Karol May

RAPIER I TOMAHAWK

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

CZARNY GERARD

KOLBA

NIEPEWNY TRON

POWRÓT MATAVE-SE

RAPIER I TOMAHAWK

Karol May

CZARNY GERARD

O jakieś sto dwadzieścia mil angielskich od ujścia Rio Pecos do Rio Grande del Norte, na meksykańskim wybrzeżu tej potężnej rzeki, na ostrym zakręcie niedaleko Presidio de S. Vicente leży znany już naszym czytelnikom port Guadalupe. W roku 1848 Emma Arbellez wraz z przyjaciółką Karią była tu z wizytą u krewnych. W drodze powrotnej napadli ją i uprowadzili Komanczowie. Jak pamiętamy, oswobodził je Piorunowy Grot i Niedźwiedzie Serce.

Rodzina, u której gościły Emma i Karia, była spokrewniona z Pedrem Arbellezem. Jego piękna siostra wyszła za mąż za Pirnera, który przywędrował do Guadalupe nie wiadomo skąd. Zajął się niewielkim interesem, ale z biegiem czasu rozwinął go tak, że stał się najbogatszym człowiekiem w całej okolicy.

Prędko owdowiał. Został sam z jedyną córką. Śmierć żony nie zaważyła na życiu Pirnera. Miał usposobienie wesołe, nieskłonne do smutku. Żył szczęśliwie i beztrosko, a ściśle mówiąc, z jedną tylko troską: mianowicie jego córka Rezedilla nie zamierzała wyjść za mąż. Dawniej było mu to zupełnie obojętne. Ale teraz, gdy się postarzał, myśl o tym, że córka pozostanie sama, nie dawała mu spokoju. Koło ślicznej blondynki kręciło się wielu adoratorów. Żartowała i flirtowała ze wszystkimi, ale żadnego nie faworyzowała. Miała już około trzydziestki. Była ciągle ładna, choć — jak wiadomo — Meksykanki szybko się starzeją. Jej jasne włosy sugerowały inne, może nawet germańskie pochodzenie. Pirnero był właścicielem wielkiego domu. Oprócz ofi cyny, mieszczącej sklep i gospodę, znajdowały się tam piwnice służące za magazyny, na piętrze zaś — pokoje mieszkalne. Za murami fortu rozciągały się pastwiska, na których zatrudniał vaquerów.

Był letni dzień roku 1866. Od rzeki wiał ostry wiatr, postrach każdego myśliwego i pasterza. W szynku nie pojawił się ani jeden gość, więc seniorowi Pirnerowi humor nie dopisywał. Stał przy oknie gospody i w milczeniu patrzył na okolicę zasnutą gęstymi tumanami kurzu. Przy drugim oknie siedziała Rezedilla; wyszywała czerwoną chustkę, podarunek dla jednej ze służących. Stary zaczął bębnić palcami w szybę, co niezbicie świadczyło o złym humorze. Ilekroć taki przychodził, Rezedilla musiała wysłuchiwać wymówek, z których sobie jednak niewiele robiła. Bawiło ją nawet, że ojciec, posługując się byle jakim pretekstem, zawsze wraca do sprawy małżeństwa.

— Straszny wicher — skonstatował z westchnieniem. Nie odpowiedziała. Dodał więc po chwili:

— Istny huragan!

Milczała. Wobec tego zapytał wprost:

— Nieprawdaż, Rezedillo?

— Owszem — odparła lakonicznie.

— Owszem? Tylko tyle? — zirytował się.

— No tak, straszliwy huragan.

— I pył okropny!

Rezedilla zamilkła znowu. Odwróci— się teraz do niej i rzekł:

— Jeżeli jesteś taka milcząca, trudno ci będzie wytrzymać z mężem, gdy już w końcu staniesz na ślubnym kobiercu.

— Milcząca żona jest więcej warta niż gadatliwa — zauważyła skwapliwie.

Pirnero chrząknął kilkakrotnie. Rozmowa nie kleiła się. Nie dając jednak za wygraną, podjął po chwili:

— Okropny wicher, istny huragan!

Nie uważała, aby ta w istocie błaha uwaga zasługiwała na odpowiedź. Pirnero kiwnął głową i znowu bębniąc palcami o szybę mruknął:

— Ani jednego gościa w szynku.

Ponieważ i na to nie było odpowiedzi, zaatakował ją wprost:

— Czy nie mam trochę racji? To źle, że dziewczyna rozgląda się za mężczyznami? A może...

— Nie — pokręciła głową. — Nie chcę żadnego.

— Żadnego? Głupstwa opowiadasz! Mężczyzna jest dla dziewczyny tym, czym podeszwa dla buta.

— Chodząc trzeba ją mocno dociskać? — zapytała ze śmiechem.

— Banialuki! Przecież bez butów nie można chodzić. Nagle za oknem spadł drewniany rygiel, zerwany z dachu podmuchem wiatru.

— Widziałaś? — zawołał. — Widzisz, jaka dziura? A kto to zreperuje? Ja, tylko ja!

— Kto inny miałby się tym zająć? Chyba nie ja?

— Ty? Bzdura! Mąż! Jego obowiązkiem jest dbać o porządek. Gdzie nie ma mężczyzny, tam nie ma porządku. Zrozumiałaś?

Poczciwy papa Pirnero był trochę skąpy. Złościła go drobna szkoda, jaką wiatr wyrządził na dachu. Gdy się coś podobnego zdarzało, stawał się szczególnie gadatliwy.

— Ale musi to być zięć przyzwoity — ciągnął dalej. — Nie taki obdartus w łachmanach jak ten, który tutaj czasami przychodzi.

Nie patrzył na córkę, więc nie zauważył, że zarumieniła się. Widocznie obdartus nie był jej obojętny.

— Wiesz z pewnością, o kim mówię, co? — zapytał. Przytaknęła.

— No więc na tego się nie zgodzę! Jestem ambitny, odziedziczyłem to po swoich przodkach. Czy wiesz, kim był mój ojciec?

— Kominiarzem.

— Zgadza się. Kominiarze to ludzie, którzy spoglądają z wysoka. A mój dziadek?

— Handlował chrzanem.

— Doskonale! On też miał żyłkę do handlu. Dzięki niej stałem się bogatym człowiekiem. Trzeba ci od czasu do czasu przypominać pochodzenie, ojczyznę i miasto rodzinne. Zapomniałaś może, z jakiego pochodzisz kraju?

— Nie zapomniałam — ledwo powstrzymywała uśmiech. — Z Niemiec.

— Dokładnie z Saksonii, znanej z pięknych dziewcząt. Nigdzie na świecie nie ma piękniejszych panien, ale muszą wychodzić za mąż. Inaczej źle z nimi. Rozumiesz? Niedaleko pada jabłko od jabłoni. Byłem ładnym chłopcem, po matce i babce. I ty odziedziczyłaś urodę, dlatego nazwałem cię Rezedą, Rezedillą. Co się tyczy miasta rodzinnego, znasz jego nazwę, co?

— Owszem, Pirna.

— Tak jest, Pirna. To najpiękniejsze miasto na świecie. Dlatego od niego przybrałem nazwisko. Byłem interesującym kawalerem i twoja matka zakochała się we mnie do szaleństwa. Ale ty nie chcesz męża, nawet gdyby pochodził z Pirny, co? Kto mi więc naprawi szkodę na dachu?

Byłby tak gadał do sądnego dnia, gdyby nie rozległ się tętent kopyt końskich. Zbliżał się jakiś jeździec. Nie zatrzymał wierzchowca przed ogrodzeniem, tylko przeskoczył przez nie. Teraz dopiero zsiadł z konia i prze szedłszy obok okna, skierował się ku wyszynkowi.

— Otóż i jest ten wagabunda — złościł się gospodarz.

— Wcale za nim nie tęsknię, nawet gdy nie ma w szynku żywej duszy. Niech nie marzy o tym, by zostać moim zięciem!

Rezedilla pochyliła się nad robótką, aby ukryć rumieńce, które wystąpiły jej na twarz. Tymczasem gość wszedł do izby. Ukłonił się grzecznie, usiadł przy stole i poprosił o szklankę zimnego napoju, zwanego julepem, bardzo lubianego w południowych stanach Ameryki.

Mężczyzna był wysokiego wzrostu, mocnej budowy, twarz jego okalała ciemna broda. Wyglądał bardzo młodo, choć minęła mu już trzydziestka. Ubrany był w meksykańskie spodnie i wełnianą bluzę, rozpiętą z przodu i odsłaniającą muskularną pierś. Biodra opasywał wąski pas skórzany, za którym tkwiły dwa rewolwery i nóż. Strzelba, którą oparł o stół, wydawała się nic nie warta, a i cała odzież wyglądała nędznie. Kto jednak przypatrzył się bliżej jego mocnym ramionom, łagodnym rysom, wielkim ciemnym oczom, nie zwracał uwagi na ubiór. Gdy zdjął kapelusz o szerokim rondzie, ukazała się na jego czole głęboka, ledwie zagojona blizna.

— Jaki julep mam podać? — zapytał gospodarz ostro.

— Z miętą czy z kminkiem?

— Z miętą.

Pirnero wszedł za ladę i przyniósł napój, po czym usadowił się przy oknie. Gość popijał go z wolna. Całą uwagę zdawał się kierować, tak samo jak gospodarz, na okno. Bystry jednak obserwator dostrzegłby z pewnością, że wzrok mężczyzny co pewien czas ukradkiem spoczy wał na dziewczynie, która rumieniąc się, spuszczała oczy. Staremu milczenie zaczęło już nazbyt ciążyć. Chrząknąwszy, zwrócił się do przybysza:

— Straszliwy wiatr.

Nie zareagował. Dopiero na następną uwagę odpowiedział obojętnie:

— Niezgorszy.

— I pył okropny.

— Phi.

— Co pan przez to rozumie? Czy to nie jest pył?

— Ależ owszem, pył. Komu on jednak przeszkadza?

— Ubranie się niszczy.

— Można przecież włożyć stare. Była to woda na młyn Pirnera.

— No właśnie! Senior odział się dzisiaj dosyć podle — powiedział zjadliwie. — Czy nie ma pan lepszego ubrania?

— Nie.

Starego aż zatrzęsło. Jak każdy Meksykanin przywiązywał wagę do swego wyglądu. Ubierał się jaskrawo, barwnie, chętnie nosił lśniącą broń, stroił konia złotymi i srebrnymi ozdobami. A ten obdartus? Na ordynarnych butach nie miał nawet ostróg, mimo że wszyscy je noszą, i to olbrzymich rozmiarów.

— A dlaczego pan nie ma? — pytał dalej.

— Bo za drogie dla mnie.

— Ach, więc senior jest biedakiem?

— Tak — odparł obojętnie. Zauważywszy jednak, że Rezedilla oblała się rumieńcem, posłał jej przepraszające spojrzenie.

Pirnero nie zwrócił na to uwagi i z coraz większą natarczywością kontynuował przesłuchanie.

— Kim właściwie pan jest?

— Myśliwym.

— Myśliwym? I z tego senior żyje?

— Oczywiście.

— W takim razie żal mi bardzo pana. Z czego teraz myśliwy może wyżyć? Dawniej inne były czasy i inni myśliwi — godni najwyższego szacunku. Czy słyszał senior o Niedźwiedzim Sercu?

— Tak, to sławny Apacz.

— A o Bawolim Czole?

— Nazywano go królem łowców, polował na bawoły.

— A o Piorunowym Grocie?

— To był Niemiec.

— Mój ziomek — powiedział gospodarz z dumą. — Pochodzę z Pirny pod Dreznem. Kiedyś wielkim westmanem był Władca Skał, także Niemiec, ale zaginął. A i teraz jest taki jeden westman, chyba jeszcze większy od tamtych. Czy słyszał pan kiedyś o Czarnym Gerardzie.

— Oczywiście. A co się z nim stało?

— Ugania się teraz tutaj, wzdłuż granicy. Podobno nosi czarną brodę i dlatego nazywają go Czarnym Gerardem. Musi to być chyba wcielony szatan, bo nie boi się samego diabła. Strzały jego nigdy nie chybiają, a uderzenia noża zawsze są celne. Odkąd przybył z północnych gór, drogi zostały prawie całkowicie oczyszczone z rozbójników. Mam mu bardzo wiele do zawdzięczenia, gdyż dawniej zbóje często rabowali mi towary. Taki człowiek byłby mi... — urwał, nie skończywszy zdania. Co ja plotę — pomyślał. Nie mogę zdradzić się przed obcym z tym, co mnie gryzie. Po chwili mówił dalej: — Chciałbym wiedzieć, jakiej narodowości jest ten człowiek. Może urodził się w Pirnie. Wszyscy mieszkańcy tego miasteczka są bardzo waleczni. A z jakiego kraju senior pochodzi?

— Z Francji.

— O rety, więc jest pan Francuzem?

— Oczywiście.

— No tak. Hm. No, to dobrze.

Pirnero gwałtownie przerwał rozmowę. Po chwili wstał i wyszedł z izby, dawszy przedtem znak córce, by poszła za nim.

— Słyszałaś — spytał, gdy znaleźli się w spiżarni — kim jest ten człowiek?

— Jak miałam nie słyszeć? Francuzem.

— Musimy więc uważać. Myślę, że wiesz, iż Francuzi przywieźli nam austriackiego księcia, który ma zostać cesarzem Meksyku.

— To tajemnica poliszynela.

— Moim zdaniem Austriacy, to poczciwi ludzie. Nie mam nic przeciwko nim, zwłaszcza że książę Maks jest podobno porządnym człowiekiem. Meksykanom nie podoba się jednak to, że popierają go Francuzi. Powiadają, że Napoleon III jest kłamcą, że nie dotrzymał obietnic i że księcia Maksa wystrychnął również na dudka. Nie chcą żadnego cesarza, chcą prezydenta, którym ma być Juarez.

— Ten, który przebywa teraz w Paso del Norte?

— Tak. Francuzi zamierzają go schwytać i uwięzić. Omal im się to nie udało w Chihuahua. Na szczęście uciekł do Paso del Norte. Rozeszła się jednak wieść, że wysłali za nim patrole. Dlatego trzeba strzec się tego Francuza.

— Co ciebie to obchodzi? Co obchodzi cię Juarez?

— O, bardzo wiele — odrzekł z poważną miną. — Dotychczas nie zdradzałem się przed tobą, że mam wyjątkowy talent do polityki.

— Ty? — Rezedilla była szczerze zdumiona.

— Tak, ja. Wszyscy mieszkańcy Pirny są dobrymi politykami. Mam w Presidio jeszcze kilka posiadłości, a tym samym prawo głosu. I nie jest mi obojętne, czy będziemy mieli księcia Maksa czy prezydenta Juareza. Maks poczciwy, ale nie utrzyma się, zależny jest bowiem od Francuzów. Aby stworzyć cesarstwo Meksyku, Napoleon zaciągnął dwie pożyczki. Meksyk otrzymał marne czterdzieści milionów, pięćset zagarnęła Francja. Jest to jawne oszustwo. I dlatego Juarez chce przepędzić Francuzów, a my go popieramy. Potrzeba mu jednak pieniędzy. Wysłał więc posła do prezydenta Stanów Zjednoczonych z prośbą o pożyczkę. Przed kilkoma dniami poseł wrócił z wiadomością, że Stany Zjednoczone nie będą popierać cesarza meksykańskiego, za którym stoją Francuzi, i że udzielą Juarezowi pożyczki w wysokości trzydziestu milionów dolarów. Część tej sumy jest już w drodze. Przewożą ją lądem. Francuzi dowiedzieli się o tym i bardzo prawdopodobne, że zechcą przechwycić przesyłkę. Gdyby pieniędzy nie można było transportować dalej, zostaną ukryte tu, w Guadalupe, u nas w domu. Juarez wyśle wzmocnione straże. Rozumiesz więc, że w tej sytuacji musimy strzec się Francuzów. Mogą przecież przysłać szpiegów. A może już to się stało? Coś mi mówi, że ten łotr, który tam siedzi, jest jednym z nich. Milczy, na pytania odpowiada półgębkiem, jakby pilnował, co się dzieje na dworze. Nawet na ciebie nie spogląda.

Rezedilla czuła, że ojciec się myli. A może jednak nie? Czyżby zawiodła mnie intuicja? — pomyślała.

— Ten człowiek nie wygląda na szpiega — odezwała się po chwili.

— Nie? Nie bądź taka pewna. Mimo wszystko wolę, aby mnie ten Francuz więcej nie oglądał. Gotów jeszcze zmiarkować, jaką rolę tu pełnię. Dlatego będziesz go sama obsługiwała. Ale błagam, na litość boską, nie wygadaj się, że jestem zwolennikiem Juareza.

Rezedilla z trudem zachowując powagę, powiedziała:

— Nie martw się o to, odziedziczyłam po tobie talent dyplomatyczny.

— Jestem pewien, że go masz, to przechodzi z ojca na córkę. Wracaj więc do gospody i załatw dobrze sprawę. Bądź nawet dla niego uprzejma, aby nie budzić podejrzeń. Dobry dyplomata musi uśpić czujność swych wrogów.

Rezedilla weszła do izby z uśmiechem na twarzy. Bez słowa usiadła przy oknie. Nieznajomy milczał również. Po chwili przerwała ciszę:

— Czy jest pan naprawdę Francuzem, senior?

— Tak. Czy wyglądam na człowieka, który by panią okłamywał, seniorita?

— Nie. Myślałam tylko, że pan żartuje. Francuzi nie są w tych okolicach lubiani.

— Ja ich również nie lubię.

— Ach! — zdumiała się. — Ale przecież jest pan Francuzem.

— Urodziłem się wprawdzie we Francji, ale nigdy nie wrócę do ojczyzny.

— Czy opuścił ją pan pod przymusem?

— Nie, dobrowolnie. W każdym razie nic mnie z nią nie łączy.

— To musi być przykre.

— Mniej niż inne rzeczy, na przykład niewierność lub zdrada.

— Czy doznał pan tego?

— Niestety tak.

Na twarzy jego pojawił się wyraz smutku. Zaciekawiona dziewczyna pytała dalej:

— Ukochana pana zdradziła?

— Tak.

— Musiała to być zła, bezduszna dziewczyna.

— Męczyła mnie bardzo i zatruwała mi życie.

— Kochał ją pan?

— Tak, bardzo — odparł krótko.

Ton ten spodobał się Rezedilli. Ilu mężczyzn w taki sposób rozmawiałoby z kobietą, i to obcą w dodatku? — pomyślała.

— Musi się pan starać zapomnieć o niej, senior.

— Nie mogę. Nie kocham jej wprawdzie, ale tak mnie unieszczęśliwiła, że nie jestem w stanie jej zapomnieć.

— Tego nie rozumiem. Jak pan może być nieszczęśliwy, gdy jej pan nie kocha?

— Ponieważ nieszczęście moje nie jest skutkiem jej niewierności, lecz zdrady.

— Ach, powiedziała o panu coś złego? Było to kłamstwo?

— Nie, seniorita, była to niestety prawda. Rezedilla zmieszała się, nie spodziewając się tak szczerego wyznania.

— Żartuje pan? — spytała z niedowierzaniem.

— Dlaczego miałbym żartować. Powiedziałem prawdę.

Pochyliła głowę, na jej twarzy pojawił się wyraz rozczarowania. Rzekła nieco chłodniejszym tonem:

— Niech mi pan wybaczy, że wypytuję. Ale senior był tu u nas zawsze taki cichy i smutny, że zrobiło mi się pana żal. I pomyślałam sobie, że przyjazne słowo może byłoby dla pana pociechą. Są ludzie, którzy już w pierwszej chwili poznania nie wydają nam się obcy. Czy doznał pan tego kiedyś?

— Tak. Tutaj, dzięki pani. Zarumieniła się.

— Niech mi pani nie bierze za złe tego, co powiedziałem. Jeżeli obraziłem panią, odejdę i nie wrócę już nigdy.

— O, nie! Proszę tego nie robić, senior. A teraz niech mi pan zrobi przyjemność i się rozchmurzy. A jeżeli nie chce senior już nic więcej powiedzieć o sobie, chciałabym przynajmniej usłyszeć, jak się pan nazywa.

— Mason.

— Mason? Dobrze wymawiam? A imię?

— Gerard.

— To tak jak ten Czarny Gerard, o którym wspominał mój ojciec. I pan również ma czarną brodę. Czy może mi senior powiedzieć, co właściwie oznacza to imię?

— Gerard to siłacz i obrońca, tak mi kiedyś powiedział nauczyciel.

— I pan wygląda na siłacza. A kto jest silny, potrafi być również obrońcą.

— Niestety, nie byłem nim, wprost przeciwnie.

— Co pan chce przez to powiedzieć? Popatrzył na nią ze smutkiem i wyjaśnił:

— Byłem garrotteurem.

— Garrotteurem? Nie rozumiem, co to znaczy?

— Z pewnością nie spotkała się pani nigdy z tym określeniem. Niechże się więc pani dowie, seniorita, że w wielkich milionowych miastach żyją tysiące ludzi, którzy zasypiając wieczorem nie wiedzą, czy będą jedli chleb następnego dnia. Są też i tacy biedacy, którzy wieczorem powiadają sobie: „Jeżeli w nocy nie ukradniesz chleba, rano będziesz się wił z głodu". To niewolnicy zbrodni, choć nie oni ponoszą za to winę. Ojciec syna wychowuje na zbrodniarza, matka córkę. Nikt w dzieciach nie rozwija szacunku dla prawa. I tak żyją jak dzikie, drapieżne zwierzęta.

— Mój Boże, jakie to straszne!

— Nawet nie domyśla się pani, jak bardzo.

— Ale senior chciał przecież mówić o sobie?

— I mówię. Sam byłem takim zwierzęciem.

— Nie może być!

— A jednak to prawda. Nie oskarżam nikogo, wyznaję tylko, że byłem, posłuszny ojcu. Byliśmy biedni, lecz gardziliśmy pracą. Ojciec mój miał słabą naturę i sam nie lubił kraść. Posyłał więc na rabunek mnie, silnego chłopaka. Stałem się garrotteurem. Wałęsałem się nocami po ulicach, zachodziłem od tyłu przechodniów, zarzucałem na ich szyję pętle i zaciskałem. Gdy tracili przytomność, okradałem ze wszystkiego.

— O mój Boże, jakie to okropne! — zawołała Rezedilla. Była trupio blada. Siedział przed nią jedyny mężczyzna,

którego mogłaby pokochać, i opowiadał, że jest zbrodniarzem. Jaka okrutna szczerość! Drżała jak w febrze.

— Tak, to okropne — ciągnął dalej z obojętnością człowieka, który przeżył już najgorsze. — Ale to jeszcze nie wszystko. Poznałem dziewczynę, kochaliśmy się, oddawałem jej wszystko, co zdobyłem rabując. Później spotkałem łotra spod ciemnej gwiazdy. Zapłacił mi złotem i chciał, abym popełnił zbrodnię. Zgodziłem się pozornie, bo w rezultacie obroniłem niedoszłą ofiarę i za karę zabrałem pieniądze temu, który kazał mi ją zamordować. Chciałem zerwać z dotychczasowym życiem, oddałem wszystko Mignon. Zdradziła mnie jednak z pewnym wytwornym dżentelmenem. Gdy zacząłem grozić, oświadczyła, że mnie zadenuncjuje.

— Co pan wtedy zrobił? Zabił ją?

— Nie. Odszedłem i zacząłem pracować. Och, cierpiałem wtedy wiele i walczyłem ze swym najgroźniejszym przeciwnikiem — z sobą samym. Zostałem uczciwym człowiekiem, gdyż mam zwyczaj osiągać to, co zamierzyłem. Przebywając wśród prawych ludzi, coraz bardziej uświadamiałem sobie ohydę popełnionych zbrodni. Ta świadomość wypędziła mnie z ojczyzny w dalekie kraje. Chcę za wszystko odpokutować i umrzeć.

W oczach Rezedilli pojawiły się łzy. Trudno określić, czy były to łzy bólu, rezygnacji, czy też płakała nad grzesznikiem gotowym do pokuty, z którego niebo bardziej się cieszy niż z biblijnych dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych. Westchnęła głośno, podniosła głowę, popatrzyła na niego uważnie i zapytała:

— Senior, dlaczego opowiada mi pan to wszystko?

— Zaraz pani się dowie. Gdy mnie zdradziła Mignon, zawędrowałem do Ameryki. Zacząłem przemierzać góry, pustynie i sawanny jako myśliwy. Zyskałem sławę. Tutaj też poznałem, co to samotność. Lecz gdy ujrzałem panią, uświadomiłem sobie, czym jest prawdziwa miłość. Gdy spostrzegłem, że patrzy pani na mnie ze współczuciem, postanowiłem wyjawić całą prawdę. Nie mogłem dopuścić, by pani oddała serce niegodnemu. I dlatego, seniorita, tylko dlatego opowiedziałem, kim byłem. A kiedy już mówiłem, miałem wrażenie, że siedzę przed spowiednikiem lub przed samym Bogiem. Kto przyznaje się do swych grzechów i żałuje za nie, temu zostaną darowane. Prawda? Odchodzę teraz i nigdy już nie wrócę. Pani zaś uwolni się od obecności człowieka przeklętego. Proszę jednak, aby seniorita nie mówiła o mnie nikomu. Mogłaby pani w ten sposób zaszkodzić wielu ludziom, którym jestem teraz potrzebny, a ja sam musiałbym opuścić te strony.

Wstał i wziął strzelbę. Rezedilla również podniosła się z krzesła. Zbladła jeszcze bardziej.

— Senior — rzekła — był pan ze mną bardzo szczery, niechże więc pan mi powie jeszcze jedno. Czy jest pan francuskim szpiegiem?

— Nie, nie jestem.

— I nie sprzyja pan Francuzom?

— Nie. Nienawidzę cesarza, który hołduje kłamstwu, a jego rządy są despotyczne i krwawe. Potrafiłbym zabić Napoleona za to, że skazuje na zagładę księcia Maksymiliana. Sercem jestem z Meksykanami, kocham Juareza. Czy to pani wystarczy, seniorita?

— W zupełności. Jestem teraz spokojna.

— Żegnam więc panią.

— Naprawdę pan odchodzi?

— Tak. Odchodzę od pani na zawsze. Ale w Guadalupe zjawię się jeszcze kiedyś.

Spojrzenia ich spotkały się. Obojgu łzy zakręciły się w oczach. Gerard miał ochotę objąć ją, czuł, że i ona tego pragnie. Ale opanował się, nie miał przecież prawa łączyć losu dziewczyny ze swoim.

Gdy wyszedł z gospody, Rezedilla ukryła twarz w dłoniach i wybuchnęła głośnym płaczem.

— Nazywa się Gerard — łkała. — Tak, zasługuje na to imię. Jest naprawdę mocny, walczył ze sobą i zwyciężył. Jakże musiał cierpieć! I jak ciężkie będzie moje życie! Nie, tak być nie może, nie może...

Gerard słyszał pod drzwiami jej szloch, nie zawrócił jednak. Dosiadł konia, przywiązał kapelusz pod brodą, zarzucił strzelbę na ramię i pogalopował. Omijając bramę, przesadził wysokie ogrodzenie i pognał ku zachodowi. Nie zważał na huragan, który szalał wokoło. Na prerii zatrzymał konia i rzucił się na ziemię. Uciekał od miłości, nie zastanowiwszy się nawet, czy ucieczka taka jest możliwa.

Dawny grzesznik stał się pokutnikiem. Nie był to jednak flegant ubrany w worek, z głową posypaną popiołem, spędzający dni na umartwianiu się, lecz człowiek, który postanowił przepędzić bandy zbójeckie z sawanny. Uważał za konieczne zataić przed Rezedillą, że jest tym, którego wszyscy nazywali Czarnym Gerardem.

Długi czas leżał na ziemi. Koń tymczasem najadł się i też odpoczywał. Nagle zerwał się i zaczął rżeć, co dla jego pana było nieomylnym znakiem, że zbliża się ktoś obcy albo wrogi. Gerard podniósł się i uważnie rozejrzał się po prerii. Zobaczył jeźdźca, który galopował w jego kierunku. Twarz mu się rozpogodziła.

— Nie bój się — zawołał do konia — to Niedźwiedzie Oko, nasz przyjaciel! Czekam na niego!

Koń widocznie zrozumiał, bo położył się na trawie, nie zdradzając już żadnych oznak niepokoju.

Nawet z daleka widać było, że jeździec jest czerwonoskórym. Nie miał wprawdzie na sobie stroju indiańskiego a na głowie ozdób z piór, był ubrany jak Meksykanin, ale sposób jego jazdy, pochylenie się na szyi konia aż do pozycji niemal leżącej, nie pozostawiały wątpliwości, że to Indianin. Tak jeździć na koniu może tylko długoletni mieszkaniec sawanny:

Zatrzymawszy się przy Gerardzie, lekko zeskoczył z konia. Wcześniejsze wyznaczenie miejsca spotkania na prerii świadczyło, że obaj orientują się doskonale w warunkach topograficznych.

Niedźwiedzie Oko był jeszcze młodzieńcem. Ktoś, kto widział kiedyś Niedźwiedzie Serce, z pewnością zauważyłby duże podobieństwo między nimi.

— Mój czerwony brat każe długo czekać na siebie — rzekł Francuz.

— Czy biały mój brat przypuszcza, że Shosh-in-tah nie umie jeździć konno? Spóźniłem się, ponieważ dużo czasu zajęło mi wyśledzenie...

— Kogo? Gdzie?

— Byłem u Juareza w Paso del Norte. Zameldowałem, że przyprowadzę pięciuset dzielnych wojowników Apaczów, aby pomogli mu odebrać z powrotem Chihuahua. Oświadczyłem również, że umówiłem się tutaj na spotkanie z moim białym bratem. Juarez prosił, abyś odwiedził w Chihuahua senioritę Emilię.

— Odwiedzę ją niezwłocznie, ponieważ sam uważam to za konieczne.

— Jak długo będziesz w Chihuahua?

— Nie wiem, może tydzień.

— Od dziś za tydzień, dokładnie w południe, spotkasz mnie i moich wojowników pod wielkim dębem na górze Tamises.

— Dobrze, zabiorę dużo koni. Teraz daję ci mojego, aby wypoczął.

— Niech Wielki Duch ochrania mego białego brata. Howgh!

Rozstali się. Niedźwiedzie Oko odjechał na zachód, zabrawszy konia Gerarda. Ten zaś udał się pieszo w kierunku Guadalupe. Po drodze schwytał nie osiodłanego konia, pasącego się na pastwisku, wskoczył nań zwyczajem prawdziwych vaquerów i ruszył z początku truchtem, potem zaś pełnym galopem.

W owym czasie zabierania koni nie uważano za kradzież. Biegały wolno po preriach i można jego było łatwo złapać.

Były garrotteur świetnie orientował się w terenie. Gnał na koniu do południa, potem wymienił go na innego, ze stada, które spotkał po drodze. I znów pędził galopem aż do następnego dnia. Późnym popołudniem zobaczył przed sobą Chihuahua. Nie mógł wjechać do miasta za dnia nie zauważony przez posterunki. A innej drogi nie było. Musiał więc czekać, aż się ściemni. Przywiązał konia w lesie do drzewa i odpoczywał. Gdy zapadła noc, zaczął się skradać do miasta, w którym doskonale znał każdy dom, każdą uliczkę.

Tylko takiemu człowiekowi jak Gerard mogło się udać przejście przez posterunki i usypane szańce. Wkrótce znalazł się w ogrodach. Przesadził ostrożnie jakiś płot, przykucnął i trzykrotnie zakrakał jak czarnogłowy sęp w chwili, gdy się budzi ze snu. Nie było odpowiedzi. Gdy powtórzył sygnał, otworzyła się furtka. Pojawiła się kobieta i stanąwszy w nieznacznej od niego odległości, zapytała:

— Kto tu?

— Meksyk — odparł.

— Kto idzie?

— Juarez.

— Niech senior zaczeka chwilę.

Wróciła po kwadransie. Podeszła teraz zupełnie blisko do Gerarda i powiedziała:

— Droga już wolna. Oto szata.

Był to habit mnicha. Kiedy go wdział, ostrzegła:

— Dziś musi pan być szczególnie ostrożny. Umówiła się z majorem.

— To dobrze. Czy jest już u niej?

— Nie. Przyjdzie dopiero za dwie godziny.

— To moja strzelba. Pilnuj jej dobrze, proszę.

— Kiedy pan będzie z powrotem?

— Tego nie wiem. Obudzę panią, gdy wrócę. Ubrany w habit, skierował się na lewo, gdzie w murze

widniała furtka. Wszedł na podwórze. Wąskie schody prowadziły na górę. Wdrapał się po nich i znalazł przed uchylonymi drzwiami. Wszedł do korytarza, minął w ciemnościach kilka otwartych drzwi, aż wreszcie zatrzymał się przed zamkniętymi. Zapukał. Odpowiedziano mu głośno: „Wejść!" i w tej samej chwili odsunięto rygiel. Oślepiło go światło, w jego blasku stała kobieta niezwykłej piękności.

— Nareszcie, drogi mój Gerardzie, nareszcie znowu jesteś!

Pociągnęła go na otomanę i usiadła obok. Siedzieli w milczeniu przez chwilę, on ubrany w brudną, przepoconą bluzę — habit zrzucił w przedpokoju — ona w kosztownej sukni z jedwabiu.

— Chciała pani, jak widzę, wyjść? — zauważył.

— Tak. Miałam zamiar pójść na tertulię, potem spodziewam się majora. Chętnie jednak zrezygnuję z tej przyjemności.

— Z której przyjemności chce pani zrezygnować? — zapytał wesoło. — Z tertulii czy z majora?

— Z pierwszej, odwiedziny majora nie są żadną przyjemnością.

— Wyobrażam sobie.

— Tym milsze będzie mi towarzystwo pana. Niechże pan opowiada! Co u prezydenta?

— W dalszym ciągu niedobrze. Musi się ukrywać. Nie traci jednak nadziei i czeka na sprzyjającą okazję, aby przejść do ataku. Będzie to możliwe, gdy tylko nadejdzie przesyłka pieniężna.

— Ach, gdyby tu już była! I ja bardzo potrzebuję pieniędzy. Prezydent jest mi od trzech miesięcy winien pensję. Uchodzę za bogatą, muszę prowadzić dom otwarty, abym mogła załatwiać wasze sprawy. Ale moja kasa opustoszała i musiałam pozaciągać pożyczki.

— Sytuacja materialna prezydenta jest również żałos na. Jeżeli przysyła pani pieniądze, to dowód, że docenia pani zasługi.

— Przysyła pieniądze? — ucieszyła się.

— Tak, przeze mnie. Od dwóch tygodni noszę je przy sobie. Niech mi pani wybaczy, naprawdę nie mogłem przybyć tu wcześniej.

— Nie usprawiedliwiaj się, kochany Gerardzie; znam pańską troskliwość o mnie. Ile mi pan przywiózł?

— Pensję za pół roku, to znaczy za trzy miesiące ubiegłe i za trzy przyszłe. Zadowolona pani?

— Bardzo, bardzo! Czy to banknoty?

— Tak. Jak mógłbym nosić przy sobie tyle monet?

— Angielskie czy amerykańskie?

— Angielskie.

— To bardzo przezornie. Amerykańskie mogłyby mnie zdemaskować.

Gerard wyciągnął z buta myśliwskiego spory zwitek i podał Emilii. Przeliczyła i rzekła:

— W porządku. A więc jestem znowu bogata. No teraz, kochany Gerardzie, musi mi pan zrobić tę grzeczność i zjeść coś ze mną.

— Z największą przyjemnością, jestem głodny jak wilk. Wyszła i zarządziła, aby podano kolację. Gerard jadł z apetytem. Gdy skończył, usiadła obok niego i zaczęła mówić:

— Wiadomo panu z pewnością, że mamy nowego prezydenta.

— Raczej kogoś, kto chce zostać prezydentem. Ale nic o tym nie słyszałem. Kto to taki?

— Niejaki Pablo Cortejo ze stolicy. Zarządzał dobrami hrabiego Fernanda de Rodriganda.

— Jeżeli jest w Meksyku, jak się może spodziewać, że zostanie wybrany? Stolica dostała się przecież w ręce Francuzów.

— Powiedziałam, że pochodzi z Meksyku, nie mieszka tam jednak. Chwilowo przebywa w prowincji Chiapas.

— Czy ma zwolenników?

— Jako jeden z pierwszych opowiedział się przeciw Francuzom, podczas gdy Pantera Południa jeszcze się nie zdecydował. Dopóki Juarez był potężny, Cortejo nie miał odwagi ujawnić swych zamiarów, teraz jednak je odkrył i stara się przeciągnąć na swoją stronę południowe prowincje, w których Francuzi nigdy nie czuli się pewnie.

— Czy osiągnął jakieś sukcesy?

— Nie wydaje mi się, aby były zbyt duże. Pantera Południa ciągle się waha, a to okoliczność niezbyt sprzyjająca, wiadomo bowiem, że wielu go popiera.

— Nie sądzę, że ten Cortejo mógłby nam poważnie zaszkodzić.

— Kto to wie? A jeśli ma pieniądze? Te przecież u Meksykanów odgrywają tak dużą rolę. Ciekawe, że zwolenników werbuje mu córka.

— Córka? Piękna, młoda?

— Dlaczego piękna i młoda?

— Ponieważ są to dwa przymioty, którym trudno się oprzeć. Pani na przykład jest stworzona do tego, by kaptować zwolenników.

— Robię to dla Juareza. Co się jednak tyczy córki Corteja, to nie jest ani młoda, ani piękna. Przeciwnie, seniorita Josefa wygląda po prostu jak strach na wróble.

— Zna ją pani?

— Nie. Widziałam tylko jej fotografię. Powiadają, że uważa się za piękną. Musi to być prawda, inaczej nie kazałaby się fotografować i tysięcy odbitek nie rozdawałaby na prawo i lewo.

— Ma pani jej fotografię?

— Owszem.

— Proszę mi pokazać.

Emilia wyciągnęła z szufladki fotografię i podała Gerardowi.

Roześmiał się głośno:

— Wspaniałe studium brzydoty! Trudno wprost pojąć, jak może zachwycać się swoją urodą!

— No cóż, zostawmy to jej. Jakie ma pan jeszcze nowiny?

— Napoleon zaczyna wreszcie paktować ze Stanami Zjednoczonymi na temat Meksyku.

— W takim razie zbliża się początek końca arcyksięcia Maksymiliana. Ameryka nie dopuści do utworzenia tu cesarstwa.

— Oczywiście. Wynika to wyraźnie z noty sekretarza Stanów Zjednoczonych, Sewarda, przekazanej w roku 1864 posłowi amerykańskiemu w Paryżu, Daytonowi.

— Czy zna pan jej treść?

— Owszem — wziął głębszy oddech i zaczął recytować: „Przesyłam panu odpis decyzji, która czwartego bieżącego miesiąca powzięta została jednogłośnie: ciała ustawodawcze wypowiadają się przeciwko utworzeniu cesarstwa w Meksyku. Jak już wcześniej panu pisałem, nie uważam za potrzebne podkreślać, powiadamiając o tej decyzji Francję, że jest ona odzwierciedleniem powszechnego poglądu społeczeństwa amerykańskiego na sprawy Meksyku".

— Ależ pan ma pamięć! To chyba dosłowny cytat?

— Kto jest tak przywiązany do Juareza jak ja, ten nie może nie pamiętać tak znaczących tekstów.

— Wszelkie więc nadzieje Maksymiliana są jedynie mrzonkami. Jak odpowiedział na notę cesarz Francji?

— Dufny w swą potęgę, zapytał posła Ameryki: „Chcecie wojny czy też pokoju?" Pewien był, że Stany Zjed noczone, nękane wojnami domowymi, ugną się przed możliwością wojny z Francją. Ale pomylił się. I teraz, jak mówiłem, rozpoczął z Ameryką pertraktacje pokojowe. Jest to oczywisty dowód, że w niczym już arcyksięciu nie pomoże.

— Kochany Gerardzie, musimy niestety kończyć. Za dwie minuty zjawi się tu major, jest zawsze niezwykle punktualny.

— Proszę o klucz i latarkę.

Otworzyła szufladę biurka i wyjęła to, o co prosił.

— Ubranie leży przygotowane — powiedziała.

— Jak długo będzie u pani major? — zapytał.

— To zależy, ile czasu zajmie panu uporanie się z jego papierami.

— Tego nie mogę przewidzieć. W każdym razie proszę o godzinę.

— Dobrze. Niech się senior nie da schwytać na gorącym uczynku.

Gerard wyszedł z pokoju bocznymi drzwiami i znalazł się w małej komórce, służącej do przechowywania rupieci. Nie było w niej światła, zapalił więc latarkę, a zobaczywszy na krześle ubranie lokaja, przebrał się w nie.

Po chwili do salonu Emilii wszedł major. Gerard nieraz już podsłuchiwał z tej komórki, znał więc dobrze jego głos.

— O Dios, jaka pani dziś piękna, seniorita! — zachwycał się major.

— Pochlebia mi pan. Jestem zmęczona i wyczerpana.

— Dlaczego, łaskawa pani?

— Cierpię przez cały dzień na silne bóle głowy.

— Migrena?

— Tak. Nie przyjęłabym pana, gdyby nie to, że się wcześniej umówiliśmy.

— Co za nieszczęście. A wiec odsyła mnie pani?

— No, nie zaraz. Zobaczę, jak długo wytrzymam. Proszę siadać. ..

Gerard, zadowolony z tego wstępu, zgasił latarkę i włożył do kieszeni. Potem opuścił pokoik, wyszedł na oświetlony ganek i zaczął się rozglądać, czy kogoś nie ma w pobliżu. Nie zauważywszy nikogo, zbiegł po schodkach, wyciągnął klucz — był to rodzaj wytrycha, pasującego do wszystkich zamków — i otworzył drzwi do apartamentu majora. Znał te pokoje, już nieraz wchodził do nich potajemnie.

Cały dom należał do Emilii, major zajmował w nim jedno skrzydło. Gerard zamknął za sobą drzwi i wyjął latarkę. Przedpokój, w którym się znajdował, prowadził do gabinetu majora. Ponieważ okiennice były zamknięte, panowały zupełne ciemności. Nie obawiał się więc, że może go ktoś spostrzec przez okno.

Na trzech stołach rozłożone były mapy, plany, książki i rysunki. Gerard zajął się nimi, szczegółowo wszystko przeszukując. W pewnym momencie musiał znaleźć coś ważnego, wyciągnął bowiem z szuflady kawałek papieru i zaczął robić notatki oraz kopiować poszczególne zapiski. Spieszył się bardzo — miał przecież zaledwie godzinę czasu.

Kiedy skończył, uporządkował papiery i książki, a notatki i odpisy schował do kieszeni. Zgasił latarkę, po ciemku podszedł do drzwi prowadzących na korytarz i cicho je otworzył. Przez sień przechodził właśnie lokaj. Cofnął się więc, potem wybiegł na palcach, zamknął pośpiesznie drzwi do mieszkania i wśliznął się do komórki. Tu znów zmienił ubranie. Zawsze, ilekroć potajemnie wchodził do apartamentu majora, przebierał się, żeby uchodzić za służącego na wypadek, gdyby go zauważono.

Zadowolony, że wszystko poszło gładko, zbliżył się do drzwi pokoju Emilii i zaczął nasłuchiwać. Major właśnie się żegnał.

— Jestem niepocieszony — mówił — że nie mogę dłużej pozostać z panią.

— Ja również jestem nieszczęśliwa — powiedziała Emilia.

— Kiedy będę mógł panią znowu odwiedzić?

— Za cztery dni.

— Dopiero za cztery dni? Dlaczego naznacza seniorita tak odległy termin?

— Spodziewam się, że do tego czasu będę zupełnie zdrowa. Migrena to dokuczliwa choroba.

— W takim razie nie określajmy terminu, przyjdę, jak tylko pani będzie zdrowa.

— Zgoda.

— Zawiadomi mnie pani, dobrze?

— Oczywiście.

— Dziękuję, a dziś życzę dobrej nocy.

Major wyszedł, Gerard jednak wolał jeszcze odczekać chwilę, bo obawiał się, że Francuz może wrócić pod byle jakim pretekstem. Emilia sama otworzyła drzwi.

— Jest pan? — zapytała.

— Tak. Czy opowiadał coś ciekawego?

— Nie.

— Szkoda.

— Nie mogłam wiele rozmawiać ze względu na symulowanie migreny. Ale mam nadzieję, że panu łowy się udały.

— Owszem. Znalazłem bardzo ważne materiały.

— Niechże pan mówi!

— Nie mam ani chwili do stracenia, gdyż to, czego się dowiedziałem, wymaga natychmiastowego działania. Mogę pani powiedzieć tylko tyle, że mam w kieszeni odpis rozkazu Basaine'a nakazujący, aby w najbliższych dniach odmaszerowały trzy kompanie i zajęły fort Guadalupe.

— To nie wróży nic dobrego.

— Jakoś sobie z tym poradzimy. Jeszcze pani nie powiedziałem, że za kilka dni będę mógł rozporządzać pięciuset Apaczami, których przyprowadzi mój przyjaciel Niedźwiedzie Oko.

— Czy to ten młody wódz Apaczów, który wszędzie szuka śladów zaginionego brata, zwanego Niedźwiedzim Sercem?

— Tak, to on. Z jego pomocą zetrę w proch te trzy kompanie.

— W jakim celu Francuzi zajmują ten mały, nic nie znaczący fort? Jaki mogą mieć w tym interes?

— Nie trzeba być wybitnym strategiem, aby odpowiedzieć na to pytanie. Pociągnięcie to jest bez wątpienia skierowane przeciw Juarezowi. Francuzi chcą po zajęciu Guadalupe wyprzeć prezydenta z Paso del Norte. Ale moja już w tym głowa, aby fortu nie zdobyli. Znam przecież ich marszrutę. Widziałem dokładnie mapy i plany.

— Francuzi chyba nie zdają sobie sprawy, że Juarez ciągle jeszcze jest popularny i silny. Połowa Meksyku czeka na jego wezwanie, aby powstać.

— Stanie się to wkrótce, może pani być spokojna. A teraz muszę już odejść.

— Do widzenia, Gerardzie! Kiedy pana znowu zobaczę?

— Przypuszczam, że niedługo. A więc dobrej nocy! Opuścił dom Emilii tą samą drogą, którą przyszedł. Od

żony ogrodnika odebrał broń. Był w dobrym nastroju. Nie przeczuwał, co go czeka. Tymczasem...

Gdy Gerard przekradał się do miasta wśród widet, jeden z wartowników usłyszał cichy szmer. Zaczął nasłuchiwać.

— Wydawało mi się, że ktoś przechodził obok mnie — rzekł do siebie. — Ale to pewnie jakieś zwierzę.

Bezgłośnie przechadzał się tam i z powrotem. W pewnej chwili przystanął, by zapalić papierosa. Meksyk to kraj nałogowych palaczy. Francuzi są również wielkimi amatorami tytoniu. Spoglądano więc przez palce na żołnierzy palących na posterunku. Wartownik wyciągnął papierosa i zapałki. I wtedy ujrzał na ziemi głębokie ślady ludzkich stóp. Pochylił się z zapaloną zapałką w ręku.

— Ach — mruknął — ślady są jeszcze zupełnie świeże. Ten łotr przechodził tędy. Ale kto to mógł być?

Zapalił po kolei kilka zapałek. Mógł teraz określić kierunek, w którym poszedł podejrzany człowiek.

— Ta szelma przekradła się między nami do miasta. Widocznie ma jakieś wrogie zamiary. Muszę złożyć meldunek.

Natychmiast poinformował sąsiedni posterunek o tym, co zauważył. Wiadomość dotarła do oficera, a ten zakomunikował ją dowódcy, uważając, że sprawa jest poważna, ponieważ była to najdalej wysunięta placówka francuska. Dowódca, wziąwszy odpowiednią eskortę, udał się niezwłocznie na miejsce.

— Opowiadaj! — rozkazał żołnierzowi.

— Usłyszałem szmer...

— I nie zawołałeś? — przerwał dowódca.

— Myślałem, że to mysz — usprawiedliwiał się wartownik.

— Dalej!

— Potem przyszło mi do głowy, że trzeba jednak sprawdzić, co to było. Ziemia tu miękka, więc człowiek musiał zostawić ślady. Zapaliłem zapałkę i znalazłem je.

— Początkową niedbałość naprawiłeś, więc nie poniesiesz kary. Zapalcie latarnie!

Przy ich świetle zobaczyli ślady.

— Ten łotr jest jeszcze chyba w mieście — oświadczył dowódca. — Zakładam, że będzie próbował wrócić tą samą drogą. Zostańcie tu wszyscy! Gdy się zjawi, schwytajcie go. Połóżcie się na ziemi. Meksykanie to szczwane lisy. Dam rozkaz, aby wszystkie widety zachowały jak największą ostrożność.

Odszedł, pozostawiając piętnastu uzbrojonych żołnierzy na czele z sierżantem. Leżeli na ziemi i czekali. Minęło kilka godzin. Już przypuszczali, że ten, którego wypatrują, nie opuści wcale miasta albo że uciekł inną drogą, gdy feptem rozległ się cichy szelest, jak gdyby ktoś podeszwą buta rozdeptywał grudki ziemi.

— Idzie! Uwaga! — szepnął komendant.

Po chwili zobaczyli skradającą się postać. W ciągu sekundy powalono ją na ziemię; trzydzieści rąk trzymało ją jak w kleszczach.

— Do diabła! — rzekł po francusku pojmany. — Czego chcecie ode mnie?

— Ciebie chcemy mieć! — odparł komendant.

— No, no, zobaczymy, czy mnie dostaniecie! — natężył wszystkie siły, żeby się wyrwać, lecz daremnie. Nie chciał robić użytku z broni w obawie, by to nie pogorszyło sprawy. Dlatego zawołał:

— Ależ ludzie, puśćcie mnie! Nie mam wcale zamiaru uciekać. I nie mam powodu ukrywać się przed wami.

— Oho! Zobaczymy! Zapalić latarnie — rozkazał sierżant. — Tak jak myślałem — powiedział po chwili. — Uzbrojony. Odbierzcie mu broń i zwiążcie go!

Jeden z żołnierzy zdjął Gerardowi pas i związał mu na plecach obie ręce. Doświadczony myśliwy nieraz był w podobnych opałach. Gdy mu krępowano ręce, nie ścisnął ich więc mocno, przeciwnie, trzymał tak, że więzy nie zacisnęły się szczelnie. Żołnierze chcąc mieć pewność, że nie ucieknie, przepasali jeńca sznurami nie tylko przez piersi i ramiona, ale i pod ramionami, tak że traperowi nie było trudno poruszyć rękami. Zorientował się natychmiast, że uda mu się oswobodzić z więzów prawe ramię, a wtedy oczywiście uwolniłby i lewe. Jednak nic nie dał poznać po sobie.

— Kim jesteś? — zapytał komendant.

— Vaquero.

— Nie wyglądasz na vaquera. Skąd pochodzisz?

— Z Aldamy.

Aldama leży o kilka godzin drogi od Chihuahua.

— Czego szukałeś w mieście?

— Chciałem odwiedzić narzeczoną.

— Dlaczego nie wybrałeś normalnej drogi.

— Czy nie chodziłeś nigdy po kryjomu do dziewczyny?

— Łotrze, nie mów mi „ty", bo poczęstuję cię kolbą.

— Mówię do każdego tak, jak on do mnie.

— Ale ja jestem żołnierzem cesarza! Mówisz świetnie po francusku, w dodatku paryskim akcentem. Gdzie się nauczyłeś?

— Jestem paryżaninem.

— Paryżanin vaquerem w Aldamie? To podejrzane. Niech dowódca postanowi, co z tobą uczynić. Jazda, naprzód!

— Dobrze, chodźmy do dowódcy. Przecież ty nie potrafisz podjąć decyzji! — zaśmiał się Gerard.

— Człowieku, jestem pewien, żeś ty nie żaden vaquero! Zaprowadzimy cię na odwach, tam się sprawa wyjaśni. Naprzód!

Pomaszerowali. Było ciemno. Gdyby się Gerardowi udało oswobodzić jedno ramię, mógłby uciec. Ale musiałby pozostawić broń, a był do niej przywiązany. Stara dubeltówka towarzyszyła mu przez długie lata, żywiła go i ochraniała. Czy miał ją pozostawić? Nie, człowiek prerii ceni swoją strzelbę tak samo jak siebie. Dał się prowadzić, nie próbując nawet uciekać. Miał nadzieję, że znajdzie się jakieś wyjście.

Doszli do miasta. Kwatera garnizonu mieściła się w budynku, który w Europie nazwano by ratuszem. Na pierwszym piętrze mieszkał dowódca. Okna jego mieszkania były rzęsiście oświetlone. Odbywała się tam jeszcze tertulia, o której wspominała Emilia.

Na parterze mieściła się wartownia. Siedziało w niej kilku podoficerów nad flaszką wódki. Towarzyszyła im markietanka.

— Z Juarezem sprawa skończona — mówił jeden z sierżantów. — Wypalił ostatnią fajkę. Te czerwone łotry już nie ukoronują go na cesarza.

— Phi, czy komuś na nim zależy? — wszedł mu w słowa drugi. — Ta cała wojna była dziecinną zabawką. To zupełnie jakby ktoś polował na muchy. Nie wart też zachodu ten arcyksiążę.

— Arcyksiążę? Go ty pleciesz? Arcyksiążę to parawanik. Zmęczy się wkrótce tą szopką i abdykuje z ochotą, byle tylko pozwolono mu wrócić do domu. Wtedy prezydentem Meksyku zostanie Basaine i w jego już będzie interesie stworzyć taką sytuację, żeby zmusić Napoleona do wkroczenia i uznania Meksyku za prowincję francuską.

— A mocarstwa?

— Cóż one mogą poradzić? Co one potrafią zmienić? Przedtem oczywiście trzeba się rozprawić z partyzantami, przede wszystkim z tym Czarnym Gerardem!

— To prawda. Nasi ludzie boją się go bardziej niż dziesięciu innych szpiegów. Chciałbym zdobyć tę nagrodę, którą Basaine przyrzekł za jego głowę.

— Jaka to suma?

— Pięć tysięcy franków. Czarny Gerard pomógł Juarezowi bardziej niż cała armia. To człowiek groźniejszy od Pantery Południa. Hola, kogo nam tutaj prowadzą?

Eskorta popchnęła Gerarda do pokoju. Wzrok jego padł na jednego z podoficerów, potem na markietankę. Poznał swą byłą kochankę Mignon.

A więc upadła tak nisko! Nie tytko go zdradziła i oszukała, nie tytko obrabowała z pieniędzy i odeszła z wielkim panem, ale przywlokła się do Meksyku jako pocieszycielka żołnierzy!

— A więc go macie — powiedział kapral, dowódca warty. — Kto to?

— Pochodzi, jak powiada, z Aldamy i mieni się vaquerem. Mam jednak wrażenie, że to zupełnie ktoś inny.

Markietanka wstała, spojrzała na jeńca i zawołała:

— Vaquero! Nie dajcie się oszukać! To Gerard z Paryża!

— Gerard? Z Paryża?

— Tak, był garrotteurem.

— Garrotteurem? — zdziwił się sierżant, który przesłuchiwał pojmanego. — Do diabła, to ci historia! Że jest paryżaninem, do tego się przyznał. No i cóż, przyjacielu? Czy to prawda, co mówi ta mademoiselle?

Ostatnie pytanie było skierowane do Gerarda.

— Czy słowa takiej dziewczyny mają dla was znaczenie? — zapytał.

— Jakiej dziewczyny?! — oburzyła się markietanka. — Wydrapię ci oczy!

Chciała się rzucić na Gerarda, ale sierżant ją powstrzymał.

— Czekaj ! — zawołał. — Kto ciebie obraził, obraził i nas, odpokutuje więc za to. Przede wszystkim jednak muszę zameldować dowódcy.

Już miał wyjść z wartowni, gdy zjawił się porucznik. — Co to za hałas? Co tu się dzieje? Żołnierze salutowali, sierżant meldował:

— Przyprowadziliśmy człowieka, który przekradł się do miasta. Zatrzymano go w drodze powrotnej.

— Czy to ten sam, o którym miałem raport przed trzema godzinami? — spytał porucznik. Gdy potwierdzono, popatrzył badawczo na jeńca. — Za kogo się podaje?

— Za vaquera z Aldamy. Markietanka zaś powiada, że to paryżanin. Zachowuje się bardzo arogancko.

— Arogancko? To pogarsza jego położenie. Jak się nazywa?

— Gerard.

— Gerard? Ludzie, czy wiecie, kogoście schwytali? To zapewne Czarny Gerard, z którym mieliśmy tyle kłopotu!

— Czarny Gerard! — rozległo się wokoło.

Oficer kazał się uciszyć żołnierzom i zwrócił się do jeńca:

— Czy to prawda? Odpowiadaj!

W Gerardzie odezwało się uczucie dumy. Czy miał skłamać i zaprzeczyć? Nie. Ale przyznanie się pogorszy jego położenie. Najlepiej więc zaczekać, co zrobi dowódca. Wzruszając ramionami, odparł:

— Przeszukajcie mnie, poruczniku)

— Mówi się „panie poruczniku", zrozumiano? — huknął oficer. — To zresztą wszystko jedno, czy się przyznasz czy nie. Powiadają, że stawna strzelba Czarnego Gerarda ma złotą kolbę pokrytą ołowiem. Podobno zadaje nią śmiertelne uderzenia, gdyż jest bardzo ciężka. Czy odebraliście mu broń?

— Tak, oto ona.

— Weźcie nóż. Ołów jest miękki. Zobaczcie, czy jest pod nim złoto.

Gerard zrozumiał, że jest zdemaskowany, albowiem to, co opowiadano o strzelbie, było prawdą. Kolba służyła mu nie tylko jako broń, była czymś w rodzaju portmonetki. Gdy potrzebował nagle i niespodziewanie pieniędzy, wystarczyło naciąć kolbę.

Sierżant wyciągnął nóż i odkroił nieco ołowiu. Pokazało się pod nim szczere złoto.

— To złoto, czyste złoto! — wykrzyknął.

— W takim razie to on! — ucieszył się porucznik. — Pójdę sam do dowódcy, aby mu złożyć ten ważny meldunek.

Odszedł. Podoficerowie i żołnierze zaczęli przyglądać się jeńcowi ze strachem. W wartowni panowała zupełna cisza. Nawet markietanka milczała. Wiadomość, że były jej kochanek został sławnym, budzącym postrach partyzantem, odebrała jej tupet.

Porucznik pośpieszył do dowódcy. W salonie zebrało się dość liczne towarzystwo. Panie były wyłącznie Meksykankami, a panowie Meksykanami lub oficerami francuskimi. Wśród Meksykanów może niejeden stał sercem po stronie Juareza i nienawidził obcych najeźdźców. Musieli jednak głęboko ukrywać swe uczucia, by nie zdradzić się nawet słowem.

Wszyscy z ogromnym zaciekawieniem spojrzeli na porucznika, bo widać było, że przychodzi z ważnymi wieściami. Dowódca zawołał:

— Co za wiadomość pan przynosi, że jest aż tak podniecony, poruczniku?

— Mam zaszczyt posłusznie zameldować panu puł kownikowi, że schwytaliśmy Czarnego Gerarda — wyrecytował stanąwszy na baczność.

— Czarnego Gerarda? Nie może być!

Nie tylko pułkownik był poruszony. Jego oficerowie ucieszyli się bardzo, że wreszcie udało się pojmać niebezpiecznego wroga. To samo profrancuscy Meksykanie. Zwolenników Juareza z kolei ogarnął smutek i przygnębienie. Zdawali sobie sprawę, że schwytanie człowieka tak popularnego, jak Czarny Gerard przyniesie wielkie straty ojczyźnie i prezydentowi. I jedni, i drudzy uważnie słuchali sprawozdania porucznika. Mieli nadzieję ujrzeć jeńca, ale dowódca wydał rozkaz, by przyprowadzono go do jego prywatnego mieszkania. Wtedy jedna z pań, ciesząca się podobno względami pułkownika, rzekła prosząco:

— Tego nam pan chyba nie odmówi, monsieur. Wszyscy umieramy wprost z ciekawości, aby zobaczyć tego człowieka. Czy będzie pan tak nierycerski, że odrzuci prośbę zebranych tutaj pań?

Pułkownik rozważał przez chwilę, czy powinien pokazać jeńca całemu towarzystwu, a że był próżny, powiedział porucznikowi:

— Dobrze, niech go pan tutaj przyprowadzi! Proszę przynieść także jego broń. Musimy dokładnie obejrzeć tę słynną strzelbę.

Wkrótce sławny myśliwy wszedł pod eskortą uzbrojonych żołnierzy.

— Podejdź bliżej! — rozkazał pułkownik. Gerard nie ruszył się z miejsca.

— Powiedziałem przecież: bliżej! Tutaj! — wskazał miejsce, w którym jeniec ma stanąć.

Gerard i tym razem nie posłuchał. Porucznik dał mu mocnego szturchańca w bok, a on odwrócił się błys kawicznie i kopnął oficera w brzuch z taką siłą, że ten upadł na podłogę, wypuszczając broń z ręki.

— Ja was nauczę, co znaczy potrącać Czarnego Gerarda!

Incydent ten zrobił wielkie wrażenie. Francuzi, a wśród nich również adorator Emilii, byli oburzeni zachowaniem jeńca. Meksykanie zaś zamarli, przekonani, że sam wydał wyrok na siebie. Panie natomiast zachwyciła śmiałość człowieka, który mimo więzów odważył się na tak zuchwały czyn.

Porucznik byłby się rzucił na Gerarda, lecz pułkownik rozkazał mu zachować spokój.

— Ten człowiek zostanie wkrótce ukarany. Przyrzekam, że będzie wychłostany do krwi — powiedział, po czym zwrócił się do Gerarda: — Kazałem ci podejść bliżej, dlaczego mnie nie słuchasz?

Zapytany spojrzał mu prosto w oczy. Na jego twarzy nie było śladu trwogi.

— Nie jestem waszym sługą czy najemnikiem — odezwał się wreszcie — ale wolnym myśliwym i zasługuję na szacunek. Przyzwyczajony jestem do tytułowania mnie „senior". Nie powiem ani słowa, zanim obyczajom tej ziemi nie stanie się zadość.

Komendant uśmiechnął się ironicznie.

— Mówię „ty" do ludzi, którzy kopią innych.

— To mnie nie przekonuje, monsieur. Należy przestrzegać obyczajów ziemi, na której się przebywa. Obecni tutaj — senioritas i seniores — mogą potwierdzić, że naród meksykański jest uprzejmy i rycerski, a dobry myśliwy inteligencją i doświadczeniem nie ustępuje oficerowi. Niedawno mi grożono, teraz uderzono. Uważałem za swój obowiązek pouczyć porucznika, by zachowywał się stosownie w obecności pań meksykańskich.

Panie spojrzały na śmiałka z podziwem. Oficerowie mruczeli gniewnie, lecz dowódca kazał im zamilknąć i ponownie zwrócił się do jeńca:

— Jeśli tak zdecydowanie się tego domagasz, będę ci mówił senior, tym bardziej, że nasze panie są ciekawe, co powiesz. Czy jest pan Czarnym Gerardem?

— Tak.

— Co senior robił w mieście?

— Złożyłem wizytę.

— Komu?

— To moja tajemnica.

— Jaki był cel tej wizyty?

— Przepędzenie wrogów.

— Ach, tak! Kogo uważa pan za wrógów?

— Francuzów.

— Muszę przyznać, że jest pan zadziwiająco szczery, nawet powiedziałbym: bezczelny. Nazywa pan Francuzów wrogami, a przecież sam jest Francuzem!

— Jestem Francuzem, lecz nie chcę być narzędziem w rękach cesarza. Kocham Meksyk i jego mieszkańców. Nadstawiam chętnie głowę, by kraj ten uwolnić od obecnego bezprawnego rządu.

Dowódca był zdumiony tą pogardą dla śmierci, rzekł więc:

— Nie przyczyni się pan do tak zwanego wyzwolenia, gdyż wyznanie seniora wystarczy zupełnie, abym kazał go rozstrzelać. Opuści pan tę salę po to, by pójść pod mur. Przedtem jednak wymierzę seniorowi chłostę za kopnięcie oficera. Czy ma senior ostatnie życzenie?

— Nie. Życzenia swoje sam spełniam. Człowiek prerii zachowuje do końca niezależność.

— Oszalał pan chyba. Skąd senior pochodzi?

— Z Paryża, tej siedziby wielu szaleńców.

— Proszę nie szydzić, gdyż wyrok może być jeszcze surowszy. Czy ma pan istotnie jakichś znajomych w tym mieście?

— Jeszcze ilu! Przeraziłby się senior, gdybym zaczął o nich mówić.

— Powiadają, że jest pan zaprzyjaźniony z Juarezem. Czy znane są panu jego plany?

— Owszem, znam je tak samo, jak wasze.

— Proszę nie opowiadać bajek! Co pan może wiedzieć o naszych planach?

— Znam je dokładnie, już niebawem przekona się pan o tym.

— Mam dosyć tych bezczelnych bredni! Czy to pańska broń?

— Tak.

— Niech ją pan pokaże, poruczniku!

Porucznik położył na stole strzelbę, rewolwer i nóż. Pułkownik chwycił strzelbę i zaczął oglądać kolbę.

— Rzeczywiście jest ze złota. Gdzie je pan znalazł?

— Odkryłem w górach żyłę.

— Ach, tak! Czy nie chciałby senior jej odsprzedać?

— Po co? Przecież mam zostać rozstrzelany.

— No tak. Ale krewnym seniora przypadłoby coś niecoś w udziale.

— Za żadne pieniądze nie zdradzę, gdzie ta żyła się znajduje. Każdy prawy Meksykanin postąpiłby tak samo.

— Czy zabił pan z tej strzelby wielu Francuzów?

— Tylko zwierzynę liczę na sztuki.

— Do diabła! — mruknął pułkownik. — Zastanów się, senior, do kogo mówisz.

— Do człowieka, którego się nie boję.

— Widzę, że szuka pan śmierci. Doczeka się jej senior, ale nie takiej, o jakiej myśli i nie tak prędko, jak powiedziałem. Przypuszczam, że mógłbym dowiedzieć się od pana wielu ciekawych rzeczy. Ponieważ jednak senior nie chce mówić dobrowolnie, poddam pana torturom.

— O co panu chodzi?

— Przede wszystkim o to, jakich senior ma tutaj znajomych.

— Tego się pan nie dowie.

— Przyszłość pokaże — pułkownik uśmiechnął się ironicznie. — Ponadto może senior będzie łaskaw poinformować mnie o planach pańskiego przyjaciela Juareza?

— Dowie się pan o nich, gdy zostaną zrealizowane.

Meksykanie z zapartym tchem przysłuchiwali się słowom Gerarda. Francuzi zgrzytali zębami z wściekłości. Wstydzili się za pułkownika, bo uważali, że jeniec naigrywa się z niego, a on jest potulny jak baranek. Po ostatnich słowach Gerarda dowódca wpadł w furię.

— Wyczerpała się moja cierpliwość! — krzyknął! — Rozmawiałem z panem grzecznie w obecności moich gości, ale mam tego dosyć! Jeszcze nauczę cię rozumu! Teraz otrzymasz pięćdziesiąt kijów, później zastanowię się, co dalej!

W oczach Gerarda błysnął gniew.

— Dowiodłem przed chwilą, że nie zniosę żadnego bicia, bo to obraża mój honor.

— Co mnie obchodzi pański honor? Wyprowadzić go!

— I mnie nic nie obchodzi pana honor! — zawołał Gerard. — Pokażę zaraz seniorowi, kto z nas oberwie i czyj honor ucierpi!

Błyskawicznie uwolnił ramiona z krępujących je więzów, zerwał pułkownikowi epolety i zdzielił go pięścią z taką siłą, że tamten runął jak kłoda. W okamgnieniu oba rewolwery wsunął do kieszeni, nóż chwycił w zęby, a strzelbę w obie ręce.

— Oto, jak smakuje mi złoto!

Z tymi słowami rzucił się na żołnierzy i roztrącił ich waląc na odlew kolbą. Jednym susem dopadł otwartego okna i zniknął w nim, rzuciwszy szydercze pożegnanie:

— Dobrej nocy, senioritas!

Żołnierze wili się z bólu na ziemi, całe towarzystwo stało osłupiałe. Po chwili dopiero zaczął się rwetes nie do opisania.

— Naprzód! Na dół! Za nim! Prędko!

Oficerowie i żołnierze rzucili się ku drzwiom, żaden nie miał odwagi skoczyć przez okno. Meksykanie pozostali na sali. Kilka osób podeszło do komendanta.

— Nie żyje — ktoś powiedział.

— Ogłuszony tylko — sprostował inny. — Połóżmy go na kanapie.

Kilka pań zemdlało. Część szeptała między sobą, nie szczędząc Gerardowi wyrazów podziwu, część zaś pospieszyła ku oknu, by zobaczyć, czy udało mu się uciec.

Ale po nim już śladu nie było. Skoczył szczęśliwie, porwał pierwszego z brzegu konia, który stał pod domem i ruszył na nim cwałem. Zanim pościg zdążył dojść do schodów, dotarł do następnej ulicy. Teraz miał tylko jedno zadanie, ale najważniejsze: wydostać się z miasta i uciec przed pościgiem. Koń był dobry, więc czuł, że mu się poszczęści.

Chihuahua drzemała pogrążona w ciemnościach, ale brak światła nie był dla Gerarda przeszkodą. Pędził w zawrotnym tempie przez ulice. U wylotu miasta stał wartownik. Zanim otworzył usta, by wypowiedzieć stereotypową formułę, jeździec był już przy nim. Żołnierz wystrzelił na alarm. Po chwili rozległy się dookoła groźne wołania:

— Stać! Kto idzie?

Gerard nie odpowiadał. Padło kilka strzałów, jeden pocisk zranił konia. Mimo to pędził dalej, ale potykał się coraz częściej. W pewnym momencie Gerard zatrzymał go w pełnym galopie, zeskoczył i biegł ile sił w nogach pod obstrzałem kul. Zmierzał prosto do lasu, w którym ukrył swego konia. Oby tylko był na miejscu. Na szczęście zastał go tam, gdzie zostawił. Gdy go dosiadł, poczuł się bezpieczny. Przerzucił strzelbę przez ramię, wyciągnął rewolwery z kieszeni i ukrył za pasem.

— To była doskonała zabawa! — zawołał ze śmiechem. — Będą długo pamiętać Czarnego Gerarda! A teraz niech mnie złapią!

Zawrócił konia na północ i ruszył z początku kłusem, później galopem. Droga prowadziła przez prerię, między rzeką Conchos a wznoszącymi się w pobliżu wzgórzami. Całą noc nie zwalniał szybkości. Do rana przebył wiele mil. Po południu ujrzał tabun koni. Odwiązał lasso, zarzucił je i po dziesięciu minutach na rączym koniu ruszył w kierunku Paso del Norte.

Koniec wersji demonstracyjnej.

KOLBA

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

NIEPEWNY TRON

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

POWRÓT MATAVE-SE

Niedostępny w wersji demonstracyjnej