją tu miejsca, w których skorupa ziemska jest gruba na szerokość twojej ręki, lecz Winnetou pojedzie pierwszy. Jego koń jest mądry i nie stąpnie tam, gdzie czyha niebezpieczeństwo. Moi bracia mogą podążać za mną bezpiecznie.

Poprowadził swego konia poprzez krawędź osuwiska i nie zsiadając z niego, pozwolił mu zstępować w głębię. Indianie podążali za nim z ociąganiem. Gdy jednak zobaczyli, jak ostrożnie Ilczi bada kopytami grunt, zanim uczyni kolejny krok, zawierzyli spokojnie przewodnictwu Winnetou.

— Niech moi bracia jadą w dużych odstępach — nakazał im — aby ziemia dźwigała ciężar jednego jeźdźca. Gdyby pod którymś z koni ziemia zaczęła się zapadać, jeździec musi natychmiast poderwać zwierzę i uskoczyć do tylu.

Na szczęście uniknęli niebezpieczeństwa. Wprawdzie nierzadko trafiali na głucho dudniące miejsca, ale cały pochód dotarł szczęśliwie na dół do rzeki. Woda była tu ciepła, a jej powierzchnia niebieskozielona, połyskująca i oleista, podczas gdy nieco dalej w górze o jej brzeg uderzały fale czyste i klarowne. W tym miejscu konie weszły do wody i przepłynęły ją bez trudu. Winnetou obrał znów kierunek w dół, wprost na Paszczę Piekła.

Erupcja błotnego wulkanu skończyła się. Kiedy jeźdźcy przybyli na miejsce i zbliżyli się ostrożnie do krawędzi otworu, mogli spojrzeć w ciemną głębię wynoszącą około czterdziestu metrów, w której panował teraz absolutny spokój. Jedynie porozrzucane dookoła masy błota zdradzały, że jeszcze kilka minut temu czeluść wrzała i kipiała.

Winnetou wskazał kocioł skalny znajdujący się poza Paszczą Piekła i powiedział:

— Tam znajduje się grób wodzów Siuksów-Oglala, których zwyciężył Old Shatterhand! Niech moi bracia idą za mną!

Dno owego kotła tworzyło koło o średnicy około połowy angielskiej mili. Ściany jego były do tego stopnia strome, że niemożliwe byłoby wspiąć się po nich. Wiele otworów wypełnionych gorącym błotem albo parującą wodą czyniło dalsze posuwanie się bardzo niebezpiecznym, nie rosło tu nawet źdźbło trawy, najmizerniejsza roślinka.

Pośrodku doliny Indianie wznieśli wtedy kopiec z kamieni, odłamków siarki i błota, które tworzyło obecnie twardą, szorstką masę. Wysoki około pięciu, szeroki na cztery i długi na siedem metrów. Na wierzchołku zatknięto łuki i dzidy przybrane symbolami wojny i śmierci, z których pozostały jedynie żałosne strzępy.

— Tutaj — oznajmił Winnetou — spoczywa Zły Ogień, najsilniejszy wódz Oglalajów, i jeszcze dwóch innych, którzy zginęli od ciosów Old Shatterhanda. Każdy z nich siedzi teraz na koniu z karabinem na kolanach, z tarczą w lewej i tomahawkiem w prawej ręce. Tam na górze zatrzymał się konno Old Shatterhand; zanim zjechał w dół na śmiertelny bój, postrzelił każdego z nich. Nie chciał ich zabić, a ich kule nie dosięgały go, gdyż chronił go Wielki Duch bladych twarzy.

Mówiąc te słowa pokazał ręką w prawo, gdzie na wysokości około piętnastu metrów nad Paszczą Piekła wysunięty był skalny występ, na którym leżały głazy wielkości człowieka. Od tego występu skośnie w dół ciągnął się szereg o wiele mniejszych progów skalnych aż ku samej ziemi, po których z trudem można się było wspiąć. Jednak najśmielszy nawet jeździec z trudem pojmował, w jaki sposób Old Shatterhand wjechał tam na koniu.

Dzielny Bawół objechał powoli grób, a potem zapytał Winnetou:

— Kiedy mniej więcej Siuksowie-Oglaia znajdą się nad Firehole?

— Może nawet dziś wieczorem

— Zatem grobowiec swoich wodzów powinni znaleźć zniszczony. Ich prochy niechaj rozniosą wiatry, zaś kości wrzucimy do Paszczy Piekła, aby ich dusze biadały tam w dole z Koso-pa, którego przeklął Wielki Duch! Dobądźcie tomahawki i dokonajcie dzieła zniszczenia!

Zsiadł z konia i schwycił bitewny topór, aby rozpocząć dzieło.

— Stop! — zakazał Winnetou. — Zostawcie ten grób w spokoju! Old Shatterhand nie zdarł poległym skalpów i nawet własnoręcznie pomógł ich pogrzebać. Dzielny wojownik nie walczy z kośćmi zmarłych. Wielki Duch pragnie, aby umarli spoczywali w spokoju, Winnetou zaś będzie grób ten ochraniał! Howgh!

Zawrócił konia i pojechał, nie oglądając się, z powrotem ku Paszczy Piekła.

Żaden przyjaciel nie rozmawiał dotąd w taki sposób z Oihtką--petayem. Rozsierdziło go to, nie odważył się jednak postąpić wbrew woli Apacza. Mruknął pod nosem ,,uff” i podążył za nim. To samo uczynili w milczeniu jego ludzie. Zdecydowana postawa Winnetou zrobiła na nich wrażenie.

Zaczął zapadać zmierzch, kiedy Apacz zatrzymał się niedaleko Paszczy Piekła i zsiadł z konia. Ze skały wypływało zimne źródło, jego woda przecinała dolinę i wpadała do rzeki. Prócz źródła miejsce to nie miało nic, co sprzyjałoby rozbiciu obozu. Winnetou musiał się czymś kierować, wybierając je na nocleg. Uwiązał do palika konia, zwinął swój koc w poduszkę i ułożył się do snu w pobliżu skały. Szoszonowie siedzieli początkowo obok siebie cicho gaworząc, potem poszli za jego przykładem. Ich wódz, zapomniawszy o urazie, położył się obok Winnetou. Zrobiło się zupełnie ciemno. Upłynęło kilka godzin i zdawało się, że Apacz śpi, ale oto nagle wstał, ujął karabin i powiedział do Oihtki-petaya:

— Niech moi bracia nadal tu spokojnie leżą. Winnetou pójdzie na zwiady.

I zniknął w ciemnościach. Oni nie mieli jednak zamiaru spać, zanim Winnetou nie powróci z ryzykownego spaceru. Musieli wszakże długo czekać, gdyż zbliżała się już północ, kiedy wreszcie wrócił. Winnetou powiedział głośno i prosto, jak to miał w zwyczaju:

— Hong-peh-te-keh, Ciężki Mokasyn, obozuje ze swoimi ludźmi nad Diabelską Wodą. Ma on ze sobą Łowcę Niedźwiedzi wraz z pięcioma towarzyszami, uwięził również naszych pięciu braci, którzy nas tej nocy opuścili. Old Shatterhand na pewno znajduje , się w pobliżu. Niechaj moi bracia teraz śpią! Z nastaniem dnia Winnetou wraz z Oihtką-petayem jeszcze raz przedostaną się do Diabelskiej Wody. Howgh!

Ledwie zaczynało świtać, kiedy Winnetou zbudził wodza Szoszonów i powoli, ostrożnie i bezgłośnie poszli z biegiem rzeki. Odległość od Paszczy Piekła do Diabelskiej Wody wynosiła chyba milę. Niedaleko obozu wrogów rzeka tworzyła zakręt. Stojąc za skalnym narożnikiem obaj wodzowie mogli obserwować Siuksów. Przeciwnicy przyprowadzili właśnie konie, które napojono poniżej obozu, i zaczęli spożywać posiłek.

Winnetou skierował wzrok na prawy, wysoki brzeg rzeki, skąd winien przybyć Old Shatterhand, jeśli już się nawet tam nie znajdował.

— Uff! — powiedział cicho. — Old Shatterhand już tam jest.

— Gdzie? — spytał Oihtka-petay.

— Tam, na wzniesieniu.

— Przecież tam rośnie gęsty las i nic nie można zauważyć.

— Zgadza się, ale czy mój brat nie spostrzega wron, które unoszą się nad drzewami? Ktoś je spłoszył. Old Shatterhand przemierzając las zjedzie w dół poniżej obozu Siuksów, gdzie go oni nie dojrzą, i tam przeprawi się przez rzekę. Potem zaatakuje ich i popędzi wzdłuż wody w górę rzeki. W tym samym czasie my musimy warować przy Paszczy Piekła, aby nie mogli oni pójść dalej i by ich można było zapędzić w dolinę, w której stoi grób wodzów. Niech mój brat szybko podąża za mną, gdyż nie pozostało nam wiele czasu!

Obaj szybko zawrócili. Na ogól przypuszczenia Winnetou były słuszne, mimo że nie mógł on znać wszystkich szczegółów. Gdy tylko przybyli do swoich, Apacz zarządził co trzeba, wojownicy zaczęli przygotowywać się do boju.

Teraz doszedł do nich straszny łoskot z dołu.

— Diabelska Woda podnosi głos — oznajmił Winnetou. — W ślad za nią odezwie się także Paszcza Piekła. Cofnijcie się, aby was nie dosięgło.

Od poprzedniego razu wiedział, że oba kratery są ze sobą wzajemnie połączone, i dlatego odsunął się na odpowiednią odległość. Wkrótce zgiełk Wody Diabelskiej ucichł, i dlatego usłyszano okrzyk wojenny trzydziestu Szoszonów i Upsaroków, którzy w tym momencie uderzyli na Siuksów.

Zaczęło się dziać teraz to, co przewidział Winnetou: Paszcza Piekła zaczęła działać tak samo jak wczoraj na przedwieczerz. Pośród grzmotu i syku wyrósł słup wody, jego rozchodzące się górą strumienie spływały w szerokim promieniu. Dzięki temu Winnetou wraz ze swoimi ludźmi znaleźli się pod wspaniałą osłoną, gdyż szturmujący Siuksowie nie mogli dojrzeć stojących za potężną fontanną Szoszonów. Winnetou starał się zjechać jak najbardziej w bok, aby móc spoglądać w dół rzeki. Widział więc zbliżających się wrogów, pędzących w popłochu bezładną gromadą, ogarniętych grozą.

— Nadchodzą! — zawołał. — Na mój znak, wynurzymy się zza ziejącej paszczy i nie przepuścimy ich w górę pomiędzy kraterem a rzeką. Muszą oni skręcić w lewo, w dolinę, w której stoi grób, ale nie strzelajcie do nich. Wystarczy, że strach zapędzi ich do środka.

Pierwsi Siuksowie znajdowali się już w pobliżu. Faktycznie mieli zamiar przedostać się dalej w górę, lecz oto zza słupa wody wyłonił się Winnetou. Jego okrzyk — Jiiiii! — zabrzmiał przeraźliwie w rannym powietrzu, w czym zawtórowali mu Szoszonowie. Siuksowie spostrzegli, że zablokowano im drogę, i skręcili na ukos, szukając ratunku w skalnym kotle.

Za pierwszymi wrogami pokazała się ciasno zbita gromada jeźdźców. Stanowiło ją zbliżające się w pełnym galopie kłębowisko złożone z Siuksów i białych z wodzem Oglalajów, Łowcą Niedźwiedzi i Hobble Frankiem pośrodku.

Jeńcy przywiązani na koniach popędzili naprzeciw swoim wybawcom. Nagle rozległ się krzyk z ust Martina Baumanna i Wohkadeha oraz ich wybawcy Boba — spostrzegli oni, że wódz Siuksów porwał Baumanna. Frank odwrócił się słysząc ów krzyk. W mig zorientował się, w jakim niebezpieczeństwie znajduje się jego przyjaciel. Mimo więzów uciskiem łydek zawrócił momentalnie konia i zatrzymał się przed Murzynem.

— Przetnij mi więzy, Bob! Prędzej, prędzej! — wołał.

Bob posłuchał rozkazu. Frank zeskoczył z konia, wyjął jednemu z zastrzelonych przez Old Shatterhanda Siuksów tomahawk, wskoczył znów na konia i popędził za wodzem.

Murzyn nie miał konia, Martin i Wohkadeh nie mogli się włączyć do pomocy, bo mieli okaleczone pętami przeguby dłoni. Mogli tylko krzyczeć. Dzięki temu zwrócili uwagę Jemmiego, który spojrzał za siebie i zbulwersowany zawołał do Długiego:

— Wracaj, Davy! Siuks porwał Baumanna!

Również i przed nimi pojawił się Bob i rozciął im więzy. Jemmy wyrwał mu z ręki nóż i pogalopował za Saksończykiem, zaś Davy bez broni za nim.

Szoszonowie i Upsarokowie pędzili teraz za przyjaciółmi i wrogami, w tym samym zaś czasie przybył na ten brzeg Old Shatterhand prowadząc za sobą konia, którego pozostawił Bob. W całym tym zamieszaniu nikt na Boba nie zwrócił uwagi prócz myśliwego, który zważał na wszystko.

— Masz tutaj strzelbę i konia, Bob! - zawołał, rzucając mu uzdę i broń. — Uwolnij resztę jeńców, a potem jedźcie powoli za nami!

Odcinek brzegu rzeki pomiędzy Paszczą Piekła a Diabelską Wodą przedstawiał teraz coś więcej niż panoramę wojenną. Siuksowie, Upsarokowie, Szoszonowie i biali krzyczeli, ile tylko sił mieli w płucach. Z uciekających każdy zważał jedynie na siebie. Każdy myślał wyłącznie o własnym ratunku. Przyjaciele Łowcy Niedźwiedzi przemknęli obok wrogów, wyprzedzając ich bez walki, gdyż jedyną myślą, która ich teraz ożywiała, była chęć uwolnienia Baumanna.

Old Shatterhand stał wyprostowany w strzemionach, z przerzuconą przez plecy dubeltówką i ze sztucerem w dłoni. Znajdował się on na samym końcu tej czeredy, ale jego koń brzuchem niemal dotykał ziemi, i w ten sposób dopędził Upsaroków i piętnastu Szoszonów.

— Wolniej! — zawołał, w momencie, kiedy ich wyprzedzał. — Uważajcie tylko, aby popędzać Siuksów. Tam czeka na nich Win netou, który ich nie przepuści. Żaden nie może nam ujść, ale nic zabijajcie ich!

I w dalszym ciągu mijał przyjaciół i wrogów. Nogi Hatatitli pożerały drogę. Należało dogonić owo kłębowisko, zanim wydarzy się nieszczęście.

Koń małego Saksończyka nic należał do szlachetnych wierzchowców, lecz Frank warczał tak groźnie i okładał go do tego stopnia styliskiem tomahawka, że zwierzę pędziło, jakby miało skrzydła. Należało jednak przewidzieć, iż długo tego nie wytrzyma.

Frank dopędził jednak wodza Siuksów-Oglala. Zrównał się z nim i przygotowawszy tomahawk zawołał:

— Szonka, ta ha na, deh peh! Zbliż się, psie! A zrobię z tobą koniec!

— Czincza sicza lehgcza, tahanadahpi! — odpowiedział wódz z drwiącym uśmiechem. — Uderz, nędzny karle!

Obrócił się w kierunku Franka i odparował gołą ręką jego cios w taki sposób, że uderzył go w przedramię i wytrącił mu broń z ręki. Wyjął zza pasa nóż, chcąc go strącić z konia.

— Niech pan uważa, Frank! — wołał Jemmy, który popędzał za nimi konia, aby ich dogonić.

— Niech się pan nie obawia! — wołał Mały w odpowiedzi. — Żaden czerwonoskóry nie wykopie mnie tak łatwo z siodła. On nigdy już nie postrzeli w nogę żadnego dzielnego Niemca!

W tym samym momencie cofnął się o krok koniem, aby nie zostać trafionym, i śmiałym skokiem przeskoczył na konia Oglalaja, natychmiast ścisnął wodza, aby ten nie mógł ruszać rękami. Wódz wściekle ryczał i usiłował uwolnić ręce, co mu się jednak nie udawało, gdyż Frank trzymał go mocno, ile tylko miał sił.

— Świetnie! — wołał Jemmy. — Nie puszczaj go! Lecę na pomoc.

— Zatem niech się pan trochę pośpieszy! Niełatwo rozgnieść takiego drania!

Wszystko to działo się błyskawicznie, znacznie szybciej, niż się opowiada. Oglala trzymał w prawej ręce nóż, zaś w lewej wodze od konia Baumanna. Prężył się w siodle i miotał na prawo i lewo — daremnie. Mimo całego wysiłku nie mógł się uwolnić z uścisku Franka.

Baumann ciągle był związany i nie mógł nic zrobić, aby się uwolnić. Zachęcał Franka do wytrzymania. Mały odpowiadał, mimo że dyszał z wysiłku:

— Dobrze, dobrze! Cisnę go jak boa dusiciel i nie puszczę wcześniej, chyba że mi pękną płuca.

Oglala utracił teraz panowanie nad koniem, który natychmiast zwolnił. Dzięki temu Jemmy dogonił jeźdźca. Zbliżył się także Davy. Gruby przywarł koniem do konia Baumanna i przeciął więzy nożem Boba.

— Zwyciężyliśmy! — zawołał do niego po niemiecku. — Niech pan temu czerwonoskóremu wyrwie uzdę z ręki!

Baumann próbował to uczynić, ale nie miał sil. Jemmy chciał mu dać nóż, ale nie mógł tego zrobić, gdyż trzech uciekających przed nimi Siuksów spostrzegło, w jakim położeniu znalazł się ich wódz. Dwóch z nich zaatakowało z wściekłością Grubego, mina zaś trzeciego wskazywała na to, że rzuci się on na Franka, który nie miał wolnych rąk do obrony. Wtedy Davy zdzielił swego muła między uszy, tak że ruszył on gwałtownie do przodu i wkrótce znalazł się obok Indianina. Davy złapał go za kołnierz bluzy, ściągnął z konia i zrzucił na ziemię.

— Hurra! Hurra! — wołał Hobble Frank. — Pomoc nadeszła w ostatniej minucie! Ale niech pan zajmie się także wodzem, bo sam już mu nie dam rady!

— Robi się! — odparł Długi i wyciągnął ręce, aby wydostać go z siodła, ale w tym momencie rozległ się przed nimi straszliwy huk, tak że przestraszone konie cofając się powpadały na siebie. Davy z  trudem utrzymywał się w siodle. Jemmy, który musiał użyć wszystkich swoich sil, aby opędzić się przed czerwonoskórymi, został zrzucony z konia, to samo przytrafiło się Łowcy Niedźwiedzi.

Bezniaadna gromada jeźdźców znalazła się tuż obok Paszczy Piekła. Fontanna wody opadła, natomiast pośród przerażającego grzmotu uniósł się słup błota, przed którym pierzchały konie. Daleko wokół leciały ochłapy gorącej, brudnej masy.

Koń wodza przysiadł ze strachu na tylnych nogach, ale znów się szybko zerwał i popędził w lewo ku rzece, właśnie wtedy gdy Old Shatterhand osiągnął kotłującą się na ziemi gromadę.

Myśliwy zamierzał wprawdzie wesprzeć dzielnego Franka, ale musiał z tego zrezygnować widząc, że dwaj czerwonoskórzy rzucili się pieszo na Jemmiego chcąc go zabić. Długi Davy musiał się aż nadto borykać z przerażonym mułem, nie mogąc przez to ratować przyjaciela, i dlatego Old Shatterhand pośpieszył z pomocą Grubemu.

Zatrzymał swego konia, zsiadł i ogłuszył obu Oglalajów dwoma ciosami kolby.

Winnetou ciągle jeszcze tarasował odcinek pomiędzy Paszczą Piekła a rzeką. Miał on nie przepuścić Siuksów-Oglala i zapędzić ich w kocioł doliny z grobem wodzów. I to mu się udało. Kiedy czerwonoskórzy ujrzeli jego gromadę, skierowali się w dolinę. Wydarzenia następowały tak szybko, iż Apacz nie zdążył się w to wszystko włączyć. Natomiast teraz latające masy błota uniemożliwiły mu zupełnie posuwanie się do przodu. Istniał tylko jeden człowiek, którym Apacz mógł się zająć, a był nim Hobble Frank. Widział on, że Mały, ciągle jeszcze siedząc za Hong-peh-te-kehem, opasując go obiema rękami, jest przez przerażonego konia unoszony w stronę rzeki, i to tak szybko, że wydawało się wręcz niemożliwe pomóc mu, zanim nieszczęsny znajdzie się w rzece. Pomimo to Apacz popędził swego konia w tym kierunku, zaś kilkunastu Szoszonów podążyło za nim.

Wódz Siuksów zorientował się, że niebezpieczeństwo, jakie powodował uścisk małego Saksończyka, osiągnęło szczyt. Wściekłość i lęk zdwoiły jego siły. Zdołał uwolnić ręce z objęcia Franka i potężnym pchnięciem łokciami uwolnił się od Saksończyka.

— Giń! — ryknął zamierzając się nożem, aby pchnąwszy nim do tyłu wbić ostrze w ciało dzielnego Franka.

Frank jednak szybko zrobił unik i nóż chybił. Saksończyk był bez broni. Przypomniał sobie cios pięści Old Shatterhanda. Chwycił lewą ręką wroga za gardło i uderzył Oglalaja ściśniętą prawicą z taką siłą w skroń, że sam miał uczucie, jakby zgruchotał sobie pięść. Ciało uderzonego osunęło się ku przodowi.

Byli już przy rzece — koń wysokim i długim skokiem wpadł do niej i obaj jeźdźcy wylądowali przed końskim łbem w wodzie. Koń poczuł się wolny. Zrobił kilka ruchów, obrócił się powoli i wydostał na brzeg.

Teraz zjawił się Winnetou, który przyłożył strzelbę do ramienia, aby być gotowym do strzału, gdyby pomiędzy dwoma zrzuconymi doszło w wodzie do bójki. Z początku nic nie było widać. Tylko kapelusz Franka zbliżał się do brzegu. Jeden z Szoszonów wyciągnął go oszczepem. Potem nieco niżej, lecz stosunkowo daleko od brzegu pojawiła się głowa Indianina, której czub zdobiły pióra. W pewnej odległości od niego wypłynął również Frank. Rozejrzał się, spostrzegł głowę przeciwnika i zwinnymi ruchami popłynął ku niemu. Czerwonoskóry został tylko na wpół ogłuszony i zamierzał czmychnąć, lecz mały Saksończyk rzucił się ku niemu niby drapieżny szczupak, skoczył mu na grzbiet, złapał go lewą ręką za włosy, prawą natomiast tłukł go w skroń. Oglala znikł, a z nim i Frank. Nad nimi wytworzył się wir, powstawały pęcherzyki wody, pojawiła się ręka Siuksa, aby po chwili znów zniknąć. Przez moment można było widzieć obie nogi Franka i poły jego fraka. W każdym razie pod wodą rozgrywała się zażarta walka. Winnetou nie mógł wspomóc Franka strzałem, dlatego odrzucił w pośpiechu broń, aby wskoczyć do wody, ale w tym momencie wypłynął Hobble Frank, kaszląc i prychając rozglądał się na wszystkie strony i spytał po niemiecku:

— Jeszcze nie wypłynął?

Pytanie to skierowane było do Old Shatterhanda, Daviego i Jemmiego, którzy właśnie pojawili się na brzegu. Kiedy w kilka sekund potem pojawił się ponownie na powierzchni wody, trzymał pokonanego wroga lewą ręką za włosy i powoli płynął ku nim.

Powitano go triumfalnymi okrzykami, zaś on sam krzyczał głośniej od całej reszty:

— Bądźcie, panowie, cicho! Mój kapelusz gdzieś znikł. Czy spośród szanownych zebranych nikt go na wodzie nie widział?

— Niestety — padła odpowiedź.

— Okropność! Czy z powodu tego tu Oglali mam stracić mój kapelusz ze strusimi piórami? O, właśnie go widzę! Szoszon ma go na głowie. Zaraz mi go odda!

Pobiegł do Indianina po ozdobę swojej głowy. Teraz był gotów przyjmować od przyjaciół wyrazy hołdu i uznania.

— Kosztowało to trochę wysiłku — powiedział. — Ale nam nie sprawia to różnicy. Veni, vidi, vici, powiedział Hannibal do Wallensteina, i mnie przyszło to z taką samą łatwością.

— Tak powiedział Cezar — wtrącił się Jemmy — a o Wallensteinie w ogóle wtedy historia nic jeszcze nie wiedziała!

— Niech pan łaskawie milczy, panie Jakubie Pfefferkorn! Cóż bowiem historia wie o panu? Niech pan najpierw wskoczy z tylu na czerwonoskórego, potem niech pan wraz z nim wpadnie do wody i niech mu pan tam pod wodą przerwie na moment żywot! Nie będę miał potem nic przeciwko pańskim łacińsko-aptekarskim wygłupom. Nie wcześniej. Mnie zaś potomni postawią marmurową tablicę, aby duch mój w ciche noce cieszył się, że nie żył tak zupełnie daremnie, i nie darmo wskoczył do rzeki zwanej Dziurą Ognia. Pokój moim popiołom!

Nie byłoby nic dziwnego, gdyby odpowiedzią na to był dalszy śmiech, ale tak się nie stało. Zachwyt, w jaki sam wpadł, udzielił się wprawdzie i innym, ale ci pozostali poważni, zaś Winnetou podał mu dłoń i powiedział:

— Ni'nte nakate'nszo. Jesteś dzielnym człowiekiem!

Dał potem Old Shatterhandowi zrozumiały dla obu znak ręką, że pozostawia go tutaj samego, wsiadł na konia i przejeżdżając ze swoimi Szoszonami obok spokojnej teraz Paszczy Piekła, udał się do wlotu doliny, gdzie w głębi zgromadzili się zbiegli Siuksowie.

Na straży tego wlotu warował czarownik Upsaroków i Moh-aw, syn wodza Szoszonów, ze swymi wojownikami. Kiedy olbrzymi czarownik usłyszał, że Ciężki Mokasyn, jego śmiertelny wróg, leży pokonany nad rzeką, popędził tam co tchu. Przybywszy na miejsce, stwierdził, że Hong-peh-te-keh, który przy pomocy Old Shatterhanda odzyskał przytomność, leży starannie związany. Upsaroka zeskoczył z konia, wyjął zza pasa nóż i zawołał:

— To jest pies Siuksów-Oglala, który pozbawił mnie ucha. Żywcem pozbawię go za to skalpu!

Płomienne Serce chciał się na niego rzucić, aby zedrzeć mu z głowy skórę, lecz Old Shatterhand mu w tym przeszkodził i rzekł:

— Jeniec jest własnością naszego białego brata Hobble Franka. Nikomu innemu nie wolno się na niego targnąć.

Wywiązała się przy tym sprzeczka, którą Old Shatterhand w sposób opanowany i zwycięski zakończył. Upsaroka szemrając zrezygnował ze swego zamiaru.

Stary Baumann przygarnął Hobble Franka do piersi. Obaj płakali z radości.

— Z pewnością tobie, drogi przyjacielu, zawdzięczam w ogromnej mierze ratunek — powiedział Łowca Niedźwiedzi. — Ale w jaki sposób zebrałeś taką gromadę wybawców?

Frank zaprzeczył jakimkolwiek własnym zasługom i wskazał w dół rzeki:

— Zbliżają się ci, którym należą się większe dzięki aniżeli mnie. Do Baumanna zbliżało się jego pięciu towarzyszy, których wraz

z nim pojmali Siuksowie. Przed nimi jechał Martin, Wohkadeh i Bob. Więc pośpieszył im naprzeciw. Murzyn, kiedy tylko zobaczył swojego pana, zeskoczył z konia, podbiegł ku niemu i padając na kolana ujął jego dłonie wołając:

— O massa, kochany, dobry mój massa Baumann! Nareszcie masser Bob mieć swojego z całego serca kochanego massa Baumann! Masser Bob zaraz chętnie umrzeć z radości. Masser Bob śpiewać i skakać, i pęknąć z rozkoszy! O, masser Bob być wesoły, być szczęśliwy, być mu błogo!

Jego pan podniósł go z kolan i chciał go wziąć w ramiona. Bob jednak wzbraniał się i oznajmił:

— O massa nie obejmować masser Boba, gdyż Bob zabić złego śmierdziela i Bob pachnieć nieświeżo.

— Co mi tam śmierdziel! Wyprawiłeś się w drogę na mój ratunek, więc muszę cię uściskać! — i przycisnął wiernego Murzyna do piersi.

Również Martin zdążył przybyć nad rzekę i ojciec i syn padli sobie w ramiona.

— Moje dziecko! Mój syn! — wołał Baumann. — Znów jesteśmy razem i nic nas nie rozłączy. Ileż to musiałeś od wczoraj wycierpieć! Spójrz, jakie masz poprzecinane od więzów ręce!

— Twoje wyglądają jeszcze gorzej, o wiele gorzej! Ale to się zgoi, ojcze, szybko wrócisz do zdrowia i odzyskasz siły. Teraz musisz podziękować przede wszystkim tym, którzy narażali swoje życie, aby cię ratować. Z moim przyjacielem Wohkadehem, rozmawiałeś już wczoraj, z Jemmym i Davym, podobnie. Ale tutaj oto stoi Old Shatterhand! Przede wszystkim jemu i Winnetou zawdzięczamy powodzenie naszego przedsięwzięcia.

— Wiem to, mój synu, i smuci mnie, że mogę im tylko powiedzieć: dziękuję.

Wyciągnął obie ręce do Old Shatterhanda, przy czym ciągle jeszcze błyszczały mu łzy na spalonych od słońca i zapadniętych policzkach. Myśliwy uścisnął w milczeniu poranione od więzów ręce i rzekł serdecznie:

— Niech pan nie dziękuje ludziom, drogi przyjacielu, lecz niech pan dziękuje Bogu za to, że dał panu siły do przeżycia tych nieopisanych katuszy. Sami byliśmy jedynie jego narzędziem. Poślijmy modlitwę zawartą w naszej pięknej pieśni: „Do Boga, gdym w niedoli swej zawołał.”

Zdjął z głowy kapelusz i wypowiadał słowa powoli, głośno i z namaszczeniem, jak gdyby odmawiał pacierz. Pozostali również odkryli głowy.

Leżący na ziemi, związany wódz Siuksów patrzył zdziwiony na tę ceremonię. Podniesiono go teraz, aby zanieść go tam, dokąd się wszyscy udawali, czyli ku wlotowi doliny z grobami wodzów, gdzie na towarzyszy czekał Winnetou z Szoszonami i Upsarokami.

Old Shatterhand jechał przez chwilę z Apaczem, by zaobserwować wrogów i ich zachowanie. Widać było, że zamienili między sobą kilka słów. I zawrócili.

Oihtka-petay podszedł do nich i zapytał:

— Co moi bracia zamierzają teraz uczynić?

— Zdajemy sobie sprawę — odparł Old Shatterhand — że nasi czerwonoskórzy bracia mają takie samo prawo do decydowania jak my, dlatego zapalimy fajkę, by się naradzić. Przedtem chcę jednak mówić z wodzem Siuksów-Oglala, Hong-peh-te-kehem.

Zsiadł z konia. To samo uczynił Winnetou. Wokół jeńca utworzył się krąg. Old Shatterhand podszedł ku niemu i zaczął:

— Ciężki Mokasyn dostał się w ręce swoich wrogów, zgubieni są również jego ludzie, gdyż otaczamy ich nie tylko my, ale i skały. Nie zdołają oni uciec i zginą od naszych kul, jeżeli wódz Oglalajów nie uczyni nic, aby ich ratować.

Old Shatterhand nie kończył, chcąc się zorientować, czy Ciężki Mokasyn powie chociaż słowo. Ponieważ jednak miał on oczy zamknięte i milczał, Old Shatterhand mówił dalej:

— Niech mój czerwonoskóry brat odpowie mi, czy zrozumiał moje słowa!

Czerwonoskóry otworzył oczy rzucając na niego przepełnione nienawiścią spojrzenie i splunął. Była to jego odpowiedź.

— Czy wódz Oglalajów spluwając uważa, że ma przed sobą parszywe zwierzę?

— Wing-kan! Stara baba! —- zazgrzytał jeniec.

— Ciężki Mokasyn oślepł. Nie potrafi bowiem odróżnić silnego wojownika od zniedolężniałej ze starości kobiety.

— Szonka kokopawinge! Tysiące psów! — zasyczał Siuks.

Niektórzy Szoszonowie wydali z siebie gniewny pomruk. Old Shatterhand posłał im karcące spojrzenie i pochylił się, aby ku zdumieniu wszystkich, a szczególnie samego jeńca, uwolnić go z więzów.

— Niech wódz Oglalajów zrozumie — oznajmił — że nie mówi do niego ani stara kobieta, ani też pies, lecz mężczyzna.   Niech się podniesie z ziemi!

Indianin wstał. Mimo że przywykł do ukrywania mimiki twarzy, nie mógł zataić zakłopotania. W odpowiedzi na jego obraźliwe słowa zamiast oczekiwanego kopania i bicia uwolniono go z więzów!

— Odsuńcie się! — rozkazał Old Shatterhand stojącym wokół wojownikom.

Posłuchali go i w ten sposób Siuks mógł spojrzeć w nieckę doliny. Dojrzał tam swoich ludzi, którzy stali za grobem wodzów. Po poruszeniu, jakie tam panowało, można było poznać, że naradzają się oni gorączkowo. Oko mu zabłysło. Czy zdołałby do nich czmychnąć? W najlepszym przypadku znajdzie się wśród swoich, w najgorszym — zostanie zastrzelony, ale będzie to jednak zawsze lepsze niż śmierć w męczarniach, która według niego go czekała.

Old Shatterhand spostrzegł błysk w jego oczach i rzekł:

— Ciężki Mokasyn zamierza uciec, ale lepiej, by tego zaniechał! Jego przydomek oznacza, że zostawia on po sobie znaczny trop, natomiast nasze stopy mają lekkość lotu jaskółki, zaś nasze kule nigdy nie chybiają celu. Niech mi się Ciężki Mokasyn przyjrzy i powie, czy mnie zna!

— Hong-peh-te-keh nie będzie patrzał na kulawego wilka! — burknął czerwonoskóry.

— Czyżby Old Shatterhand był kulawym zwierzęciem? Czyż nie widzi, że obok stoi wódz Apaczów Winnetou, którego imię słynniejsze jest niż imię któregokolwiek z Siuksów-Oglala czy innych szczepów Siuksów?

— Uff! — wyniknęło się jeńcowi.

Nie spodziewał się, że będzie miał przed sobą tych dwóch mężczyzn. Gdy wzrok jego przemykał od jednego do drugiego, coś na kształt respektu pojawiło się na jego obliczu. Old Shatterhand ciągnął dalej:

— Znajduje się tutaj jeszcze kilku tak samo dzielnych wojowników, jak Oihtka-petay, przywódca Szoszonów, z Moh-awem, swoim synem, oraz słynny czarownik Upsaroków, Kanteh-pehta. Z tylu widzisz Davy-honskeha i Jemmy-petahczeha. Będziesz...

Przerwał, gdyż w tym momencie rozległ się w pobliżu nagły huk, konie stanęły dęba, przerazili się również zazwyczaj nieustraszeni wojownicy. W dolinie rozległ się przeciągły ryk niby odgłos rozlegającej się na mile ostrzegawczej syreny i ziemia pod stopami zaczęła się nagle poruszać. Z rozproszonych w niecce doliny błotnych otworów unosiły się opary, szarobłękitne, siarkowożółte, krwawoczerwone albo ciemne jak sadza. W ślad za nimi zaczęła się wylewać gęsta masa. Nikt nie zdołałby zliczyć miejsc erupcji. W powietrzu nastał mrok od piekielnych wyziewów i bezładnie rozrzucanych brył błota rozsiewających duszące wonie.

Na odległość dwudziestu, trzydziestu kroków nie było nic widać. Każdy musiał troszczyć się sam o siebie, aby nie zostać trafionym przez gorące błoto. Powstało nieopisane zamieszanie. Konie zerwały się i uciekały w popłochu. Ludzie krzycząc najeżdżali bezładnie na siebie. Z głębi doliny dochodził krzyk grozy przerażonych Siuksów-Oglala. Również i oni przestali panować nad swymi końmi, które popędziły w ucieczce ku wylotowi doliny. Wiele z nich wpadało w otwory i natychmiast zakrywało je błoto. Inne popędziły obok stojących przy wylocie doliny białych i czerwonoskórych albo torowały sobie drogę pomiędzy nimi i wzmagały jeszcze zamęt.

Old Shatterhand zachował początkowo zimną krew. Zaraz po pierwszym huku przytrzymał silnie wodza, aby przeszkodzić mu w ucieczce, ale wkrótce musiał go puścić, aby uskoczyć w bok przed grożącymi mu pociskami. Zderzył się przy tym z Grubym Jemmym, który spadł z konia i chcąc się chwycić Old Shatterhanda ściągnął go także na ziemię.

Ciężki Mokasyn, przerażony, wcale nie wyrywał się z ręki Old Shatterhanda. Kiedy jednak poczuł się wolny, pomyślał o ucieczce. Wydawszy przeraźliwy, triumfujący okrzyk, rzucił się w głąb doliny. Ale nie oddalił się zbytnio, bowiem wpadł na Boba. Murzyn błyskawicznie zamachnął się trafiając kolbą w głowę wodza, lecz siłą rozmachu sam upadł na ziemię. Kiedy chciał się podnieść, potrącił go jeden ze spłoszonych koni, znów upadł i wrzeszczał wniebogłosy:

— Wódz uciekać! Gonić go, gonić!

Ciężki Mokasyn zatoczył się na wpół ogłuszony ciosem Boba, lecz uciekał dalej, a w ślad za nim podążyli jego prześladowcy.

Martin, syn Łowcy Niedźwiedzi, usłyszał wołanie Murzyna. Widział, że wódz ucieka, i postanowił nie spuszczać go z oka. Czyż Martin mógł dopuścić, aby dręczyciel jego ojca miał umknąć? O nie! Lecz ręce zacnego chłopca były obtarte od więzów, poza tym nie miał on przy sobie żadnej broni. Pomimo to, zbierając wszystkie swoje siły, zdecydowanie gonił zbiega.

Hong-peh-te-keh nic tracił czasu, aby się za siebie odwracać. Myślał, że nikt go nie goni, i całą uwagę skupił na drodze, która miała go zaprowadzić do grobu wodzów, ale tam właśnie znajdowało się najwięcej błotnych kraterów. Skręcił więc w prawo, gdzie wzdłuż krańca doliny droga wydawała się łatwiejsza i bezpieczniejsza.

Jednak pomylił się. Również i tam było tak dużo otwartych, parujących i kłębiących się miejsc, że musiał zwolnić i kluczyć. Często unosił stopę do skoku, spostrzegał, że pozornie stały grunt to lepka, bezdennie głęboka masa, i uskakiwał w bok. Szczeliny rozwierały się przed nim tak nagle, że aby się uratować, musiał wykonywać olbrzymie skoki, na jakie stać tylko człowieka ogarniętego śmiertelną trwogą.

Zaczął także odczuwać skutki uderzenia kolbą. Głowa mu ciążyła, robiło mu się czerwono w oczach. Płuca odmawiały mu posłuszeństwa, nogi zaczynały się pod nim uginać. Pragnął przez moment odpocząć i spojrzał po raz pierwszy za siebie. Niby przez krwawą mgłę zobaczył teraz, że jeden z jego prześladowców jest tuż za nim. Nie widział jednak jego rysów, nie widział nawet że był to niemal chłopiec.

Ciężki Mokasyn przerażony uciekał dalej. Nie miał przy sobie broni, przypuszczał jednak, że przeciwnik jest uzbrojony, a dokąd miał uciekać? Przed sobą i za sobą oraz z lewej strony widział otwarte paszcze, które groziły mu pochłonięciem. Z prawej strony miał pionową ścianę skalną. Znajdował się niemal u kresu sił. Hong-peh-te-keh poczuł, że jest zgubiony.

Wtem spostrzegł tarasowaty uskok skalny i nad nim skośnie drugi, trzeci, czwarty i dalsze. Były to te same stopnie skalne, po których niegdyś wspinał się konno Old Shatterhand. Siuks dostrzegł jedyny dla siebie ratunek. Wytężał resztki sił i wspinał się kamień po kamieniu coraz wyżej.

Tak samo nagle, jak wcześniej rozpoczęły swoje działanie, tak obecnie ucichły od razu wszystkie błotne otwory. Powietrze stało się znów czyste. Wróciła widoczność.

W dolinie rozległ się głośny krzyk pochodzący z ust Murzyna Boba.

— Massa Martin! Mój dobry massa Martin! Wódz chcieć go zabić, masser Bob go ratować!

Bob pokazywał ręką na skalne stopnie i rzucił się ku nim biegiem. Martin dopędził wodza. Widać ich było, jak zmagają się na śmierć i życie. Siuks złapał Martina i próbował go zrzucić, ale był wyczerpany i niemal ogłuszony. Zręczny i odważny chłopiec zdołał mu się kilka razy wyrwać. Wykorzystując jedną z takich okazji Martin odsunął się jak najdalej, wziął rozbieg i z całej siły zaatakował wodza. Czerwono skóry stracił równowagę, kurczowo łapał rękami powietrze i z przeraźliwym rykiem runął ze skały wprost w jeden z otworów błotnych, który natychmiast wchłonął go w swoją straszną gardziel.

Obserwowali to wszyscy znajdujący się w niecce doliny. Z przodu rozległy się okrzyki entuzjazmu, z tyłu natomiast niósł się lament Siuksów-Oglala, którzy widzieli, jak wyrostek pokonał ich wodza. Murzyn wbiegał na górę krzycząc z entuzjazmu i zachwytu, aż porwał wreszcie zwycięzcę w ramiona.

— Wspaniały chłopak z tego Martina — powiedział Jemmy. — Drżałem o niego. A pan nie, Frank?

— Nie mniej niż pan! — odparł Saksończyk wycierając z oka łzę radości.

— Z samego przerażenia byłbym się chyba roztopił. Na szczęście wszystko skończyło się dobrze. Nasz zuch zwyciężył i z Oglalajami nie będzie już żadnego ambarasu. Zmusimy ich, aby ugięli karki w kulinarne jarzmo.

— Chciał pan powiedzieć w kaudyńskie, to znaczy...

— Niech pan łaskawie zamilknie! — przerwał mu Mały surowym tonem. — Nie będę się z panem sprzeczał w tak uroczystym momencie. Siuksowie się teraz poddadzą i zapanuje tutaj powszechny pokój wszystkich ludów, w którym także my obaj będziemy mieli swój udział. Proszę mi podać dłoń! Niech się obejmą miliony! Et in terra Knax!

Potrząsnął dłonią uśmiechniętego Grubego i pośpieszył, aby pogratulować Martinowi, który wraz z Bobem schodził ze skały.

Również i pozostali dołączyli do niego, aby wyrazić chłopcu najbardziej radosne uznanie. Potem Old Shatterhand zwrócił się do zebranych:

— Panowie, nie próbujcie teraz rozchodzić się po konie! One nam nie zginą. Siuksom również uciekły. Wrogowie muszą zrozumieć, że jedynym dla nich ratunkiem jest poddanie się. Doszło przecież wrażenie, jakie wywarły na nich podziemne moce oraz śmierć przywódcy. Zaczekajcie zatem tutaj! Udam się do nich wraz z Winnetou. W ciągu pół godziny rozstrzygnie się, czy trzeba będzie przelewać krew czy też nie.

I wraz z wodzem Apaczów udał się w kierunku grobowca wodzów, za którym znajdowali się Siuksowie. Był to odważny czyn, na który zdobyć mogli się jedynie dwaj ludzie, których sam dźwięk nazwiska napędzał wrogowi strachu.

Jemmy i Davy cicho z sobą rozmawiali. Postanowili oni uczynić coś najlepszego, co teraz w ogóle uczynić mogli, mianowicie wesprzeć pokojowe zamiary OldShatterhanda. Towarzyszący im Indianie wcale nie byli skłonni oszczędzić wroga. Łowca Niedźwiedzi Baumann i jego pięciu towarzyszy przeżyli tyle okropności, że cała szóstka również pałała chęcią zemsty.

Dlatego obaj przyjaciele zebrali wokół siebie obecnych i Jemmy przemówił do nich wygłaszając pogląd, że pobłażliwość i przebaczenie to najkorzystniejsze, co można uczynić dla obu obozów. Można było oczywiście założyć, że w przypadku walki Siuksowie zostaną zniszczeni, ale ilu ludzi przypłaci to życiem! Poza tym było pewne, że wszystkie szczepy Siuksów wykopią wojenne topory, aby się zemścić na sprawcach krwawej łaźni. Jemmy zakończył swoje wystąpienie takimi oto słowami:

— Szoszonowie i Upsarokowie są dzielnymi wojownikami i żadne inne plemię im nie dorównuje, lecz Siuksowie mają nad nimi zdecydowaną liczebną przewagę. Gdyby miało dojść do wojny, wiele ojców, matek, żon i dzieci Indian spod znaku Węża i Wrony będzie opłakiwać swoich synów, mężów i ojców. Pomyślcie, że sami znajdowaliście się w naszych rękach! Old Shatterhand i Winnetou wykradli Dzielnego Bawołu i jego syna, Moskita, wprost z obozu, zwyciężyli oni pod drzewem także Płomienne Serce i Stokrotnego Pioruna. Mogliśmy zniszczyć wszystkich wojowników, ale nie uczyniliśmy tego, gdyż Wielki Duch miłuje wszystkie swoje dzieci i pragnie, aby żyły one obok siebie zgodnie, po bratersku. Niech moi czerwonoskórzy bracia przekonają się, jak przyjemnie, gdy komuś się przebacza.

Mowa ta wywarła duże wrażenie na zebranych. Baumann byt gotów zrezygnować z zemsty. Jego towarzysze także. Indianie wprawdzie tylko milczeniem, ale przyznawali mówcy rację. Jedynie wódz Upsaroków był zawiedziony.

— Ciężki Mokasyn mnie zranił — powiedział. — Czy Siuksowie nie mają tego odpokutować?

— Ciężki Mokasyn zginął. Błoto pochłonęło jego samego i jego skalp. Kanteh-pehta został pomszczony.

— Lecz Oglalajowie ukradli nam nasze leki!

— Muszą wam je oddać. Ty jesteś silnym mężczyzną i wielu z nich zabijesz. Lecz potężny niedźwiedź jest dumny i potrafi wzgardzić małym, tchórzliwym szczurem.

Porównanie to odniosło zamierzony skutek. Olbrzymiemu czarownikowi schlebiało ono niezmiernie. Był przecież zwycięzcą i mógł teraz swoich wrogów zabić lub im przebaczyć. Zatem milczał.

Wkrótce wrócili Old Shatterhand i Winnetou ku radosnemu zdumieniu obecnych na czele Oglalajów, którzy jechali długim szeregiem, pojedynczo, rzucając broń na stos, i spokojnie wycofywali się. Bez słów wyrażali, że podjęcie przez nich nawet najdzielniejszej walki nie uratowałoby ich. Stali z pochylonymi głowami i posępnymi minami. Cios, jaki na nich spadł, był tak nagły i potężny, że czuli się jak ogłuszeni.

Jemmy opowiedział teraz Old Shatterhandowi o swoim wystąpieniu i jego skutkach. W podzięce myśliwy uścisnął mu dłoń. Szczerze go to uradowało, dlatego przemówił jeszcze do Oglalajów:

— Wojownicy Siuksów złożyli przed nami broń, gdyż przyrzekłem im, że darujemy im życie. Teraz blade twarze, Szoszonowie i Upsarokowie chcą im darować coś więcej oprócz życia. Ciężki Mokasyn nie żyje, nie żyją również obaj wojownicy, którzy nastawali na życie Wohkadeha oraz syna Łowcy Niedźwiedzi. To wystarczy. Niech wojownicy Siuksów zabiorą swoją broń! Pomożemy im także odszukać konie. Niech pokój zapanuje pomiędzy nami. Pragniemy przy grobie wodzów uczcić pamięć tych, którzy kilka miesięcy temu zginęli z mojej ręki. Niech zakopany zostanie topór wojenny, który dzielił od nas Oglalajów. Niech wrócą oni na swe tereny łowieckie, gdzie mogą opowiedzieć o dobrych ludziach, którzy zrezygnowali z zadawania wrogom śmierci, i o wielkim Manitu białych, który przykazuje, by jego dzieci żyły w pokoju. Skończyłem.

Siuksowie oniemieli ze zdziwienia z powodu szczęśliwej odmiany losu. Nie mogli po prostu w to uwierzyć, ale kiedy zwrócono im broń, rzucili się pełni wdzięczności ku sławnemu myśliwemu. Również czarownik Kanteh-pehta ucieszył się, kiedy dowiedział się, że zrabowane leki pozostały nie naruszone i Upsarokowie znów je otrzymają.

Konie nie oddaliły się zbytnio i łatwo dały się złapać. Przyniesiono także ciała zastrzelonych przez Old Shatterhanda Siuksów i pogrzebano ich w pobliżu wodzów. Dzień poświęcono uroczystościom grzebalnym, wreszcie wszyscy opuścili niezdrową dolinę, aby znaleźć się w lesie, w którym zamierzali odpocząć po trudach ostatniego okresu.

Kiedy wieczorem płonęły obozowe ogniska i przyjaciele pojednani z wrogami, siedząc obok siebie, opowiadali spokojnie o najświeższych przygodach, zwrócił się Frank do Jemmiego:

— Najlepsze w naszym dramacie jest zakończenie, a wiec przebaczenie i puszczenie w niepamięć! Nigdy w życiu nie hołdowałem zabijaniu, gdyż kierowałem się zawsze zasadą: Nie czyń drugiemu, co tobie niemiło! Zwyciężyliśmy, pokazując bogom, że jesteśmy bohaterami, pozostało nam uczynić teraz jeszcze tylko jedno. Ma pan ochotę?

— Na co?

— Kto się czubi, ten się lubi. Sprzeczaliśmy się ciągle jedynie dlatego, że tak naprawdę to przypadliśmy sobie do serca. Należałoby dlatego uzewnętrznić nasze uczucia i przejść na ty- Dawaj zatem łapę, stary! Zgoda?

— Zgoda! — powiedział Jemmy.

— Niechże cię uściskam, serdeńko, zbliż się! Nareszcie, nareszcie spełnia się treść wiersza O radości, iskro bogów:

Co dzieliły spory, waśnie, magia twoja łączy wciąż; Frank i Jemmy chcą w przyjaźni żyć jak jeden dzielny mąż!