Quille Penne

SALON I KULISY

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

I.

II.

III.

IV.

VI.

VII.

VIII.

IX.

X.

XI.

XII.

XIII.

XIV.

XV.

XVI.

XVII.

XVIII.

XIX.

XX.

XXI.

XXII.

XXIII.

XXIV.

XXV.

XXVI.

XXVII.

XXVIII.

XXX.

XXXIII

XXIV.

XXXV.

XXXVI.

XXXVII.

XXVIII

XXXIX.

XL.

XLI.

SALON I KULISY

Quille Penne.

Tłum. z ang. N. Krzyżanowska

I.

Cicha noc letnia zaległa przestworze. Jasne promienie księżyca żadną nie przyćmione chmurką, padały bogatemi snopami na ziemię, magicznym oświetlając ją blaskiem; ponury też zazwyczaj Lanchester, wyglądał w tej chwili jak gród zaczarowany, srebrnym spowity całunem. Smutne przy zwykłych warunkach miasteczko, rojące się ubogimi robotnikami, pełne turkotu fabrycznego i dymu, z wysokich ziejącego kominów, teraz zmieniło się do niepoznania. Łagodny, lecz wszechpotężny czar nocy, dotknął je uroczem swem berłem, ludzkie mrowisko rozpierzchło się dokoła, gwar ustał, a spokój i cisza, panujące wśród gmachów wyniosłych, uwieńczone zostały przejrzystą księżycowych blasków koroną.

Wysmukłe wieżyczki kościelne i konary drzew, zdobiących park wiejski, rysowały się wyraźnie na tle ciemnego niebios błękitu; ani jedna latarnia nie probowała współzawodniczyć z hojnie rzucanemi potokami światła; lampa tylko, błyskając gdzieniegdzie w oknie, zakłócała czerwonawym swym ogniem harmonią, roztaczaną przez królową nocy i towarzyszące jej gwiazdy.

Silniejszy jeszcze kontrast stanowiły żółte płomienie gazu, rozjaśniające wstęp do głównego teatru, z którego podwoi, płynęły liczne i gwarne zastępy publiczności. Rozbawiona gawędziła wesoło, opowiadając sobie wrażenia, wyniesione z widowiska; głuchy zaś turkot powozów, urywane słowa i śmiechy, zakłóciły przez chwilę głęboki spokój przyrody. Widzowie, znużeni gorącą atmosferą sali, całą piersią wciągali ożywcze powietrze, a śmiechy ich wesołe echem pełnem życia rozbrzmiewały dokoła.

U drzwi bocznych, prowadzących na scenę, gwar ten wzmagał się jeszcze, kilku bowiem młodych ludzi zebranych tutaj, toczyło swobodną rozmowę, przepowiadając sztuce i p. Morrisowi kolosalne tą razą powodzenie. Wtem głosy ich umilkły na chwilę, a oczy zwróciły się ku wysmukłej postaci młodego człowieka, który, stanąwszy na progu, pozdrowił zebranych krótkiem i ogólnem "dobranoc," poczem szybkim ruchem zniknął na zakręcie ulicy.

— To Robson, — objaśnił jeden z obecnych, goniąc oczyma za prędko oddalającą się sylwetką. — Dąży do mrs. Orde, która przysłała z prośbą, aby natychmiast po ukończeniu roli przybył do niej. Biedaczka, jest podobno konającą; lekarze nie pozostawiają żadnej co do uleczenia jej nadziei.

— Konająca? — zabrzmiał ze zdumieniem głos towarzysza, — mylisz się chyba; wszak wczoraj jeszcze widziałem ją na scenie.

— Tak, nadmierny jednak wysiłek i wzruszenie dobiły ją ostatecznie. Z chwilą spuszczenia kurtyny, żyła sercowa pękła, i nieszczęsna kobieta upadła bezprzytomnie, potokiem krwi zalana. Ostatnia to była jej rola, wierzaj memu doświadczeniu, — potwierdził pierwszy, smutnie spuszczając głowę.

Głęboka cisza zapanowała wśród gronka zebranych. Młodzi i lekkomyślni, nie mogli się jednak oprzeć pewnemu wrażeniu, na myśl, iż piękna artystka, wczoraj jeszcze tak burzliwe odbierająca hołdy, dziś, dotknięta skrzydłem anioła śmierci, ostatnie może wydawała tchnienie.

Człowiek ten miał racyą. Stella Orde nigdy już grą mistrzowską nie zelektryzuje słuchaczy. Jeden rzut oka przekonał o tem Marka Robsona, stojącego na progu śmiertelnej komnaty. Błagany o pośpiech bilecikiem, który mu podczas przedstawienia wręczono w teatrze, przybył natychmiast, stosując się do żądania chorej, jakkolwiek krótka znajomość ich niczem niezwykłej tej nie usprawiedliwiała prośby.

— Dobrze żeś pan przyszedł, — zauważyła właścicielka lokalu, wprowadzając go do pokoju. — Wyglądała cię z najżywszym niepokojem, a pewno dzisiejszej nie przeżyje nocy.

— Nie może być! Niema więc żadnej nadziei? — z bolesnem pytał zdumieniem, opierając się o ścianę, pod ciosem smutnej, a niespodziewanej wieści.

— Doktor utrzymuje, iż, wobec zupełnego wyczerpania sił, katastrofy tej oddawna oczekiwał. Proszę pana tędy, — uzupełniła, wskazując drogę.

I wzdłuż wązkich, dywanem wysłanych schodów, poprowadziła go do maleńkiego saloniku pierwszego piętra, oddzielonego portyerą tylko od sypialni chorej artystki.

— Racz pan zaczekać tu chwileczkę, — dodała, — zobaczę, czy przytomna.

Młody człowiek zatrzymał się nieruchomie w pośrodku pokoju, a podczas gdy śledził niespokojnie postać kobiety, niknącej za ciężkiemi fałdami draperyi, mały zegar, stojący nad kominkiem, wydzwonił zwolna jedenastą godzinę. Ostry dźwięk jego rozlegał się wyraźnie wśród ciszy ubogiego pokoju, noszącego na sobie cechę tanich mieszkań, w tak zwanych chambres garnies, pomimo iż artystyczna ręka Stelli Orde starała się, podczas krótkiego tu jej pobytu, nadać pospolitemu salonikowi charakter więcej wykwintny, roztoczyć w nim urok domowego ogniska. Wazony, napełnione fiołkami, wytworny koszyk do robót kobiecych, rozrzucone wreszcie tu i owdzie zabawki dziecinne, kilka obrazów i trochę ładnych drobiazgów, znamionowały smak wyrobiony kobiety, chociaż dogasający ogień i przyćmiona lampa smutny na te szczegóły odbłysk rzucały, atmosfera zaś przejęta była cieniem zgnębienia i rozpaczy, jakie wieją zwykle od miejsc, w których duch ludzki walczy, aby się oswobodzić z ziemskich okowów.

W minutę później właścicielka zakładu stanęła powtórnie na progu.

— Nie poznaje w tej chwili nikogo, — stłumionym objaśniła głosem. — Może zechcesz pan zaczekać, lub przyjść później nieco.

— Sądzę, iż lepiej, abym pozostał tutaj, — z lekkiem odparł wahaniem. — Kto wie, czy zdążyła-byś pani posiać po mnie.

— Masz racyą sir. Dozorczyni, strzegąca jej ciągle, zawiadomi cię w tej chwili, gdy tylko odzyska przytomność.

Czas nader wolno upływał w słabo oświetlonym pokoju. Ogień wygasł oddawna, pozostawiając zamiast wesołych płomieni, garść białego popiołu tylko; wśród głębokiej ciszy nocy, rozlegał się, ciężką portyerą stłumiony, gorączkowy, dyszący oddech umierającej; nad kominkiem zaś, zegar nieubłaganym tik-tak liczył minuty, oddzielające młode, w zaraniu stargane życie, od żałobnych wrót śmierci.

Dla Marka Robsona scena ta cała zdawała się jakimś niepochwytnym, złowieszczym snem tylko. Wielbiona ogólnie Stella Orde posiadała wśród starszych swych kolegów wiele przyjaciół i przyjaciółek, którzyby podążyli chętnie na wezwanie, aby osłodzie ostatnie godziny konającej. Nie bacząc na to jednak, pominęła ich wszystkich, a kierowana tajemną jakąś, nieznaną mu sprężyną, posłała po niego, człowieka obcego sobie zupełnie, chłopca, który pomimo wysmukłego wzrostu i lekkiego puszku na wardze, był poprostu młodzieniaszkiem, wstępującym zaledwo w szranki życiowe.

Nie, cała ta sprawa wydawała mu się tak niezwykłą, tak niewymownie dziwną, iż nie probował pojąć jej nawet.

Targany przeciwnemi wrażeniami, Marek Robson, podniósł się i zbliżył do okna, szukając ukojenia w cichym spokoju przyrody. Po drugiej stronie ulicy piętrzyła się, w srebrnym blasku skąpana, wieża gotycka jednego z licznych w mieście kościołów. Zegar umieszczony na niej, wskazywał północ blizko. Cisza, głęboka, niczem nieprzerywana cisza, panowała dokoła; z dala, samotna jakaś postać przesuwała się szybko wzdłuż ulicy, ostro zaś oświecone okno tworzyło blaskiem swym kontrast z bladym błękitem niebios, miryadami gwiazd usianym. Pogodny ten obraz działał dziwnie kojąco na wzburzone nerwy młodzieńca, i na oczy jego, znużone potokami teatralnego gazu, zmęczone morzem głów, zwróconych ku scenie, które przez tyle godzin miał dziś przed sobą.

Nagle, na tle tej ciszy głębokiej, rozległ się krzyk ostry, wyraźny, zabrzmiał głos, wymawiający z błaganiem imię, na którego dźwięk młody aktor drgnął, i odskoczywszy gwałtownie od okna, stanął drżący, ze źrenicami przestrachem rozszerzonemi. Zdumieniem czy grozą powodowany, nasłuchywał czas jakiś, wołanie jednak nie powtórzyło się więcej, i spokój zaległ znów komnatę.

Marek Robson wyprostował się, a odgarniając z czoła bujne, czarne włosy, wyszeptał:

— Musiało mi się przesłyszeć. Co za niedorzeczność! Zdawało mi się, iż wołała. Ba, przejścia ostatnich dni kilku wpłynęły widocznie rozstrajająco na mnie; przywidzenie i nic więcej! Bo też powietrze dziwnie tu jest nużące! — dodał po chwili. — Kto wie, czyby nie można uchylić trochę okna!

Poruszył się, lecz wtem nowy okrzyk przykuł go do miejsca. Tą razą przerażenie, odbite w młodzieńczych jego rysach, zdawało się być usprawiedliwione; głos chorej bowiem, cichy, ale przenikający, powtarzał z bolesnym uporem:

— Newellu, och, Newellu !

Chwilka wahania jeszcze, i Robson, jakby pod naciskiem wyższej nad jego wolę siły, szybko, na palcach zbliżył się do drzwi sypialni, i uniosłszy zasłonę, stanął na jej progu.

Siedząca u wezgłowia dozorczyni, podniosła dłoń lekko, na znak, aby chorej nie budził. Młody człowiek skinął twierdząco głową i oczy jego pobiegły ku małemu, skromnie zasłanemu łóżku.

Obraz, jaki tu one napotkały, miał się nazawsze wyryć w jego pamięci, tak dziwnie wstrząsające wrażenia wywierał mimowolnym swym kontrastem. Na śnieżnej poduszce spoczywały obok siebie dwie głowy, w głębokim śnie utulone; jakże różnym jednak sen ten być musiał! Podczas gdy ciemnemi loczkami otoczona twarzyczka dziecka, uniesiona rozkosznemi marzeniami, rozchylała w uśmiechu karminowe usteczka; blade, cierpieniem napiętnowane lica chorej kobiety, nosiły na sobie wyraz głębokiego bólu, złote zaś włosy jej, przylgnięte do spoconego czoła i wargi spieczone, a poruszane nerwowo, świadczyły o silnej gorączce, nurtującej wątłe ciało chorej.

— Wszak mówiła przed chwilą? — zapytał szeptem stłumionym.

— Przez sen tylko, — objaśniła dozorczyni z cicha. — Majaczy biedactwo z gorączki. Cicho! obudziliśmy ją widać. Długie rzęsy chorej podniosły się zwolna, i para jak niebo szafirowych, chorobliwym ogniem błyszczących źrenic, zatrzymała się na wysmukłej postaci Marka, rysującej się wyraźnie na tle odchylonej portyery. Z początku zdawało się, iż nie poznaje go, wyraz bowiem obawy w rozszerzonych jej odbił się oczach. Trwało to chwilkę jednak, poczem błysk przytomności rozjaśnił je napowrót.

— Mr. Robson, — wybiegło z cicha na jej usta. — A przyszedłeś pan nareszcie, nareszcie!

— Nie mogłem być tu wcześniej, — objaśnił łagodnie. — Przybiegłem natychmiast po ukończeniu mej roli. — Przykro mi, — dodał ze współczuciem, — iż widzę panią tak chorą. Mam nadzieję, że przynajmniej nie cierpisz bardzo?

— Cierpienia moje skończyły się już. — słabym mówiła głosem, — wraz z niemi i duch ulata. Czara życia spełnioną została, nie żałuję jej, bo dosyć już tej goryczy. W ostatnich czasach nie miałam siły dźwigać życia dłużej, a jednak, pomimo znużenia, trzeba było wciąż iść na przód. Czybyłeś pan zdumiony, — ciągnęła, zwracając ku niemu wielkie swe źrenice, iż ja, obca ci zupełnie, śmiałam w ostatniej chwili życia odwołać się do twojej łaski i pomocy? O, tak, nie przecz pan, widzę, że cię to gniewa, a jednak jestem pewna, iż nie odmówisz prośbie umierającej kobiety.

— Uczynię wszystko, co będzie w mej mocy, wszystko, — zapewnił poważnie, pochylając się ku niej.

— Dziękuję, — odparła z lekkim uśmiechem ukojenia. — Jesteś pan bardzo dobry, a przytem Stella cię lubi, instynkt zaś dziecka nie zawodzi nigdy. — I rozrzewnione wejrzenie jej spoczęło przez sekundę na ślicznej główce dziewczynki, poczem odwróciło się szybko, jakby z obawy przed wzruszeniem, które jej głos tamowało; drżąca tylko biała ręka, o delikatnych, przezroczystych prawie paluszkach, pobiegła ku ciemnym, krótko obciętym puklom córki i pieszczotliwie spoczęła na nich.

— Proszę cię, pozostaw nas samych, — zwróciła się równocześnie do dozorczyni, która, spojrzawszy z wyraźną przestrogą na młodego człowieka, stojącego bezradnie u wezgłowia, zwolna pokój opuściła.

— Przysuń się pan bliżej, usiądź tutaj, — ciągnęła chora pośpiesznie.

Marek Robson, przystawiwszy krzesło do łóżka, spełnił w milczeniu jej rozkaz; wysiłek, brzmiący w osłabłym głosie kobiety, wymagał zresztą, aby, oszczędzając jej trudu, starał się chwytać każde na spieczonych ustach zawisłe słowo.

Wielkie, głęboko osadzone źrenice Stelli Orde, zatrzymały się na nim badawczo.

— Czy dobrze uczynię, zawierzając panu ? — pytała. — Czy potrafisz dotrzymać przyrzeczenia, czy zechcesz być wiernym danej obietnicy? Raz już zaufałam rysom podobnym do twoich i zdradziły mię haniebnie, a jednak — a jednak — podobieństwo to właśnie popchnęło mię do zawezwania twojej pomocy.

Lekki rumieniec pokrył męzkie oblicze Robsona.

— Możesz mi pani zaufać, ręczę, że nie zawiedziesz się na przeczuciu, jakie wyborem twym kierowało, — zapewnił poważnie.

— I on tak mówił, — zauważyła z goryczą, a szkarłatne rumieńce, wypieczone na jej policzkach, ustąpiły miejsca trupiej bladości. — I on tak mówił, — drżącemi powtórzyła usty.

Zapanowała cisza głęboka. Ciemne, gorączką błyszczące oczy mrs. Orde zawisły na nim z taką mocą, jak gdyby chciała czytać w duszy młodego człowieka, najgłębsze jej przenikając tajniki. Zdawało się, iż cała siła duchowa, cała potęga umysłu jej, zjednoczyła się w tem jednem badawczem wejrzeniu.

— Muszę zwierzyć się panu, — wyrzekła w końcu z lekkiem westchnieniem. — Czuję, że umieram, a nie mam nikogo, nikogo na kuli ziemskiej! Nie mogę więc położyć się do grobu, pozostawiając ją same jednę wśród zmiennego i okrutnego nieraz świata. Panie Robson, wszak weźmiesz moję maleńką? — ciągnęła błagalnie, — wszak zaopiekujesz się nią, uwalniając mnie od tej ciężkiej troski przedśmiertnej? Spróbuj, zapytaj, może rodzina mego rnęża, przez pamięć na niego, zechce dopomódz sierocie, chociaż....

Głosu jej zabrakło, głowa zaś niepodtrzymywana sztucznym woli wysiłkiem, opadła bezwładnie na poduszki, oczy tylko, wewnętrznym jakimś gorejące ogniem, nie opuszczały ani na chwilę rysów młodego człowieka. Przerażony przywołał dozorczynią, która, uniósłszy w ramionach wątłą postać chorej, do ust jej zbielałych, szybko wzmacniający przysunęła napój.

W chwilę później Stella Orde odzyskała już mowę, Markowi jednak, patrzącemu na nią z najwyższym niepokojem, zdawało się, iż działała tu prędzej siła moralna, niż ożywcze lekarstwo, którego kilka kropel wsunięto jej między wargi.

— Czuję, iż niewiele pozostaje mi chwil do życia, — mówiła zaledwo dosłyszalnym głosem, — nie mogę więc wahać się dłużej. Panie Robson, muszę ci wyznać najwpierw, iż pod przybranem znasz mnie tylko mianem. Niejestem Stella Orde, mąż mój porzucił mię na miesiąc przed urodzeniem naszego dziecięcia, był okrutnym i wiarołomnym. Zaufałam mu.... Bóg mi świadkiem, iż nie kochałam, a ubóstwiałam tego człowieka, on zaś wzamian najczarniejszą odpłacił mi zdradą!... Opuścił mię, zostawił na pastwę losu, a przecież byłam prawowitą jego małżonką!

Porwana własnemi słowami, uniosła się lekko i, kładąc rękę na piersiach, ciągnęła gorączkowo:

— Mam na to dowody, tutaj, na sercu je noszę, bo nie chcę, aby plama kiedykolwiek na mojem spoczęła imieniu. Byłam tylko ubogą aktorką, on zaś synem i spadkobiercą możnego lorda, niemniej przysiągł mi wierność przed ołtarzem, poślubił uroczyście wobec Boga i ludzi. Ztąd też przy akcie urodzenia mego dziecka podyktowałam jego i moje nazwisko; po raz to pierwszy i ostatni wymówiłam je wtedy, odkąd mnie porzucił.... Nasze dziecie.... Nasze biedne dziecie!....

Głos urwał się powtórnie, postać sił pozbawiona usunęła się na wezgłowie, ręce nawet opadły bezwładnie. Oczy tylko, wielkie błękitne oczy, wyrażające całe morze bólu i błagania, zwracały się kolejno ku rysom dozorczyni i szlachetnemu obliczu młodego chłopca, jakby wzywając litości ich i pomocy.

— Czy życzysz pani sobie, abym się zaopiekował twoją córką, lub każesz odnieść się o przyszłość jej do rodziny męża? — pytał Robson z łagodnem współczuciem. — Pamiętaj, iż wolę twą święcie spełnić przyrzekany — drżącym uzupełnił głosem.

— Napisz pan do nich, — wyszeptała z trudnością. — Są bardzo bogaci, a ja byłam jego żoną. Akt naszego ślubu znajdziesz pan tutaj. Gdy mnie opuścił, pracowałam ciężko na utrzymanie własne i dziecka; mozolne te zabiegi mniej mi dawały uczuć ciężar moralnego nieszczęścia. Nie stworzona na żonę takiego pana, znudziłam go prędko, uciekł też.... a ja, ja przebaczyłam mu, nawet tę zniewagę.

Siły znów wypowiedziały jej posłuszeństwo, słowa zaś na spieczonych zamarły ustach. Dozorczyni przysunęła ponownie lekarstwo, odgarniając złote sploty z czoła, na którem pot śmiertelny grubemi występował kroplami.

— Przebaczyłam, — wyszeptała z jakimś niepochwytnym, rozmarzonym wyrazem. — Kochałam go tak, że i oni przebaczyć mi winni, przez wzgląd na miłość tę, przez pamięć na niego, niech mi darują i nie odpychają mego dziecięcia, mojej maleńkiej, opuszczonej sierotki.

Wzrok jej rozrzewniony pobiegł znów ku dziewczynce, śpiącej wciąż snem niewinnych, rysy zaś zaczęły przybierać napowrót wyraz obłędu. Otrząsając się z tej nieprzytomności, rękę powtórnie na piersiach położyła.

— Dowody, wszystkie dowody mam tu, — zapewniała, patrząc z ostatnim błyskiem przytomności w twarz Marka. — Zabierzesz je do siebie, zabierzesz, ale nie teraz, gdy umrę, schowasz i będziesz dobrym dla Stelli?

— Kona, kona, — wyszeptała dozorczyni, rzucając przerażone ku towarzyszom wejrzenie; — równocześnie jednak oczy jej, zatrzymawszy się na młodym człowieku, nie były wstanie oderwać się od zmiany, jaka zaszła w jego obliczu. Nie były to te same piękne, młodzieńczą swobodą nacechowane rysy, z jakiemi wytworny aktor wszedł tutaj. Zmienione, kredową pokryte bladością, wyrażały one w tej chwili tę same grozę i przerażenie, jaka się niedawno wybiła na nich, w przyległym jeszcze pokoju.

Przez umysł garde malade przebiegło w tej chwili pytanie, iż artysta nie myślą śmierci jedynie musiał się tak przejmować, kto wie, może on kochał głęboko tę młodą, 'umierającą kobietę!

A nawet teraz, z kroplami śmiertelnego potu na czole, z rozchylonemi, gorączką spieczonemi ustami, była dziwnie piękną i uroczą. Wprawdzie delikatna, wątła jej uroda, nie czyniła wrażenia posągowych kształtów, rysy jednak klasyczne, w cierpieniu nawet nie traciły wyrazu i doskonale regularnych linii. Choćby się w niej kochał, uważała-bym to za rzecz naturalną, — myślała, unosząc troskliwie wątłą postać Stelli Orde i opierając złotowłosą główkę o swe piersi.

Nieświadomy fałszywych jej domysłów, młody człowiek stał tymczasem oparty całym ciężarem o poręcz mahoniowego łóżka, a w oczach jego utkwionych w chorej, wzmagał się coraz silniej wyraz grozy i przerażenia. Zdawało się, iż straszne jakieś widmo, sercem mu szarpało.

Jedna dziewczynka tylko, niepomna moralnych katuszy, ani agonii konania, marzyła słodko, a zaróżowione policzki jej zdradzały spokój i sny rozkoszne.

Wtem cisza nocy przerwaną została; zegar wieżowy na poblizkim kościele wydzwonił uroczyście północ, a każde uderzenie jego, rozlegało się wobec martwego spokoju, jak dzwon pogrzebowy, budząc echo wśród pustych ulic miasteczka.

Stella Orde podniosła nagle powieki,

— Nikt o tem nie wiedział, — wyszeptała. — Kazał mi przyrzec, że nie powiem ani słowa, i umiałam dotrzymać danej obietnicy. Dziś jednak, dziś gdy umarł, cóż szkodzić mu może, choćby się świat cały dowiedział o naszem małżeństwie. Troska o przyszłość Stelli, każe mi wyjawić tajemnicę.... Może jej nie odtrącą, może przyjmą za swoję. Wszak byłam jego żoną, żoną Newell'a Hatton!

Wyraz grozy błysnął w rozszerzonych jej źrenicach; zdawało się, iż brzmienie słów własnych przeraża ją, że boi się, aby ich kto nie posłyszał; równocześnie długie rzęsy przysłoniły źrenicę, głowa w tył opadła. Chwilę jeszcze, a dreszcz śmiertelny wstrząsnął wątłą postacią chorej, i ostatni oddech westchnieniem wybiegł na usta. Śmierć ulitowawszy się nad cierpieniem nieszczęsnej, przecięła nić żywota, w którym młoda artystka najdroższe swe uczucia przeboleć musiała.

Dozorczyni złożyła zmarłą z czcią na poduszkach, a chcąc ręce jej skrzyżować na stygnącej piersi, spostrzegła papier zaciśnięty w palcach nieszczęsnej.

— Jestto pewno dokument, który chciała panu powierzyć, — wyszeptała i wyjąwszy go z dłoni trupa, podała młodemu człowiekowi.

Marek Robson drżącą odebrał go ręką i, pochyliwszy nabożnie głowę przed umarłą, w milczeniu pokój opuścił.

Znalazłszy się na ulicy, szedł szybko przez minut parę, nie wiedząc gdzie i w którą udaje się stronę, aż wreszcie przystanąwszy, dłoń ruchem pełnym odurzenia, do czoła podniósł. Zdawało się, iż napróżno usiłuje zebrać myśli i oprzytomnieć.

Noc zalana powodzią, srebrnych promieni księżyca, była tak jasną prawie, jak dzień. Pomimo tego młodzieniec przysunął się żywo do latami, i tu dopiero otworzył powierzony mu arkusz papieru.

Był to akt ślubu, zawartego w Notley, wiosce hrabstwa Kent między Wielmożnym Newell'em Hatton, młodszym synem czwartego hrabiego na Elsdale'n, a Stellą, córką Edwarda Crosby, znaną pod przydomkiem Stelli Orde.

Wszystka krew spłynęła do serca Marka, rysy zaś jego pozostały tak blade, iż śmiertelna barwa ich, nie różniła się w tej chwili niczem od trupa, opuszczonego przed chwilą, od oblicza aktorki, która wobec zapuszczającej się nazawsze kortyny, ostatnią już w życiu odegrała rolę.

II.

"Zarządzający biurem notaryalnem pod firmą Francis i Turnbull w Londynie na Lincoln's Inn, ma zaszczyt upraszać pana Marka Robson, artystę dramatycznego, który w r. 1867, przeprowadzał z nim ważną korespondencya, aby raczył zgłosić się natychmiast do tegoż biura, w interesie niecierpiącym zwłoki, a dotyczącym tej samej osoby i sprawy, o jaką mu ówcześnie chodziło. "

— Robson, Robson, gdzieżeś się schował? Patrzno, wszak w rubryce zaginionych Times'a, ktoś cię aż za pomocą ogłoszeń odnaleźć usiłuje! Pewno spadła na ciebie sukcesya, lub jaka modna dama zakochała się w tobie na niewidzianego. Hm, — mruknął sotto-voce, — najprędzej potrzebny komuś na świadka do procesu. Robson! Gdzieżeś wlazł do licha? Cóż, wymarliście tam wszyscy!

I młody dwudziestokilkoletni człowiek, z ogolonym zarostem, i przymrużonemi oczyma, które krótki wzrok zdradzały widocznie, zerwał się z krzesła, a trzymając Times'a ostentacyjnie nad głową, zaczął zaglądać między brudne, pyłem pokryte kulisy teatru w Southborough.

— Nie krzycz pan, — strofowało bladolice młodziutkie dziewczę, odrywając się od sumiennie studyowanej roli, — pana Robson niema tutaj. Ale co się tam stało, iż pozwalasz pan sobie w równie niemiłosierny sposób hałasować?

— Jakto, to ja hałasowałem ? Sądziłem, że mysz pod miotłą ciszej by się zachowywać nie mogła. Jeżeli pani przeszkodziłem mimowoli, przepraszam najmocniej, usprawiedliwiał się z wyrazem komicznej pokory. — Jestem wszakże pewny miss Clifford, iż przebaczysz mi chętnie, gdy się tylko dowiesz, o co chodzi. Patrz, roli się przecież uczyć nie będę, bo to nie ciekawe zajęcie. Chwytam więc z nudów za stary Times, leżący w kącie, oko moje pada na drugą jego kolumnę, i spostrzegam w tej chwili, iż poczciwy jakiś jegomość wzywa już od dziesięciu dni Robsona, a ten nie wie nic o tem pewno.

— Co, wzywa Robsona? — podchwyciła młoda aktorka z błyskiem ciekawości w oczach. — Niemoże być? Pokaż pan, pokaż, niech i ja zobaczę.

— I owszem, — zawołał, podając jej dziennik z dworskim ukłonem. — Przychodzi mi tylko żałować, że jaki prawnik i mnie nie poszukuje za pomocą ogłoszeń, może wtedy nic nieznacząca moja osoba, zdołałaby także wzbudzić zajęcie w oczach pani.

Młody adonis westchnął sentymentalnie. Artystka rozśmiała się tylko.

— No, sprawa nie jest znów tak ciekawą, — rzuciła po chwili, przebiegając oczyma wskazany ustęp gazety. Interes nie dotyczy Robsona, a jakiejś trzeciej, nieznanej osoby.

— Pozornie takby się zdawało. Ponieważ jednak nie ma nikogo z krewnych, ani brata, ani siostry, ani rodziców, osoba przeto "o którą mu ówcześnie chodziło, " musi jego samego przedstawiać...

— Hm, może szło właśnie o jakiego przyjaciela, — zauważyła miss Clifford z wahaniem, czytając powtórne ogłoszenie.

— Może nawet o przyjaciółkę, — podsunął złośliwie, — tylko w takim razie nie pojmuję dlaczego ów on, czy ona, nie załatwia osobiście swych interesów. Przyznaję też, iż jakkolwiek nie chciałbym rozbudzać bardziej żywego zajęcia, jakie panie okazujecie pierwszemu naszemu tragikowi, niemniej osobę jego otacza według mnie dziwna tajemnica.

— Niedorzeczność, — przerwało dziewcze i, wzruszywszy wzgardliwie ramionami, oddało mu napowrót gazetę.

Bujna wyobraźnia zadaleko cię unosi, panie Vincent. Robson sam mi wspominał, iż od dziesięciu lat już, pracuje na scenie.

— Temu nie myślałem przeczyć, — zaśmiał się młody aktor. — Sama gra jego artystyczna zdradza długoletnią rutynę; nie przeszkadza mu to jednak trzymać się zdala od nas i chorować trochę na panka. Ale otóż i Morris, ten będzie nas najlepiej umiał o pochodzeniu Robsona objaśnić.

— Kto tu mówi o Robsonie? — zapytał nadchodzący równocześnie, siwowłosy, o sympatycznych rysach staruszek, spełniający funkcyę głównego reżysera trupy. — Jak widzę, niema go jeszcze, wszyscy się dziś spóźniają, oprócz państwa obojga.

— A ja tymczasem znalazłem w Times'ie ogłoszenie, które chyba jego dotyczy, — zauważył młody Vincent.

— Tak sądzę przynajmniej, Marek Robson bowiem nie należy do pospolitych imion, a nie przypominam sobie, aby jakikolwiek inny artysta dramatyczny występował pod przybranem tem mianem.

— Pod przybranem tem mianem.

— Pod przybranem ? — powtórzył reżyser ostro. — A zkądżeż pan przypuszczasz, że to nie rzeczywiste jego nazwisko?

— Bo paniątka nie wywieszają zwykle tarczy herbowej nad aktorskim namiotem, — brzmiała od niechcenia rzucona odpowiedź. — A że Robson do nich należy, o tem, jak sądzę, dwóch zdań być nie może.

— Tak się panu zdaje? — podjął mr. Morris zimno. — Co za szkoda, iż domysły zawiodły cię najzupełniej. Proszę, gdzież jest to ogłoszenie ?

I odebrawszy je z rąk pana Vincent, przeczytał uważnie, przyczem poczciwe rysy jego pokrył cień smutku, a w oczach mimowolny odbił się niepokój.

— A co, wszak to dotyczy naszego Robsona? — wtrąciła artystka ciekawie.

— Prawdopodobnie.

— Co też to może znaczyć? Jak myślisz, panie Morris, czyby majątek spadł na niego?

— Wątpię, — zaśmiał się reżyser lekko. — Przecież widzisz pani, że to dotyczy kogoś z jego znajomych tylko.

— Och, może pośrednio i on być zainteresowanym, — zauważyła filuternie.

— Przeciwnie, jestem pewny, że cała ta sprawa nie przyniesie najlżejszej w położeniu jego zmiany, co najwyżej zrzuci mu znów na barki trochę zmartwienia i kłopotu. Ponieważ oboje należycie do jego przyjacioł, a mr. Vincent zawdzięcza mu niejednokrotną pomoc i radę, mam więc nadzieję, iż nie odmówicie mi, gdy poproszę, abyście zechcieli o ogłoszeniu tem nie wspominać ani Markowi, ani nikomu z całego naszego towarzystwa. Poco ludzie niedelikatni, mają go zasypywać i męczyć pytaniami, w sprawie, o której wolał-by może zamilczeć?

— Jakto, — podjęła miss Clifford ze zdumieniem, — i pan mu ogłoszenia tego nie pokażesz nawet ?

— Zapytam tylko, czy się z niem spotkał. Jest-to jak pani widzisz, stary numer Times'a, prawdopodobnie więc wezwanie nie uszło jego uwagi; reszta zaś nie do mnie należy. Słuchaj Vincent, wszak mogę na dyskrecyi twej polegać ?

— Najzupełniej, — odparł młody człowiek z całą gotowością. — Wolał-bym sobie odciąć kawałek języka, niż wyrządzić najlżejszą przykrość Robson'owi. Jeżeli każdy z nas ma pewne obowiązki względem niego, to ja tytułów tych do wdzięczności, zliczyć-bym nawet nie potrafił.

Głos jego brzmiał taką szczerością, iż stary reżyser spojrzał życzliwie na młodzieńcze rysy artysty i, zwijając Times'a, zniknął zwolna za jedną z bocznych kulis.

— Miss Clifford pochwyciła też gorliwie za książkę, jakby chcąc nagrodzić czas stracony, mr. Vincent zaś, pozostawiony sam sobie, zaczął chodzić wzdłuż sceny, przypominając sobie z pewnem rozrzewnieniem, ile to razy Marek Robson, nie radą już, a rzeczywistą pomocą ratował go, zarówno w teatralnych, jak życiowych kłopotach.

Niema może smutniejszego widoku, nad wnętrze teatru, rozjaśnione skąpo tu dochodzącym światłem dziennem. Kosztowne i pierwszorzędne sale widowisk w stolicach, tracą przy niedyskretnych promieniach słonecznych; i tam, wśród złoceń, rzeźb i aksamitów, oko dostrzeże niejedne czarną dziurę, nie ieden gruby efekt, na płomień gazowy obliczony; co zaś do ubogich prowincyonalnych teatrzyków, o tych nie ma co mówić nawet. Istny to obraz nędzy i rozpaczy, w cyrkowe strojnej szychy. Królewski Teatr w Southborough do żadnych nie należał tu wyjątków. Był to, co prawda, wysoki i obszerny budynek, niemiłosierne jednak światło dzienne wykazywało jasno wady jego stylowe; dekoracye przytem wyglądały ordynaryjnie i przesadnie, czerwony aksamit zdradzał dziwną ku spłowieniu sympatyą, scena i jej umeblowanie, brudne i obdarte, nieestetycznie się przedstawiały.

Jerzy Vincent zbyt jednak był oswojony z tym widokiem, aby najlżejszą na szczegóły jego zwrócić uwagę. Zresztą nie miał czasu, myślał w tej chwili, a praca taka nieczęsto mu się zdarzała, to też wobec zadumy, otoczenie i świat zewnętrzny nie istniały dla niego.

A szkoda, bo świat ten pięknym był dzisiaj. Potoki złociste słońca opromieniały miasto całe, zamieniając niebo i morze w jeden ocean blasków i błękitu. Mnóztwo osób wyległo na ulice, dzieci przekupniów z wiązankami kwiatów w ręku uwijały się wśród przechodniów, zazdroszcząc szczęśliwszym towarzyszom, uganiającym się za muszelkami, na wybrzeżu skąpanem jeszcze pianą, a zaludnionem przez strojne panienki i panie, które biegły tu, chcąc zaprezentować najświeższe swe kapelusze i tualety.

Jedna z uroczych tych czarodziejek, o wysmukłym wzroście topoli i oczach czarnych, tak była piękną z bukietem pierwiosnków, przypiętym u szyi, iż przechodnie mimowoli zwracali ku niej głowy. Siła magnetyczna urody jej uderzyła również mężczyznę, przybranego w poważny, choć wytworny, strój wiosenny. Przystanął i pogonił na chwilę oczyma za czarnobrewą; wnet jednak, jakby własną zniecierpliwiony słabością, uśmiech na zmarszczenie brwi zamienił i szybko zwrócił się na boczną uliczkę, wiodącą do teatru.

Wysoki i szczupły, lecz zręcznie zbudowany, łączył wytworność ruchów i postawy z wrażeniem siły, jakie ona na wszystkich wywierała. Regularne rysy trudno było nazwać pięknemi, a jednak myślącym swym wyrazem mógł się więcej podobać od typu, który pospolicie przystojnym chłopcem nazywają, tyle w męzkiem tem obliczu było szlachetności i wyższości. Wielkie, głęboko osadzone oczy, i usta ciemnym przysłonięte wąsem, łagodziły słodyczą swą wyraz surowej powagi, cechującej całe jego zachowanie i zdawały się mówić o wrodzonej szlachetności człowieka, którego wejrzenie rozum znamionowało równocześnie.

Dzwonek, zapowiadający rozpoczęcie próby, rozlegał się już w gmachu teatralnym, gdy nieznajomy dosięgnął portyku. Zdziwiony, zdjął palto i skierował się na scenę, gdzie, stojący wśród zebranych aktorów, mr. Morris, zdawał się wyglądać go z niepokojem. Jedno wszakże wejrzenie, rzucone na przybyłego, przekonało dostatecznie zacnego reżysera, iż zwykły spokój i pogoda w jego obliczu niczem nie zostały zmącone. Jeżeli więc ogłoszenie doszło jego wiedzy, to widocznie nie musiało zawierać w sobie nic niepokojącego, skoro nie zdołało zachwiać równowagi umysłowej młodego człowieka.

Wobec szacunku i życzliwości, jaką Edward Morris otaczał swego ulubieńca, przeszłość Robsona nie mogła mu być zupełnie obcą. Wtajemniczony w nią po części, musiał zrozumieć, iż ogłoszenie Times'a może w życiu młodego aktora ogromne przynieść zmiany. Złe tez jakieś przeczucie dławiło go przez cały czas próby; zdawało mu się, iż czuje nieszczęście zawisłe w powietrzu, a myśl, odrywana od pracy porannej, uciekała ciągle do dziejów minionych, odtwarzając warunki i okoliczności, w jakich przed dziesięciu laty poznał po raz pierwszy Robsona.

Był wtedy dyrektorem wędrownej trupy, która chwilowo zatrzymała się w jednem z większych miast prowincyonalnych. Bogate otoczenie zdawało się dawać rękojmią powodzenia, Morris też nie zawahał się wypłacić dużej sumy za wypożyczenie sali, w której zapowiedział pierwsze przedstawienie ulubionej lady of Lyons, licząc, iż sam jej tytuł ściągnie wyborową publiczność. Oczekiwania nie zawiodły go; bilety rozchwytane zostały; na nieszczęście jednak, jakby podnaciskiem nieprzyjaznego fatum, artysta, mający przedstawić rolę Karola Melnotte, uległ w dzień widowiska smutnemu wypadkowi, który dalsze występy jego niemożliwemi czynił.

Morris wpadł w rozpacz istną. Zwrot za bilety, opłacenie nieużytecznej już sali, ogłoszeń i innych wydatków, mogło niezasobną jego kasę o bankructwo przyprawić. W takiej to chwili zjawia się młody, mogący liczyć 21 lat najwyżej, człowiek o wytwornej postawie i szlachetnych rysach, proponując dyrektorowi, iż szczerze pragnie wybawić go z kłopotu. Wprawdzie prócz amatorskiej, na innej dotąd nie występował scenie, rolę Karola Melnotte jednak grał kilkakrotnie i zna doskonale, a zawodowi aktorskiemu zamierza przyszłość swą poświęcić.

Zrażony młodym wiekiem nieznajomego, niedowierzając zdolnościom jego, Morris, jak tonący jednak, który deski się chwyta, zwołuje towarzyszy swych na próbę pośpieszną. Tu, oczarowani, własnym nie chcą wierzyć uszom. Talent i intuicyą zastąpiły tą razą rutynę, młodzieniaszek zaś doskonale umianą i znakomicie zagraną rolą, wyrósł od razu na niepospolitego aktora. Przeczuwano w nim pierwszorzędną siłę; wieczorem też, po brzegi zapełniona sala, oklaskiwała artystę, który obiecywał zczasem stać się jedną z gwiazd scenicznych.

Niepotrzeba chyba wspominać, iż nazajutrz z nim Morris stałą zawarł umowę. Przed podpisaniem jej, dyrektor zapytał młodzieńca o przeszłość jego i rodzinę; otrzymawszy jednak odpowiedź, iż Marek Robson sam jeden jest na świecie, że z nikiem serdeczniejsze nie wiążą go węzły, zamilkł, bo czuł z delikatnością prawdziwego gentlemana, iż kryje się tu tajemnica, do której nikt wdzierać się nie ma prawa.

Od tej pory upłynęło lat dziesięć. Między dyrektorem i reżyserem zarazem, a pierwszym tragikiem jego trupy, zawiązała się przyjaźń zażyła i serdeczna. Morris widział w znacznie młodszym od siebie Robsonie ideał prawości i zacności; artysta za przyjaźń tę równą mu odpłacał monetą. Przeszłości nigdy nie poruszali. Jeden się z niej nie zwierzał, drugi nie pytał; był pewnym, że jeżeli kryje ona jaką tajemnicę, lub niezgłębioną tragedya, to tragedya ta prędzej zaszczyt, niż ujmę młodemu jego przyjacielowi przynosić musi.

Dziś po raz pierwszy ogłoszenie w Timesie wyprowadziło Morrisa z równowagi. Sądził, iż tą razą ma prawo kwestyą tę poruszyć, wezwanie bowiem odnosiło się do roku 1867, a wtedy Robson od kilku miesięcy należał już do jego trupy.

Nagła zmyłka, uczyniona przez miss Clifford, wytrąciła mu dalszy ciąg myśli z głowy. Przyjaciel ustąpił miejsca reżyserowi, i w jednej chwili Edward Morris znalazł się obok młodej aktorki, strofując ją za nieuwagę i udzielając pewnych co do czytanej roli wskazówek.

Gdy próba skończyła się wreszcie, dyrektor zaniknął z westchnieniem ulgi książkę, a zbliżywszy się do Robsona, dotknął przyjaźnie jego ramienia.

— Czy nie mógłbyś mi darować kilku minut? — zapytał. — Chciałbym z tobą pomówić, Marku.

— I owszem, jestem na twoje rozkazy.

— Miałeś może zamiar wrócić do domu?

— Tak, ale jeżeli wolisz, pójdziemy na wybrzeże. Ranek prześliczny, a ruch i świeże powietrze przydadzą nam się obu, po tej zacieśnionej atmosferze. Nie, teatr jest tylko możliwy przy gazie.

Opuścili gmach, kierując się ku wesołym szeregom spacerujących; zaledwo jednak uszli kilkaset kroków, Morris wstrzymał młodego swego przyjaciela.

— Wiesz co, Marku? chodźmy lepiej do twego mieszkania. Głowa boli mię dzisiaj, a ostre promienie słońca olśniewają formalnie.

Dziwny jakiś dźwięk w jego glosie uderzył w tej chwili Robsona.

— Co ci jest? — zapytał niespokojnie. — Czy się co złego stało?

— Sądzę, że nie, — odparł z wahaniem. — Mam nadzieję przynajmniej, iż w rzeczy, którą ci zakomunikuję, dobra tylko mieści się wiadomość.

Zwrócili się szybko w przeciwną stronę i w milczeniu już doszli do małego, parterowego domku, w którym Robson zajmował skromne kawalerskie mieszkanie. Nadzwyczajna czystość nagradzała tu ubóztwo, wśród którego jeden tylko wyróżniał się szczegół. Oto na drewnianym gzemsie kominka, stała gabinetowa fotografia dziecka, czarnookiej dziewczynki, oprawiona w ramy rzeźbione ze srebra, nieporównanie delikatnej roboty, tak iż bogactwo ich zdawało się wśród tego skromnego otoczenia niezwykłym jakimś wybrykiem.

Jasne promienie wiosennego słońca, wdzierając się przez podniesione story, padały prosto na śliczną, uśmiechniętą twarzyczkę dzieweczki, nadając jej dziwną plastyczność. Pogodne to jednak światło musiało nie odpowiadać czarnemu usposobieniu pana Morrisa, zbliżywszy się bowiem do okna, zapuścił najwpierw roletę, a później dopiero zajął miejsce przy stole.

— Czy czytałeś w ostatnich czasach Timesa ? — zapytał wreszcie z pewnem zakłopotaniem.

— Timesa? — powtórzył młody człowiek wesoło. — Cóż to kochany Edwardzie, masz mnie za Krezusa, jak widzę, prenumerującego najdroższe gazety ? Moja marna kieszeń ledwo na Daily News wystarcza.

— A więc w takim razie o niczem nie wiesz.... Słuchajno zdaje mi się, że, prócz ciebie, żaden chyba Marek Robson nie występuje na scenie?

— I ja tak sądzę. A cóż się tam stało? czyżby Times, raczywszy zwrócić uwagę na marną moję osobę, wydrukował mnie wyłącznie poświęcony artykuł?

Mówił to z wesołą swobodą, właściwą młodości, a równocześnie rozumne jego oczy nie opuszczały ani na chwilę uśmiechniętej twarzyczki dziecka. Zdawało się, że między nim a fotografią istnieje jakieś tajemne porozumienie.

— W rzeczy samej, jest tu wzmianka o tobie; czułem się w obowiązku pokazać ci ją, jakkolwiek numer ten wyszedł przed dziesięciu dniami jeszcze, więc pewno już się z nim spotkałeś.

Mr. Morris wyjął gazetę z kieszeni paltota, którego nie zdjął dotąd, i podał ją zdumionemu całą tą przemową artyście.

— Znajdziesz ustęp ten w drugiej kolumnie, — dodał od niechcenia i, odwróciwszy się do okna, zaczął, niepomny na spuszczoną roletę, przyglądać się pilnie domniemanemu widokowi.

Wesołe śpiewy dzieci, gry ich i igraszki na wybrzeżu, żywem echem dochodziły aż tutaj; w pokoju za to cisza głęboka i niczem nieprzerwana trwała tak długo, aż przestraszony nią, Morris oderwał się od oglądania rolety i zwolna ku Robsonowi obrócił.

Czarne przeczucia nie zawiodły go, poczciwe też rysy błysnęły wyrazem najżywszego niepokoju.

Marek siedział w tem samem miejscu, gazeta jednak, kurczowo zaciśnięta w dłoniach, śmiertelna bladość, pokrywająca lica, i wyraz w jeden punkt utkwionych oczu, znamionowały straszną jakąś walkę wewnętrzną.

— Chłopcze!— zawołał stary Morris ze współczuciem, — chłopcze drogi, co ci się stało ?

Młody człowiek nie słyszał nawet; dotknięcie dopiero przyjaznej ręki Morrisa zbudziło go z zadumy. Drgnął i, poniósłszy oczy ku pochylonej nad sobą postaci, zdawał jej się nie poznawać na razie. Krótko to jednak trwało. Siłą woli oprzytomniał i ręka jego odrzuciła z czoła niecierpliwie bujne pukle czarnych włosów.

— Więc to ciebie dotycze? — pytał dyrektor, wskazując na arkusz zadrukowany. — Nie, nie odpowiadaj mi, jeżeli ci to przykrość sprawia. Może źle zrobiłem, mieszając się w nie swoje rzeczy; sądziłem jednak, iż powinieneś wiedzieć o podobnem wezwaniu.

Po zbielałych wargach Robsona lekki przebiegł uśmiech.

— I owszem, dziękuję ci Edwardzie! bardzo słusznie postąpiłeś. Artykuł ten w rzeczy samej do mnie się odnosi.

— I do niej ? — podjął Morris zcicha.

Spazm bólu przebiegł szlachetne rysy Robsona. Przygryzł wargi, jakby dla powstrzymania jęku, fizyczną wywołanego męczarnią, a zapanowawszy nad sobą, odrzekł głucho:

— Tak... i do niej.

III.

Jakkolwiek biuro notaryalne pod firmą panów Francis i Turnbull, położone w dzielnicy prawniczej Londynu, zwanej Lincoln's Inn, nie odznaczało się ani elegancyą, ani nawet zbytnią czystością, niemniej przy pierwszem już wejściu wzbudzało ono, zarówno prostotą, jak panującą tu atmosferą uczciwości, większe zaufanie u interesentów, niż wytworne kancelarye, kosztem Kieszeni ich złocone zazwyczaj. Zdawało się, że niewykwintne sprzęty powagą swą przemawiają za ugruntowaną sławą zakładu, który nie potrzebował łapać klientów, za pomocą aksamitnych mebli i szyb lustrzanych.

Od wielu już lat, od kilku pokoleń nieledwie, firma Francis i Turnbull panowała w tej części Lincoln's Innu. Inne wyrastały jak grzyby po deszczu i równie szybko znikały, ona jedna tylko umiała przetrwać wszelkie burze i przełomy, a świecąca blacha z napisem, przybita na drzwiach kancelaryi, od niepamiętnych lat już w tem samem błyszczała miejscu.

Oryginalna to była i niezwykła kształtem swym karta, to też Marek Robson, wstępujący po schodach kamiennych, wiodących do kantoru, powitał ją wejrzeniem, jak starą, dawno już niewidzianą, znajomą.

W chwilę później, łagodny głos artysty pytał jednego z pomniejszych urzędników biura, czy pan Franciszek w domu, i czy można się z nim widzieć ?

— Mr. Francis ? — powtórzył ze zdziwieniem. — Czy panu o niego samego chodzi ?

— Tak.

— A więc chyba przychodzisz pan na jego wezwanie? W godzinie z góry oznaczonej ?

— Nie, — brzmiała spokojna odpowiedź. — Żadna godzina nie została mi wskazaną.

— W takim razie jestto nie podobnem. Mr. Francis nie przyjmuje nikogo. Mr. Turnbull w ważnych interesach odstępuje od reguły, naczelnik nasz jednak nie może nieznajomym poświęcać czasu. Niech się pan zwróci do jego zastępcy.

— Uprzedzam pana powtórnie, iż mam interes do samego pana Francisa. Sądzę, iż robieniem niepotrzebnych trudności narażasz mnie pan na stratę czasu, a siebie na nieprzyjemność, — dodał wyniośle. — Proszę, zanieś kartę mą waszemu przełożonemu, i zechciej uprzedzić go, że czekam tutaj.

Kancelista ujął bilet wizytowy, i wzruszywszy ramionami, jak gdyby chciał powiedzieć: na upartych nie ma lekarstwa; poczekaj, sam się przekonasz! — opuścił niechętnie salę.

Marek czekał tymczasem. Na pozór zimny był i spokojny; w ciemno-siwych jego oczach tylko wzrastał wyraz niepokoju, który już na stacyi w Southborough. wprawiał w zmartwienie zacnego Morrisa.

W kilka minut później na progu stanął tenże sam kancelista, z miną widocznie zakłopotaną.

— Mr. Francis oczekuje pana. Proszę, racz przejść tędy.

Idąc na przód wzdłuż kręconych, dywanem wysłanych schodów, zaprowadził go na pierwsze piętro. Tu u drzwi środkowych zatrzymał się dopiero, chcąc w nie zastukać.

Marek Robson powstrzymał go żywo:

— Chwileczkę, — stłumionym zawołał głosem — Czy pan Francis jest sam zupełnie? Interes mój bowiem należy do spraw ściśle poufnej natury.

— Sekretarz siedzi przy nim, — objaśnił, patrząc ciekawie w zmienione rysy młodego artysty. — Nie tajnem jest panu zapewne, iż mr. Francis dotknięty kataraktą, zaniewidział zupełnie?

— Tak, wiem o tem. Kto jednak spełnia rolę sekretarza? Czy jaki stary powiernik firmy panów?

— Syn jego rodzony, mr. James Francis.

— Mr. James Francis? — powtórzył teraz z kolei Robson, przykładając dłoń do czoła.

Stali tak chwilę w milczeniu, wreszcie aktor, spostrzegłszy ciekawe wejrzenie towarzysza, podniósł głowę i uśmiechnął się lekko.

— Namyślałem się właśnie, — objaśnił, — czy miałem kiedykolwiek przyjemność spotkać młodszego pana Francisa, czy nie. Sądzę jednak, że jesteśmy sobie obcy najzupełniej; ani on mnie, ani ja jego nie widziałem nigdy. A teraz służę panu.

Wielki gabinet, do którego Marek Robson wprowadzonym został, przedstawiał obszerny o trzech oknach pokój, potokami światła zalany. Pozbawione stor i firanek, okna te rzucały snopy jasnych promieni, na pokrywający podłogę zużyty nieco dywan, i wygodne fotele, otaczające dwa duże biurka, które tu główne stanowiły umeblowanie. Parę półek z książkami uzupełniało skromne urządzenie, szafy zaś, obejmujące akta, z białemi kartkami, błyszczącemi jak etykiety, nadawały mu cechę urzędową i poważną zarazem.

Marek Robson obejrzał się po gabinecie z tym samym wyrazem, jaki wywołał mu na oblicze widok blachy firmowej. Widocznie starych witał tu znajomych.

W pokoju dwie tylko znajdowały się osoby.

Jednę przedstawiał starzec siwowłosy, ubrany z drobiazgową starannością, lecz według staroświeckiej mody. Stał on wsparty o gzems kominka, z głową zwróconą ku drzwiom, na których progu oczekiwał widocznie kogoś. Drugi siedział przy wielkiem biurku, a luźny, szary jego garnitur i otwarte kołnierzyki, taki akurat tworzyły kontrast z zapiętym pod sama szyję sztywnym strojem starca, jak okrągła, zarumieniona i dobroduszna fizyonomią, z surowemi, pełnemi powagi rysami niemłodego prawnika.

A jednak, pomimo iż postać ta była o wiele pospolitszą i mniej ciekawą, oczy Marka Robsona na niej się najwpierw z badawczą zatrzymały siłą. Spostrzegłszy dopiero, iż młody człowiek obcym mu jest zupełnie, odetchnął spokojniej i wzrok w inna skierował stronę.

— Wszak pan Robson? — zapytał starzec, kierując ku przybyłemu źrenice, tak czyste i bystre, iż nikt na świecie nie byłby odgadł ciężkiego kalectwa, jakie go dotknęło.

Młodszy powstał równocześnie, oddając artyście pełen uprzejmości ukłon.

— Może pan nie zostałeś zawiadomionym, — wyrzekł stłumionym głosem, — iż ojciec mój jest niewidomy? Wobec tego, jakkolwiek wiem, że sprawa pańska jest ściśle prywatnej natury, obecność moja w roli sekretarza staje się przy niej nieuniknioną.

Marek skłonił się na znak przyzwolenia.

Starzec opuścił w tejże chwili kominek, i krokiem pewnym, który niczem nie zdradzał nieszczęśliwego ślepca, przeszedł przez pokój, aby zająć miejsce przy stole. Ruchy swobodne i głowa podniesiona wskazywały, iż, znając dobrze sprzęt każdy, wie nawet, gdzie przybyły znajduje się na razie.

— Dawno już spodziewałem się i oczekiwałem jakiejkolwiek wiadomości od pana, mr. Robson, — rozpoczął łagodnym, mile brzmiącym głosem. — Gdy jednak ani pana, ani listu doczekać się nie mogłem, zaczynałem już ulegać obawie, iż ogłoszenie bezskutecznem pozostanie.

— Zobaczyłem je dziś zrana zaledwo i oto w odpowiedzi jestem już tutaj. Opuściwszy Southborough najpierwszym pociągiem, przed półgodziną dopiero przybyłem do stolicy.

— Widzę, iż nie traciłeś pan czasu napróżno, a jednak żal mi, że wiadomość moja wcześniej go nie doszła.

—Aktorów prowincyonalnych nie stać na taki, jak Times, zbytek, — zaśmiał się Marek z przymusem. — Przytem, pozwolę sobie zwrócić pańską uwagę, iż po zwłoce dziesięcioletniej, opóźnienie dni kilku, nie może tu chyba stanowić różnicy.

Wązkie usta prawnika zacisnęły się silniej.

— Dziesięcioletniej ? — powtórzył. — Jakto, czyżby tyle już czasu upłynęło od naszej krótkiej korespondencyi, panie Robson? W głosie pańskim słychać brzmienie młodości, dźwieczy siłą i życiem pierwszego rozkwitu, — dodał ze zdziwieniem, — a więc pisząc do mnie, musiałeś być młodzieniaszkiem, wyrostkiem nieledwie?

— Skoro tak, należało tem bardziej....

Marek Robson zaciął się, oczy jego tylko błysnęły, a zęby przygryzły ciemny wąs, osłaniający górną wargę.

Mr. Francis zwrócił ku niemu spokojne, ociemniałe swe oczy.

— Domyślam się dalszych słów pańskich, — wyrzekł łagodnie. — Chciałeś powiedzieć, iż przez sam wzgląd na nadzwyczajną twą młodość, odezwa pańska z inną powinna się była spotkać odpowiedzią. Zechciej uwzględnić jednak mr. Robson, że nikt z nas nie mógł odgadnąć tego, nikt nie wiedział, z jak młodziutkim chłopcem mamy do czynienia. Zresztą, w ogóle biorąc, przyznaję, zbłądziliśmy, postanowienie przesłane panu, mylnem było i niesłusznem. Nie dziś tylko, ale i wtedy takiego samego byłem zdania, ztąd też decyzyą klienta mego, z głębokim przesłałem panu żalem.

Usta aktora drgnęły wzgardliwie, żadna jednakże nie wybiegła na nie odpowiedź.

Po chwili prawnik rozpoczął na nowo:

— Wierzaj pan, — miarowym mówił głosem, — iż usiłowałem zmienić ją ówcześnie; starania moje wszakże próżnemi były. Mówiłem wielokrotnie lordowi Elsdale.

Zatrzymał się i nagłym ruchem zwrócił ku gościowi:

— Przepraszam, mówiłeś coś, tur. Robson?

Zapanowała króciutka cisza. Pomny badawczego wzroku młodszego prawnika, Marek odpowiedział wreszcie, głos jego wszakże stłumiony był i nienaturalny.

— Mylisz się pan, nic nie miałem do powiedzenia.

— W takim razie poruszyłeś się pan gwałtownie, lub w jaki inny sposób przerwałeś mi dalsze słowa, — zauważył z lekkiem rozdrażnieniem.

— Utrata wzroku wyrobiła u mnie nadzwyczajną drażliwość innych zmysłów, — usprawiedliwiał się po chwili. — Stary i dotknięty ciężkiem kalectwem, niecierpliwię się mimowoli, gdy mi kto przeszkadza. Racz pan dziwactwo to przebaczyć mi łaskawie.

— Daruj sir, — wtrącił się do rozmowy James Francis, — mr. Robson musiał poruszyć się żywiej, słońce bowiem razi go w same oczy i olśniewa. — Ojciec mój, — dodał, zwracając się do artysty, — nie mogąc widzieć światła dziennego, pragnie przynajmniej czuć jego ciepło, ztąd pokój ten, wystawiony na południe, zalany jest zawsze potokami promieni słonecznych, wśród których goście nasi poruszać się często nie umieją. Zaradzimy jednak zaraz temu.

I powstawszy zapuścił jednę roletę.

Marek Robson skorzystał z tego, aby żywym ruchem przenieść się w cień dobroczynny. Czy jednak cień ów czynił go tak kredowo bladym? James Francis, śledzący bacznie młodego człowieka, nie umiał sobie odpowiedzieć na powyższą zagadkę.

— Czy masz tutaj list pana Robsona, Jamesie? — zapytał stary prawnik, gdy tylko syn zajął dawne miejsce przy biurku.

— Tak jest, ojcze. Wszak to ten, panie Robson?

— Ten sam.

— Nie dajesz nam pan żadnych w nim szczegółów ? — zauważył niewidomy.

— I owszem, — brzmiała zimna odpowiedź, — proponowałem objaśnienia, panowie wszakże nie chcieliście ich słuchać.

— Ówcześnie bowiem pragnęliśmy panu próżnego oszczędzić trudu. Lord Elsdale odmawiał stanowczo zwrócenia najmniejszej na sprawę tę uwagi. Dziś okoliczności tak wielkiej uległy zmianie, iż pragniemy wtajemniczyć się w najdrobniejsze zarysy sprawy. W skutek tego, będę cię prosił, panie Robson, abyś udzielił mi wszelkich możliwych objaśnień.

Artysta odetchnął głębiej, poczem, przysunąwszy krzesło do stołu, oparł na nim łokieć, i dłonią lekko od strony młodego Francisa twarz swą osłonił. Pomimo tego, prawnikowi zdawało się, iż pociągająco piękne rysy młodego artysty zmieniły się i postarzały, odkąd wszedł do gabinetu, oraz, że ręka jego, podtrzymująca czoło, drżała lekko.

— Jestem na pańskie rozkazy, — mówił Marek tymczasem. — Na wszelkie zadane mi pytania postaram się z możliwą odpowiedzieć dokładnością.

— Wszak dziecię żyje dotąd? — rozpoczął mr. Francis. Nagłe to pytanie wywołało nowy błysk bólu w oczach

Robsona, potrafił jednak powstrzymać odpowiedź, cisnącą się na usta.

— Tak, — odparł. — Zapominasz pan jednak, iż od lista mego upłynęło dziesięć lat długich. Dziecię więc, — objaśnił z pewną dumą, — jest już dziś kobietą.

— Niezupełnie, — poprawił James Francis z uśmiechem. — Ówcześnie, jak to z pańskiego widzę listu, miała lat siedm, dziś więc liczy ich siedmnaście zaledwo.

— Siedmnaście! — zawołał stary prawnik ze zdumieniem. — A ja ją brałem ciągle za małą dziewczynkę. — Może to i lepiej zresztą, — dodał po małym namyśle. — Panienka w wiośnie życia stanie się prędzej pociechą i osłodą, niż małe dziecko uczynić zdołało.

— Skoro tak, — zabrzmiał spokojny, lecz lodowato zimny głos Robsona, — domyślam się, iż klient pański zmienił zdanie i zamiary, że zamyśla obecnie...

Pomimo całej mocy panowania nad sobą, nie był zdolen dokończyć rozpoczętego zdania. Każde słowo w kwestyi tej, jak krwawa zmora, dusiło go za gardło.

— Tak, — przyznał pan Francis. — Lord Elsdale rozmyślił się i cofa postanowienie, mocą którego odmówił wszelkich stosunków i opieki nad osieroconą córką swego brata. Że chodziło mu o względy moralne, a nie o pieniądze, pan najlepiej wiesz o tem, czek bowiem na sumkę, przeznaczoną dla niej jako wsparcie, zwróciłeś nam. Dziś, w skutek wielu przejść smutnych i zmian bolesnych, lord Elsdale widzi się zmuszonym rzecz tę rozważyć powtórnie; w tym celu powierzywszy ją w nasze ręce, prosił o dokładne zbadanie najdrobniejszych szczegółów. My zaś, nie mogąc odszukać pana, uciekliśmy się do drogi ogłoszeń, które w Timesie od dwóch już powtarzamy miesięcy.

— Nie wiedziałem nic o tem, — zapewnił Robson. — Nie odbiegajmy jednak od przedmiotu, czas panów nader jest cenny, a mój ograniczony, niestety, dziś bowiem jeszcze występuję scenie w Sonthborough. Raczcie panowie przeto streścić pytania swe, o ile możności.

— I owszem, — brzmiała odpowiedź urażonego prawnika.

Pomimo jednak pańskiego pośpiechu, będziemy zmuszeni prosić go o najdokładniejsze objaśnienia.

Robson przygryzł wargi i skłonił się tylko. Mógł odpowiadać na zadawane pytania, sam jednak, nie myślał oświecać ich w niczem. Wszak nikt nie jest obowiązany wykluczać ze swego życia jedyny jaśniejszy promień, jaki je dotąd oświecał i znośnem czynił.

List pański zawiadamia nas poprostu, — ciągnął mr. Francis — iż w trupie dramatycznej, do której pan należałeś, zmarła nagle młoda aktorka. Leżąc na śmiertelnem już łożu, miała ona zawezwać pana i powierzyć ci tajemnicę, iż występowała na scenie pod przybranem tylko nazwiskiem, w rzeczywistości bowiem, była prawowitą żoną wielebnego Newella Hattona, syna zmarłego, a brata żyjącego lorda Elsdale.

— Tak, — potwierdził Marek.

— Wspomniany Newell Hatton, — ciągnął notaryusz, — zmarł w 1864 r. Uchodził on zwykle za kawalera i nigdy o małżeństwie swojem nie wspominał. Przypuszczam, iż stało się to mimowoli, zmarł bowiem nagle, jak o tem wszystkie donios ty pisma. Wytłómacz mi pan jednak, jakim sposobem dama owa, podajaca się za jego żonę, a spotkana przez ciebie mr. Robson, w roku 1867 dopiero, nie zgłosiła się przez tak długi czas do rodziny, i nie zażądała przynależnych jej i dziecku środków do życia?

— Dostojny, a niezbyt szlachetny Newell Hatton, — brzmiała z goryczą dana odpowiedź, — porzucił małżonkę swą w półtora roku po ślubie, a na krótko przed urodzeniem ich dziecka. Żona jego, jakkolwiek niżej urodzona, według pojęć społecznych, posiadała więcej dumy od panicza. Wolała też pracować, i to pracować ciężko, nietylko na siebie, ale i na dziecko, niż odnieść się po pomoc do niegodnego ojca, który, Pewny bezkarności, potrafił tak niesumiennie opuścić je obiedwie.

W pomarszczonych rysach pana Francisa, odbił się wyraz wpółzdumiony, wpółsatyryczny. Ociemniałe jego źrenice zdawały się patrzeć z szyderstwem na młodego człowieka.

— Dla mnie, jako dla człowieka praktycznego przedewszystkiem, — zauważył, — podobny sposób postępowania musi się zagadkowym wydawać. Dochodzenie praw swych do niczego-by wdowy nie doprowadziło, mr. Hatton bowiem potrafił schedę swą tak zmarnotrawić, iż żadnego po nim nie odziedziczyła-by majątku. Wzamian jednak pozostawał brat jego jedyny, bajecznie bogaty, hrabia na Elsdale'u, do którego pomocy wdowa według wszelkiej logiki powinna się była odwołać.

— Przyczyny, powstrzymujące ją od tego, jak pan znajdujesz, naturalnego kroku, są mi zupełnie nieznane, — objaśnił młody człowiek zimno. — W każdym razie postępek jej wskazuje, iż znała ludzi i chciała uniknąć jednej jeszcze bolesnej krzywdy, jednego więcej moralnego policzka, jakiegoby jej pewno rodzina męża nie poskąpiła. Tak przynajmniej każe sądzić odpowiedź, z jaką się spotkała odezwa moja do lorda Elsdale'a, w imieniu dziecka jej pisana.

— Łatwo zrozumieć, — usprawiedliwiał stary notaryusz, — iż hrabia nie mógł uwierzyć, aby kobieta, mająca prawo do imienia jego bratowej, nie powołała się na nie, i w trzy lata dopiero, po śmierci męża, umierając, dała pierwszy znak życia o sobie. Niestety, mr. Newell Hatton nie pozostawił po sobie nieskazitelnej opinii, ztąd też wśród licznych jego awanturek miłosnych, nowa, w trzy lata po śmierci odkryta dopiero, w nikim nie wzbudzała zaufania.

Dumne usta Robsona skrzywiły się lekko.

— Wiem o tem, — odparł. — Jakkolwiek umierająca z najwyższem pobłażaniem odzywała się o nim, niemniej ze słów jej samych domyśliłem się, iż kilkomiesięczne pożycie z mężem stało się dla niej jednem pasmem męczarni. Dość powiedzieć, iż od chwili, gdy ją porzucił, do dnia zgonu, raz tylko wymówiła jego nazwisko, i to wtedy, gdy chodziło o spisanie metryki jej dziecka.

— Jakie było jej życie, od chwili rozłąki z mężem? — pytał stary Francis.

— Czyste i na cześć zasługujące tylko, — brzmiała odpowiedź, stłumionym dana głosem. — Rzucona na łaskę i niełaskę losu, powróciła do pracy scenicznej, z której ją małżeństwo wyrwało. Był to zawód ciężki dla młodej i chorej kobiety, straszna walka o byt, silniejsze łamiąca nieraz istoty; padła też jak dzielny żołnierz na pobojowisku, — zakończył z lekkiem drżeniem w głosie.

— Na scenie?

— Nie. Żyła sercowa pękła podczas przedstawienia, poczem dwadzieścia cztery godziny męczyła się już tylko i skonała nareszcie.

Oblicza obu prawników, jakkolwiek tak różne na pozór pod względem charakteru i wieku, stały się podobnemi w tej chwili, odbijając ten sam wyraz surowego potępienia, współczucia i żalu. Dla tak prawych, jak oni, ludzi, nieuczciwe postępowanie panicza wstrętnie się przedstawiało. Wiedzieli, że, lekkomyślny i wszelkich pozbawiony zasad, nie zasługiwał na szacunek, pomimo tego jednak, o czyn tak haniebny nie byli-by go posądzali nigdy.

— A dziewczynka od śmierci matki ?...

— Pod moją pozostawała opieką, — uzupełnił Marek żywo. — Przyrzekłem konającej, iż zajmę się losem jej dziecka, i o ile to było w mojej mocy, starałem się słowa danego dotrzymać.

— Jest zapewne na pensyi? — podjął mr. Francis.

— Opuściła ją od roku.

— Ale nie mieszka przecież u pana? — podchwycił poważnie stary prawnik, jakby nagle niemiłą jakąś uderzony myślą.

— Dlaczegoż-by nie ? — odparł chłodno. — Wszak, prócz mnie, nie ma na świecie innych przyjaciół.

— Ależ...

— Mr. Robson żartuje tylko, ojcze, — wtrącił James Francis. — Jestem pewny, iż spełniając co do litery życzenie mrs. Hatton, potrafił także wniknąć w ducha jej prośby, zrozumieć, jaki skarb matka powierzała jego pieczy.

— Dziękuję panu, — zawołał młody artysta, rzucając życzliwe w stronę mówiącego wejrzenie. — W rzeczy samej miss Hatton nie mieszka u mnie. Od czasu ukończenia nauk przebywa pod opieką niemłodej, a dobrze mi znajomej damy, w jednej z zamiejskich will Londynu.

— Dama ta należy do pańskich przyjaciół, jest może aktorką ?

— Była nią niegdyś. Nie przeszkodziło jej to pozostać najczystszą i najszlachetniejszą kobietą, jaką mi się spotkać zdarzyło. Przyjaźń tez i opieka takiej istoty mogły tylko najzbawienniej na młodą oddziałać dziewczynkę.

W gabinecie długa zapanowała cisza.

Mr. Francis, głęboko we własnych pogrążony myślach, zdawał się rozważać plan jakiś; Marek, poważny, surowy, oczekiwał na pierwsze jego słowa, tłumiąc wszelkie oznaki wzruszenia.

— Czy znajomość pańska z mrs. Hatton długo trwała ?

— zapytał wreszcie.

— Nie, pobyt mój w trupie, do której należała, od kilku zaledwo liczył się tygodni.

— Zkądżeż więc spadła na pana oznaka takiego zaufania? Dlaczego obrała cię opiekunem swej córki?

Robson zawahał się lekko.

— Sądziła, — odparł po chwili, — iż spostrzega we mnie pewne podobieństwo do kogoś ze swej rodziny, do męża prawdopodobnie...

— Czy posiadasz pan jakiekolwiek dowody małżeństwa jej, panie Robson? — badał prawnik dalej.

— Bezwątpienia. Oddała mi akt ślubny.

— A metrykę dziewczynki ?

— Nie. Nieszczęsna wyzionęła ducha, nie zdążywszy powiedzieć mi, gdzie dziecko ochrzczonem zostało. Nieświadomy poprzednich kolei jej życia, nie probowałem nawet miejsca tego odnaleźć. Sądzę jednak, iż wątpliwość żadna zachodzić tu nie może. Mrs. Hatton miała jednę tylko córkę, urodzoną wkrótce po ucieczce jej męża, a noszącą tradycyjne w rodzinie Hattonów imię Stelli-Barbary.

— Zkąd pan wiesz o tym szczególe? — podjął mr. Francis z uśmiechem.

— Roczniki parów nie są dla nikogo księgą zamkniętą, — rzucił niedbale.

— Prawda, — przyznał starzec. — Hattonowie nietylko dają córkom tę nazwę, ale nawet w żonach szukają go chętnie.

Matką obecnego hrabiego była lady Barbara Hayes, małżonka zaś iego to samo nosiła miano.

— Druga żona, — poprawił Robson.

— Tak druga żona. Widzę, żeś pan nie na żarty studyował herbarze.

— Przeciwnie, zajęcia nie pozwalają mi na poświęcanie czasu rodowodom magnackim, — zauważył chłodno, spoglądając na zegarek. — A teraz, czy nie mógłbym się dowiedzieć, w jakim celu wzywałeś mię pan za pomocą ogłoszeń?

Głos jego stawał się ostrym od przymusu, jaki sobie zadawał, aby się nie zdradzić z niepokojem.

— I owszem. Oto lord Elsdales rozmyśliwszy się, polecił mi zawiadomić pana, że jeżeli potrafisz złożyć dowody małżeństwa jego brata, gotów jest uwolnić cię od ciężaru wychowywania pozostałej po nim córki, przyczem nietylko przyjmie ją za swoją i będzie adoptował, ale nawet naznaczy ją spadkobierczynią całego majątku Elsdale'ów.

— Spadkobierczynią ? — powtórzył artysta, patrząc zdumionemi oczyma na prawnika. — Dziedziczką fortuny rodzinnej ! A cóż się stanie z synami hrabiego?

Po rysach starca cień smutku przebiegł.

— Lord Elsdale nie ma już synów, — odparł poważnie.

— Nieszczęśliwy ojciec dwóch tylko posiadał i dwóch utracił. Starszy zginął przed kilku laty w kolejowym wypadku, i to zginął w warunkach, które śmierć jego strasznym dla hrabiego uczyniły ciosem. Młodszy, jedyne dziecię z drugiego małżeństwa, zmarł przed trzema miesiącami na tyfus, osierocając nieszczęśliwego ojca, który, jak dąb, burzami życia ze wszystkich ogołocony konarów, sam jeden na świecie pozostał. — Czy mówiłeś co, panie Robson ? — zwrócił się prawnik nagle.

— Nie! — rzucił głosem tak zmienionym i drżącym, iż James Francis obejrzał się nań szybko; oblicze młodego człowieka jednak ręka sztucznie zasłaniała z tej strony.

— Wszak zechcesz mi zostawić akt ślubu, panie Robson ? — ciągnął ociemniały dalej. — Zanim zakomunikuję go lordowi, muszę wpierw zbadać wiarogodność każdego szczegółu.

Szkoda wielka, iż nie znasz pan miejsca urodzenia dziewczynki; wzgląd to mniejszej już wszakże wagi. Można-by nawet uciec się znów do ogłoszeń, gdyby nie to, iż pragniemy nie rzucać szczegółów sprawy tej na pastwę ciekawej gawiedzi. Pocóż zawiadamiać świat cały o pochodzeniu kobiety, która ma tak wysokie zająć stanowisko.

Marek Robson wyjął pugilares, i drżącemi nieco palcami zaczął wyszukiwać wśród innych papierów żądanego aktu. Obok niego właśnie spoczywał list, zaadresowany delikatnem kobiecem pismem, na którego widok usta młodego człowieka zacisnęły się boleśnie.

— Raczysz pan zapewne pozostawić mi swój adres ? — mówił prawnik grzecznie. — Czuję się przytem w obowiązku wyrazić ci, mr. Robson, podziękowanie za trud, podjęty dla odwiedzenia mnie. Lord Elsdale zaciągnął względem pana dług wdzięczności, o którym nie zapomni pewnie.

— Lord Elsdale nic mi nie jest winien, — objaśnił artysta głuchym głosem. — Wszystko, co uczyniłem dla dziewczynki, było ofiarą, niesioną jej jedynie, a nie hrabiemu.

— Nie przeczę temu, — brzmiała grzeczna odpowiedź. — Jednak nie zmniejszy to wdzięczności mylorda za opiekę, jakąś pan najbliższą jego otoczył krewną. Za kilka dni będę miał zaszczyt znowu skomunikować się z panem.

— James, powiedz mi, jak on wygląda? jaki to według twego przekonania człowiek? — spytał stary prawnik syna, gdy tylko Marek próg gabinetu przestąpił.

— Uczciwy i honorowy, — zaświadczył młody człowiek bez namysłu. — Żal mi go, cała ta sprawa bowiem widocznie ciężką wyrządza mu boleść, rozrywa stare rany może. Wychodząc, miał minę istoty, śmiertelnie w uczuciach swych dotkniętej, lub chorej moralnie.

— Czy jest naprawdę podobny do Newella Hattona, o którego łotrowstwach nie mieliśmy, jak się pokazuje, dokładnego nawet pojęcia.

— Istotnie, przypomina go nieco, — odparł syn z namysłem. — Podczas jednak, gdy tamten był drobny i wątły, ten ta odznacza się postawą pełną siły, o ile też w rysach Hattona przebijała zniewieściałość i słabość charakteru, o tyle oblicze Robsona mówi o prawości i rozumie. A jednak jest uderzająco podobny nietylko do Newella, ale jeszcze do kogoś z naszych znajomych... nie mogę tylko dojść do kogo.

— I głos jego nie jest mi obcy. — potwierdził mr. Francis po krótkiej zadumie. Brzmienie dziwnie znajome, a jednak nie mogę sobie przypomnieć, gdzie ja go słyszałem. Proszę cie, James, przejrzyj ten akt ślubny, i powiedz mi, czy jest według wszelkich form spisany ?

Gdy w późniejszych latach ociemniały prawnik odkrył wreszcie cala prawdę, nie mógł darować sobie, iż po tym dźwięcznym, metalicznym glosie nie odgadł jej odrazu.

Iluż to nieszczęściom, ilu bólom i troskom, można było zapobiedz wtedy.

IV.

Lekki śmiech przerwał namiętny głos deklamującej, a dziewczę, zatopione dotąd w poezyi, umilkło nagle i silnym oblane rumieńcem, zbliżyło się do starszej kobiety, siedzącej z robótką przy oknie.

— Z czego się śmiejesz, mrs. Clavering, — zapytała z lekkiem zdziwieniem.

— Z ciebie, moja droga, — brzmiała szczera odpowiedź.

— Dlaczego? Czy tak bardzo źle deklamowałam? Aksamitne, wielkie jej oczy, błysnęły równocześnie smutnem rozczarowaniem.

— Haniebnie, moje dziecko.

— Doprawdy? Trzeba przyznać, że sąd twój nie jest zbyt zachęcającym, a jednak zdawało mi się, iż wypowiedziałam to nie gorzej od słynnej miss Terry.

I chcąc ukryć rumieniec gniewu, palący jej policzki, obróciła się żywo do leżącej na stole książki lorda Lyttona.

— Gdyby nawet tak było, — zauważyła starsza kobieta, — deklamacja twoja i wtedy jeszcze stała-by się tylko zręcznem naśladownictwem, gra zaś, nosząca na sobie cechę cudzej myśli, nie może być nigdy ani porywającą, ani genialną. Czy sądzisz, że Helena Terry kopiuje kogokolwiek?

— Przypuszczam, iż z początku przynajmniej musiała się do tego uciekać środka.

— Wątpię.

— A pani, czy nigdy nie naśladowałaś nikogo ? — podjęło dziewczę ze wzgardliwym ponsowych warg zarysem.

— To też ja nie byłam dobrą aktorką. Pracowałam tylko ciężko, a przytem, jak utrzymywano, byłam ładna za młodu, ale co do zdolności....

— I ja jestem ładną, — przerwała Barbara.

Mrs. Clavering spojrzała na nią z uśmiechem znawcy.

— Temu nie przeczę, — przyznała. — Jeżeli więc chcesz powodzenie na scenie zawdzięczać urodzie tylko...

— Ależ niech Bóg broni! Pani wiesz, iż pragnę zostać prawdziwą artystką, posiąść dar porywania ludzi, budzenia w ich sercach uczuć szlachetnych, zapanowania.... Dlaczego wstrząsasz pani głową?

— Bo ideału tego nigdy doścignąć nie potrafisz, — odparła starsza kobieta. — Jeżeli pójdziesz kiedykolwiek na scenę, nie wątpię, iż piękność zjedna ci powodzenie, ale....

— Nibyż uznanie podobne zdołało-by mnie zadowolnić, — przerwało dziewczę wzgardliwie. — Za nic nie chciała-bym być bezduszną lalką, przypominającą tylko manekin modniarki!....

— A jednak wierzaj mi, Stello, iż wielką artystką nigdy nie zostaniesz.

— Dlaczego ? — pytała niecierpliwie.

— Bo dla sztuki nawet, o sobie zapomnieć nie potrafisz. Piękne lica dziewczęcia lekka pokryła bladość.

— Czy to dlatego Marek zbywa lekceważąco mój zamiar poświęcenia się scenie ?

— Więc wspominałaś mu o nim ?

— Tak, ale raz tylko jeden, — odparła, osuwając się na fotel, stojący przy kominku.

— I cóż ci powiedział ?

— Zbladł, jak gdyby go to gniewało, lub najwyższą sprawiało mu przykrość; nie nalegałam też, nie powiedziałam, iż wielką do projektu mego przywiązuję wagę. A jednak, cóż w tem dziwnego? Matka moja była przecież aktorką, ile razy zaś przez czas mego pobytu w Bruxelli grałyśmy komedyą, tyle razy koleżanki zachwycały się, jaka ze mnie doskonała artystka.

— Sądzę jednak, że nietylko pensyonarskie przedstawienia podsunęły ci projekt wstąpienia na scenę? — O! nie.

— A więc cóż, moja Stello?

Dziewczę zawahało się nieco.

— Co mi właściwie myśl tę poddało, nie wiem doprawdy, chociaż.... Nie, i owszem, wiem dobrze, tylko nie chciałam się przyznać na razie. Oto pragnę wstąpić na scenę, bo mie pobyt tutaj nie zadawalnia, bo chcę zdobyć wpływy, stanowisko, pieniądze! To ciche, monotonne życie dusi mnie, zabija! Tęsknię zawsze i wzdycham do rzeczy, których nie mogę posiąść, pragnę i muszę być wielką panią, albo....

— Alboż aktorki bywają wielkiemi paniami ? — wtrąciła mrs. Clavering.

— Więcej nawet, — odparło dziewczę z zapałem. — Niektóre z nich tyle zaznają przez jeden wieczór hołdów, pochlebstwa i uwielbienia, ile inna kobieta przez całe nie uzbiera życie.

Mrs. Clavering patrzała poważnie na ożywione zapałem śliczne rysy dziewczęcia. Rok już blizko żyła pod jednym dachem ze Stellą Orde, a jednak czuła, iż dotąd nie zna wcale głębin krańcowej tej natury. Domyślała się tylko, że mieści ona w sobie istny wulkan ambicyi, dumy i próżności, że trzy te potężne uczucia z wszechwładną namiętnością rządzą jej sercem; równocześnie jednak zdawało się jej, iż otoczona troskliwą opieką i staraniem, powinna się czuć szczęśliwą wśród tego cichego, uroczego gniazdka, zdobytego dla niej szlachetną troskliwością człowieka, który młodość swą całą marnował w ciężkiej pracy, byle jej niezależność zapewnić.

Klasyczna, imponująca piękność dziewczęcia, przewyższała o wiele urodę matki jej, której mrs. Clavering długoletnią była przyjaciółką. Nie pociągała ona słodkim wdziękiem i pełną nieśmiałości słodyczą złotowłosej Stelli Orde, nie, powierzchowność jej mogła prędzej za typ monarszej służyć posagi. Imponująca, wyniosła, o klasycznych, doskonale regularnych rysach, nakazywała mimowoli podziw i uwielbienie, wyróżniała się tak nad inne królewskim majestatem, iż zacna opiekunka, tu nawet, w cichem ustroniu podmiejskich okolic, przez cudowną piękność dziewczęcia na ciągły bywała narażoną niepokój.

Wytworna, choć maleńka willa, wynajęta przez Marka dla jego wychowanki, nie była nigdy dotąd w oczach mrs. Clavering niestosowną dla perły takiej oprawą. Cofnięta w głąb' od ulicy, i przedzielona od niej ogródkiem pełnym drzew i kwiatów, urządzona została ze skromnym, lecz wykwintnym smakiem, tak, iż szczegół każdy musiał tu mile uderzać wykształcone oko. Niedawno jeszcze, Robson przywiózł był pupilce swej w podarku śliczny powozik i parę kucyków, które, ją wszakże w najkrótszym znudziły czasie. Spotykając się przez całe życie z dobrocią tylko, względnością i poświęceniem, zaczęła je w końcu uważać, jako dań, należną sobie, a psuta przywiązaniem Marka, otoczona pełną poświęcenia miłością jego, zamiast znaleźć urok w cichości domowego ogniska, tęskniła do gwaru, hołdów i zabaw, wyobrażała sobie, iż młodość jej i piękność marnują się bezużytecznie, bo jak dotąd fotografie jej nie stały jeszcze na wszystkich wystawach sklepowych, bo nie przedstawiała ani okrzyczanej elegantki modnego świata, ani psutej rozgłosem aktorki.

Nędzna to była ambicya, dziewczę czuło to samo, a jednak niezdolne było wyrzec się onej. Prześladowała ją, psuła życie jej, truła spokój, przyćmiewała niejeden rys zacny i szlachetny w duszy pięknej miss Orde. Jak złoto potrzebuje być oczyszczonem przez ogień, tak serce jej, po próbie cierpień dopiero, miało odzyskać wrodzone swe przymioty. A cierpienia, czyż kto czeka na nie długo w życiu ?

Chłodny mrok wieczorny zapadał tymczasem nad światem. Przeciągły świst lokomotywy odezwał się w oddali, zawiadamiając o przybyciu pociągu, w kwadrans zaś później, przemysłowcy i bankierzy z City londyńskiej ukazali się wśród ogrodów i ślicznych stiukowych domków, dążąc po całodziennej pracy do rodzin, które z pierwszym promieniem wiosny uciekały od zgiełku stolicy, aby się ukryć i wypocząć wśród tych zacisznych, niedawno wzniesionych ustroni.

Jedna z obcych postaci tych, zatrzymała się u furtki, wiodącej do ogrodu miss Orde i, popchnąwszy ją lekko, skierowała się ku podwojom willi.

— Wszak ten pan Bryant, który złożył przed dwoma dniami wizytę pani, jest także aktorem? — pytała tymczasem Stella, nie odwracając główki od ognia, odbijającego się w czarnych jej oczach.

— Tak. Nie wiedziałam jednak, żeś ty go widziała, — odparła miss Clavering z odcieniem niezadowolenia w głosie.

— Ujrzałam go tylko przez okno, nie przeszkodziło mi to jednak słyszeć, jak mówił z niedowierzaniem: — Co, to ma być córka Stelli-Orde? — Widocznie fakt ten nie mógł się w głowie jego pomieścić. Powiedz mi, mrs. Clavering, czy ja nie jestem wcale do mamy podobna ?

— Ani odrobiny.

— Dziwna rzecz! W takim razie muszę przypominać ojca. Widziałaś go pani kiedy ?

— Nigdy.

— Nie żył więc, gdy poznałaś mą matkę ? — Gdy ją spotkałam po raz pierwszy, ty, drogie dziecię,

byłaś jedynym jej skarbem na świecie, — brzmiała pełna słodyczy, a tak oględnie dana odpowiedź, iż dwuznaczność jej nie uderzyła nawet dziewczęcia. Ciemne jej też źrenice zaszły mgłą lekką, jak zwykle, gdy mówiła, lub myślała o przedwcześnie zgasłej swej matce.

— Czy mi się zdaje, że ktoś wszedł do przedsionka? — zauważyła nagle mrs. Clarering, podnosząc żywo głowę. — Tak, słyszę wyraźnie obce kroki.

— Nie może być? — zawołała Barbara, zrywając się jakby pod naciśnięciem sprężyny. — Smutek w czarnych jej źrenicach ustąpił wyrazowi radosnego oczekiwania" a cała postać ku drzwiom się zwróciła.

Na progu ich stanął w tej chwili Marek Robson, a stęsknione oczy jego, zatrzymawszy się najwpierw na uroczej postaci dziewczęcia, namiętnym i gorącym na widok jej zapałały blaskiem.

I ona poskoczyła z równąż radością, obie ku niemu wyciągając dłonie.

— Marek, opiekun mój ! — wykrzyknęła. — Cóż za przyjemna niespodzianka. Jakaż to dobra wieszczka przywiodła cię tu dzisiaj ?

— Czy dobra tylko? — podjął żartobliwie, patrząc na mą z uśmiechem, który nie zdołał rozproszyć smutku, odbitego w głębi rozumnych jego oczu.

— Czarowną, anielska wróżka! — potwierdziła żywo, podczas gdy Robson, wypuściwszy drobne jej dłonie z uścisku, zwrócił się ku pani Clavering, witającej go w sposób nie tak może głośny, ale niemniej serdeczny.

— Powiedz mi, opiekunie, jak się to stało, że nie grasz dzisiaj ? — pytało dziewczę tymczasem.

— Vincent obiecał mnie zastąpić, — objaśnił, zbliżając się do kominka.

Pozbawione sztucznego uśmiechu, rysy mężczyzny zmienione wydawały się i blade. Mizerny, z zapadniętemi oczyma, wyglądał jak po ciężkiej chorobie.

— Dzięki temu, — ciągnął, — dostałem krótki urlop.

— Ach, jak to dobrze! Pojedziemy jutro razem na spacer i będę cię powozić. Zobaczysz, opiekunie, jak wyśmienicie umiem kierować końmi!

— Gusta amazonek bardzo są chwalebne, ale dla panien bogatych, — zauważył sucho. — Zresztą nie będę mógł nawet zdolności twych wystawić na próbę, dziś bowiem jeszcze muszę powracać.

— Martwi mię to szczerze, — wtrąciła mrs. Clavering, patrząc ze współczuciem na młodego człowieka, — wyglądasz pan bowiem tak niedobrze, iż mały odpoczynek przydał-by ci się bardzo.

— Marku, może ty byłeś chory, — pytało żywo dziewczę, podnosząc ku niemu oczy, których wyraz szczery i przyjazny mimowoli drażnił Robsona.

— Chory? O, nie! Zmartwiony raczej.... chociaż, zkądże znowu ? Nie, byłem ucieszony, rozradowany! — ciągnął bezładnie, ze śmiechem drżącym nutą bolesnej goryczy. — Nie myślałem nawet chorować, nie mam na to czasu.

— Czy pan przyjeżdżasz prosto z Southborough? — przerwała starsza kobieta, składając robotę, a w myśli jej błysnęło równocześnie, iż Marka musiało od ostatniej tu bytności ciężkie jakieś spotkać zmartwienie.

— Tak, — potwierdził ze smutkiem, — poczem, wracając do sztucznego dobrego humoru, dodał lekko: — Wiosna na dobre się już zaczęła; na kogo spojrzeć, każdy idzie z bukietem pierwiosnków w ręku. Czemu ty, Stello, nie masz ich także.

Karminowe usta dziewczęcia skrzywiły się wzgardliwie.

— Fi, nie lubię takich pospolitych kwiatów, — odparła lekceważąco.

— A jednak przy ciemnej twej sukni ślicznie by odbijały — zauważył, — a pochylając się nad stolikiem i leżącą na nim rozwartą książką, dodał: — Któraż to z pań studyowała Lady of Lyons, Lytton'a?

Mrs. Clavering zaśmiała się i, zatrzymując w pośrodku pokoju, rzuciła:

— Jak ci się zdaje, parne Robson, która z nas lepiej by się w roli Pauliny wydala? Niech ci na to odpowie Stella, ja tymczasem idę przyspieszyć herbatę, bo, jak sądzę, bardzo potrzebujesz posiłku.

Zaledwo drzwi zamknęły się za nią, dziewczę uchwyciło ręce opiekuna i sadzając go w dużym fotelu przy kominku, stanęło przed nim, oblane jasnym płomieniem ogniska, z łuną rumieńca na licach i blaskiem zapała w oczach.

— Jak to dobrze, że przyjechałeś, Marku! tak bardzo już chciałam cię widzieć.

— Doprawdy dziecko moje? Czemuż więc nie napisałaś do mnie. Czy stało się co tutaj ? Może masz kłopot z nowym wielbicielem ?

— Och, nie! — zaprzeczyła, żywą oblewając się purpurą.

— Zresztą gdybym ich miała setkę nawet, nie nudziła-bym takiemi drobnostkami ciebie, opiekunie, — dodała łagodnie, przypomniawszy sobie, jaka błyskawica bólu odbiła się w oczach Marka, gdy mu niedawno pierwsze tego rodzaju zrobiła zwierzenie.

Nie rozumiała, że chwila ta zbudziła go po raz pierwszy do świadomości, iż dziecię, które własnemi wychował rękoma, zmieniło się w kobietę, a tem samem przestało wyłączną jego być własnością.

— Czy nie zasługuję już na zaufanie, Stello? — pytał żartobliwie, pomimo, że głos jego tłumionym drżał smutkiem.

— Szkoda, może przynajmniej inne twe troski zechcesz staremu powierzyć opiekunowi? O cóż to chodzi, drogie dziecie?

— O to.... o to, Marku, iż.... chciałabym zostać aktorką. O, proszę, nie gniewaj się na mnie! Pomyśl tylko, wszak mam racyą, nie chcąc ci zawsze być ciężarem?

— Chcesz zostać aktorką? — powtórzył, hamując żywszy wybuch głosu. — Co ci tę myśl poddało, Stello?

— Och, sama nie wiem. Złożyło się na nią mnóztwo przyczyn.

— O jakiż cel chodzi ci jednak?

— O bardzo prosty: chcę być głośną i uwielbianą, chcę nosić piękne suknie, stroić się w jedwabie i zdobywać oklaski.

— Szlachetna ambicya! — szydził z goryczą.

— Moja matka była przecież także artystką dramatyczną.

— Tak, nie zapominaj jednak, iż podjęła rolę tę w innym, niż ty, celu.

— Pracowała na chleb, wiem o tem, i dlatego właśnie pragnę ją naśladować.

— Stello, czy możesz powiedzićć sumiennie, iż zależność dała ci się uczuć kiedykolwiek?

— Och, nie, nie! — zaprzeczyła żywo. — Nie w tej bynajmniej mówiłam myśli; i owszem, jesteś za dobrym, za szlachetnym, opiekunie mój, i to właśnie poddało mi chęć zarobkowania. Patrz, ty pracujesz tak ciężko, bez wytchnienia, podczas gdy ja używani tylko owoców, zdobytych przez ciebie. Dlaczego więc nie mogła-bym pracować razem z tobą ?

Na dźwięk słów tych błagalnych, żywa fala krwi oblała męzkie oblicze Robsona, gwałtowne zaś uderzenie serca, przyspieszywszy tętno bijące w pulsach, niebezpieczny w głębi źrenic jego zapaliło płomień. Pracować razem z nim 1 Czy potrafiłaby jednak być przy nim szczęśliwą? Czy ma prawo zatrzymać ją dla siebie, zachować ukochaną istotę, która dla niego świat cały stanowiła, a która na swój sposób kochała go przecież? Ach, gdyby nie ta nagła zmiana, nie nowe, a tak odrębne życie otwierające się przed nią, jakież rozkoszne obrazy przyszłość mogła im zgotować! Wszak łudził się nadzieją, iż po tylu latach pracy i poświęceń dla niej, wolno mu będzie usłać wytworne gniazdeczko, i złotą swą umieścić w niem ptaszynę; wolno ją będzie czcić i kochać jawnie, odbierając wzamian pierwsze w życiu dobre słowo, pierwszą pieszczotę. Wszak myśl ta dodawała mu siły i odwagi, jak gwiazda przewodnia błyszczała na tle smutnego, sierocego życia. Czy była ona już dziś niewykonalną ? czy musi wyrzec się osobistego szczęścia, oddając dziewczę wujowi, który niegdyś, samotne, ubogie, bez dachu i chleba, rzucił je na łaskę ludzi obcych, na pastwę zimnego, okrutnego nieraz świata ?

Miłość wielka, jaką jej niósł w ofierze, nie zaślepiała go jednak co do wad dziewczęcia; piękność Stelli nie mąciła mu zdrowego sądu; widział, że jest dumna i samowolna, samolubna może a na pewno gwałtowna i namiętna; do ujemnych tych. rysów jednak, łączyła tkliwość niewieścią i szczerość uczuć, które nigdy kłamstwem splamić-by się nie dały. Zresztą, była o tyle imponująco, niezwykle uroczą, iż drobne te ułomności świat jej z pewnością chętnie przebaczy.

Tak przynajmniej myślał Robson, patrząc na wysmuklą postać dziewczęcia, w blaskach kominkowego ognia skąpaną. Delikatne jej rysy, cera alabastrowa i wielkie, jak aksamit ciemne oczy, tworzyły wraz z karminowemi usteczkami i koroną splotów kruczych, sylwetkę o klasycznej czystości linii, przepyszną ożywionych karnacyą. Nawet skromna, choć wytworna codzienna suknia, nie odejmowała jej nic z uroku, przeciwnie, zdawała się ona młodemu człowiekowi tak nieporównanie piękną w tej chwili, iż nie pojmował nawet, jaką będzie wśród wspaniałego otoczenia w pałacu lorda Elsdale. Czy bogactwa uczynią ją szczęśliwszą? Czy potrafią życie jej zachować czystem i prawem, jakiem było pod troskliwą opieką mrs. Clavering? A może nauczą ją, aby, mocą tej piękności właśnie, starała się zdobyć wysokie stanowisko, aby ją sprzedała więcej dającemu za tytuł, lub wór złota? Może wpoją w młode to serce zasadę, iż najwyższą ambicya kobiety powinno być królowanie na balu, lub zaćmienie stroju rywalki; może uczynią z niej istotę światową i lekkomyślną, niepomną na Szlachetniejsze cele żywota?

Czy tylko on, jako opiekun nie powinien ratować jej od podobnego losu ?

Marek zerwał się z fotelu i, gnany myślą tą, zaczął wzdłuż i wszerz chodzić po pokoju. W wiele lat poźniej jeszcze, przypominając sobie chwilę tę, nie umiał rozstrzygnąć, czy nie lepiej było-by, gdyby, idąc za serca popędem, był wypowiedział słowa rwące mu się na usta. Teraz jednak silą woli potrafił je powstrzymać i własne stłumić porywy. Nie mógł przecież być tak nikczemnym, aby żądać od wdzięczności jej tego, czego miłością swą, jakkolwiek głęboką i gorącą, zdobyć potrafił. Karać jej za opiekę, jaką rozciągał przez lat dziesięć nad bezbronną i samotną, płacić dziś czułością, kupować pocałunki jej, za dach, który sierota znalazła u niego, to podłość, na jaką szlachetna dusza Robsona wzdrygnęła się mimowoli. Nie nie powinien przywiązywać jej do siebie, wyzyskując niewinne uczucie, jakie, po tylu latach opieki i tkliwości, musiała mieć dla niego; nie powinien przykuwać łańcuchem obowiązku ptaszyny wolnej, po to, by niezadowolona i świadoma swobody, gdzieindziej ją czekającej, złorzeczyła mu zczasem.

A jednak.... a jednak....

Przez jednę, jednę tylko chwilę żałował czynu, popełnionego przed laty; krok to był wszakże stanowczy i nieodwołalny. Dziś też, kochając ją tak gorąco, z taką potęgą, musiał zezwolić na rozstanie, po którem drogi życia ich rozbiegną się nazawsze.

Dziewczę, śledzące go bacznie i wzruszone wyrazem walki i bólu, odbitym w szlachetnych rysach mężczyzny, zbliżyło się tymczasem i drobną rączkę wsunęło mu pod ramię.

— Sprawiłam ci przykrość, opiekunie, — wyszeptała słodko, — o, proszę, cofam już wyrzeczone słowa, zapomnij o nich, byłeś tylko nie gniewał się na mnie.

— Więc nie jesteś szczęśliwą tutaj, Stello?

— O, i owszem ! Trudno mi jednak oprzeć się niekiedy tęsknocie i niezadowoleniu. Co prawda, smutno nam we dwie tylko, a ty tak rzadko przyjeżdżasz. Marku, gdybyśmy mieszkali razem, gdybyś mnie zechciał zabrać z sobą; wtedy byłabym zupełnie szczęśliwą. Powiedz mi, dlaczego na projekt ten nie chcesz się zgodzić nigdy ?

— Cicho, dziecino! — prosił, — a usta drgnęły mu boleśnie. Wędrowne moje życie, nie byłoby stosownem dla ciebie.

— Dlaczego? Wszak matka moja takie samo prowadziła.

— Tak, lecz była ona inną, niż ty, Stello. Posiadała przedewszystkiem dwa moralne puklerze: najwpierw dziecię swoję, a powtóre — wielką, choć nieszczęśliwą w sercu miłość.

— Miłość dla mego ojca? O ! mów mi o nim, — błagało dziewczę żywo. — Wszak dotąd ani słówka o życiu jego nie

— I ja niewiele zdołał-bym cię objaśnić, — odparł wymijająco — Powiedz mi jednak, najdroższa, czy bez zmian, zabaw i bogactwa, nie mogła-byś wcale być szczęśliwą?

— O, i owszem, byłeś ty, opiekunie, chciał zawsze być ze mną, — odparła uśmiechnięta, patrząc mu w oczy, z taką niewinnością i swobodą dziecięcą, iż wątpić nie można było, że w rozumnych źrenicach mężczyzny nie dostrzegała żadnego, prócz zwykłej powagi, uczucia.

Robson nagłym, a mimowolnym ruchem, uwolnił ramię swe od zaplecionych rączek dziewczęcia, i odsunął je zlekka od siebie. Chwila jeszcze, a byłby wypowiedział słowa niedające się odwołać, słowa, które mogły zmienić całą ich przyszłość. Twarda szkoła życia nauczyła go jednak tak silnego panowania nad sobą, iż w parę sekund obrócił się już z uśmiechem na ustach do niej:

— Pragniesz więc być uwielbianą i podziwianą, chcesz nosić piękne suknie, zostać królową mody nawet? — mówił lekkim tonem. — Hm, z taką, jak twoja, pięknością, nie są to rzeczy niedoścignione; zresztą życzenia twe zostały przez jakąś dobrą wysłuchane wieszczkę, bo oto w tej chwili już wielka fortuna czeka na ciebie, miliony zaś są tak blizko, iż, chcąc je posiąść, potrzebujesz tylko rękę po nie wyciągnąć, kiwnąć paluszkiem, a same przyjdą..

— Fortuna? miliony? — powtórzyła z niedowierzaniem. — Żartujesz ze mnie, opiekunie.

— Bynajmniej. Od twej woli zależy, aby je pozyskać.

— Marku, czyżby miał na ciebie spaść jaki majątek?

— Nie, ale ty go dostaniesz.

Delikatne jej lica zrobiły się jak alabaster przejrzyste, krew od karminowych nawet warg uciekła.

— Opiekunie mój....

— Tak, dostajesz sukcesyą. Z historyą tą całą łączą się szczegóły, o których wiedzieć nie powinnaś, ani nie potrzebujesz czego więc nie dopowiem, to sama już wytłomacz sobie, pytałaś mnie przed chwilą o twego ojca, odpowiedziałem, iż me wiem o nim więcej od ciebie. Nie było to jednak szczerą prawdą. Newell Hatton był nietylko człowiekiem szlachetnego urodzenia, według spaczonych pojęć szlachetności, jakie świat do tego przywiązuje, ale pochodził nadto, z rodźmy niezmiernie bogatej. Otóż.... czy mam kończyć, Stello?

Dziecię moje, nie drzyj tak, wszak w rzeczach, które ci opowiadam, niema nic przykrego.

— Alboż drżałam ? — słabym zapytała głosem. — Jak tu zimno! nie prawdaż? O, Marku, proszę cię mów dalej. Cóż się stało ?

— Ojciec twój poślubił kobietę, która, według znów pojęć świata, niższą była od niego, poślubił anioła, któremu w przymiotach zacny nawet i prawy mężczyzna niełatwo byłby dorównał. Małżeństwo zostało zawartem w tajemnicy, i nigdy szczęścia im nie przyniosło. Jeszcze ciebie na świecie nie by ło, gdy już musieli się rozłączyć. On poszedł swoją drogą i ona swoją. Byłaś kilkoletniem dzieckiem zaledwo, gdy matka twa zgasła przedwcześnie, niemniej musisz pamiętać, jaką cię" otaczała niewyczerpaną słodyczą i tkliwością. Ojciec twój nie żył już, ona więc stanowiła jedyną twą podporę na ziemi, a gdy umarła....

— Pozyskałam opiekuna, na równi z nią tkliwego i pełnego poświęcenia, — przerwało dziewczę z głębokiem wzruszeniem, a blade i drżące rączki splecione znów na jego złożyło ramieniu. — Och, Marku, czy sądzisz, iż zdołała-bym zapomnieć kiedykolwiek o wszystkiem, co zrobiłeś, o wszystkiem, co jeszcze dziś czynisz dla mnie ? Łagodnem poruszeniem ręki nakazał jej milczenie.

— Nie, nie sądzę, abyś zapomniała o mniemanym długu wdzięczności dla mnie; przypuszczam jednak, iż nowe twe życie, nietylko przeszłość, ale mnie nawet zepchnie w morze niepamięci. A teraz, słuchaj dziecino. Wszystko, czego pragnęłaś, może... nie... musi nawet być twojem, bo nie masz prawa odmawiać, skoro ci się słusznie przynależy. Brat rodzony twego ojca, lord Elsdale, — głos Marka, pomimo wszelkiego usiłowania, drgnął mimowoli, — lord Elsdale pragnie cię adoptować za swoję córkę, czyniąc zarazem spadkobierczynią rodzinnego majątku. Człowiek to bardzo już stary, który utracił z kolei wszystkie swe dzieci, a dziś.... Stello, czy ty mnie słyszysz?

Wielkie, czarne jej oczy patrzały błędnie na niego, z ust karminowych krew odbiegła.

— Tak, — wyszeptała, — słyszę, ale...

— Nie rozumiesz może? — uzupełnił myśl, która na drżących zamarła ustach. — A jednak rzecz to nader prosta.

Stryj twój jest bezdzietny, pragnie więc, abyś zajęła miejsce jego córki Wobec tego, bogactwa Elsdale ów muszą przejść na ciebie Obecny hrabia, dumny ze starożytnego swego rodu, nie ma krewnych bliższych, będziesz więc wielką panią, i....

Zachwiała się tak silnie, iż, pochwyciwszy upadającą, przytrzymał ją w ramionach, dopóki śmiertelna bladość lic nie ustąpiła nieco, dopóki długie rzęsy nie uniosły się z lekka, ukazując w czarnych źrenicach dziwny wyraz trwogi i pomięszania. Przez chwilę zdawało się, iż utraciła świadomość; nie było to jednak omdlenie, lecz odurzenie raczej; główka też, opuszczona na piersi, odzyskała zwolna swą siłę.

— Stello, — powtórzył z takim wyrazem słodyczy, iż nic dziwnego, że w głosie tym, tkliwością brzmiącym, nie odkryła nuty bólu, wyrywającego się z serca, jęku żalu za snem wymarzonym, który chwila obecna w nicość obracała.

— Co, opiekunie ? — wyszeptała cichutko.

— Lepiej ci? Siadaj, najdroższa, bo nie jesteś zdolną ustać. Byłem nieostrożny, za gwałtowny, a jednak wieść wydawała mi się tak dobrą, iż bez wahania przybiegłem ci ją powtórzyć.Że wieść owa stawała się równocześnie wyrokiem śmierci dla niego, o tem nie wspomniał nawet. Męzkie jego wszakże oblicze takim było napiętnowane bólem, iż wielkie oczy dziewczęcia, podniesione nagle ku niemu, pojęły w części, że chwila ta ciężką próbą była dla Robsona. Stella, jakby oświecona nagłym błyskiem jasnowidzenia, zrozumiała, co sama traci, odczuła doniosłość skarbu, jakim było serce tego człowieka i paluszki, trzymające dłoń Marka, silniejszym objęły ją uściskiem, a główka chyliła się dopóty, aż czoło o splecione oparła ręce.

— Stello, — drżącym od wzruszenia i pełnym tęsknoty wyszeptał głosem. — Dziecko moje!....

— O, Marku! zatrzymaj mię przy sobie, nie pozwól iść do nich, me odtrącaj! — błagało dziewczę, przekonane po raz pierwszy, iż miłości jego, tego pełnego zaparcia się i poświęcenia uczucia, nic zastąpić i nic wyrównać mu nie zdoła.

Postać mężczyzny zadrżała. Na jedno jedyne mgnienie namiętne uczucie i egoistyczne szczęścia pragnienie wszelkie inne zgłuszyło względy; trwało to sekundę jednak, a chociaż walka była bolesną, potrafił wyjść z niej zwycięzko.

— Nie mogę zapomnieć, Stello, iż tam przyszłość i szczęście ci się uśmiecha... Ach, to pani, mrs. Clavering? — zawołał do wchodzącej. — Chcesz nam powiedzieć, że herbata gotowa. I owszem, bardzo jej się oboje ucieszymy, a szczególniej Stella. Wiadomość, posłyszana przed chwilą, wstrząsnęła nią silnie. Stryj jej, lord Elsdale ma zamiar adoptować Stelle, i pragnie, aby, jako jego córka, przy nim nadal zamieszkała; — stłumionym oznajmił głosem, a gdy starsza kobieta, otoczywszy silnem ramieniem kibić dziewczęcia, podtrzymała chwiejącą się, dodał szybko: — O tak, weź ją pani pod swoję opiekę; wieść ta niespodziana wzruszyła naszę dziecinę....

Głos jego, spokojny dotąd, zadrżał nagle dziwnym bólem i wypowiedziawszy posłuszeństwo, skonał na ustach. Niezdolny do dłuższego panowania nad sobą, Marek Robson objął przeciągłem wejrzeniem pochyloną główkę dziewczęcia i, odwróciwszy się, szybko opuścił pokój.

W chwilę później, wpatrzona w okno mrs. Clavering, ujrzała wysoką męzką sylwetkę na tle zapadającego wieczora, a równocześnie skrzypnięcie furtki objaśniło ją, iż artysta willę opuścił.

Serce zacnej kobiety odgadło mimowoli, czem był ten wieczór dla Robsona, pojęło, iż wraz z niknącym zorzy blaskiem, gasło dla niego słońce życia i nadzieja przyszłości, rozpadał się gmach marzeń ułudnych, tworzonych bezwiednie, a stanowiących jedyny jasny promień w pełnem poświęcenia istnieniu artysty.

IV.

— Chcesz pan willę tę zatrzymać? Nie będzież ona stanowić zbyt uciążliwego dla ciebie wydatku?

— Bynajmniej. Pragnę, aby była zawsze domem twym, mrs. Clavering. A przytem, znużony, lub niezdolny do pracy, może i ja tu kiedyś znajdę schronienie, — odparł Marek Robson ze smętnym uśmiechem.

— Ależ ja nie mam żadnych praw do... twej względności — przeczyła zakłopotana widocznie. — Teraz, gdy Stelli nie mogę już być użyteczną, trudno mi żyć tutaj, korzystając

z twojej...

— A skąd pani wiesz, że cię Stella potrzebować nie będzie że nie przyjdzie chwila, w której chętnie pod twoję ucieknie się opiekę? — pytał z właściwą mu łagodną powagą. — Może zechce przyjechać tu, odwiedzić cię niekiedy; a zresztą, któż zdoła przyszłość przewidzieć? kto odgadnie, czy zaciszne to ustronie nie stanie się dla niej portem bezpiecznym, do którego, jak żeglarz znużony, chętnie zawinie. Zresztą domku i tak bym nie sprzedał, jest to bowiem jedyna moja własność, pragnę ją też zachować, jako cichy na starość kącik.

Usta mrs. Clavering zadrżały lekko. Delikatność, z jaką, wyświadczając dobrodziejstwo, chciał w nią wmówić, że mu łaskę zrobi, wzruszała zacną kobietę, ból zaś, zdradzający się w drżącym głosie Robson'a, szczerą sprawiał jej przykrość.

— Dajżeż pokój, Marku, tak smutnym przeczuciom. Nie przeczę, iż śliczne to i rozkoszne gniazdko, mam nadzieję wszakże, że zaczem starość nadejdzie dla ciebie, wprowadzisz tu młodą jaką ptaszynę, której obecność sama potrafiła-by dom, skromniejszy nawet od tego, w raj ci zamienić.

— Nie bardzo to prawdopodobne; w razie jednak gdyby tak było, skoro nie dla mnie, zechciej go pani dla niej strzedz i pilnować. Ale gdzież jest Stella?

— U siebie w pokoju zajęta pakowaniem. Zarządzająca domem lorda Elsdale ma dziś przed wieczorem jeszcze przyjechać po nią.

— Wiem o tem, — odparł. — Wszak widziałaś się pani z Jamesem Francisem?

— Tak, był tu wczoraj wieczorem, aby ostatnie ułożyć warunki, — objaśniła mrs. Clavering. — Lord Elsdale ma zamiar zabrać Stellę na parę lat za granicę i, zatarłszy zupełnie siady jej pochodzenia, wprowadzić ją dopiero w świat arystokracyi londyńskiej. Pragnie podobno, jak utrzymuje mr. Francis, aby ona sama nawet zapomniała o przeszłości. Widać stary hrabia nadzwyczajną odznacza się dumą.

— Zwykła to pycha rodowa, — zauważy! Marek z goryczą. — Zatrzeć wreszcie " ślady stosunku" z nami z łatwością mu przyjdzie; nie mamy zamiaru narzucać się mylordowi; prócz Morrisa zaś, nikt z tych, którzy znali jej matkę, nie widział Stelli nigdy.

— Zapominasz o Walterze Bryancie ?

— A zkądżeż on mógłby coś wiedzieć ?

— Był tutaj. Wystarał się o mój adres i, pod pozorem odwiedzenia starej znajomej, wpadł niedawno. Na szczęście, Stellę ujrzał tylko w przelocie.

Głęboka zmarszczka zarysowała się na czole Robsona.

— Mam nadzieję, iż nie zapamiętał jej może. Życie Stelli i tak w dość trudnych będzie się rozwijać warunkach.

— Przeciwnie, jestem pewna, że złoży się ono z samych blasków szczęścia i swobody.

— Daj to Boże !

Z jakich głębin serca wybiegało proste to życzenie,

o tem nawet znająca go oddawna mrs. Clavering pojęcia mieć nie mogła.

— Wszak pan pozostajesz z nami? — pytała, widząc, iż młody człowiek podnosi się niespokojnie.

— O, nie! przybyłem na małą tylko godzinkę. Lepiej może było nie pokazywać się wcale, chciałem jednak raz jeszcze zobaczyć Stellę, zaczem nazwisko moje na zawsze z życia swego wykreśli.

— Jakto? czyżby istniał taki warunek? — podjęła z mimowolnem w glosie oburzeniem.

— Alboż nie jestem jednym ze "śladów przeszłości, " których pamięć lord Elsdale bądź co bądź zatrzeć pragnie ? — objaśnił z goryczą. — A zresztą, choćby tego nie żądał, to

i tak między trzeciorzędnym prowincyonalnym aktorem, a synowicą i spadkobierczynią lorda Elsdale nie może nic istnieć wspólnego.

— Trzeciorzędnym, prowincyonalnym aktorem! Chciałeś pan pewno powiedzieć: najgenialniejszym tragikiem swego czasu, który dla niewiadomych mi przyczyn nie chce być jedną z gwiazd stolicy. Gdybyś przyjął czynione ci propozycye....

— Niestety ! nie leży to w moich zamiarach, — przerwał, ' — Londyn, widzisz pani, ma dużo dobrych artystów, prowincyi brak ich zupełnie, naszym więc obowiązkiem tam właśnie rozszerzać poczucie piękna i wpływ jego uszlachetniający.

Zresztą kto zaręczy, że nie działają tu względy egoistyczne? wszak między ślepymi jednooki królem — Powiedz mi, dlaczego nie chcesz nigdy wystąpić w Londynie?

— Bo może nie nadarzyła mi się do tego sposobność, — odparł z uśmiechem, który nie zdołał rozproszyć głębokiego smutku jakim wzmianka ta przyćmiła rozumne jego źrenice. — Wiem, że cię niejednokrotnie usilnie o to proszono. — Ha! snać żal mi zrzec się królewskiego berła na prowincyi. — Wtedy, gdy świat cały utrzymuje, że w Londynie mógłbyś także być królem. — Chyba w oczach tak stronnych, jak pani, przyjaciół.

Mrs. Clavering wstrząsnęła przecząco głową, pamiętała bowiem doskonale, ile to razy dyrektorowie teatrów w stolicy usiłowali zwabić na deski swoje słynnego Robsona, jakie świetne niejednokrotnie ofiarowali mu warunki; znakomity tragik jednak pozostawał niewzruszonym; wstrętu jego do występów wobec publiczności londyńskiej nic przełamać nie mogło.

Młody człowiek, (bo młodym był jeszcze pomimo przedwczesnej powagi oblicza i srebrnej nitki, wijącej się gdzie niegdzie wpośród bogactwa kruczych splotów), spojrzał na nią łagodnie i uśmiechnął się mimowoli:

— O której godzinie ma mrs. Fairfax przyjechać po Stellę ? — zapytał.

— Mrs. Fairfax? Czy tak się zowie ochmistrzyni lorda Elsdale? A zkąd pan znasz jej nazwisko?

— Zdawało mi się, żeś je pani wymieniła przed chwilą, — tłomaczył i, odwróciwszy szybko głowę, przygryzł wargi, jak gdyby własną zniecierpliwiony nieostrożnością.

— Ale zkąd ? pierwszy raz w życiu słyszę to imię. Musiał go panu powiedzieć mr. Francis chyba. Przyjedzie, jak uprzedzi", o pół do czwartej.

— A teraz pół do trzeciej. Pozwól mi pomówić ze Stellą, mrs. Clavering; bardzo już bowiem niewiele pozostaje mi czasu.

Niemłoda kobieta powstała żywo, doszedłszy do drzwi jednak odwróciła się, aby z rechką na klamce raz jeszcze zapytać:

— Czy nie mógłbyś zatrzymać się i zobaczyć osobiście z tą panią?

— Zobaczyć? O, nie! Ja właśnie nie chcę jej widzieć. W poważnych jego rysach odbił się wyraz dziwnego bólu. Mrs. Clavering, patrząca ze współczuciem na człowieka, który cierpiał widocznie, próbowała się wytłomaczyć.

— Sądziłam, iż miło panu będzie, zobaczyć kogoś z osób, wśród których nasza mała życie ma całe spędzić. Główna zarządzająca i ochmistrzyni zamku Elsdale gra tam, jak się zdaje, wybitną w domu rolę. Przywiązana od lat niepamiętnych do rodziny hrabiego, wywiera na niego i otoczenie całe znaczny wpływ podobno.

— Nie dziwię się temu. Wierna to i stara Elsdale'ów przyjaciółka. Jestem pewny, że i dla Stelli naszej dobrą być potrafi.

Mrs. Clavering spojrzała z pewnem zdziwieniem. Młody człowiek mówił tak, jak gdyby ochmistrzyni dobrze znaną mu była. Widocznie zasięgał u notaryusza Elsdale'ów drobiazgowych o całym domu wiadomości.

Pięć minut, spędzonych samotnie w pokoju tym, którego sprzęt każdy mówił mu o Stelli, wiekiem się Robsonowi wydały. Po raz to pierwszy dopiero był zdolen zrozumieć, jak wielki wpływ dziewczę wywierało na jego życie, pojąć potęgi całą swej miłości. Wiedział, że mu była drogą, wiedział, że ją kocha, od chwili, gdy, przed rokiem, przyszedłszy do opiekuna, z całą swobodą dziecięcą, poskarżyła mu się na natręctwo nieznanego wielbiciela, którego zabiegom, w celu zbliżenia się do dwóch samotnych kobiet, musiał Marek wmieszaniem się swojem kres położyć. Do dnia dzisiejszego jednak, do godziny, w której miał ją nazawsze z życia swego wykreślić, nie pojmował dokładnie, czem była dla niego, nie rozumiał całego gmachu nadziei, budowanych na klasycznej jej główce, całej tęsknoty, z jaką spełnienia nadziei tych oczekiwał.

Nie próbował się łudzić nawet. Przeciwnie, zdawał sobie sprawę najdokładniej z przepaści, dzielącej wybitnego i słynnego nawet aktora od przedstawicielki magnackiego rodu Elsdale'ów. Czuł, iż, pomimo przywiązania, jakie mu Stella okazywała, nowe życie przyniesie jej nowe również obowiązki i uczucia, wśród których nie będzie już miejsca dla wspomnień przeszłości. Nauczą ją, aby zapomniała o nim, aby wyrwała z pamięci wspomnienie chwil, których obraz miał pozostać dla Marka, jedyną szczęścia pamiątką.

Zbyt szlachetny i wspaniałomyślny, aby brać w rachubę wszystko, co dla niej uczynił, młody człowiek nie pomyślał nawet w tej chwili o prawach do jej wdzięczności, nie rozważał, ile mu była winna; a jednak przez długich lat dziesięć stał między nią a nędzą, pracował ciężko i mozolnie, aby jej na niczem nie zbywało, aby zadośćuczynić każdemu jej życzeniu, a otoczywszy sierotę dobrobytem i dostatkiem, zapewnie jej staranne wychowanie, dać gruntowne wiadomości naukowe, które dziś szczególniej, w świetnych kołach wielkiego świata, nieocenionemi się dla niej staną. Poświęcał młodość i życie własne, byle się wywiązać z przyrzeczenia, złożonego umierającej jej matce; rzucając zaś grosz zapracowany hojną dla niej dłonią, nie pomyślał nawet o wdzięczności, tak jak teraz nie miał urazy, że opuszczała go, że wyrzekała się dla tych, co niegdyś dziecię sierotę rzucili na pastwę ubóstwa i miłosierdzia ludzkiego. Oddał jej wszystko: młodość swą, pracę, starania, skarby serca i umysłu, nic wzamian nie żądając; nic, miłość jego bowiem w nieśmiertelnej swej potędze, wolna od cienia samolubstwa, dla niej tylko szczęścia pragnęła.

Dumnym był z tego, iż od wykształcenia umysłu, aż do wykwintności w obejściu, jemu wszystko zawdzięczała; dumny był z dzieła rąk swoich, zadowolony, iż dzięki poświęceniu, z jakiem sobie każdej drobnostki odmawiał, Stella stanie się dziś ozdobą wysokiego stanowiska, gwiazdą w świecie, który przypadkiem otworzył jej swe podwoje. Żądać jednak wzamian podzięki, pragnąć, aby odrzuciła bogatych krewnych dla niego, nie, to się nie zgadzało z bezinteresownością Robsona.

A jednak... a jednak, w rozstaniu tem zdawał się tkwić wyrok śmierci dla niego; gorycz też, przepełniająca serce młodego człowieka, poważne rysy jego śmiertelną pokryła bladością, z warg zaciśniętych boleśnie ostatnią kroplę krwi spędzając.

Drzwi otworzyły się wreszcie, i na progu stanęła wysmukła postać Stelli. Delikatne jej lica zbielały również, spuszczone zaś rzęsy przysłaniały lękliwie piękne źrenice. Marek poruszył się niespokojnie. Rzecz dziwna, w pobladłej tej, drżącej postaci dostrzegł już zmianę, która go boleśnie za serce szarpnęła. Była to niepochwytna jakaś powaga, czy wyniosłość, nieznana Stelli Orde, a nader może stosowna dla Stelli Hatton; rzecz drobna, ale obca dotąd wychowance Robsona. Klasyczna główka jej, kruczemi uwieńczona splotami, zdawała się dumniej podnosić do góry, jak gdyby; chciała zaznaczyć, że teraz nie jest już sierotą, z łaski wychowaną, lecz przedstawicielką jednego z możniejszych rodów Anglii. Może to zresztą ubranie zmieniało ją tylko? Wytworna i pełna dobrego smaku, lecz kosztowniejsza nad zwykły strój dziewczęcia, suknia ta, z miękkiej popielatej materyi, stanowiła ostatni podarek opiekuna, a spływając w zręcznych draperyach, zdawała się uwydatniać lepiej jeszcze klasyczne kształty wysmukłej jej postaci.

W pokoju przez chwilę głęboka zapanowała cisza. Artysta postąpił wreszcie kilka kroków, wyciągając ku niej rękę, która, pomimo całego wysiłku, drżała widocznie. Dziewcze nie podnosząc oczu, złożyło na niej jak lód zimne paluszki. Wobec jednak uścisku tej dłoni szlachetnej, która, kierując młodością jej, cały dla sieroty świat zastępowała, sztuczny spokój Stelli prysnął, jak bańka zwodnicza, a z piersi głębokie wyrwało się łkanie.

Robson nie próbował ukoić jej nawet. Przed rokiem jeszcze, byłby, traktując ją, jak dziecko ukochane, które na własnych wychował rękach, ujął w ramiona rozpłakaną, starając się utulić łzy jej i uspokoić żal pieszczotą, lub słowem serdecznem, dziś trzymał się z dala, a jakkolwiek pozorna ta oziębłość zdawała się jeszcze zdwajać jego cierpienie, usiłował żadną zewnętrzną nie zdradzić go oznaką.

Zresztą, pomimo całej swej miłości, pomimo, że znał ją tak dobrze, Marek nie zupełnie pojmował gwałtowny wybuch dziewczęcia. Sądził, że wynik to wzruszenia i niepokoju, jakim ją, bądź co bądź, nieznana przejmuje przyszłość; nie przypuszczał, iż w duszy Stelli, obok głębokiego żalu nad stratą, przez rozłąkę z nim ponoszoną, nie było na inne uczucia miejsca. Zapomniała, że pozyskuje bogactwa, których pragnęła tak często, że posiędzie uwielbienie, hołdy i wpływy, o jakich całemi marzyła godzinami; w myśli jej bowiem stała tylko miłość jego, cierpliwa, szlachetna i pełna poświęcenia, miłość, która potrafiła dziesięć lat jej życia w sen czarowny zamienić, a dziś, dziś odbieraną jej była.

— Pamiętaj, Stello, — przerwał wreszcie ciszę z przymuszonym uśmiechem, — iż mrs. Fairfax nie powinna cię z zaczerwienionemi ujrzeć powiekami. W wielkim świecie, do którego dziś już należysz, ludzie nie płaczą, uczucia ich bowiem nie są dość silne, aby łzy wywołać miały. Zresztą wzruszenie wszelkie nie zgadza się z dobrym tonem, uważa się za mauvais genre poprostu.

— W takim razie nie potrafię nigdy zastosować się do form dobrego tona, — brzmiała odpowiedź wśród łkań rzucona — Gniewałeś się na mnie często za brak panowania nad sobą, za wybuchy gwałtowne i działanie pod pierwszem wrażeniem; ale proszę, opiekunie mój, nie probuj mnie karcić za łzy te, z serca płynące; pozwól mi okazać żal za lepszą własnej duszy połową, którą tu, przy tobie pozostawię.

— Dlaczegoż miała-byię się z tą "lepszą" cząstką rozstawać ? — zapytał łagodnie.

— Oh, bo czuję z góry, że stanę się jeszcze samolubniejszą, jeszcze próźniejszą, niż teraz; że otoczenie to uczyni mnie niegodną nauk, przez ciebie dawanych. O, Marku! dlaczego nie chciałeś mię dłużej pod twoją zatrzymać opieką ? Po co odpowiedziałeś na to szkaradne ogłoszenie? czemu oddajesz mnie w ich ręce? Wiesz, że bez ciebie jestem niczem, że nie mam dość hartu, ani woli, aby się oprzeć nowym wpływom.

— Stello. — wybiegły na usta słowa, których nie miał siły powstrzymać, — Stello, wszak pełną dałem ci swobodę: mogłaś pójść, lub pozostać, wybór od ciebie zależał!

— Wiem, wiem! Serce mi się rwało, a jednak dobrowolnie zgodziłam się was opuścić, — przyznała, podnosząc ku niemu łzami zalaną twarzyczkę. — I gdybym teraz jeszcze, gdybym w tej chwili mogła wybór mój odwołać, nie uczyniłabym tego. Wiem, że jestem samolubna, niewdzięczna, więcej niż niewdzięczna, wiem, lecz nie mam siły być inną! Gardzę sobą za przyjęcie spóźnionej jałmużny stryja, a nie posiadam dosyć odwagi, aby oprzeć się pokusie i tutaj pozostać!

Ja zaś nie mam ani prawa, ani chęci do zatrzymywania cię wbrew twojej woli, — odparł jakby w mimowolnej obronie. — Zresztą nie może tu być mowy o niewdzięczności, lub samolubstwie, Stello. Zamieszkanie przy stryju jest prostym obowiązkiem, ma on bowiem do ciebie większe od kogokolwiek innego prawo.

— Jakto ? większe od ciebie, opiekunie ? — zapytała z wyrzutem, i odsunąwszy się nieco, stanęła wsparta o gzems kominka, topiąc w nim wejrzenie, pod którego silą Marek drgnął mimowolnie. Czyżby w dziewczęciu dusza zbudziła się nagle ?

Wysmukla jej postać wyprostowała się, oczy dziwnym pałały blaskiem.

— Więc ty, opiekunie, nie masz do mnie praw żadnych ? — powtórzyła. — Ty, któremu zawdzięczam wszystko w życiu, który dałeś mi dach i schronienie, ciepło domowego ogniska i serce pełne poświęcenia, chleb powszedni i strawę ducha; ty, któremu zawdzięczam wszystkie szlachetniejsze me uczucia, cały zasób wiedzy, każde lepsze drgnienie mego serca! Któż to przygarnął opuszczoną sierotę, w chwili, gdy najbliżsi rzucili ją na pastwę nędzy, gdy nie chcieli palca podnieść na wet, aby od głodowej uratować ją śmierci? Sądzisz więc, Marku, że nie wiem o tem, że nie pamiętam, ile ci winna jestem? O, nie! Patrz: przed tobą nie mała Stella, nie dziewczynka, a skończona stoi już kobieta, istota, w której sercu wdzięczność dla ciebie do najgłębszych przenika tajników, i dlatego, dlatego właśnie, biorąc jałmużnę ich, poniżenie własne z podwójną czuję siłą. Dzisiejsze miłosierdzie stryja ubliża mi, upokarza godność mą własną, a jednak przyjmuję je, bo.... bo dać mi może wszystko, do czego tęskniłam oddawna, bez czego świat pustym i czczym mi się wydaje.

— Ach! więc życie bez bogactwa nie ma dla ciebie żadnej, żadnej, Stello, wartości? — pytał ze smutną powagą. — Skoro tak, nie potrzebujesz żałować zmiany, zaszłej w widokach twych na przyszłość. Lord Elsdale do milionowych należy ludzi, z łatwością mu więc przyjdzie zadowolić serce... nie, ambicyą twą, Stello, bo mam nadzieję, że ona niezupełnie jeszcze serce zabić zdołała.

— Rzucając podobne posądzenie, zapominasz, że jestem dziecięciem twego ducha, twoją wychowanką, opiekunie.

Na ustach młodego człowieka smutny zarysował się uśmiech.

— Niestety! w zasadach tych nie mogę oddźwięku własnej znaleźć duszy. Ja ci ich nie wpajałem, Stello, zreszta...

— Dlaczego nie kończysz? 0, proszę, nie ukrywaj myśli twej przede mną. — Zastanawiałem się tylko, po kim mogłaś odziedziczyć te żądzę złota i chęć wyniesienia. Nie po matce, to pewna; ojciec twój zaś, cenił pieniądz o tyle tylko, o ile on mu przynosił przyjemności i ułatwiał używanie życia; zaszczyty obojętne mu były.

— Zkąd wiesz o tem ? — zapytała, zwracając nań badawcze wejrzenie wielkich, czarnych swych źrenic. — Przecież nie znałeś go, Marku?

Ciemna purpura oblała męzkie czoło artysty; zaciął się, a gdy odpowiedział po chwili wahania, w głosie jego mimowolny czuć było przymus.

— Tak słyszałem przynajmniej.... opowiadano mi niektóre szczegóły, — objaśnił i oboje zamilkli na chwilę.

— Opiekunie, — zapytała po chwili zcicha, — czy nie zechcesz powiedzieć mi cokolwiek o tych nowych krewnych, z którymi mam część życia spędzić? Zdaje się, że znasz ich dobrze....

— Ja?

— Tak; nie wiem dlaczego, ulegam ciągle wrażeniu, ie ci nie są obcy, że musisz wiedzieć wszystkie, dotyczące ich, szczegóły.

— Co za dziecinne przywidzenie! — odparł z uśmiechem. — Stryj twój zajmuje tak wybitne stanowisko, iż imię jego nie iest nieznanem nikomu; nie dowodzi to jednak, abym ja miał być lepiej od innych wtajemniczony w sprawy domowe Elsdale'ów. Wiem, iż za życia pierwszej żony, należał do zapalonych polityków w kraju, i że gdyby nie przedwczesna śmierć jej, tu głos Marka drgnął mimowoli, a dalsze słowa wstrzymały się na ustach przez chwilę, — gdyby nie śmierć jej, hrabia stałby się może jednym z wybitnych mężów stanu w Anlii z chwilą zgonu jej wszakże, usunął się od życia publicznego i zamknął na długo w zaciszu domowem.

— Musiał bardzo odczuć jej stratę?

Tak bardzo podobno, iż przez długi czas nie mógł znieść widoku dziecka, którego przyjście na świat pozbawiło ją życia.

— Był to najstarszy syn jego, nie prawdaż ? Ten, który, jadąc, został zabity przy wykolejeniu pociągu?

— Tak, był to najstarszy syn hrabiego. Po jego.... utraciwszy go, lord Elsdale w powtórne wstąpił związki. Druga żona, umarła po trzech czy czterech latach pożycia, pozostawiając mu jedno tylko dziecię. Chłopiec ten, zdrów dotąd i wielkie dla ojca rokujący nadzieje, zmarł, jak wiesz, przed półrokiem na tyfus.

— Biedny stryj, ileż strat bolesnych poniósł w życiu!

— Niestety, przecierpiał wiele bardzo; powinnaś też, Stello, wziąć sobie za zadanie, osłodzenie mu i rozjaśnienie ostatnich lat życia. Mając przed sobą pracę tak trudną i cel tak szlachetny, nie potrzebujesz wahać się w przyjęciu korzyści materyalnych, jakie ci nowe stanowisko przyniesie, możesz mu bowiem wzamian za majątek, którego nie ma komu zostawić, dać zapomnieć o poniesionych stratach.

Lekki, jak jutrzenka, rumieniec, pokrył klasyczne rysy Stelli. Przygnębiona myślą o dobrodziejstwach, nie zastanawiała się dotąd nad obowiązkami przyjmowanemi wzamian. Robson do pióro, ze zwykłą szlachetnością, podsuwał jej myśl, nie o egoistycznych pragnieniach, lecz o szczęściu innych. Dziewczę teraz zrozumiało, iż osamotniony starzec, mający jej zastąpić ojca, powinien być odtąd główną jej troską, chęć zaś odwdzięczenia się za dobrodziejstwa — jedynem staraniem.

— Jeżeli jest tak dumnym, jak mówią, to musiał strat tych nie odczuć zbyt silnie, — zauważyła po krótkim namyśle.

— Sądzisz, że ludzie dumni są mniej wrażliwi, że nie odczuwają głęboko? — zaprzeczył z gorącem przekonaniem, zdumiony widocznie jej pomyłką. — Cóż za fałszywe pojęcie, Stello! Ależ duma ta właśnie każe mu bóle i niepowodzenia z podwójną przecierpieć mocą, czyni niedolę każdą stokroć cięższą, stokroć więcej gorzką, niż dla tych, co krzyżyki losu z cierpliwą znoszą pokorą. Najdroższa, nie sądź, iż tytuł lub bogactwo, są wstanie nagrodzić osamotnienie, przez śmierć ukochanych spowodowane. Powinnaś być dla niego bardzo wyrozumiałą i łagodną, powinnaś słodyczą i wdziękiem twym opromienić mu lata smutnego na starość sieroctwa.

— Tak mówisz jak gdybyś go znał dobrze i podzielał z nim jego troski, — zauważyła z małym dąsem, zadraśnięta, iż uniesiony serdecznością prawił o starym lordzie, nic nie wspominając równocześnie o żalu, jaki mu rozłąka z wychowanką powinna była sprawiać.

— Marku, — dodała ciszej, — słuchając słów twych, można - by sądzić, iż z pewnem zadowoleniem pozbywasz się mnie nareszcie. Kto wie, może się cieszysz nawet ? Co prawda, byłam ci tylko ciężarem i kłopotem.

— Cieszę się? — powtórzył, chwytając powietrze ustami, z których mimowolny jęk się wyrwał. — Ja się cieszę, Stello?

— O, dziecię! jakże ty nie wiesz, ile słowa twe okrucieństwa mieszczą w sobie!

Coś w spojrzenia jego, namiętnem i pełnem wyrzutu, a zarazem, drgnienie tego półjęku, którego, pomimo całej siły woli, powstrzymać nie zdołał, poruszyło ją, wprawiając w silniejsze bicie, samowolne i niedoświadczone, ale szczerze kochające, serce dziewczęcia, które w chwili nawet spełnienia wymarzonych nadziei swoich, krwawiło się na myśl o rozstaniu z opiekunem.

— Marku, — zawołała, wyciągając obie ku niemu ręce, — nie pozwól mi odjechać, każ mi tu pozostać, zatrzymaj przy sobie!

Ujął drobne, delikatne rączki, i uśmiechnął się do niej smutnie, z całem morzem uczucia i tkliwości, w rozumnych odbitem oczach.

— Gdybym cię dziś posłuchał, Stello, w przyszłości ty pierwsza robita- byś mi bolesne z tego powodu wyrzuty. — Zresztą, oddając cię, spełniam tylko akt zadośćuczynienia, — dokończył jakby sam do siebie.

Nastała krótka cisza, przerywana gorzkiem łkaniem dziewczęcia.

— Drogie, kochane dziecię ! — mówił Marek głosem, który pomimo całego wysiłku drżał widocznie, i świadczy!, iż płacz Stelli przynosi mu pewną ulgę, osładza boleść rozstania, opromienia chwilę tak straszną dla niego. — Drogie, kochane dziecię! cieszę się, iż żal ci starych, nazawsze opuszczanych opiekunów; żeśmy wiernem przywiązaniem i opieką potrafili sobie część serca twego zaskarbić. Pamiętaj, iż znajdziesz w nas zawsze przyjaciół, że dom ten twoim jest domem; gdybyś zaś kiedykolwiek potrzebowała rady lub pomocy, dobrego słowa, lub silnego ramienia, wiernej duszy, która by cię pojąć zdołała, wtedy przypomnij sobie dawnego opiekuna, i pod jego zwróć się skrzydła. Życie świetnie zapowiada się przed tobą*, niema jednak istnienia bez chmurki, niema róży bez kolców; gdyby zaś który z nich miał cię dotknąć, Stello, pamiętaj, iż masz tu serce, które za ciebie krew - by własną chętnie wytoczyć dało. Dłoń, strzegąca cię dotąd, potrafi i w przyszłości maleńką swą Stelle od wszelkiego uchronić ciosu.

Głos jego brzmiał ojcowską słodyczą, tak dobrze od lat dziesięciu jej znaną. Wzruszona, Stella lica łzami zalana ukryła na ramieniu opiekuna, i stali tak czas jakiś, w głębokiem pogrążeni milczeniu; on, z obliczem marmurowo bladem, ciężką znamionującem walkę i boleść, ona, jak powój, szukający podpory, z pochyloną wysmukłą postacią, i główką w dziecięcem zaufaniu na jego złożoną ramieniu. On w pełni męzkiego rozkwitu, ona w pierwszej wiośnie życia, zdawali się stworzeni do szczęścia i uśmiechów, a tymczasem jasne słońce, jakby na urągowisko, łzy ich oświecało tylko, w powietrzu zaś, niby smutna przepowiednia, brzmiały słowa artysty.

Ileż razy przychodziły one poźniej Stelli na myśl, w chwilach ciężkich prób i zawodów! jak często przypominał sobie tę godzinę rozstania Marek, wśród nieszczęść, jakie przez nią i na niego spaść miały.

Wskazówki zegara posuwały się tymczasem z nieubłaganą szybkością. Pięć metalicznych jego uderzeń zbudziło w młodym artyście poczucie rzeczywistości.

— Muszę już jechać, — stłumionym wyszeptał głosem. Drobne dłonie dziewczęcia silniej się dookoła ramienia,

jego zacisnęły.

— Nie, nie! — błagała, — zaczekaj, dopóki tamta nie przyjedzie.

Młody cz, wiek odsunął ją z lekka, i spróbował przez oczy mgłą zaćmione uśmiechnąć się smutnie.

— Nie mogę, — tłomaczył, czując, iż dłużej próby me byłby zdolen znieść dzisiaj. — Nie mogę dziecko moje, wiesz: że muszę grać wieczorem. Proszę cię, pozwól mi odjechać.

— Będziesz przynajmniej pisać do mnie?

— Odpowiem na listy twe, jeżeli.... mnie dojdą kiedykolwiek. A teraz jeszcze jedno słowo: Gderałem na ciebie dość często jednak do wszystkich nauk muszę dziś jednę dodać przestrogę. Stello, wiesz o tem, że jesteś piękna, bardzo piękna, że uroda zapewni ci wpływ w świecie; o dziecię! nie używaj jej do złych celów! Nie bądź ani okrutną, ani bez serca; pozostań wierną własnemu przekonaniu, zasadom, jakie przez lat tyle starałem się wpajać w ciebie. Niechże dar rzadki, zesłany ci przez Opatrzność, nie zatruje tobie lub innym szczęścia. A teraz, żegnaj mi!

— Marku, — wyszeptała łagodnie, — dlaczego nie chcesz mi dać ani portretu, ani fotografii swojej ? czemu nie pozwalasz zabrać nic, coby mi w oddaleniu mogło przypomnieć najdroższego i najlepszego przyjaciela mej młodości?

— Alboż bez tej drobnostki zapomnisz o mnie ? — ze smętnym zapytał uśmiechem. — Nie, nie! jestem pewny, że nie; ale widzisz, tyle będziesz miała pięknych rzeczy do oglądania, iż oblicze starego opiekuna nie warte było - by jednego wśród nich wejrzenia.

— A jednak tak pragnęłam mieć małą chociaż twoję miniaturę! Marku, przyrzeknij, że przyślesz mi ją później.

— Nie, najdroższa, — brzmiała łagodna odpowiedź, — nie mógłbym słowa dotrzymać, bo wolę, aby proste me rysy mie przypominały ci niepotrzebnie przeszłości.

— Pierwszy raz odmawiasz mej prośbie, — wyłkała. — Pierwszy raz jesteś niedobrym. O, Marku ! nie zapomnij przynajmniej o mnie!

— Zapomnieć o tobie dziecino ! Dopóki życia starczy, obraz twój towarzyszyć mi będzie; do ostatniego tchnienia miłości mej dla ciebie nic zmienić nie zdoła. Bądź zdrową, Stello!

Przytuliła się do opiekuńczego jego ramienia, łkając tak gwałtownie, jak to kiedyś małem czyniła dziecięciem. Ileż-to smutków urojonych, ile nieszczęść na wiernej tej wypłakała Piersi! tylko, że, wówczas Robson, tuląc ją w serdecznym uścisku, łzy srebrne z zasmuconych zcałowywał oczek, kojąc tkliwą pieszczotą żale dziewczynki; a dziś, kredowo blady, ze zmarszczką silną, łączącą dwa łuki brwi czarnych, stał bezwładnie, jak ktoś niewypowiedziane cierpiący męczarnie. Nie mogąc wreszcie dłużej panować nad sobą, nie mogąc znieść płaczu jej, który chwilę rozstania tem cięższą mu czynił, rozłączył rączki Stelli i, posadziwszy ją w fotelu, sam szybko salon opuścił. Zaledwo minąwszy ogród, skierował wzdłuż piasczystej drogi gorączkowe kroki, już na zakręcie wytworny ukazał się powóz. Gdy mijał Robsona, ten rzucił mimowoli okiem na siedzącą w karecie siwowłosą kobietę; jedno to spojrzenie wszakże wystarczyło, aby na niej sprawić silne wrażenie zdumienia i przestrachu.

— Cóż za podobieństwo! co za dziwne podobieństwo! — wyszeptała. — Gdyby żył dzisiaj, tak samo - by pewno wyglądał: ten sam wzrost i postawa, te same rysy, wyraz tylko inny. Chociaż nie... gdym go widziała po raz ostatni, miał właśnie podobną minę, był zgnębiony, jak gdyby ostatnia szczęścia nadzieja, znikła dla niego na ziemi.

I wspomnienia, przywiedzione na pamięć siwowłosej kobiety przez zmienione, śmiertelnie blade rysy Marka, rozrzewniwszy ją, uczyniły dziwnie słodką przy pierwszem ze Stella spotkaniu. Niepomna formalizmu i etykiety, widziała w niej przedewszystkiem nie synowicę swego pana, lecz sierotę, macierzyńskiej potrzebującą opieki.

— Nic a nic niepodobna do Hattonów, — myślała, patrząc na dumne, czarnowłose dziewczę, siedzące naprzeciw niej w powozie. — Musiała południową swą piękność i te cudowne czarne oczy po matce odziedziczyć chyba. Być może, iż dobrze to, że nie przypomina ojca; jego lordowska mość prędzej się do niej przy wiąże za to. Szkoda jednak, że mr. Newell nie pozostawił syna, zamiast córki.

Stella milczała tymczasem, starając się powstrzymać łzy, cisnące się do oczu, na myśl o wiernem, kochającem sercu, które odtrąciła dziś dobrowolnie. Czy nowe życie wynagrodzi jej wielką tę stratę?

Przyszłość bywa na szczęście zakrytą dla ludzi; gdyby bowiem Stella, mogła była zobaczyć, jeden choć jej obraz, była - by pewno, pomimo nieustraszonej swej odwagi, odwróciła sio od niego z dreszczem przerażenia, i zatrzymawszy powóz, wrócła- by piechotą pod skromny, lecz zaciszny dach, i opiekę tych którzy jej szczęścia tylko zaznać dotąd dali.

VI.

Na platformie stacyi kolejowej w Stourton stała grupa wykwintnie ubranych osób, przyglądając się odchodzącemu pociągowi, z którego wysiedli przed chwilą. Świst i zgrzyt lokomotywy słabł, w miarę jak długi sznur wagonów malał i niknął na zakręcie plantu.

Chwila ciszy, zapewniona przez odejście pociągu, do nader tu rzadkich należała. Stourton, jako jedno z większych miast fabrycznych, nadzwyczajnym odznaczał się ruchem. Wysokie kominy, czarnym buchające dymem, wskazywały wielkie odlewnie żelaza; maszty zaś, piętrzące się w porcie, i gorączkowy, nieustanny ruch pociągów na stacyi, świadczyły o nadzwyczajnym rozwoju w handlu i przemyśle tego dosyć ludnego miasta.

Urzędnicy i posługacze kolejowi, przyuczeni do nieustannego gwaru i ruchu, nader rzadko dali się wypadkiem jakim wyprowadzić z równowagi, a jednak, pomimo tego, grupa osób, czekających na platformie, ogólną zwróciła uwagę.

Obecność ich tutaj, łatwo się wszakże dawała tłomaczyć. Ciężki upał lipcowy nie pozwalał na zamykanie się w ciasnych pokoikach dworca kolejowego, a że przed wyruszeniem pociągu nie można było odebrać pakunków, czekali wiec na liczne kufry i walizy, które poważny, z siwemi bokobrodami, kamerdyner, odbierał w tej chwili pod rachunkiem od urzędnika kolejowego.

Prócz niego, kręciło się jeszcze kilku lokai w sutej liberyi, panna służąca z ciężką szkatułką od kosztowności w ręku, i wreszcie Francuz, pełniący widocznie rolę miejscowego maître-de-cérémonie. Cała ta falanga służby czekała na skinienie chlebodawców, wśród których można było rozróżnić dwóch młodych i jednego siwowłosego pana, oraz wysmukłą, piękną kobietę, strojną w popielaty jedwab i kapelusz, taką samą okręcony gazą. Odsunięta nieco, stała na uboczu, z pękiem róż w dłoni, wytworną objętej rękawiczką, i z wyrazem lekkiego znużenia na twarzy.

W tejże chwili jeden z uliberyonowanych lokai, zbliżywszy się do młodych ludzi, zaczął coś szeptać niższemu z nich, z wyrazem widocznego zakłopotania.

— O co to chodzi? — zapytał siwowłosy mężczyzna, głosem spokojnym i nakazującym.

— Zaszła snać jakaś pomyłka z powozami, mylordzie, — objaśnił młody człowiek tonem pełnym szacunku. — Niema ich dotąd na stacyi.

— A to jakim sposobem? Przecież przyjechaliśmy o naznaczonej godzinie.

— Troszkę spóźniliśmy się nawet, mylordzie. Może mrs. Fairfax nie zrozumiała dobrze przesianych sobie poleceń.

Lord Elsdale zmarszczył gniewnie czoło, a z pod krzaczystych brwi jego wybiegło ku młodej, popielato ubranej damie, pytające wejrzenie. Napróżno jednak chciał posłyszę: jej zdanie; pochylona lekko, słuchała z uśmiechem słów młodego człowieka, dumna jej twarzyczka straciła w tej chwili swój zimny, wyniosły wyraz.

— Mrs. Fairfax nie mogła się pomylić, zaszło chyba coś innego, — objaśnił krótko. — Stello, i cóż ty na to?

— Na co, stryju, Normanie? Przepraszam, nie słyszałam.

— Wyobraź sobie, iż nie przysłano powozów z zamku. Co się tam stać mogło ?

— Jakto? zapomniano o nas? W rzeczy samej, to dziwne.

Brwi lekko w górę podniesione wyrażały gniewne zdumienie.

— Może stajenni urządzili bezrobocie, — zauważył młody człowiek żartobliwie. — Kto wie, czy w takim razie ja nie mógłbym stać się państwu użytecznym. Arnault, zobacz proszę cię, jaki tam wehikuł przysłano po mnie z Firholme'u?

— Amerykan, mylordzie, — objaśnił jeden z lokai, nim jeszcze zręczny Francuz zdołał spełnić rozkaz swego pana.

— Amerykan tylko, — powtórzył z niezadowoleniem. — Miss Hatton, czy zechcesz pani powierzyć swe losy tak skromnemu pojazdowi.... i mnie ? — zniżonym dodał głosem, pochylając się z tkliwością ku pięknej towarzyszce.

— Dziękuję, lordzie Keith! sądzę jednak, iż niepotrzebnie nadużywała - bym pańskiej grzeczności. Powozy powinny nadejść za chwilę, a tymczasem zaczekamy trochę; nie prawdaż, stryju?

— I owszem, Robson radzi to samo. Ale w takim razie, może wejdziemy na salę, aby odpocząć nieco?

Stella wzruszyła ramionami z pozornym dreszczem wstrętu.

— Och! nie, stryju Normanie! Na salę? Brr... jak tam musi być duszno, skoro tu ledwo oddychać można. Platforma dosyć jest nieznośną, a co tu mówić o czterech zamkniętych ścianach pokoju.

— Ale tu kurz i dym zmęczą cię bardzo, — zauważył lord Elsdale.

— Z dwojga złego, wolę mniejsze, — odparła, odkrywając w czarownym uśmiechu dwa rzędy ślicznych, białych perełek.

— Nie potrzebujemy jednak zatrzymywać pana, lordzie Keith, — dodała, zwracając się do młodego człowieka, podczas gdy lord Elsdale, wsparty o ramię przybocznego swego sekretarza, rozpoczął na nowo przechadzkę po platformie.

— Zatrzymywać mię? — powtórzył z wejrzeniem pełnem wyrzutu. — Mam nadzieję, iż nie będziesz pani tak okrutną, aby mnie odprawić. Wszak i tak już odmówiłaś mi przyjemności odwiezienia cię do zamku, miss Hatton.

— Musiał - byś pan zbaczać z drogi.

— Ależ bynajmniej ! — zawołał żywo. — Firholme leży o dwie mile dalej jeszcze. Okolica prześliczna, wieczór się zbliża tak ładny, iż jestem pewny, że przejażdżka przyjemność by pani sprawiła.

Przechadzali się zwolna wzdłuż platformy, wytworni, piękni oboje i jakby dla siebie stworzeni; wielki zaś bukiet róż, który Stella trzymała w rączce, odbijał wonią swą i świeżością, od monotonnej barwy pyłem pokrytych sprzętów, oraz ścian dworca kolejowego.

— Powaga chwili nie pozwala na to, abym przy pierwszym występie w Elsdale, ukazała się na wysokim koźle amerykana, — zauważyła żartobliwie.

— Więc pani naprawdę nigdy nie byłaś w Elsdale? — podjął zdumiony. — Jakżeż to się stało, miss Hatton, iż zamek twój rodzinny, będzie po raz pierwszy dopiero zaszczycony obecnością przyszłej swej władczyni?

Piękne lica Stelli lekki pokrył rumieniec, klasyczna główka zaś szybko pochyliła się ku trzymanym w ręku różom. Gdy ją podniosła, głos jej brzmiał zwykłą obojętnością.

— Długo bardzo byłam na pensyi, a później, jak pan wiesz, bawiliśmy lat parę za granicą. Co do mnie, i teraz nawet niezbyt mnie powrót ten cieszy, lękam się bowiem, aby stryj Norman nie odczuł go zbyt silnie. Elsdale tyle smutnych dla niego mieści wspomnień....

— Wszak dzisiaj pani tam będziesz, — odparł ze znaczącym uśmiechem, myśląc równocześnie, iż obecność tak uroczej istoty musiała by rozpraszać widma przeszłości, umiała by opromienić najbardziej nawet ponure domowe ognisko. — Czas zresztą najsroższe leczy rany, — dodał.

— Wielka to jego zasługa, — odparła z łagodniejszym błyskiem w czarnych źrenicach. — Co do mnie, lękam się przy tem, iż życie w Elsdale bardzo będzie monotonne.

— Zapewne. Szczególniej po wspaniałościach i gwarze londyńskiego karnawału, cisza ta może się pani nudną wydać, — mówił z pewnym odcieniem zazdrości. — Po tylu tryumfach i hołdach, po takiem niebywałem uwielbieniu, pamięć chwil tych rozkosznych....

— Pamięć chwil rozkosznych? — podjęła Stella Hatton ze śmiechem metalicznym, jak dźwięk srebrnego dzwonka

— Ależ ona nie istnieje zupełnie! Zamiast nich pozostały mi tylko brudne rękawiczki, zmięte suknie i stosy kwiatów uwiędłych; no, i co prawda, wspomnienie kilku wieczorów, tu i tam przyjemnie spędzonych, ale tylko kilku wieczorów pojedyńczych.

— Więcej nic? — pytał głosem drżącym nieco, zaglądając w piękne oczy dziewczęcia. — To już wszystko, wszystko ? O, ja szczęśliwszy byłem! uwożę bowiem z sobą wspomnieniu które lata przetrwają i życie całe rozjaśnić, albo zaćmić mi mogą. Czy zwichną je, lub opromienia, sam nie wiem dzisiaj; choćby mi jednak, zamiast szczęścia, boleść i smutek przynieść miały, jeszcze za żadne nie oddał - bym ich skarby!

Delikatne rysy Stelli Hatton lekki pokrył rumieniec wielkie źrenice ukryły się w cieniu rzęs przed namiętnem jego wejrzeniem.

— skoro tak, muszą to być nader cenne wspomnienia, — zauważyla z pozorną obojętnością. — Jak ten dworzec dziwnie ponuro się przedstawia! Nie wiesz pan, czy stacyą jest położona w samym środku miasta?

— W sercu ruchu fabrycznego. — brzmiała z pewnem rozczarowaniem dana odpowiedź. — Stourton jest jednem z wybitniejszych siedlisk angielskiego przemysłu.

— Znać to po atmosferze, dymem przepełnionej, — przyznała ze wzgardliwym ust zarysem. — Jak to musi być przykro żyć zawsze wśród tak ponurego otoczenia.

— Zapewne, że niezbyt przyjemnie.

Dosięgnąwszy końca platformy, musieli wyminąć w tej chwili lorda Elsdale i młodego jego towarzysza. W wejrzeniu tego ostatniego, rzuconem pięknej parze, zdradzało się gniewne jakieś uczucie; szybko tez odwrócił oczy, jak gdyby widok lorda Keith i miss Hatton przykrość mu sprawiał, a jednak ładny oni tworzyli obrazek. Dorodny, o wytwornej powierzchowności paniczyk, w podróżny strój przybrany, zdawał się doskonale odpowiadać wysmukłej, urokiem tchnącej postaci dziewczęcia, której klasyczne rysy, oraz kostium, pełen prostoty i dystynkcyi, zlewały się w całość tak harmonijną, iż oczy zebranych na dworcu podróżnych mimowoli każdy jej ruch śledziły. Lord Keith snadź gust ich podzielał, szczere bowiem, pełne zapału jego wejrzenie, nie opuszczało ani na chwilę prześlicznego profilu towarzyszki.

Walizy, kufry, tłomoki, wszystko to zostało tymczasem złożone pod opieką służby lorda Elsdale, drugi pociąg miał nadejść zaraz, na peronie też ukazała się inna grupa podróżnych, rozmawiająca wesoło, a konie z zamku nie nadchodziły dotąd. Parność powietrza, podniesiona jeszcze upałem, który z powodu szklanego dachu nad podjazdem silniej czuć się dawał, znużyło miss Hatton; ruchem też lekkiego zniecierpliwienia odsunęła popielatą gazę, przysłaniającą delikatne jej lica, lekko od gorąca zarumienione.

— Moje biedne róże, — wyrzekła pieszczotliwie, — umierają z pragnienia i braku wody. Patrz pan, jakie śliczne! co za woń orzeźwiająca!

— Bardzo ładne; gotów też jestem być o nie zazdrośny — dodał znacząco.

— Zazdrosny? Dlaczego? — podjęła ze zdumieniem.

— Widzę bowiem, iż, z krzywdą moją, pochłaniają całą pani uwagę. Czy będę bardzo natrętnym, czyniąc jedno pytanie ?

— To zależy....

— Od pytania?

— Rzecz prosta, — zaśmiała się figlarnie. — O cóż jednak chodzi?

— Umieram z ciekawości.

— Nazwisko szczęśliwca, który ci, miss Hatton, kwiaty te ofiarował.

Czarne oczy Stelli zwróciły się ku niemu z wyrazem nie ukrywanego zdumienia.

— Sądzę, że pan je znasz najlepiej, — zapewniła.

— Ja? A to jakim sposobem?

— Jakto, alboż róże te nie od pana pochodzą?

— Żałuję, iż szczerość każe mi przeczącą dać odpowiedź — wyznał z wyrazem żalu w błękitnych oczach. Nie mógł sobie darować w tej chwili, że drobnostka ta, mogąca uprzyjemnić jej podróż, na myśl mu nawet nie przyszła.

— Nie ty, lordzie Keith ? — zawołała. — A, więc w takim razie naj niesłusznie j byłam ci wdzięczną przez dzień cały... Róże te tyle mi sprawiły przyjemności!... czy jesteś pan pewnym, że nie od ciebie pochodzą ?

— Niestety! najpewniejszym. A któż bukiet przyniósł?

— Znalazłam go na stole w salonie, — odparła zwolna.

— Służący zapewnił, iż zostały pod moim przysłane adresem.

Błysk gniewu zajaśniał w oczach młodzieńca; rozdrażniony, wargi do krwi przygryzł nieledwie.

— Ktokolwiek je przysłał, wdzięczną mu jestem za pamięć, — zauważyła, podnosząc róże do ust i upajając się ich zapachem. — Znał widać moje upodobania, namiętnie bowiem lubię róże.

Chmura niezadowolenia pokryła czoło lorda Keith. Czyż on, który pragnął każde jej życzenie odgadnąć, nie powinien był o tym guście pamiętać? Dlaczego dał się innemu uprzedzić?

— Co za dziwna grupa ludzi, — spróbował odwrocie tok rozmowy przybierając ton zwykłej pogawędki. — Patrz pani, jak zawód, któremu się poświęcają, wyraźnie piętnem ich swem naznaczył.

— O kim pan mówisz? — podjęła niedbale, znużona już czekaniem na upale i nieustającym dokoła hałasem.

— O tej grupie, stojącej na lewo od licznych waliz, w których pani wieziesz zbrudzone rękawiczki i zmięte suknie, jako iedyne pozostałości londyńskiego sezonu, — objaśnił żartobliwie. — Czy widzisz ich teraz, miss Hatton ? czterech mężczyzn i trzy kobiety ?

Stella podniosła oczy, mierząc wskazane osoby wejrzeniem wzgardliwej obojętności; zdawało się, iż istoty, tak ubogo ubrane, nie zasługują na bliższą jej uwagę.

— A jakiemuż oni poświęcają się zawodowi? — pytała.

— Aktorzy. To nie może najlżejszej ulegać wątpliwości. Czyż nie widzisz pani na nich wyraźnych śladów powołania? Ale prawda, świat to, z którym nie stykałaś się nigdy, miss Hatton; trudno więc, abyś okiem niedoświadczonem cechy jego rozpoznać zdołaią.

— Może zechcesz mi je pan wskazać w takim razie? — pytała niedbale, głosem bezdźwięcznym nieco.

— Och, dla mnie, zdradzają się od pierwszego wejrzenia.

— Proszę więc i mnie wtajemniczyć, inaczej bowiem nie przypuściła-bym nawet, iż artyści dramatyczni różnią się czemkolwiek od zwykłych śmiertelników. Co do mnie, ile razy spotykałam w parku panią Bancroft, lub mrs. Kendal, zdawało misie zawsze, iż wyglądają tak, jak wszystkie inne ładne kobiety, chociaż, bez zaprzeczenia, lepiej są od nich ubrane.

— Bo też uwaga moja nie stosowała się bynaj mniej do gwiazd teatralnych, — odparł lord Keith z uśmiechem — Panie Bancroft i Kendal, to nie zwykłe już artystki, lecz kobiety bardzo piękne, europejską cieszące się sławą. Słowa zas moję odnosiły się do drugo i trzeciorzędnych aktorów występujących na prowincyi głównie.

— Och — zawołała Stella, podnosząc szybko róże do ust aby ukryć lekkie ich drżenie, - więc na prowincyi podrządniejsi tylko grają artyści? Trzeba przyznać, że sąd to niezbyt dla nich pochlebny.

— Na "gwiazdy" stać zaledwo stolicę, — objaśnił z uśmiechem. — Zresztą nie przeczę, że istnieją wyjątki; ja sam widziałem w Teatrze Królewskim w Stourton tragika niepospolitej miary.

— Więc i teatr istnieje tutaj ?

— Och, dwa nawet. Jeden mieści się w prześlicznym, wspaniałym gmachu.

— Nie wskazałeś mi pan jednak cech, po których można poznać drugorzędnych aktorów, — zauważyła miss Hatton, po chwili.

— Zbliżamy się właśnie do nich, — objaśnił młody człowiek, — racz ich zaszczycić, Miss Hatton jednem bacznem wejrzeniem, a piętno zawodu samo uderzy cię w oczy.

— Powiedziałam już panu, iż dla mnie niczem się od innych nie różnią ludzi, — zauważyła z lekkiem rozdrażnieniem, gdy minęli wskazane osoby.

— W takim razie wejrzenie pani bardzo musiało być powierzchowne, — strofował wesoło. — Patrz pani na ubior tych dwóch kobiet, na włosy ich ułożone niedbale. Czy nie zdaje ci się, iż, znużone ciągłem strojeniem się na scenę, w życiu codziennem mniej już na powierzchowność swą zwracają uwagi ? Mężczyźni więcej okazują starania, a jednak golenie się odkładają widocznie do publicznego występu.

— Czy my tu całą noc przepędzimy ? — przerwała mu Stella, doprowadzona do ostatnich granic cierpliwości. — Nie ! doprawdy, to zaczyna być do niezniesienia.

— Już się pani znużyłaś? — rozpoczął, a spojrzawszy w zmienione jej rysy, zawołał z przestrachem: — Jak pani pobladłaś! Czyś chora, miss Hatton? O, pozwól....

— Nie, jestem zdrowa zupełnie, ale gniewa mnie pobyt na tej nieznośnej stacyi, gdzie mnie wszyscy ciekawemi mierzą oczyma.

— Nie może być ! przyglądają się pani ? — pytał lord Keith, kryjąc mimowolny uśmiech pod wąsem. — No, co prawda, odpłacają nam tylko pięknem za nadobne.

— Wątpię, — odparła, wzruszając lekko ramionami. — • Co do mnie, nie zwróciłam najlżejszej na nich uwagi.

— Dziwna rzecz! a mnie się zdawało, że mówiłaś pani o nich przed chwilą, — żartował złośliwie. — Było to zresztą tem więcej usprawiedliwione, iż obok dwóch ładnych kobiet, znajduje się tam również niepospolicie urodziwy mężczyzna. Ale otóż i pociąg nadchodzi; nasi aktorzy czekają na niego widocznie.

Lokomotywa świsnęła w tej chwili, a buchający parą potwór wtoczył się i, zziajany, przystanął na krótką minutę. Na peronie powstał gwar i zgiełk; podróżni chwytali za tłomoczki, spiesząc do wagonów, z tą gorączką, jaką kolej żelazna wyradza zwykle wśród jadących.

Artyści dramatyczni, wspominani przez lorda Keith, podbiegli także ku pociągowi, mijając raz jeszcze Stellę, której usta krzywiły się wzgardliwie na widok tych kobiet, pospolicie ubranych, a jednak przykuwających dziwnym jakimś czarem oczy bogatej dziedziczki do siebie.

— Gdzie jest Hobson? — zawołał nagle jeden z aktorów, zatrzymując się tuż obok niej. — Gdzie on znikł naraz? Gotów się spóźnić jeszcze!

— Schronił się na salę, — objaśniła złotowłosa "naiwna, " mijając szybko Stellę Hatton.

— A, otóż i on!

Pociąg był tak przepełniony, iż z trudnością przychodziło miejsce sobie zdobyć; lord Keith też, poproszony przez jakąś staruszkę, pobiegł, aby jej ułatwić umieszczenie się w wagonie, a Stella, pozostawiona sama na chwilę, stała, jakby w ziemię wrosła, cisnąc tylko bukiet róż do ust. Wtem kwiaty, z rąk jej upuszczone, potoczyły się na piaskiem pokrytą platformę i już miały zostać zdeptane, gdy wysoki jakiś mężczyzna w podróżnym stroju pochylił się i, podniósłszy je z ziemi, włożył w drżącą dłoń miss Hatton. Oczy ich spotkały się na chwilę, a Stella, wyszeptawszy słowo podzięki, o krok w tył się cofnęła.

Równocześnie ramienia nieznajomego dotknął ów aktor młody, którego ładne rysy zwróciły uwagę lorda Keith'a.

— Spiesz się, Marcusie mój, — zawołał, — pociąg odchodzi, a któżby, zamiast ciebie, grał dzisiaj Hamleta, w Black-bridge?

— Możesz być pewny, że się nie spóźnię, — brzmiała spokojnym głosem dana odpowiedź. — Czy jesteście już wszyscy? Tem lepiej, siadajmy.

I nie rzuciwszy ani jednego wejrzenia w stronę wytwornej damy, której kwiaty podniósł przed chwilą, zniknął w drzwiach wagonu.

Gdy lord Keith powrócił w chwilę później, znalazł Stellę dziwnie bladą i zmienioną. Na troskliwe pytania, co jej się stało, podniosła ku niemu oczy, z dziwnym jakimś błędnym wyrazem, a otrząsnąwszy się siłą woli z doznanego wrażenia, odparła:

— Nic mi nie jest, nic zupełnie. Czuję się tylko bardzo znużoną i.... Co to? kareta nadeszła? Och, jak to dobrze! jakże się cieszę!

Prowadząc ją do pojazdu, lord Keith czuł, iż drżała cała; snadź systemat jej nerwowy silnego doznał wstrząśnienia.

Drobny wypadek opóźnił przybycie koni i, o ile tłomaczyła służba, nie pozwolił jej, pomimo wszelkich usiłowań, przybyć w porę. Nie słuchając objaśnień tych, miss Hatton z głębokiem westchnieniem osunęła się na poduszki. Jasne oczy lorda Keith, podniosły się ku niej z błagalnym wyrazem:

— Wszak pozwolisz mi pani dowiedzieć się jutro, czy dzisiejsze zmęczenie nie zaszkodziło czasem ? — pytał, ujmując podaną sobie na pożegnanie drobną rączkę, w popielatą rękawiczkę ubraną.

— I owszem, o ile to panu nie zrobi zbytniej subjekcyi — odparła. — A widząc rozczarowanie w wymownych rysacłi młodego człowieka, dodała szybko: — Będziemy cię oczekiwać.... do widzenia, lordzie Keith.

— Stello, — zauważył hrabia Elsdale w chwili, gdy powóz miał ruszać, — gdzie twoje kwiaty ?

— Musiałam je zgubić. Ale to nic nie szkodzi, zwiędły już i nie zasługiwały na dalszą uwagę.

Odzyskała już pełen wdzięku, majestatyczny spokój swój, chociaż serce biło jej gwałtownie, a usta, przysłonięte popielatą gazą, drgały od czasu do czasu boleśnie. Odrzuciła niewinne róże, bo bogactwem barw swych i upajającą wonią przypominały jej wszystko, o czem zapomnieć pragnęła, co rada byłaby pogrążyć w morzu nieświadomości; przywodziły jej na myśl przeszłość, przynosiły echo uczuć odrzucanych dziś z pogardą. Odepchnęła ze wstrętem ulubione kwiaty, gdyż, bezwiedne zasiany, zaszłej w dumnem tem sercu, budziły wspomnienia na które nie było już miejsca w nowem życiu Stelli Hatton.

Koniec wersji demonstracyjnej.

VII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

VIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

IX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

X.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XVIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XIX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XX.

Zasłoniwszy twarz gęstym welonem, Stella Hatton zeszła szybko na dół, kierując się do sklepionej sieni hotelu, w której stały konie i czekający na nią Bryant.

Ruchy jej, zdradzające nadzwyczajne znużenie i wyczerpanie sił, były dostateczną dla Waltera wskazówką. Zresztą, tym razem nie odrzuciwszy już jego pomocy, pozwoliła się podnieść do góry i posadzić na amerykanie.

Miasteczko jaśniało tysiącem świateł, sklepy wabiły wystawami, Stella wszakże, nie widziała ich nawet. Rącze rumaki niosły tak szybko, iż, minąwszy ostatnie domy, artysta musiał zwolnić bieg ich, a przerywając ciszę, zwrócił się do towarzyszki:

— I cóż, wszak powiedziałem prawdę?

Ton jego głosu musiał jej przywieść na myśl, cały ogrom grożącego nieszczęścia.

— Tak, mówiłeś pan prawdę mnie, — rzuciła gorzko, — ale skłamałeś jemu.

Uśmiechnął się nieznacznie.

— A dlaczegoż miałbym milczeć? — zapytał - czyniłbym się dobrowolnym wspólnikiem oszustwa? Nie mam przecież żadnych do tego powodów? Przysiągłeś mu.

— Phiu, — świsnął, — pod naciskiem składa się niejedno przyrzeczenie, którego później nikt nawet nie myśli dotrzymywać.

W głosie jego czelne brzmiało szyderstwo.

— Dlaczegoż miałbym się pozwolić oszukiwać, gdy prawda nie była mi obcą?

— Marek potrafiłby mi ją w oględniejszy wykazać sposób, — wyszeptała. — Nie byłby tak okrutnym, jak pan, tak stanowczym i bezwzględnym.

ędnyy Nic dziwnego. On się w pani kocha, ja zaś nie mam tego zamiaru.

— On, kocha się we mnie! — zawołała, śmiejąc się gorzko. — Cóż za kolosalna pomyłka! Och, zanadto dobrze zna mnie na to.

— A jednak, kocha panią, — zawyrokował spokojnie. — Lord Keith nie potrzebuje być zazdrosnym, ręczę. Robson nie ma zamiaru zaofiarować ci swej ręki, znając bowiem dawną wychowankę, wie, iż niezawodnie spotkał-by się z koszykiem.

Milczała. Znieważające słowa nie dotykały jej nawet. Rana była zbyt głęboką, by obok niej drobne ukłucia szpilek wrażenie sprawiać mogły.

— Cóż pani zamierzasz uczynić? — pytał po chwili.

— Uczynić? — powtórzyła ze zdziwieniem, nie pojmując na razie znaczenia słów tak prostych, a dla niej stanowczych.

— Tak. Co zamyślasz pani robić?

— Wszak pozostaje mi jedna tylko droga wyjścia, — odparła. — Muszę wyznać prawdę.

— Aaa!

Prosta samogłoska wyszła z ust jego z wyrazistością, nie Pozwalającą na żadne co do znaczenia jej złudzenie.

I znów milczeli czas jakiś. Bryant ponownie przerwał — Czy to ostateczne pani postanowienie ? Czy zastanowiłaś się należycie nad krokiem tak stanowczym ? nad tem, co zrobisz, gdy, wykonawszy projekt powzięty na gorąco, znajdziesz się nagle oko w oko z dość przykrą rzeczywistością?

— Nie mam żadnego wyboru, — objaśniła zgnębiona.

— Żadnego wyboru ? Co za szaleństwo! Skoro ja nie mam zamiaru zdradzić pani, nikt inny uczynić tego nie może bo prócz mnie i Robsona, nikt tajemnicy twej nie zna; za niego zaś każde z nas z góry zaręczyć może.

Podniosła powieki, badawcze rzucając mu wejrzenie Zmrok wszakże nie pozwalał dojrzeć wyrazu odzwierciedlonego w rysach aktora.

— Nie rozumiem pana, — wyjąknęła.

— A więc się wytłomaczę. Racz mi tylko pani podarować chwilkę uwagi; bardzo bowiem mało mamy czasu, a kwestya ta musi być załatwiona, zaczem dojedziemy do domu.

— Słucham.

— Jeżeli rzucisz pani tajemnicę swą na pastwę ciekawej gawiedzi, — mówił po chwili namysłu, — natenczas pamiętaj, iż stracisz odrazu wszystko: imię, stanowisko, majątek, rodzinę i przyszłość. Będziesz musiała zerwać małżeństwo twe i wyrzec się nazawsze nadziei zatarcia hańbiącej twej przeszłości. Uboga i wyszydzana, staniesz się przedmiotem ogólnej pogardy, pozostanie ci zaś tylko do wyboru: pracować ciężko na kawałek chleba, lub żyć z jałmużny lorda Elsdale, który niedoszłej swej siostrzenicy nie odmówi wsparcia zapewne. — Czy pani zimno, — dodał troskliwie, — dlaczego drżysz tak bardzo? Nie? Tem lepiej. Otóż w jednym, jak drugim wypadku, życie twe nie byłoby zazdrości godnem. Pomyśl przytem o ogólnem potępieniu świata, o złośliwej radości kobiet, które ci dziś urody i tryumfów zazdroszczą, o świetnem wreszcie, wyjątkowem stanowisku, mającem ci przypaść w udziele, jako uwielbianej lorda Keith małżonce, i rozważ dobrze, co tracisz. — Ależ pani przeziębiłaś się chyba ? — zakończył z udanem współczuciem, widząc, jak postacią kobiety wstrząsa dreszcz gwałtowny, dreszcz, z bólu i rozpaczy wynikły.

— Czy zwiększanie mojej niedoli sprawia panu przyjemność ? — wykrzyknęła, tracąc mozolnie podtrzymywane panowanie nad sobą. — Co ja ci uczyniłam złego, iż rozkoszujesz się zadawaniem mi dobrowolnych męczarni? O, pomyśl, ile ja znieść muszę, jaki to straszny cios dla mnie! Taka byłam szczęśliwa, a dziś rozpacz zabija mnie powoli!

— Ja znajduję przyjemność w zdwajaniu smutku pani?

— podjął z oburzeniem. — A niechżeż Bóg broni! Ależ ja najserdeczniej boleję nad twem położeniem, i kierowany współczuciem waśnie, proszę, abyś się namyśliła, zaczem przedsięweźmiesz krok stanowczy i nieodwołalny. Pamiętaj pani, że gdy raz się zdradzisz, wszystko będzie stracone!

— Wszystko i tak już stracone, — poprawiła z goryczą.

— Nie. Klamka nie zapadła dotąd.. Uratowanie przyszłości od pani tylko zależy.

Drgnęła, a oczy jej pomimo zmroku, ciekawie zwróciły się na towarzysza.

— Zamilcz pani tylko, umiej dotrzymać tajemnicy, — ciągnął, — a możesz stanowisko dzisiejsze zachować, dopóki sama zecbcesz.

— A pan ?

— Stanę się niemym, gdy potrzeba.

Nastąpiła długa cisza. Wzruszona, drżąca, z rękoma przyciśniętemi do serca, Stella siedziała nieporuszenie, czując, iż podsuwana pokusa coraz silniej w serce jej zapuszcza korzenie.

— Nie będzie to ani grzechem, ani występkiem, — zabrzmiał znów dźwięczny, spokojny głos aktora. — Nikomu przecież nie wyrządzasz pani krzywdy, niczyjego nie przywłaszczasz sobie spadku. Hrabia Elsdale'u nie posiada ani bliższych, ani dalszych krewnych, którzy-by do majątku jego prawo roście mogli; wziąwszy się więc rozsądnie do rzeczy, możesz go bezpiecznie zatrzymać. Gdy zechcesz, potrafisz poślubić wkrótce możnego lorda Keith, który, obok całej swej dumy, uchodzi za najpierwszą partyą w Anglii, a przytem jest podobno szczerze do pani przywiązany. Czy jednak uczucie to wytrzymało-by próbę ognia, czy zechciał-by poślubić cię, dowiedziawszy się, że jesteś tylko....

— Jak pan śmiesz....

— Przepraszam. Jeżeli jednak rozkaz pani powstrzymuje mi brzydkie słowa na ustach, możesz być pewną, iż świat nie oszczędzi ci ich ani razu, że silniejszych użyje jaszcze.

— Wiem, wiem, — jęknęła. — Lecz pan przynajmniej byś mnie oszczędzać.

— Szalone dziecko! Alboż nie widzisz, że tego tylko pragnę?

Głos jego przybrał odcień serdecznej powagi i tkliwości.

— Dlaczego nie chcesz mnie zrozumieć? Czemu usiłujesz źle słowa me tłómaczyć? Wszak powtarzam, iż, prócz mnie i ciebie, nikt nie potrzebuje znać tajemnicy twego urodzenia. O ile więc sama tego zechcesz, możesz zatrzymać wszystkie skarby, które ci dziś życie drogiem czynią. Ja cię nie zdradzę; prócz mnie zaś, nie potrzebujesz się lękać nikogo.

— Daj mi pan trochę czasu, — mówiła z przyspieszonem tchnieniem. — Wszystko to, jak potok lawy ognistej, spadło na moję głowę. Pozwól mi się rozejrzeć, zostaw kilka dni do namysłu.

Uśmiech zadowolenia rozkwitł na ustach Bryant'a.

— I owszem, rozważ pani rzecz cala dokładnie, — odparł, czując, iż wahanie się jej zupełną mu zczasem wróży uległość, — namyślaj się tak długo, jak tylko uznasz to za stosowne; chłodna równowaga nader ci jest potrzebną, wykaże bowiem niezbitą prawdę słów moich. Przypominam tylko, iż im prędzej ostateczne weźmiesz postanowienie, tem lepiej dla ciebie samej.

— Postaram się nie zwlekać z odpowiedzią. Wolała-bym ją dziś dać nawet, umysł mój jednak po tylu wstrząśnieniach, nie jest zdolen widzieć rzeczy jasno. Nie mogę myśli zebrać nawet; dziś umiem czuć i cierpieć tylko.

Resztę drogi do ukazującego już w oddali Darley Hallu, odbyli w milczeniu.

Przebiegłszy ogród niespostrzeżenie, miss Hatton w przedsionku dopiero spotkała się ze służbą, którą późna ta wycieczka zdawała się dziwić nieco.

— Sądziłam, iż świeże powietrze pomoże mi na ból głowy, — wyrzekła, oddając futro garderobianie swej. — Proszę cię, przynieś mi filiżankę herbaty; może mnie to orzeźwi, a poźniej spróbuję położyć się i wypocząć do obiadu.

— Sen najlepszem byłby lekarstwem, — wyszeptała francuzka. — Mademoiselle tak dziwnie jest blada.

Wróciwszy z herbatą, zastała panią swoją wyciągnięć na kanapce, w postawie pełnej wdzięku. Zaledwo jednak drzwi zamknięte zostały, Stella zerwawszy się, jęła mierzyć gorączkowemi krokami wzdłuż i wszerz sypialnią. Ból i rozpacz odbierały jej zdolność myślenia nawet. Pod wrażeniem gorączki osłabienie znikło zupełnie. I owszem, zdawało się, iż mózg jej stał w płomieniach, że lawa rozpalona toczy się w żyłach, dodając sił nadludzkich i polotu wyobraźni.

Oczyma ducha widziała wyraźnie przyszłość otwierającą się przed nią, przyszłość, pozbawioną miłości lorda Keitha i opieki hrabiego Elsdale'u. Przyjaciele? Alboż ich miała? Wszak w kraju bawiła od dwóch miesięcy zaledwo, świetne zaś koła, w których bywała, więcej jej, pomimo składanych hołdów, święciły zazdrości, niż przyjaźni. Jedna lady Róża szczególne okazywała jej względy, ale przecież ta sama lady Róża była również uprzejmą dla Blanki Herrick, chociaż dowodziła za oczy, iż nie lubi złotowłosej milionerki. Zresztą zaprosiła je tu obie, jakby chcąc ułatwić Blance tryumf nad Stellą, w chwili, gdy lord Keith odwróci się ze wstrętem od bezimiennego wyrzutka społeczeństwa, którego znajomość sama cierniem się stawała dla jego dumy wygórowanej. O, wtedy arystokratyczna piękność zaofiaruje mu słowa współczucia, będzie się starała go pocieszyć i w końcu zajmie miejsce odepchniętej wzgardliwie rywalki.

Jeżeli więc wyzna prawdę, jeżeli opowie dzieje swej matki, trzeba jej będzie wyrzec się przyszłości, zwrócić pierścień zaręczynowy, błyszczący na palcu. A jednak czuła, iż oddała-by chętnie wszystko: bogactwa, hołdy, stanowisko, zaszczyty, byle zachować miłość Ewerarda.

Położenie strasznem było. Cios, padający wtedy, gdy życie najwięcej się do niej uśmiechać zdawało, przytłumił wrodzoną szlachetność prawej natury. Widziała tylko czarną przepaść przed sobą, słyszała szyderczy śmiech tych, co patrząc, jak się w nią staczała, pogardliwemi żegnali ją słowy. W oddali spostrzegała starca siwowłosego, okrytego żałobą, który tyle już w życiu przecierpiał, a dziś przez nią nowy wstyd i nową boleść znosić musiał.

Co za okropna pokusa 1 Przemilczeć słów kilka, a nic się nie zmieni, i życie dalej słonecznym jaśnieć będzie blaskiem. Wyznać prawdę, a rozpacz, wstyd i hańba dwie okryją rodziny. Co miała uczynić ? Wszak nawet Marek, stanowiący istne uosobienie honoru, nię widział potrzeby objaśniania hrabiego o pomyłce, która, nikomu nie szkodząc, jemu tylko i Stelli szczęście zapewniała. Robson jej nie zdradzi, tamtego zaś, tamtego z łatwością przekupić jej przyjdzie. Gdy zaś raz zostanie żoną lorda Keith, gdy jego przybierze miano, nikt nie będzie miał prawa nazwiska jej tego odebrać.

A więc zostanie nią! Potrafi zamilczeć, utrzyma majątek i stanowisko, tak drogie jej dzisiaj! Za krzywdę matki swej, za głód jej i śmierć męczeńską, ona się własnem pomści szczęściem. Czego tamtej odmówiono pomimo praw, jakie miała, to ona podstępem dziś zdobędzie!

Szarpnęła gwałtownie za dzwonek, w chwilę zaś później na progu stanęła garderobiana, uśmiechnięta, wesoła, niosąc w jednej ręce bukiet róż żółtych, w drugiej pakiecik ozdobną wstążką związany.

Z ust Stelli okrzyk się wyrwał.

— Lord Keith przyjechał? — spytała, blednąc śmiertelnie.

— Tak, mademoiselle. Mylord, przybyły przed chwilą, polecił mi wręczyć pani kwiaty te i pudełko. Jaką suknią mam przygotować?

— Białą.

Rozwinąwszy szybko pakiecik, ujrzała pudełko safianowe ze złoconym swym monogramem na wierzchu. Naciśnięta sprężyna, podniósłszy wieko, odkryła wspaniały naszyjnik z dyamentów i rubinów, na białym spoczywający atlasie. Rozgorączkowane oczy Stelli wielką błysnęły radością. Nie wartość cennego podarku, lecz pamięć i dowód miłości narzeczonego, rozkosznym były jej w tej chwili balsamem.

Pochyliła się i usta rozpalone do zimnych przycisnęła kamieni.

Przywdziawszy malowniczą białą suknią, otoczoną u szyi staremi flamandzkiemi koronkami i srebrem zdobną, wyjęła rubiny i sama zapięła je na piersiach, poczem raz jeszcze stanęła przed zwierciadłem. Gorączka nadała świetny blask oczom i żywe bladym licom rumieńce. Piękność też jej, podniesiona jeszcze ognistym blaskiem klejnotów, olśniewające czyniła wrażenie.

Stella uśmiechnęła się z goryczą do własnego obrazu.

— Warta jestem bogactw i tytułu, choćby kupionych ceną podłości nawet! id="filepos438582"> wyszeptała.

XXI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXIII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXVIII.

Idealnie, cudownie piękna, o marmurowo bladych licach i wielkich oczach, dziwną jaśniejących powagą, Stella Hatton zbliżała się zwolna ku narzeczonemu, a blask lamp uwydatniał długą białą jej suknią, w sposób oryginalny, lecz niezwykły, ciemnem obszywaną futrem.

— Kazałam czekać na siebie, — łagodnym, choć stłumionym wymówiła głosem. — Przepraszam cię, Ewerardzie.

— Mała kokietko! zużyłaś ten czas, widzę, pour faire un bout de toilette, — zauważył żartobliwie, patrząc z zachwytem na klasyczne jej rysy i oczy, długiemi przysłonięte rzęsami. — Cóż to za przepyszna i uderzająco ładna toaleta!

— To lady Róża kazała mi ją włożyć — tłómaczyła, oswobadzając się z jego ramion. — Przeglądała właśnie moje rzeczy, i uparła się, abym suknią tę dziś przywdziała.

— Co znaczą "moje rzeczy?" — zaśmiał się wesoło. — Czyż-by tajemnicze to słowo miało określać ślubną wyprawę, na którą każesz mi czekać tak długo"?

— Część jej przynajmniej — przyznała, dodając trwoźliwie: — Czy... czy odkryto co, Ewerardzie?

— Nie, najdroższa. Śledztwo odłożonem zostało. Według mego zdania, morderca musiał uciec zręcznie, zacierając wszelkie poszlaki, po których poznać-by go można. Ale nie mówmy o tem, moje dziecię. Dość już sprawa ta zabrała mi godzin dzisiaj.

Usiadł na pluszowej kanapce, a pociągając Stellę obok siebie, obie jej zimne rączki w swoich uwięził dłoniach.

Stella zadrżała. Na chwilę pociemniało jej w oczach. Straciła świadomość otaczających ją przedmiotów.

Narzeczony nie spostrzegł tego.

— Cóż za szaloną mamy śnieżycę — mówił. — Nietylko przeziąbłem, ale sądziłem, że nie dojedziemy chyba dzisiaj.

— Pociąg znacznemu uległ widać opóźnieniu?

— Aha, zauważyłaś to, Stello! musiałaś więc myślećo mnie. Jakże się cieszę! Czekając tu na ciebie, przypuszczałem, że niechętnie zostanę powitanym.

— Cóż za posądzenie — zaprzeczyła słodko.

— Strój twój dopiero wytłómaczył mi rzecz całą — żartował dalej. — Łudziłem się na razie, że został dla mnie, a nie dla lady Róży, przywdziany.

— A podoba ci się ?

— Przepyszny.

— W takim razie, wyznaję, że go na twoję cześć włożyłam.

— Pochlebnisia!

Nastąpiła krótka cisza. Baronet, zapatrzony w ognisko i pieszczący delikatnie axamitną rączkę narzeczonej, pierwszy ją przerwał:

— Widziałem się ze stryjem Normanem, najdroższa — mówił łagodnie. — Hrabia uprzedził mnie, iż masz coś...

— Czyś ty pił herbatę? — przerwała nagle.

Lord Keith spojrzał na nią ze zdumieniem, a podziękowawszy za troskliwość, zamilkł, widząc, iż pragnie zmienić przedmiot rozmowy,

— Jak mu to powiedzieć? Jak powiedzieć? — myślała Stella równocześnie, zaciskając nerwowo ręce, i patrząc z boleścią w ognisko, jak gdyby ono mogło jej dać siły lub sposób do wyjścia z rozpaczliwego położenia. Nie, nie była zdolna tego uczynić!

Napróżno kilkakrotnie otwierała usta. Dziwne uczucie ściskało ją za gardło, mgła czerwona przesuwała się przed oczyma. Wysoka szlachetność lorda Elsdala, dobroć, z jaką przycisnąwszy ją do piersi, drżącą rękę oparł na głowie jej i powtarzał, iż bez względu na pochodzenie swe, pozostanie dla niego zawsze ukochaną córką; ta tkliwość serdeczna orzeźwiła ją i dodała na razie otuchy. Tu jednak, wobec lorda Keith, czuła się bezsilną napowrót; odwaga opuściła ją zupełnie.

— Przebacz mi, Stello, że niezbyt wesołym jestem dziś towarzyszem. Wina to jednak znużenia — mówił baronet. — Lord Cheveley dał mi tyle do ciebie poleceń, iż mógł-bym prawie być zazdrosnym o niego.

— Naprawdę? — pytała, nie pojmując nawet dobrze znaczenia słów baroneta.

— Na szczęście, głęboka ma wiara w ciebie nie pozwala na to.

— Więc tak ślepo mi ufasz? — podjęła z wymuszonym uśmiechem.

— Zupełnie i nieograniczenie; ty wiesz o tem, ukochana moja.

— W takim razie, postaram się usprawiedliwić tę wiarę — wyrzekła z mocą.

I, ukrywszy twarz w dłoniach, próbowała zebrać myśli, zastanowić się, w jaki sposób powtórzyć mu straszną tajemnicę, powierzoną jej niedawno przez zmarłego, który na tem samem miejscu śmierć wkrótce poniósł; jak wykazać prawdę, mającą też dzielić ich na zawsze. Przez palce jej grube łzy się potoczyły.

— Moje dziecko ukochane — mówił lord Keith ze współczuciem. — Bądź pewną, że mi serdecznie żal ciebie.

Podniosła załzawione źrenice, z wyrazem rzewnego błagania.

— Przebacz, że cię zasmucam, Ewerardzie — mówiła. — Nie gniewaj się na mnie i miej cierpliwość wysłuchać wszystko, co ci wyznać muszę.

Lord Keith zaniepokoił się widokiem jej cierpienia.

— Stello, skoro ci to przykrość sprawia, przestań, proszę. Opowiesz mi to wieczorem, jutro może, kiedy zechcesz wreszcie, byle nie w tej chwili.

— Przeciwnie, pozwól mi mówić teraz, dopóki mam odwagę odkryć ci wszystko. Ach, to tak trudno, tak trudno, iż nie wiem, jak zacząć — mówiła, przyciskając rączki do tętniących skroni. — Opowiem może bezładnie, bezsensownie, ale błagam, nie przerywaj-, pozwól mi ohydę tę w jakikolwiek sposób z serca zrzucić.

Zawahała się, poczem zaczęła, bez związku na pozór:

— Czy pamiętasz, Ewerardzie, gdy podczas pobytu we Włoszech, przyszedłeś raz do nas w Rzymie i zastałeś mię czytającą przy ognisku?

— I łzami zalaną? Przypominam sobie doskonale, Stello. Miałaś na szyi wielkie etruskie perły i, z zapłakaną twarzyczką, stokroć mi się piękniejszą wydałaś.

— Chciałeś wiedzieć, co mnie tak rozrzewniło, a ja odmówiłam odpowiedzi. Objaśnienie to dziś dopiero dać mogę.

— I cóż to było, moje dziecię? — pytał, wzruszony mimowoli bolesną jej powagą.

— Utwór Roberta Buchanana, którego zapewne nigdy nie czytałeś — odparła, wlepiając w ogień zmącone swe źrenice. — Poemat p. t. Joanna Lewson.

— Roberta Buchanana? Nie, nie znam jego poezyi. Czy rzecz to tak wzruszająca?

— Och! gdybym ją dziś czytała, serce-by mi pękło, umarła-bym chyba!

Główka Stelli opadła na piersi, głos złamał się nagle.

— A zatem, nie pozwolę ci jej dotknąć nawet.

— Są to dzieje trzech sióstr, żyjących razem w starym, ponurym domu — mówiła Stella ze sztucznym spokojem, blade jej rysy pokrywającym. — Ognisko to wstrętnem było, nietyle dla swego ubóstwa, ile przez straszną surowość starszych sióstr, które, szczycąc się dewocyą swą, wyznawały raczej religią nienawiści, niż miłości, i w imię nabożeństwa, wyganiały z domu śmiech, kwiaty, słońce, wszystko, co świat miłym czyniło. Najmłodsza tylko, Joanna, wyróżniała się od nich. Piękniejsza, i nie tak silnym obdarzona charakterem, tęskniła do świata, do ludzi, do kogoś, kto-by, kochany, ją kochał nawzajem. Przyszedł nareszcie dzień wymarzonego szczęścia, i biedne dziewczę...

— Dla czego biedne, Stello?

— Bo, zamiast gwiazdy świetlanej, przypadł jej w udziale fałszywy blask tylko. Pod ujmnjącą postacią spotkała okrutnego, nikczemnego człowieka, i dla niego dom opuściła.

— Uciekłal Jakżeż stare panny zgorszyć się musiały.

— Stały się bardziej jeszcze zimnemi i surowemi. Odtąd siostra umarłą była dla nich! Nie wspomniały nawet imienia jej; aż w rok, czy dwa później, podczas dżdżystej nocy zimowej, powróciwszy, zastukała do drzwi ojczystego domu.

Głos Stelli drżał boleśnie, po licach jej dwie łzy spłynęły, na myśl, iż matka jej tak samo wracała pod dach rodzinny, że konała prawie u jego progu.

— Porzuć dalszy ciąg, Stello! Po co rozdrażniać się historyą, która widoczną przykrość ci sprawia?

— Mam powód ku temu. Poczekaj, a zrozumiesz, czemu ci to opowiadam; pojmiesz, dla czego dzieje te, powtórnie przeczytane, serce-by mi złamały.

— Ależ najdroższa...

Wstrząsnęła tylko głową i mówiła dalej:

— Otworzywszy drzwi, obie siostry poznały natychmiast, kto wzywa ich pomocy, kim jest ta chwiejąca się i blada kobieta, która, wśród mroku i śnieżnej zamieci, kornie błagała

o schronienie. Nie otoczywszy jej tkliwemi ramionami, jakby to kto inny uczynił, miały jednak dość litości, by nieszczęsną pod dach przyjąć. Zaledwo jednak weszła, zaledwo usiadła przy ognisku, surowe dewotki ujrzały ze zgrozą, iż nie jest sama. W ramionach niosła dziecię maleńkie, swoje własne dziecię, starannie pod szalem ukryte.

Zatrzymała się na chwilę. Lord Keith milczał również, choć oczy jego zdradzały pewne zainteresowanie się smutną tą opowieścią, która Stellę tak żywo zajmowała.

— Badana — ciągnęła Stella z załamanemi rękoma — wyznała szczerze całą swą winę, a raczej całe nieszczęście. Pokochała człowieka niegodnego i dała się oszukać. Porzucił ją, uciekł, pozostawiając własne dziecię na pastwę losu, na nędzę i na ubóztwo, na szyderstwa i pośmiewisko. Córka jej, pobawiona nazwiska nawet, nie miała na szerokim świecie prawa do nikogo, była wyrzutkiem społeczeństwa, nad którym własna matka tylko litować się mogła.

Miss Hatton zatrzymała się, drżąc cała. Dumna jej główka, jakby pod brzemieniem tego wstydu, kornie ku ziemi się cbyliła. Ostatnie jej słowa, były dokładnem echem wyrazów, w jakich Walter Bryant opowiedział dzieje matki jej, owej pięknej i nieszczęsnej Barbary Orde.

— Dowiedziawszy się prawdy całej — ciągnęła po chwili — nieskazitelne nabożnisie strasznem uczyniły jej życie. Ani słówka pociechy i współczucia, ani odrobinki litości nawet nie okazały nieszczęśliwej. Ostatnia iskra przywiązania zamarła w nich na zawsze. Zerwały się, i uniesione szalonym gniewem, chciały ją wypędzić z domu, którego dziecko to nie miało prawa bezcześcić. Biedna, nieszczęśliwa istota, jak gdyby ona była winna, narzuconej sobie, smutnej spuściźnie!

— I cóż? wygnały ją?

— Nie. Usłyszawszy bowiem wyrok straszliwy, upadła do nóg ich, i tarzając się w prochu, błagała, by przez wzgląd na niewinną istotę, nie odmawiały jej schronienia. Inaczej dziecko jej umrze, zmarznie wśród śnieżnej zawiei; nie wiedziała bowiem dokąd z niem pójść, u kogo szukać schronienia. Pozostawiając ją więc z córką, która tymczasem śmiała się, nieświadoma twardej, ciążącej nad nią doli, śmiała się i wyciągała radośnie rączęta; obie siostry poszły się naradzić. Wróciwszy, pozwoliły Joannie pozostać, ale pod jednym warunkiem.

— Pod jakimż-to? — pytał, nachylony ku niej, z wyrazem ciekawości.

— Pod tak okrutnym, iż nie chce się prawie wierzyć, by serce kobiety mogło go wymyślić i własnej nakazać siostrze — odparła głosem, w którym najwyższe brzmiało oburzenie. — Mogła zamieszkać z niemi; dziecka tego wszakże nigdy nie będzie jej wolno nazwać swojem; dziewczynka, dorósłszy, ma się nie domyślać nawet, kto był jej matką. Złamana, nieszczęśliwa Joanna, zgodziła się; nie przeczuwając zaś, jak srogie gotuje sobie męczarnie, poprzysięgła na biblią, z której za łat młodzieńczych modliły się razem, na biblią, która ich i; ie nauczyła wyrozumienia, ani miłości, iż obietnicy tej do chwili śmierci nie złamie. Odtąd żyły znów razem. Dziewczynka uchodziła za ubogą sierotkę, wziętą na wychowanie, matka jej zajęła dawne miejsce popychadła domowego i ciężko pracującej sługi, jakkolwiek zaś pod jednym zamieszkiwały dachem, Joanna nigdy nie odważyła się uścisnąć swej córki, nigdy nie słyszała rozkosznego imienia matki.

— Była to ciężka może kara — przerwał młody człowiek — ale w każdym razie cierpiała na niej ta tylko, która największą popełniła winę. Bo i za cóż siostry miały z nią niezasłużony wstyd dzielić ?

Całe jego współczucie przechylało się na stronę kobiet, broniących od plamy czyste imię rodzinne.

Głębszy jeszcze smutek odbił się w czarnych oczach Stelli.

— Pomyśl tylko, Ewerardzie, — mówiła — jak straszną musiała być jej dola. Co to za okropna, nieustająca nigdy męczarnia dla serca, które w życiu ani jednego promyka szczęścia nie zaznało! Wszak ostatnią pociechą, jaka nieszczęsnej na świecie została, zamieniano dla niej rozmyślnie w okrutną karę.

— Nie przecząc bynajmniej jej cierpień, sądzę jednak, iż były zasłużone.

— A jakiż ona popełniła występek? — rzuciła Stella gwałtownie. — Że kochała i została zdradzoną...

Lord Keit zamknął jej usta pocałunkiem.

— Nie będziemy o tem rozprawiać, Stello — wyrzekł z uśmiechem. — Kwestya to niestosowna dla ciebie. Kończ lepiej, najdroższa, twoje opowiadanie; zaczyna mię ono zaciekawiać.

Pocałunek ten lekkim rumieńcem oblał jej lica. Skąpa W oznaki uczucia, rzadko pozwalała narzeczonemu na podobną pieszczotę; tą razą jednak zapaliła ona błysk nadziei w czarnych oczach dziewczęcia.

— Lata płynęły — ciągnęła opowiadanie — a z biegiem ich, dziecię, na prześliczne wyrosło dziewczę. Łagodna, urocza, zdobywała przychylność wszystkich, nawet starych surowych ciotek; jedna matka tylko, z wieczyście zgłodniałem swem sercem, nie śmiała zbliżyć się do niej. Ach! ile wycierpiała, to dusza kobiety pojąć tylko może! Nie podejrzewając prawdy, dziewczę, z trzech sióstr najwięcej jednak Joannę kochało; był to wynik współczucia zapewne dla wzgardliwie raktowanego kopciuszka. To tez gdy serce jej uderzyło po raz pierwszy, do niej pobiegła wyspowiadać się ze słodkiej tajemnicy. Męczarnie nieszczęsnej matki zdwoiły się wobec obawy, co powie ukochany jej córki, gdy dowie się o pochodzeniu Małgosi. Pełna wstydu i wyrzutów sumienia, z ciężką jeszcze boleścią, spełniała codzienne swe zajęcia; ciągły też niepokój i przerażenie tak podkopały jej zdrowie, iż w końcu w śmiertelną popadła chorobę. Nieprzytomna i straszną dręczona gorączką, zdradziła dopiero tajemnicę, tak wiernie wżyciu strzeżoną. "Moje dziecię! Moje dziecie!" wołała rozpacznie, wzywając imię córki. Zwyciężone straszną to boleścią, siostry dały się wzruszyć wreszcie, a korzystając z krótkiej przerwy w malignie, oświadczyły, że jeżeli chce, gotowe są w chwili zgonu jej wyznać Małgosi prawdę całą. Pomyśl tylko, Ewerardzie, czem słowa te musiały być dla niej! Po osamotnieniu całego życia, w którem nie zaznała jednego promyka miłości, śmierć wreszcie miała jej to najwyższe przynieść błogosławieństwo. Mogła umrzeć na rękach swego dziecka, zakosztować po raz pierwszy słodkich jego pieszczot. Oprzeć się też podobnej pokusie ciężkiem było zadaniem, a jednak postanowiła tajemnicę do grobu z sobą zabrać. Zgaśnie, nie zakosztowawszy uścisku swego dziecka, nie przeprowadzona łzą jego i pocałunkiem przez ciemną śmierci dolinę; nie chce bowiem, by dziewczę wiedziało o ciążącej na niem plamie.

— Biedna kobieta! Posiadała z tem wszystkiem jakiś instynkt szlachetny.

— "Z tem wszystkiem!" Nie, dla tego wszystkiego właśnie! — wykrzyknęła Stella, głęboko wzruszona. — Och, Ewerardzie, czyż nie widzisz, iż tym jednym czynem odkupiła całą słabość charakteru, całą winę swej przeszłości? Poświęcenie jej zostało też wynagrodzonem. Małgosia posłyszała przypadkiem wyznanie matki, a wzruszona szlachetnem jej zaparciem się po krótkiej, a nieuniknionej, o ile mi się zdaje, walce, rzuciła się ku niej, osypując pieszczotami, do których nieszczęsna lat tyle wzdychała. "Matko, matko moja! — wołała, tuląc umierającą w ramionach.

— Stello! — zawołał baronet — co tobie jest? Mówisz tak, jak gdybyś ją słyszała, jak gdybyś była w możności wrażenia jej odczuwać! Ręce twe drżą, głos wzruszeniem dźwięczy.

— Bo ja ją pojmuję, bo zdaje mi się, że widzę to wszystko — odparła, ruchem rozpacznym twarz w dłonie kryjąc.

— Po co się tak przejmować...

— Zaczekaj — przerwała — nie skończyłam jeszcze.

I po raz pierwszy od rozpoczęcia opowiadania oczy jej śmiało, badawczo, spotkały się z jego wzrokiem. Nie spuściła ich już do samego końca smutnych tych dziejów.

— Zapomniałeś, że Małgosia miała narzeczonego. Największą też jej obawą było, co on powie, dowiedziawszy się tajemnicy jej matki, posłyszawszy o plamie, jaka ciąży na imieniu jego wybranej. Prawa i uczciwa, opowiedziała mu wszystko szczerze, on zaś, on tak ją kochał głęboko, kochał dla niej samej, iż w imię miłości tej, przebaczył winnej, a poślubiwszy Małgosię, matce jej dom swój ofiarował na przyszłość.

— Szlachetny i wspaniałomyślny człowiek — zauważył lord Keith. — Wiela mężczyzn na jego miejscu, inaczej było-by postąpiło.

— Tak sądzisz?

— Wahali-by się i namyślali — odparł. — Rzecz prosta, iż dużo bardzo zawisło tu od nazwiska, jakie nosił, i stanowiska, przekazanego mu przez praojców w spuściźnie. Gdyby był przedstawicielem nieskażonego niczem rodu, gdyby na nim spoczywał honor i cześć ogólnie szanowanego imienia, natenczas poświęcając siebie i własne uczucia, powinien był ukochanej wyrzec się kobiety.

— Ależ...

— To obowiązek, Stello! Należało-by go więc spełnić, choćby mu własne przyszło złamać serce.

Ostatnia kropla krwi opuściła jej lica, ostatni błysk życia zagasł w źrenicach. Zdawało się, że skamieniała odrazu.

— Stello! — zawołał przerażony — co ci jest, ukochana? Glos jego najmniejszego nie uczynił na niej wrażenia;

gdy spróbował jednak kibić jej otoczyć ramieniem, zerwała się i cofnąwszy w tył, chwiejną postać o marmurową ramę kominka wsparła.

— Co ci jest, jedyna? — pytał łagodnie. — Co ci się stało, Stello ?

Milczała. Gdyby chodziło o ocalenie życia własnego, nie była zdolną wymówić ani słowa. Podniosła tylko rękę do gardła, jak gdyby ją coś dusiło, i ruchem nerwowym futro rozerwała.

— Tego rodzaju smutki nie powinny cię obchodzić nawet, — mówił poważnie. — Trudno zamykać oczy na to, że istnieją podobne nieszczęścia; zadośćuczynienie jednak nie od nas zależy.

— I owszem, — stłumionym przerwała głosem. — Zmniejszać i łagodzić niesprawiedliwość losu jest obowiązkiem każdego uczciwego człowieka. Jeżeli nie możemy zrobić dla nich nic innego, wolno nam otoczyć ich przynajmniej miłością i współczuciem.

— Litość, i owszem, nic nie mam przeciwko temu, — potwierdził lord Keith. — Przyznaję, iż cierpią oni niewinnie za grzechy cudze.

— A dlaczegoż cierpieć mają? — wybuchnęła gwałtownie, z pałającemi oczyma i śmiertelną bladością na licach. — Wszak sami nie uczynili nic złego!

— Ogólne to prawo we wszechświecie, iż niewinni za cudze pokutują występki, — odparł lord Keith, wzruszając lekko ramionami. — Co do nas, niewiele na to poradzić możemy; dziwi mnie tylko, Stello, że pozwalasz się unosić przedmiotowi, o którym tak mało wiedzieć dotąd możesz.

— Dziwi cię? Czyż-byś nierozumiał mnie, Ewerardzie? — wyraz rozpaczliwego smutku zdwoił się w jej licach. — A więc czekaj, wytłómaczę ci jaśniej, może wtedy pojmiesz ból, szarpiący mem sercem. Słuchaj! Mówiąc o dzieciach, pozbawionych rodziny i nazwiska, myślałam o sobie. I ja do nich należę! I ja jestem paryasem społecznym! I ja cierpię za cudze grzechy i winy, dźwigając piętno hańby, pozostawione mi w spuściźnie!

XXVIX.

Cisza, jaka po strasznych słowach Stelli zaległa powietrze, zdawała się z chwilą każdą większej nabierać grozy.

Kilka już minut ubiegło, a żadne z nich jednego dotąd nie wymówiło wyrazu. Zrzuciwszy bolesny ciężar z piersi, wypowiedziawszy gnębiącą ją troskę, stała wyprostowana, z głową jednak kornie schyloną na piersi i rozpacznie załamanemi rękoma. Wszystkie jej siły wyczerpane zostały krótką tą spowiedzią, wytężeniem najwyższem woli, z jakiem obnażyła ranę serca, wskazała na hańbiące ją piętno niedoli.

Lord Keith siedział nieporuszenie, z oczyma w nią wlepionemi, z wyrazem odurzenia, niedowierzania. Stopniowo dopiero w rysach jego zabłysnął odcień obawy: Czy Stella była tylko przy zdrowych zmysłach ? Czy straszne zajścia w Darley-Hall nie wstrząsnęły zgubnie jej mózgiem, nie zachwiały systematem nerwowym ? Patrzał na nią badawczo. Jakkolwiek marmurowo blada, zdawała się jednak bardzo spokojną; w śmiertelnie zbielałych jej rysach, nie podniecenie, lecz wielki, głęboki widać było smutek. Cierpienie niezatarte kładło na nich piętno. A może on śnił tylko ?

Oczy baroneta pobiegły dookoła pokoju. Nie, te same posągi i obrazy, znane mu od lat chłopięcych, te same bogate meble i atmosfera wykwintu. A więc nie spał, więc to rzeczywistość i Zwrócił wzrok z kolei na narzeczoną: stała wysmukła, w poetycznej białej szacie, a tylko ręce, zaplecione rozpacznie, i krucza główka, na piersi schylona, zdawały się wewnętrzną wskazywać walkę.

— Co to ma znaczyć, Stello ? — zapytał drżącym głosem. — Zkąd przyszło ci tak niestosowny przedmiot do żartów sobie obrać ?

— Czy wyglądam na osobę, mającą do żartów ochotę? — zapytała, podnosząc ku niemu wielkie, tragicznem piętnem nacechowane oczy. Wyraz wszakże, jaki ujrzała w ukochanem obliczu, okropnym być musiał, powieki jej bowiem boleściwie opadły natychmiast.

— Nie możesz przecież mówić poważnie ! Wytłómacz się: zkąd ta mistyfikacya?

Głos jego brzmiał ostro, gniewnie prawie. Po raz to pierwszy przybierał względem niej ton podobny, czuła się dotkniętą, upokorzoną.

— Alboż nie objaśniłam sprawy całej ? — odparła z lekkiem westchnieniem. Dlatego przecież. Ewerardzie, opowiedziałam ci historyą Joanny Lewson, byś moje łatwiej mógł pojąć. Dzieje jej, to dosłownie prawie wzięte dzieje mojej matki; dziedzictwo wstydu więc, jakie pozostawia swojej córce, mnie również przypada w udziele. I ja, jak owa Małgosia, jestem tylko bezimiennym wyrzutkiem społeczeństwa.

Lord Keith ruchem zniecierpliwienia włosy z czoła odrzucił.

— Ty?.... Stella Hatton? wyrzutkiem społeczeństwa? — wołał, nie pojmując słów jej widocznie.

— Nie mam najmniejszego prawa do tego nazwiska, — słabym odparła głosem. — Jeżeli nosiłam je, to jedynie dlatego, że nie miałam żadnego o pochodzeniu mem pojęcia; jeżeli nadal nosić będę, to tylko dzięki wspaniałomyślności lorda Elsdale. Dowiedziawszy się prawdy, chciałam opuścić go; szlachetny starzec wszakże, uniesiony przywiązaniem, nie wahał się ofiarować mi nadal dzisiejszego stanowiska. Kocha mnie, i w imię miłości tej nie chce pamiętać o plamie ciężącej na mem imieniu, nie chce wiedzieć, iż w rzeczywistości nie jestem jego synowica.

— Jakto? nie jesteś jego synowica? Więc Newell Hatton nie był twoim ojcem ?

— Nie.

Patrzał na nią w milczeniu przez chwilę, poczem z piersi jego straszny wyrwał się okrzyk:

— Wielkie nieba! co to ma znaczyć ? Kimże ty jesteś? — pytał gwałtownie.

— Kim jestem? — z gorzkim powtórzyła śmiechem, — Niestety...ja sama tego nie wiem!

Osunął się na krzesło, z którego powstał przedtem, i sinoblady, oddychał z trudnością. Uległ znów obawie, iż Stella musiała postradać zmysły; lecz spokojne, głębokim tylko bólem nacechowane wejrzenie jej, nie dopuszczało myśli podobnej.

— Mów wszystko, — ochrypłym wyszeptał głosem. — Nie zabijaj mnie niepewnością. Co ma znaczyć ta scena? Przebacz, jeżeli się wydaję tępym, ograniczonym, — ciągnął z wymuszonym spokojem, — ale przyznaję, i teraz jeszcze nie jestem zdolen pojąć cię, Stello.

Zadrżała, posłyszawszy ton jego zmieniony, wahający się Mgła, przysłaniająca oczy, nie pozwoliła jej, na szczęście, dojrzeć trupiej bladości narzeczonego. Wsparta całym ciężarem o marmurowy gzems kominka, siłą woli otrząsnęła się ze zdumienia i głosem bezmiernie smutnym, a stokroć od łez i jęków wymowniejszym, udzieliła mu żądanych objaśnień.

Krótko, w słowach pełnych prostoty, opowiedziała mu smutne dzieje swej matki, zasłyszane w parku w Darley Hall, wyznała całą nagą prawdę, bez żadnych zastrzeżeń i żadnych tłómaczeń. Mówiąc jednak o nieszczęśliwej zbłąkanej, która powróciła do domu siostry, by umrzeć na jego progu, nie hamowała w tonie swym, wyrazu najwyższego współczucia i serdecznej tkliwości.

Wytłómaczyła dalej, jak przypadkiem wprowadzono w błąd opiekuna jej, człowieka, który z ojcowskiem poświęceniem czuwał nad dzieciństwem i młodością powierzonej sobie sieroty, wyjaśniła pomyłkę, niewynikłą bynajmniej z jego winy, a jednak tak w złe skutki obfitą, pomyłkę, która zwichnęła życie, złamała szczęście i młodość nieszczęsnej.

Głos jej, kończący upokarzającą tę spowiedź, do szeptu zniżył się nieledwie.

Lord Keith w głębokiem słuchał milczeniu. Nie przerwał jej ani razu, nie spojrzał nawet w strono, gdzie wysmukła biała postać rysowała się wyraźnie na tle ciemnych tapet. Oczy jego nieruchomie były w ogień wlepione, rysy zdawały się kamienieć.

Cisza głęboka, jaka po ostatniem, nieśmiałem jej, zapanowała słowie, objaśniła dostatecznie Stellę, jaki ją los czeka. Czulą, iż nie może się spodziewać pobłażania ze strony tego człowieka, którego żoną miała wkrótce zostać; bo gdyby mu nawet na razie słów brakło, musiałby, wobec głębokiej jej boleści, niemą choćby pieszczotą przebaczenie okazać.

Dla mężczyzny był to cios okrutny, druzgocący. Błędny, nieprzytomny wyraz jego oczu, świadczył o tem aż nazbyt dobrze.

Podniósł się wreszcie, i ruchem, znamionującym najwyższe cierpienie, ręce do szalenie tętniących przyłożył skroni.

— Jak dawno wiesz o tem? — zapytał głosem ochrypłym, którego ton surowy ostro wśród grobowej uderzał ciszy.

— Od trzech tygodni, — brzmiała korna odpowiedź.

— Od trzech tygodni! I mówisz mi teraz dopiero! — wykrzyknął. — Nie, to nie może być prawdą! To żart jedynie, żart okrutny, bolesny, ale żart! Stello, wszak żart tylko?

Wyciągnął ku niej ręce błagalnie, a serce dziewczęcia, srogim szarpane wyrzutem, mało nie pękło na myśl, iż nie może mu upragnionej dać odpowiedzi. Zachwiała się, i ukrywszy twarz w dłonie, na kolana przed nim upadła.

Zrozumiał ją. Ogłuszony poprzedniemi słowami, pojął jednak ten wymowny ruch wstydu i upokorzenia. Cofnął się i z jękiem bolesnym na fotel osunął. Gdy podniósł w chwil kilka głowę, młodzieńcze jego oblicze o lat dziesięć się postarzało.

— Wiedziałaś o tem od trzech tygodni, — odezwał się surowo, — a mnie dziś mówisz dopiero.

Błagalne wejrzenie jedyną było odpowiedzią.

— Dlaczegoż nie oszukiwałaś mnie dalej ? — ciągnął z goryczą. — Wszak-by to przyszło z łatwością; chyba, że ci kto groził zdemaskowaniem.

— Prócz mnie jednej, nikt niebył zdolen wyjaśnić tajemnicy, — zaprzeczyła z dawnem, dumnem podniesieniem głowy.

— Tak sądzisz ? A może osoba, która cię z faktami temi zapoznała, uważała-by za obowiązek sumienia i mnie o przeszłości narzeczonej mej zawiadomić.

— Niepodobna, — zaprzeczyła z cicha.

— I dlaczegoż to ? Czyś go przekupiła ? zmusiła pieniądzmi do milczenia ?

— Nie. Ale on nieżyje. — Ach! Któż to taki ?

— Człowiek, zamordowany w Darley-Parku.

— Wielkie nieba!

Na szczęście Stella nie pojęła całej grozy tego okrzyku, nie zrozumiała strasznego podejrzenia, co z błyskawiczną szybkością w umyśle lorda Keith powstało, by ze wstrętem odrzuconem zostać.

— A w jakiż sposób on dociekł prawdy ? — pytał po chwili wahania.

Objaśniła szczegóły, mówiąc zwolna i z trudnością, usta jej bowiem i język spieczone były, kurcz bolesny za gardła ściskał.

— Czy słowa swoje stwierdził dowodami?

— Nie.

— A zatem, — oczy lorda Keith błysnęły, — może to nieprawda?

Spojrzała nań i smutnie wstrząsnęła głową.

— I owszem; prawda święta.

— Nie możesz o tem wiedzieć, skoro nie masz dowodów. Serce baroneta uderzyło nadzieją. Była taka młoda,

niedoświadczona, iż pewno wywiedziono ją w pole zmyśloną jakąś historyą. Zapomniał, że lord Elsdale nie dał-by się oszukać z równą łatwością.

— Ja później sama stwierdziłam jego oskarżenie, pozyskałam dowody.

— Od kogo ?

— Od Marka Robsona.

— Kto to jest?

— Opiekun mój, z którego jałmużny żyłam przez lat tyle.

— Ach, więc brał udział w oszustwie!

— On? — Blady uśmiech Stelli zdawał się myśl tę odtrącać, jako niemożliwą. — On! oszukiwać kogo? Nie, sam się dowiedział na kilka dni przede mną.

— Z tego samego źródła?

— Tak.

— Jakimże więc sposobem dostarczył ci dowodów?

— Pojechał i sprawdził wszystko na miejscu. Odszukał akt zejścia małego synka Stelli Orde i Newella Hattona, odszukał metrykę dziewczynki, która pod zmarłego chłopca nazwisko nieprawnie się podszyła.

Głosu jej zbrakło przy ostatnich słowach; siły coraz więcej ją opuszczały; wola nawet nie była zdolna dłuższego znieść natężenia.

— Gdzie.... gdzie jest ten człowiek? — zapytał dziko. W oczach Stelli przerażenie zabłysło.

— Nie wiem, — wyjąkała. Spojrzał na nią podejrzliwie.

— Naprawdę? — nalegał.

— Czy dałam ci powód do wątpienia o mojem słowie? — wyrzekła z godnością, która w innej chwili była-by go za serce chwyciła. — Zresztą, on-by ci nic także nie powiedział.

— Kto to wie? byłaś przecież pod jego opieką.

— Tak, lecz brał mię za córkę Newella Hattona, bo pod tem mianem powierzoną mu zostałam. Gdy przybrana moja matka umarła, Marek odwoływał się do lorda Elsdale, co ma z sierotą po bracie jego uczynić. Odebrawszy krzywdzącą i zimną odpowiedź, zamiast odtrącić narzucony sobie ciężar, wziął mię na wychowanie, z litości karmił, przyodziewał i własnym kształcił kosztem.

— Widziałaś go zatem, po dowiedzeniu się strasznej tej historyi ?

— Tak, raz jeden.

— I potwierdził dowodzenia Bryanta?

— W zupełności.

Ostatni błysk nadziei zagasł w oczach młodego człowieka; straszna zaś, bezmierna boleść, brzmiąca w głosie Stelli, i jemu się udzieliła po części. Jęk stłumiony wyrwał się z jego piesi i całą wstrząsnął postacią. Lord Keith odwrócił się, a ukrywszy twarz w dłonie, sprobował zajrzeć oko w oko tej zmorze czarnej, tej pierwszej i najstraszniejszej w życiu swem boleści. Płakał niegdyś na grobie swej matki; śmierć jej wszakże nie zabiia w nim uczuć najdroższych, nie zbezcześciła wymarzonych nadziei.

Na chwilę jednak nie przyszło mu na myśl, iż mógł-by zapomnieć o pochodzeniu jej, przebaczyć skazę, plamiącą nazwisko; że skoro ona jest szlachetną i czystą, cóż go obchodziły winy jej rodziców. Czyż powinien był karać nieszczęsną za grzechy, których nie znała? Wszak jeżeli, dotrzymując danego słowa, uczyni ją swą żoną, majątek jego i stanowisko zapewnią jej cześć ogólną. Nikt zaś, nikt nie miał by prawa potępiać jego czynu, dopóki-by Stella okazywała się godną królowania w uczciwym i znanym domu.

— Chciała-bym ci jeszcze jednę rzecz powiedzieć, — wyrzekła, długie przerywając milczenie. — Sądzę, iż szczegół ten obojętnym ci bedzie, ale powinieneś go usłyszeć. Oto przez kilka dni, ulegając strasznej pokusie, miałam zamiar tajemnicę ukryć przed tobą i przed światem. Byłam szaloną, nieprzytomną; zdrowy sąd wszakże powrócił mi prędko. Wiedziałam, iż wyznając prawdę całą, utracę miłość twą nazawsze; szatan podszeptywał, iż nie potrzebuję jej głosić, Marek bowiem nigdy mnie nie zdradzi. Podszept ten, wobec śmierci Bryanta, stał się tem silniejszym. Och, wierzaj, Ewerardzie, iż nie możesz pogardzać mną bardziej, niż ja pogardzam sobą za słabość chwilową. Powtarzam jednak, byłam szaloną.

Nie odparł ani słówka, nie zdradził się niczem nawet, iż słyszał drżące, korne jej wyrazy.

— O, pomyśl tylko, — ciągnęła, — ile ja tracę! Miej litość nade mną! Grom, jaki ciebie dziś dotknął, mnie wpierw już uderzył i zgnębił; boleść twa potęguje go jedynie.

— Wiem, wiem, — przerwał głosem stłumionym. — Stello, czyż sądzisz, że nie współczuję z tobą?

Słaby od błysk nadziei rozjaśnił smutne oczy dziewczęcia; przysunęła się nieco i rączkę z nieśmiałością o poręcz fotelu jego oparła.

— Czemuż nie mogłem wiedzieć wpierw o tem, — zawołał namiętnie, — czemu nie było ukryć prawdy do końca! Stello, poco zerwałaś pieczęć tajemnicy?

— Bo cię kochałam, — drżącemi wyszeptała usty, a widząc, iż cisza głęboka jedyną jest na słowa jej odpowiedzią, zdjęła zwolna pierścień dyamentowy, zdobiący jej palec, i złożyła go obok narzeczonego, na stole.

— Ta hańba zabije mnie! — wykrzyknął gwałtownie, zrywając się z krzesła, a w oczach stanęło mu równocześnie całe żniwo plotek i domysłów, jakiem świat powita zerwanie jego zaręczyn.

— Ukochana, — dodał, pochylając się i podnosząc ją z ziemi, — dlaczego smutek taki musiał spaść na nas? Tacy byliśmy szczęśliwi!

— Byliśmy szczęśliwi, — powtórzyła z cicha. — A więc dziś z przeszłością zerwać należy.

— Niestety, tak, — przyznał smutnie, przymykając oczy, by uniknąć widoku zrozpaczonych jej rysów.

Wiedziała, jakim będzie nieugięty wyrok jego dumy, a jednak słowo to kamieniem na serce jej padło. Kochając ją nawet, nie posiadał dość szlachetności, by przebaczyć piętnującą ją skazę, by kobietę nieznanego pochodzenia własnem osłonić nazwiskiem i do domu praojców wprowadzić. Wiedział, że Stella potrafi godnie odpowiedzieć podobnemu stanowisku, bo przecież była tą samą kobietą, którą wybrał i ukochał; duma jednak i przesąd, silniejsze ód uczucia, rozłąkę nakazywały.

— Ewerardzie, Ewerardzie! — wołała tymczasem złamanym głosem, z niemem błaganiem w wielkich, błędnych oczach. — Ewerardzie, nie odchodź, pozostań!

Zawahał się na chwilę, lecz równocześnie prawie odsunął ją od siebie. Napróżno, oszalała z bólu, chciała, uczepiwszy się rączkami jego ramienia, siłą prawie zatrzymać ulatujące szczęście. Dreszcz, nerwowy wstrząsnął całą postacią baroneta, głowa jego wszakże odwróciła się od kobiety, w której rysie każdym zdradzało się dzikie, namiętne błaganie.

Milczenie to stało się wymowniejszem nad wszelkie słowa. Stella Hatton cofnęła dłonie, narzeczony jej zaś zwolna salon opuścił. Dosięgnąwszy progu, obejrzał się raz jeszcze. Stała blada, wyprostowana, nie spuszczając z niego oka, a postać ta w bieli, jak posąg niemego wyrzutu, nieraz później prześladowała go w życiu, które razem niegdyś spędzia id="filepos566517"> mieli.

XXX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXIII

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXIV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXV.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXVI.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXXVII.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XXVIII

Ujrzawszy na progu swego gabinetu Stellę, stary hrabia opuścił szybko kominek, a przytuliwszy dziewczę do piersi, powitał serdecznie; po raz to pierwszy bowiem od czasu choroby swej schodziła tutaj. Blada i drżąca, a jednak wzmocniona tym tkliwym ojcowskim uściskiem, osunęła się na fotel, stojący przed kominkiem.

— Stella jest trochę roztrojona i znużona, — tłomaczył Marek, — mrs. Clavering bowiem opowiadała jej stare dzieje; sądzę też, iż, wstrzymawszy się z przedstawieniem lorda Hattona, damy jej wpierw gorącej herbaty dla wzmocnienia.

Gdyby Stella mniej była przybitą, mniej zgnębioną, zauważyła by z pewnością, iż zachowanie Robsona dziwną się względem starego hrabiego odznacza swobodą; że ten, zamiast skarcić zarozumiałość aktora, % łaski tylko przyjmowanego w zamku Elsdale'skim, nie umiał przeciwnie oderwać oczu od wysmukłej postawy młodego człowieka, którego obecność sama dziwnem przejmowała go rozrzewnieniem.

Wstrząśnięta jednak do głębi, złamana, nie widziała nic dokoła, nic nad ból, krwawiący własne jej serce. Bledziutka też, wątła, była ona zaledwo cieniem dawnej dumnej miss Hatton. A jednak ta właśnie wątła, eteryczna postać, z podwójną siłą przykuwała wzrok i serce Newella.

— Ponieważ po raz pierwszy opuściłaś dziś twój pokój, Stello, mamy więc ochotę na cześć twą urządzić sobie małą uroczystość, — żartował hrabia.

— Czyśmy tylko nie przecenili sił jej, — zauważył Robson, — należało może odłożyć to jeszcze. Chciał-bym doczekać jak najprędzej łagodniejszej pory, któraby pozwoliła zawieźć ją pod cieplejsze niebo.

Podniosła na niego oczy i spróbowała uśmiechnąć się żałośnie.

— Marku, — wyrzekła, — wszak przyrzekłeś mnie ztąd zabrać. Przyrzekłeś, pamiętaj.

— Tak ci więc pilno porzucić mnie, Stello ? — wtrącił stary hrabia.

— Nie ciebie, stryju Normanie, — zaprzeczyła łagodnie.

— Ale widzisz, nie mogę się oprzeć wrażeniu, że pobyt w Rose Cottage uleczyłby mnie ze strasznego bólu, tkwiącego tutaj, — i ręką mimowoli na serce wskazała.

— A czy nikt z nas nie może ci ulgi przynieść, moje dziecię ? — pytał lord Elsdale łagodnie.

— Tylko Marek jeden, — wyznała. — O, stryju, nie posądzaj mnie o niewdzięczność za wszystkie twe dobrodziejstwa! serce mi bowiem pęka, że wzamian za całą dobroć, wstyd i hańbę przyniosłam ci tylko. Na myśl też, iż brakiem zaufania i prawości, tyle ściągnęłam nieszczęść, szaleństwa doznaję.

— Cicho, dziecię, cicho, — uspokajał łagodnie.

— Słowa moje są prawdą, tylko prawdą, — wołała z żalem gorącym. — Gdybym miała była odwagę, stryju, przyjść do ciebie i wyznać w pokorze, kim jestem, dwa życia nie poszły-by na marne, dwie zbrodnie nie ciężyły-by na mojem sumienia.

Osunęła się na kolana przy fotela hrabiego i, gwałtownem wstrząsana łkaniem, głowę na kolanach jego ukryła. Patrząc na tę boleść namiętną, gorącą, obaj mężczyźni znaczące zamienili wejrzenie.

— Stello, uspokój się, — błagał młodszy. — Za grzech swój własny odpokutowałaś już srodze, nikt zaś za uczucia tych ludzi nie może tobie przypisywać winy; zresztą, jeżeli nie na siebie, miej wzgląd na stryja, on już tyle wycierpiał.

Powstrzymać jednak potok łez i bólu, wytryskujący z jej piersi, trudnem było zadaniem. Marek wyciągnął już ręce, by podnieść ją i, jak niegdyś, na własnej utulić piersi, gdy wtem przed oczyma jego stanęła inna postać męzka, skruszona i błagalna. Tak, to Ewerard Keith, zmieniony, przybity, Ewerard dawny przyjaciel lat chłopięcych, który wczoraj jeszcze prosił go tak usilnie o wstawienie się do narzeczonej, o pomoc w odzyskaniu uczuć jej i słowa.

— Powiedz jej, — mówił, — że jeżeli mi przebaczy okrucieństwo bezwiedne, jeżeli daruje winę i nie odtrąci ze wzgardą, ofiarą życia całego będę się starał odwdzięczyć jej za to.

— Kochała go tak bardzo, — myślał Marek Robson, z ostrym w sercu bólem, — iż nietrudno jej przyjdzie winę chwilową darować. A ja ? Ja będę żył, by, patrząc na radość ich, znosić męczarnie Tantala. Ha, niech i tak będzie! Byle ona była szczęśliwą; niczego więcej pragnąć mi niewolno.

Miłość jego była zbyt wielką, zbyt prawdziwą, by ją cień egoizmu mógł skazić.

— Czy lord Hatton nie przyjdzie na herbatę? — zabrzmiał naraz wśród ciszy głos Stelli.

Młody człowiek drgnął nagle.

— Poślemy po niego zaraz, — zauważył wymijająco. — Ale pamiętaj, Stello, iż Newell nie pozwoli swej... swej siostrze w tak ceremonialny traktować się sposób.

I, nie czekając odpowiedzi, usiadł do fortepianu, dźwięczny zaś głos jego rozległ się słowami rzewnej, tkliwej piosenki, która, śląc ukochanej wyrazy gorącej miłości, tchnęła głęboką prawdą i uczuciem.

Gdy, uderzywszy ostatni akord, zwrócił się nagle na pokój, napotkał wzrok Stelli, utkwiony w niego z dziwnem pytaniem. Oczy ich spotkały się i dziewczę, zarumienione lekko od gorących uderzeń serca, szybko opuściło powieki. Do kogo to śpiewał? — zapytywała się z trwogą. A może on, niezwyciężony dotąd, pokochał jaką inną kobietę i dla tego wahał się wziąć ją napowrót do Rose Cottage ? Może przybrana wychowanka' przestała już być pierwszą troską i pierwszą radością jego życia?

Gwałtowny ból zazdrości szarpnął sercem Stelli; Newell Hatton, nie wiedząc nawet o tem, zbudził niewinną piosenką serce jej z uśpienia, dał mu poznać prawdę, której samo nie domyślało się dotąd

— Stello, może nam nalejesz herbat}? — zauważył stary hrabia w tej chwili. — Tak już dawno tęskniłem, by mi ją znów twoje podawały rączki.

— Wkrótce już, stryju Normanie, własna twa synowa wyręczy mnie pewno.

— Daj to Boże, — westchnął starzec, patrząc na Newella; młody człowiek jednak udał, iż rozmowy ich nie słyszy nawet.

— Marku, — zwróciła się do niego Stella, — każ powiedzieć lordowi Hattonowi, iż herbata ostygnie.

— Nic nie szkodzi, on lubi zimną, — odrzekł niedbale, choć krew mu gwałtownie uderzyła w tętnicach.

— W takim razie ma twoje gusta, — odparła, nie śmiejąc podnieść ku niemu oczu, wśród tego dziwnego wzruszenia, które, będąc bólem i radością zarazem, w mimowolne wprawiało ją drżenie, — O! pamiętam, iż, przyjeżdżając do nas do Rose-Cottage, nie pijałeś innej; czyniłeś to jednak z pośpiechu, aby nie tracić czasu, czasu, potrzebnego na ciężką pracę dla nas, Marku.

— I dla siebie, Stello, — przerwał z uśmiechem.

— O, nie! — nalegała. — Dziś rozumiem, ile trudu i chwil ciężkich kosztowałam cię, Marku; jeżeli wówczas byłam ciemną i zaślepioną, teraz oczy me przejrzały nareszcie.

Wyciągnął rękę, chcąc jej żartobliwie przysłonić usta, lecz ona dłoń tę dobroczynną pochwyciła i ze wzruszającą pokorą do ust podniosła. Pocałunek jednak, złożony na niej, krwawą purpurą oblał jej czoło, podczas gdy męzkie oblicze Newella kredowa pokryła bladość.

Nastała krótka cisza, którą młody człowiek z widocznym przełamał wysiłkiem.

— Może pokażemy teraz Stelli, — wyrzekł, — niespodziankę, ukrytą za tą zasłoną. Sądzę, iż ułatwi jej ona poznanie Newella Hattona.

I podawszy rękę dziewczęciu, poprowadził ją ku ścianie, z której hrabia Elsdale'u usunął w tej chwili pluszową zasłonę wielki zakrywającą portret. Podniósłszy czarne swe oczy, Stella ujrzała obraz dwudziestoletniego może młodzieńca, o dumnych, poważnych rysach i siwych źrenicach, ciemnemi otoczonych rzęsami. Czarne bujne włosy i takież wąsiki nadawały mu wyraz energii; strzelba w ręku, oraz pies u nóg stojący, zdawały się w płótno więcej jeszcze wlewać życia.

Jedno spojrzenie powiedziało jej wszystko. Siwe oczy portretu, patrzące prosto w głąb' duszy, do miejsca Stellę przykuły.

Obaj mężczyźni spoglądali na nią niespokojnie. Krew spłynęła jej do piersi, pozostawiając nietylko już lica, ale wargi nawet tak białe, jak śnieżyste fałdy szaty, którą miała na sobie. Ręce jej zaplotły się i do serca przycisnęły, tamując jego bicie, na rzęsach łza zawisła, a na usta wybiegło tylko szeptem stłumionym:

a id="filepos643825"> Marku! O, Marku!

XXXIX.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XL.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

XLI.

Jak długo Stella płakała, sama nie umiała by powiedzieć nawet. Dwa silne ramiona, opasawszy jej kibić, podniosły ją do góry, w łzach zaś skąpane źrenice jej ujrzały przed sobą poważne, tak dobrze znane, a nad wszystko drogie jej, rysy. To Newell Hatton, z łagodnością matki, otarłszy łzy jej rzęsiste, drżącą i złamaną posadził wśród poduszek fotelu.

W siwych jego oczach pałał blask jakiś dziwny, a jednak, patrząc na postać tę, bladą, złamaną, w skromnej szarej sukience, nie mógł się opędzić myśli, jak inną była, gdy przed rokiem niespełna, przybrana w popielaty również kolor, mijała go wzgardliwie na stacyi kolejowej.

Wspomnienie to wszakże przeszło wobec uczuć, wzbudzonych przez kilka słów Ewerarda, słów pospiesznych, które niemniej zmieniły cały bieg jego życia, rzuciły mu, po tylu latach samotnej młodości, pierwszy promień szczęścia, radości i nadziei.

Gdy Stella, stłumiwszy rozrywające jej piersi łkanie, spostrzegła, iż jest sam-na-sam z lordem Hattonem, podniosła się, by, unikając, jak zwykle, jego obecności, opuścić salon. Newell jednak łagodnym lecz stanowczym ruchem zatrzymał ją w miejscu.

— Pozostań na chwilę, Stello, — wyrzekł. — Nie zabiorę ci dużo czasu; musisz mi wszakże kilka podarować minut.Łagodny, dziwną tkliwością brzmiący głos jego, głos, znany tak dobrze w Rose Cottage u ubogiego Marka Robsona, a nie spotykany później u lorda Hattona, wstrząsnął ją do głębi.

— Pozwól mi odejść! — wyszeptała.

— Nie chciał-bym ci sprawić przykrości, najdroższa, a jednak, wbrew twej woli, muszę cię zatrzymać tą razą. Wiem, że mnie unikasz od dawna, że nie życzysz sobie być ze mną; chwila to wszakże tak ważna dla mnie, Stello, iż muszę być samolubem, muszę zatrzymać cię wbrew twojej woli. Powiedz mi: dla czego Ewerard Keith wyszedł ztąd nieszczęśliwy? czemu odtrąciłaś go, Stello?

Lekka zorza rumieńca ożywiła jej lica.

— Widziałeś go? — drżącym zapytała głosem.

— Widziałem, najdroższa. Czy to ostateczna twa odpowiedź? czy nie możesz żadnej dać mu nadziei?

Wstrząsnęła przecząco głową.

— Co było przyczyną odmowy twej, Stello? Może pozwoliłaś obrażonej dumie stłumić głos serca? O, jeżeli tak, strzeż się, dziecie, bo się ono strasznie pomści na tobie! Uczyniła ponowny znak zaprzeczenia. — Z pełną więc świadomością odmówiłaś mu wszelkiej na przyszłość nadziei?

— Tak.

— I pewną jesteś, — pytał, pochylając się nad nią z przyśpieszonym oddechem, — że czas nie zmieni tego postanowienia?

— Tak, — powtórzyła, chwytając się rączką za gardło, z którego głos z trudnością wychodził.

— A jednak, przed kilku jeszcze tygodniami kochałaś go, przyrzekłaś zostać jego żoną.

— Nie kocham go już, a jak widzę teraz nie kochałam nigdy, nigdy. To było złudzenie tylko.

— Zkąd wiesz o tem ?

Fala krwi gorącej oblała rysy jej, czoło, szyję nawet, by, ustąpiwszy równie szybko, bledszą ją jeszcze zostawić.

— Kto cię nauczył rozpoznawać różnicę między uczuciem przelotnem, a miłością, która życie całe ma przetrwać? — pytał głosem stłumionym.

Milczenie jedyną było odpowiedzią. Newell nie próbował go przerwać przez chwilę.

— Stello, a może pozyskał by twe serce napowrót? — Nigdy!

Dźwięk tego jednego wyrazu dziwną radością opromienił rysy mężczyzny.

— Czy jesteś tego pewną?

— Najpewniejszą.

Wzruszony, odwrócił się i szybko przeszedł kilkakrotnie pokój. Miss Hatton stała, jakby przykuta do miejsca, upojona dziwnem uczuciem obawy, szczęścia i radości zarazem.

— Zkąd ty to możesz wiedzieć? — zapytał raz jeszcze głosem stłumionym, a zorza nowego rumieńca oblała rysy kobiety.

— Zkąd ty to możesz wiedzieć? — nalegał z dziwną siłą i kredową bladością oblicza.

— Zkąd? Bo od tej pory poznałam, jaką jest miłość prawdziwa, — odparła spokojnie, a rzucając przestraszone dokoła wejrzenie, dodała: — O, błagam cię, pozwól mi odejść! pozwól wrócić do siebie!

— Jedno jeszcze pytanie, Stello, — zawołał. — Ostatnie, ale, przez miłość Boga, odpowiedz mi szczerze na nie. Stello, skoro znasz dziś potęgę miłości, kto ci dał tę świadomość, kto cię jej nauczył? Nie doszłaś bez przyczyny do podobnego wyniku, — powtarzał, na równi z nią blady i drżący ze wzruszenia. — Stello, błagam, nie ukrywaj nic przede mną. Jeżeli serce twe zbudziło się, powiedz, kto cudu tego dokazał, kto pozyskać je potrafił?

Spróbowała przemówić. Z otwartych jej ust wszakże żaden dźwięk wyjść nie był zdolen. Oczy jej mgła przysłoniła, pokój kręcił się dokoła.

— Stello, kto jest tym szczęśliwcem? — nalegał z niewysłowioną tkliwością.

Rzuciła ma jedno tylko błagalne wejrzenie, lecz siła jego rozjaśniła oba ich życia, rozproszyła ciemności, jakie przed chwilą mgłą przysłoniły źrenice kobiety.

Ujął ją w silne ramiona, a tuląc do mocno bijącego serca, szeptał z upojeniem:

— Ukochana, więc to prawda? Prawda? Więc Bóg zesłał mi nareszcie promień szczęścia, za którem całe życie tęskniłem !

— Marku, — wyszeptała po chwili, podnosząc olśnione źrenice ku rysom jego, tchnącym tkliwością i uwielbieniem. — Marku, jam ciebie niegodna. O, pozwól mi odejść, pozwól wrócić do ciszy i osamotnienia, bom niewarta szczęścia takiego.

— Niegodna, — powtórzył. — O dziecię szalone, czyż nie wiesz, iż miłość wyższą jest nad światowe przesądy!

— Pomyśl, kim jestem Marku, pomnij na piętno wstydu, na hańbę, jaką ci przyniosę. Znając wszystkie me wady, znając dumę nieugiętą, musisz mną pogardzać, możesz się litować, ale nie kochać.

— Czy wiesz, Stello, że gdy porzuciłaś mnie przed laty, o! nie sądź jedyna, że ci to brałem za złe.... Nie, nie miałem do ciebie urazy, bo cię już kochałem wtedy. Kochałem, gdy uniesiona współczuciem, przyszłaś odwiedzić rannego; kochałem, gdy spadł na ciebie pierwszy cios niedoli, pierwszy cień wstydu; kochałem stokroć głębiej i silniej dla tej niedoli właśnie. Kochałem tak, iż sądząc, że powrót Ewerarda szczęście ci przyniesie, ucieszyłem mu się. A teraz, czy wierzysz w miłość moję?

— Co powie jednak stryj Norman? — wyszeptała. — On zrozumie, żem ciebie niegodna.

— Mój ojciec? — powtórzył. — Nie, on ci tylko błogosławić będzie za szczęście syna. Patrz, spójrz na portret mej matki. Oświecona promieniem słonecznym, zdaje się uśmiechać do nas, tak, jakby duch jej chciał nam błogosławić z tamtego świata.

Słowa też błogosławieństwa jedynie znalazł dla młodej pary sędziwy hrabia Elsdale'u. Przytulona do ojcowskiej jego piersi, Stella umiała w pokorze dziękować tylko niebu za szczęście, jakiem jej wynagradzało dzisiaj pierwsze lata sieroctwa i opuszczenia.