Artur Oppman

POLSKI ZAKLĘTY ŚWIAT

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

Baśń o Panu Twardowskim

JAK PAN CZEŚNIK TWARDOWSKI DJABŁU SYNKA ZAPRZEDAŁ.

JAK MAŁY TWARDOWSKI DO PIEKŁA PO CYROGRAF WĘDROWAŁ.

JAK TWARDOWSKI PAKT Z DJABŁEM O MĄDROŚĆ ZAWIERAŁ.

JAKO TWARDOWSKIEGO DJABEŁ W RZYMIE PRZYŁAPAŁI JAKO NA KSIĘŻYCU SIEDZI CZARODZIEJ DO DNIA DZISIEJSZEGO.

Baśń o śpiącej królewnie

Baśń o djable Borucie

JAKO SIĘ DJABEŁ BORUTA NUDZIŁ W LOCHACH ŁĘCZYCKIEGO ZAMKU I NA SZLACHECKIEM WESELU CHCIAŁ SIĘ ZABAWIĆ.

JAK TO SIĘ DJABŁU BORUCIE POHULANKA U SZLACHCICA LELIWY NIE UDAŁA I JAK GO PISKORZ ŁĘCZYCKI SZABLĄNAZNACZYŁ.

JAKO SZLACHTA ŁĘCZYCKA ZAJAZD NA BORUTĘ UCZYNIŁA I JAKO SIĘ DJABEŁ Z OPRESJI NIE WYMIGAŁ.

Baśń o zbóju Madeju

JAK KLERYK W CHACIE ZBÓJA MADEJA NOCOWAŁ I JAK GO MADEJ ZABIĆ NIE MÓGŁ.

JAK KLERYK DO PIEKŁA ZASZEDŁ I JAK W NIEM MADEJOWE ŁOŻE OGLĄDAŁ.

JAK KLERYK BISKUPEM ZOSTAŁ I JAK MADEJA SPOWIADAŁ.

Baśń o Kopciuszku

Baśń o dobrym synu i o szklanej górze

Baśń o Śnieżce i o krasnoludkach

Baśń o kocie w butach z cholewami

POLSKI ZAKLĘTY ŚWIAT

Wspomnienia i obrazy.

Artur Oppman

Baśń o Panu Twardowskim

JAK PAN CZEŚNIK TWARDOWSKI DJABŁU SYNKA ZAPRZEDAŁ.

Jechał szlachcic z kiermasza

I wołał: "Dobra nasza!"

Wypił sobie na zdrowie:

Zaszmerało mu w głowie.

Mierzynek pod nim siwy,

Ognisty, długogrzywy,

To kłusa, to truchcika

Niesie pana Cześnika.

Bo trzeba mieć wiadomość!: cześnikiem był jegomość, a zwal się pan Twardowski, posesjonat z cnej wioski: z Twardowa z pod Krakowa, gdzie substancja gotowa: ryby, grzyby, pszenica: istny raj dla szlachcica. Jedzie pan Cześnik lasem i podśpiewuje czasem. Na duszy mu wesoło, choć głucha noc wokoło. Puszcza w strasznej omroczy, jak mówią: wykol oczy; nic nie słychać, nie widać — i niema się co wstydać! - każdyby stchórzył w drodze w boru tak ciemnym srodze, lecz Cześnik, wojak stary, choć w kiesie ma talary, nie lęka się nikogo, śmiało kłusuje drogą. Nagle: wrzask, błysk wystrzału z tęgiego samopału! uderzenie maczugi — i Cześnik legł, jak długi! Na łeb zleciał z mierzyna, — aż tu mu trzos odpina zbój srogi, Madej niczem, z okudlonem obliczem; a drugi, ani pyta, kord i konia mu chwyta, a trzeci kontusz zdziera i sam się weń ubiera. W opresji tak straszliwej struchlał Cześnik poczciwy: Za szablę! — Niema szabli! — "Ratujcież, choćby djabli!"

Ledwo pomyślał, — ażci,

Cóż z tej całej napaści?

Zbóje znikli, jak cienie,

Obok iego odzienie,

Koń łbem go trąca w ucho,

A trzos — znów za pazuchą!

Zdumiał szlachcic niemało: co się takiego stato? A wtem ktoś basem rzeknie:.. Kłaniam się waści pięknie!" Szurgnie nogą z szelestem: "Wzywałeś mnie, więc jestem!" Spojrzy Cześnik na stronę: jakieś monstrum skurczone; księżyc z chmur się wykradnie, więc je widzi dokładnie: fraczek kusy, opięty, ogonek bije w pięty, a z pod kapelusika róg się chyłkiem wymyka.

Drgnął Cześnik pod tym Kłosem i zwąchał pismo nosem: bies we własnej osobie! Tom piwa zwarzył sobie! Co tu robić w tej biedzie? Nic nie odrzec? Nie idzie! Niegrzeczność licha warta!

Więc tak powie do czarta: za pomoc składam dzięki, żeś mnie z zbójów paszczęki wydobył, ale przecie nic darmo na tym świecie! więc proszę uniżenie; pogadajmy o cenie za czarcie wspomożenie.

Djabeł podwinął chwosta

I rąbnie prosto z mosta:

"Dasz mi, czego nic miałeś,

Ani się spodziewałeś,

O czemś nie mówił komu

I nie zostawił w domu... "

Twardowski duma krzynę, aż puknął w łepetynę: Coś o czem nie wiem wcale? Niech bierze! doskonale! Znam swoie interesa; okpimy pana biesa! z niewiadki mała szkoda!

Walnął go w łapę: zgoda!

Cyrograf podpisali,

Twardowski jedzie dalej,

A tam z pod boru brzęka

Śmiech czarta się rozlega.

Poranek złotem świta, Twardowski rżnie z kopyta, iuż mierzyn rży przy dworze... Wtem — co to? Wielki Boże! Przed dworem, pod ganeczkiem, piastunka z dzieciąteczkiem!

Izba naścież otwarta,

Kołyska się kolebie:

Cześniku! nic ty czarta,

Lecz czart oszukał ciebie!

O dziecku nie wiedziałeś!

Synaczka zaprzedałeś!

JAK MAŁY TWARDOWSKI DO PIEKŁA PO CYROGRAF WĘDROWAŁ.

Mały Twardowski rośnie,

Już jest w dwunastej wiośnie,

Dobre i mądre chłopię,

Wiecznie się w księgach kopie.

W foliały włazi z głową,

A drukowane słowo

Milsze mu stokroć więcej

Od cukrów i tłuczeńcy.

Lecz stary pan Twardowski, choć suty profit z wioski, choć proboszcz chwali syna, coś skiepściał starowina. Trapi się w tajemnicy, ponurość ma w źrenicy, w żałobnej chadza szacie i płacze w swej komnacie.

Więc raz pacholę powie: "Co, tato, masz na głowie? Zaufaj mej odwadze, a może co poradzę! Przykro mi patrzeć na to, jak się zamartwiasz, tato; otwarcie przemów do mnie!" Poczciwie rzeki i skromnie. Cześnik na takie słowo rozpocznie rzecz ab ovo: ze łzami rozpowiada, jak zbójca go napada; iak — chwilo nieszczęśliwa! — na odsiecz djabla wzywa i jak — bez świadomości — zatracił kość z swej kości.

Malec, gdy tu usłyszał, iął skakać, aż się zdyszał: "Bądź dobrej myśli, tato, ja na to, iak na lato! znam egzorcyzmów wiele, w łeb diabła niemi zdzielę! w mig rogi mu się utrą! Do piekła ruszam iutro!"

Jakoż nazajutrz rano, gdy w dworze jeszcze spano, na dolę i niedolę wychodzi żaczek w pole. Odmawia w glos pacierze — i cóż on z sobą bierze? Muszkiety? Proch? Pałasze?Święconej wody flaszę!

Biegnie, aż na rozdrożu

Coś zaszeleści w zbożu,

Zabłyszczy ślepek para,

Wyskoczy myszka szara.

I szepnie mordką małą:

"Żaczku, idź za mną śmiało,

Przez lądy i przez wodę

Do pieklą cię zawiodę!"

Idą. Przez bory, puszcze, gdzie sina Wista pluszcze, przez góry, śnieżne Tatry, gdzie wyją mroźne wiatry, przez drogi przeraźliwe, gdzie włazisz wciąż w pokrzywę i przez pustynię piachu, gdzie niema nic, prócz strachu.

Wreszcie po dniach już wielu zbliżają się do celu: prosta jak strzeli! droga, a na niej ciżba mnoga; poszóstne pędzą cugi, na koniach strojne sługi, śmiechami brzmi kolaska, a foryś z bicza trzaska.

I co zadziwia żaka, że droga jakaś taka, iż rzadko tam się zdarza napotkać gdzie nędzarza. Ci ścieżka, wąską, trudną, ciernistą i mniej ludną, brną o kawałku chleba, by wkońcu zajść — do nieba.

Myszka wciąż mknie na przedzie: do piekła malca wiedzie; krwawieje zachód słońca, omdlewa żak z gorąca: piekielne te upały buchają z czarnej skały i słychać wrzawę wściekłą:

To było właśnie piekło!

Kropidło żak dobywa, flaszkę odkorkowywa i kropi w lewo, w prawo djabłów, lecących lawą; straszliwy ryk się zrobił, jakbyś sto wieprzów pobił, aż któryś z biesów krzyczy:

"Czego waść sobie życzy?"

"Odebrać od was muszę

Cyrograf na swą duszę!"

— "Cyrograf? Pierwsze słyszę!

Niech na Berdyczów pisze!

— Cyrograf? Skądże znowu?

A to mi skarb do łowu!

— Takie to jeszcze małe,

A takie już zuchwałe!

— Hej! kija dać kawalca!"

Tak drwią rogacze z malca...

Jak żak kropidłem machnie! Jak ich różańcem ciachnie! Jak skoczy w pieklą środek, z djablami na wyprzodek! Toż wzburzy się harmider! Ćma wierci się iak świder! Pod ściany gna, pod bramy, — aż wrzasną:

"Już oddamy!

I wiodą Twardowskiego do kufra żelaznego. Kufer jak dom wysoki, iak studnia jest głęboki. W nim się zwijają w skręty piekielne dokumenty, odnaleźć coś tam — sztuka!

"Niech Waćpan sobie szuka!"

Niemała czasu strata! Żak szukał cztery lata. Ubabrał się po uszy, aż znalazł zapis duszy. Krwią ojca podpisany, przez djabła sygnowany: na pergaminu karcie znak: dwa pazury czarcie.

Zabrał. Do domu rusza,

Raduje mu się dusza,

A z głębi krwawej groty

Diabelskie mkną chichoty.

Śmieją się czarty z niego:

"Bywaj nam zdrów, kolego!

Czas leci chyżym lotem!

Będziesz ty nasz zpowrotem!... "

JAK TWARDOWSKI PAKT Z DJABŁEM O MĄDROŚĆ ZAWIERAŁ.

Pan Twardowski w Krakowie

Ulepsza rozum w głowie,

Przez cały wiek młodzieńczy

Wciąż nad księgami ślęczy.

Ukończył akademię,

Zna planety i ziemię,

Czyta przyszłośćz gwiazd nieba,

Ale mu więcej trzeba!

Chciałby robić odkrycia, znaleźć eliksir życia i w makrem pogotowiu złoto czynić z ołowiu.

W alchemickiej pracowni pali Klownie, po głowni, coś przypieka, przysmaża, — ale nic się nie stwarza! Aż szepnął którejś nocy: "Nie w ludzkiej to jest mocy; szatan zna te arkana: czarem wezwę szatana!"

Księżyc zagląda w okno: ropuchy w słoju mokną, schnie szkielet nietoperza, czaszka zęby wyszczerza. Krokodyl na pułapie, choć wypchany, lecz chrapie, a w kącie, w trumnie swojej, egipska mumja stoi.

Straż wartuje... śpi miasto...

Zegar bije dwunastą...

Twardowski zmarszczył czoło, kredą zakreśla koło, magiczną laską macha i wywołuje stracha: błysnął siny płomyczek, coś chrobota u drzwiczek, westchnęła mumja w rogu — i czart stanął na progu:

"Otom iest na wezwanie,

Czego żądasz, mospanie?"

Twardowski wziął się w boki: "Podejdź, djable, dwa kroki, słuchaj mego rozkazu i spełnij go odrazu"!

Błysnęło!

" — Czego chcecie?"

" — Chcę być najmędrszym w świecie,

Posiąść wszystkie bogactwa,

Rozumieć mowę ptactwa.

Słyszeć jak trawa rośnie,Źyć wiecznie w życia wiośnie,

Leczyć każdą chorobęI mieć na swą osobęSześciu biesów do służby.

To warunki mej drużby.

Com wyliczył — mieć muszę!

"— Cóż dasz za to?"

"— Swą duszę!"

Djabeł skrobnął się w głowę:

"— Ha! spisujmy umowę!"

"— Nie tak zaraz, chwileczkę, poczekaj-no troszeczkę! zanim się zdecyduję na takie ważne sprawy, wprzód, mój czarcie łaskawy, niech twej mocy spróbuję".

"A więc nie tracąc czasu, niech waść konceptem ruszy!

"— Oj, co to ambarasu

Dla jednej ludzkiej duszy!

Słucham!"

"— Po pierwsze tedy: zapas srebra obfity z całej Rzeczpospolitej, bym nigdy nie miał biedy, w diabelskim animuszu, do kopalni w Olkuszu przeniesiesz. " "— To się zrobi!"

"— Dalej: jest pod Ojcowem skała, Sokolą zwana, niechże waszeć do rana postawi ią pod chmury, grubszym końcem do góry: to kraj mój przyozdobi. "

"— Będzie tak! ręczę słowem!"

"— I po trzecie: z ziarn piachu musisz wznieść rodzaj wieży, niech na piętra bieży, — no, może być bez dachu; lecz niech w tym całym gmachu

ziarnko na ziarnku leży, a jeśli wiatr popsowa. lub zdmuchnie, choćby ziarno,

za robotę niezdarną, — na nic cala umowa!"

" — Czy to tak w izbie parno, czy we mnie biją żary? Kotłuje mi się głowa od tych żądań bez miary. Ha, trudno, co tu gadać! na cześć jaśnie osobie w mig te trzy rzeczy zrobię, gracko, że proszę siadać. Dość będzie z tem kłopotu, lecz ma zasadę piekło, że gdy się stówo rzekło, to kobyłka u płotu!"

Poleciał. Noc iuż kona,

Ody wrócił do alkierza:

" — Jest srebro, stoi wieża

I skala odwrócona!

Umowa dotrzymana,

Nasza dusza Waćpana!"

Twardowski — lica blade

I w licach ma frasunek:

"Dobrze! ale ja kładęJeszcze jeden warunek:

Nigdzie, na całym świecie

Złapać mnie nie możecie.

Tylko w Rzymie!"

I wąsa

Podkręca...

Czart się dąsa,

Zżyma się, ale wreszcie

Rzekł: "Niech będzie w tem mieście".

Uśmiechna. I się złośliwie

I zniknął, gdyby mara...

Ja myślę, że prawdziwie

Oszukać chce, psia wiara!

JAKO TWARDOWSKIEGO DJABEŁ W RZYMIE PRZYŁAPAŁI JAKO NA KSIĘŻYCU SIEDZI CZARODZIEJ DO DNIA DZISIEJSZEGO.

Żyje długo Twardowski.

Znają go miasta, wioski,

Jak wielka Polska cała

Czarodzieja poznała.

Wszystkie choroby leczy,

Nie lęka się, ni mieczy,

Ni strzelby, ni armaty,

Ni żadnej takiej rzeczy!

Chwat ci to ponad chwaty!

Czasem, w szlacheckiej bucie,

Kłusuje na kogucie,

Czasem zwiedza jarmarki,

Przekupkom tłucze garnki.

Jeździ po całej ziemi

Cugami poszóstnemi,

Wszędzie go zobaczycie...

I tak mu płynie życie...

Raz był ci on w podróży,

A tu się niebo chmurzy,

Huczy straszne wichrzysko

I deszcz leje jak z cebra;

Przemoczył go do żebra:

Oj, kłopot! Pewna febra!

Aż patrzy: karczma blisko!

Więc wchodzi do karczmiska

I każe dać wieczerzę,

Wtem błyskawica błyska.

Grom uderza po gromie,

Śmiech straszny w całym domie,

Jakieś ryki nad domem, —

Aż wreszcie — z nowym gromem

Djabeł się skądciś bierze!

Cap! szlachcica porywa:

"Karczma Rzym się nazywa!"

Lecą w górę; nad nimi

Od czartów aż się dymi.

Ogień im z pysków bucha,

A wkoło zawierucha.

Pan Twardowski w tej biedzie,

Ody tak na djable jedzie,

Młodość swą przypomina,

Pobożne, jasne lata

I w odlocie ze świata

Ogarniać go poczyna

Skrucha chrześcijanina.

Potępił swe uczynki —

I zaśpiewał "godzinki. "

Patrzy, aż djabła niema,

A nogami obiema

Sam siedzi na księżycu

O złotosrebrnem licu.

I słyszy głos zwysoka:

"Serdeczna twoja skrucha

Ocaliła ci ducha!"

Dokoła noc głęboka.

W dole Kraków i wioski

Podkrakowskie. Twardowski,

Na księżycowym progu,

Dziękuje Panu Bogu.

Rok za rokiem przelata

I wiedzą w Polsce wszędzie,

Że on tak siedzieć będzie

Aż do skończenia świata...

Baśń o śpiącej królewnie

Na zamczysku mieszkał król,

Mnogo miast miał, mnogo pól,

A wojaków sto tysięcy,

Sto tysięcy, albo więcej.

Lecz nad berto, nad swój tron,

Jedynaczkę kochał on,

Jedynaczkę, swoją córę.

Śliczne ptaszę złotopióre.

Modre oczy, krucza brew,

A na ustkach zawsze śpiew,

A serduszko miłosierne.

Takie dobre, takie wierne.

Gdy usłyszy biednych płacz:

Już na zamku jej nie patrz!

Już ci leci do nędzarzy:

Miodem, chlebem. mlekiem darzy.

Więc tę cudną, gdyby maj,

Umiłował cały kraj,

Ludzie za nią przepadali,

Krwiby z serca dla niej dali.

Gdzie się ruszy — za nią wślad

Białej lilji rośnie kwiat,

Pędem biegną małe dzieci,

A słoneczko w twarz jej świeci.

I nie schowa się na pewno,

By nie rozstać się z królewną.

II.

Czarne chmury niebem płyną.

Błyskawica je okola.

Ciężka dola nad krainą

I nad królem ciężka doła.

Cóż, że śliczne panny lica,

Ze tak dobra i tak mila,

dy zła wiedźma, czarownica,

Na królewnę czar rzuciła.

Przyleciała do zamczyska,

Z warg jej bucha płomień siny,

Tak się rzuca, tak się ciska:

"Nie prosiłeś mnie na chrzciny!

Nie prosiłeś mnie na chrzciny!

Ja się srodze zemszczę za to!

Nic nie będzie z twej dziewczyny,

Ody szesnaste skończy lato!

Smierć ią dotknie ostrym szponem.

Dziesięcioma szpony naraz!

Bo ukłuje się wrzecionem

I z ukłucia umrze zaraz!

Choć rycerstwo na koń wsadzisz,

Zimnej śmierci nic odgonisz!

Nic ty, królu, nie poradzisz!

Niczem córki nie obronisz!

Nie prosiłeś mnie na chrzciny!

Nic z dziewczyny! Nic z dziewczyny!

III.

Z tej to racji biedny król

Cierpi straszny serca ból,

Płacze we dnie, wzdycha we śnie —

I postarzał się przedwcześnie!

Chcąc zapobiec klątwie zlej,

Wydal rozkaz służbie swej:

"Kołowrotki wszystkie spalić!

Wszystkie prządki precz oddalić!

Kto wrzeciono w zamku ma,

Bez pardonu gardło da!

I niech wiedzą wszystkie stany:

To mój wyrok nie do zmiany!"

Od tej pory — prosta rzecz! —

Że wrzeciona poszły precz,

Kołowrotki połamano

I prząść całkiem zapomniano.

A królewna cudnych lic

O tej sprawie nie wie nic;

Król zakazał jej powtarzać,

By córeczki nie przerażać.

Po dawnemu nuci w głos,

Pozłocisty czesze włos,

Zrywa kwiatki, karmi ptaszki

Albo tańczy dla igraszki.

A zła wiedźma zamiar knuje:

"Już ja ciebie dopilnuję!"

IV.

Wielka uczta na zamczysku,

A na uczcie pełno gości,

Gore sala od lamp błysku,

Promienieje od radości.

Król przemawia: "Ma Halinka,

Którą tu widzicie waście,

Dziś dorosła jest dziewczynka.

Bo dziś kończy lat szesnaście.

Już ja teraz — na Bóg mity! —

Będę wesół w noc i we dnie,

Boć się wcale nie sprawdziły

Czarownicy przepowiednie!"

Lecz zaledwo to wyrzecze,

Ażci nagle, jakby mara,

Pomaleńku ktoś się wlecze:

To królewny niańka stara!

Człapu, człapu do panienki

Ściska, pieści i winszuje, —

Wtem wrzeciono pac! z jej ręki

I królewnę w palec kłuje!

O, zmartwienie! O. nieszczęście!

Jak nieżywe dziewczę pada;

Król w rozpaczy gryzie pięście,

Trudna rada! Trudna rada!

Już się stała rzecz sądzona!

Śpi królewna urzeczona!

V.

A z królewną cały dwór

Wnet chrapaniem dat jej wtór,

Król się stania i poziewa —

Buch! — i leży, jakby z drzewa!

Dworska służba, gdzie kto stał,

Tylko ziewnął — i już spał!

Kucharz w kuchni, konie w stajni,

Drzemią sobie najzwyczajniej.

Nawet kury, kogut też,

Nawet w parku leśny zwierz,

I kanarków w klatce para,

I w swej norce myszka szara.

Mija jeden, drugi rok,

Obok zamku, krzak, co krok,

Tu kalina, tam tarnina,

Gałązeczki swe rozpina.

Aż rozrosły się, że strach,

Zasłaniają cały gmach.

Cztery wieże, gołębniki,

Dach czerwony i dymniki.

Już nie widać zamku ścian,

Już bór tylko tutaj pan,

Puszcza gęsta, czarna, dzika,

Co do bramy wchód zamyka.

A królewna urodziwa

Śpi, biedaczka, jak nieżywa!

VI.

W świat szeroki idą wieści,

Borem, lasem, drogą wiejska:

Ody przepłyniesz rzek trzydzieści.

Wejdziesz w stronę czarodziejską,

Tam na górze zamek stoi,

Że zaklęty, to rzecz pewna,

A w tym zamku sto pokoi,

A z nich w iednym śpi królewna.

Rozpuszczone złote włoski,

A twarzyczka, jak śnieg, biała,

Myślisz: Martwa? Zbądź się troski!

Ona tylko sto lat spała!

Lecz wiadomo, że w rocznicę

Na sen długi jej uśnięcia,

Otwierają, się źrenice,

Różowieje twarz dziewczęcia.

I rozgląda się dokoła, —

Ale pustka wkrąg, niestety!

Próżno patrzy, próżno wola:

"Mój rycerzu! gdzie ty? gdzie ty?

Czyż na wieki mam się łudzić,

Westchnieniami w śnie się żalić? __

Kiedyż przyjdziesz, by mnie zbudzić

I z zaklęcia kraj ocalić?

Głucha pustka dookoła!

Próżno płacze, próżno woła!...

VII.

Młodzi chłopcy słyszą wieść:

Ani spać im, ani ieść!

Ten i owy płacze rzewnie,

Gdy pomyśli o królewnie.

Nie wiem, chłopcze, ktoś ty zacz?

Ale wierz mi, na nic płacz!

Nic płakanie nie pomoże:

Weź miecz! Naprzód, w imię Boże!

Jakoż niema prawie dnia,

By do zamku jeźdźców ćma

Z chrzęstem zbroic, z błyskiem mieczy

Nie dążyła ku odsieczy.

Przez sto lat ich było huk.

Dziadek, syn, a potem wnuk,

Szli odważnie w puszczę ciemną. —

Ale wszyscy nadaremno!

Bo w tej puszczy, kędy mrok

Od drzew gęstych, czyha smok!

i każdego bohatera

W mig zabija i pożera!

Nieszczęśliwy chłopców los!

Już ich kości biały stos

Nowym zuchom zamknął drogę!

Jak ocalić tę niebogę?

Co za trudy! Wielkie nieba! —

Tego smoka zabić trzeba !

Żył w swej wiosce pod Tatrami

Miody chłopiec dziarski Janek,

Z błękitnemi źrenicami

I ż uśmiechem iak poranek.

Gdy posłyszał o zaklętej,

Ostrą kosę zaraz bierze,

I choć biedak, gołopięty,

Idzie dumnie jak rycerze.

W wiosce o nim słuch zaginął.

Głupiec! wierzył w jakieś baśnie!

A on rzeki wpław przepłynął

I do puszczy wkracza właśnie.

Taka gęstwia, że co chwila

Trzeba kosą ciąć drzewiny, —

A wtem potwór się wychyla,

Bucha z pyska ogień siny-

Ale Janek skoczy żwawo,

Wznosi kosę, jak do cięcia,

Machnie w lewo, machnie w prawo —

I odrąbał łeb zwierzęcia!

Tyle zbroic wokół leży,

Jaś przywdziewa zbroję złotą.

Patrzy, aż tu rumak bieży.

Więc — na siodło! — w cwał! — i oto

Już pod zamkiem Janek stoi,

W złotym hełmie, w złotej zbroi!

IX.

Zeszedł z konia, idzie wdal

I do pierwszej wchodzi z sal:

Halabardnik u podwoi

Śpi, aż chrapie, chociaż stoi.

Więc do drugiej wkracza Jan:

Tam król drzemie, zamku pan,

Siwą głowę wsparł o dłonie,

Śpi w purpurze i w koronie.

Śpieszy dalej, szuka, aż

Uśmiechnęła mu się twarz:

Na podłodze, w sali trzeciej,

Coś się bieli, coś się kwieci.

To królewna, ona to!

U iei główki róże lśnią..

W kwiatach buzia i sukienka

I kwiat trzyma biała ręka.

Janek nad nią schyla się:

"O, królewno! Usłysz mnie!

W lot się oczki otworzyły,

A usteczka szepcą: "Miły!

Tyż to jesteś? Tak, to ty!

Przez sto lat się śniłeś mi!

Jak to dobrze, żeś mnie zbudził,

Bo iuż mi się ten sen znudził!"

Wstała zdrowa i wesoła

I na króla "Tatku!" wola...

X.

Jakaż radość! Cały zamek

Z snu się zrywa stuletniego.

Coraz słychać brzęki klamek,

Coraz nowi goście biegą.

Kucharz smaży konfitury,

W dworskiej stajni rżą koniki,

Obudziły się i kury,

Kogut krzyczy: "Kikiryki!"

Janka ściska król za szyję,

Swoim zięciem go nazywa, —

"Niech nam żyje! niech nam żyje!

Dajcie wina! dajcie piwa!"

Ślub sprawili i wesele,

Pól królestwa w darze mają,

Zjechało się gości wiele,

Jedzą, piją, tańczą, grają.

Co się smucić, płakać, wzdychać,

Ody szczęśliwa dola padła:

O złej wiedźmie nic nie słychać:

Pewnie dawno już przepadła.

Już się niebo nie zachmurzy,

Blaski słońca wiecznie płoną...

Król żył długo, ale dłużej

Żyli Janek ze swą żoną...

A na uczcie i ja byłem,

Na cześć Janka wino piłem...

Koniec wersji demonstracyjnej.

Baśń o djable Borucie

JAKO SIĘ DJABEŁ BORUTA NUDZIŁ W LOCHACH ŁĘCZYCKIEGO ZAMKU I NA SZLACHECKIEM WESELU CHCIAŁ SIĘ ZABAWIĆ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAK TO SIĘ DJABŁU BORUCIE POHULANKA U SZLACHCICA LELIWY NIE UDAŁA I JAK GO PISKORZ ŁĘCZYCKI SZABLĄNAZNACZYŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAKO SZLACHTA ŁĘCZYCKA ZAJAZD NA BORUTĘ UCZYNIŁA I JAKO SIĘ DJABEŁ Z OPRESJI NIE WYMIGAŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Baśń o zbóju Madeju

JAK KLERYK W CHACIE ZBÓJA MADEJA NOCOWAŁ I JAK GO MADEJ ZABIĆ NIE MÓGŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAK KLERYK DO PIEKŁA ZASZEDŁ I JAK W NIEM MADEJOWE ŁOŻE OGLĄDAŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

JAK KLERYK BISKUPEM ZOSTAŁ I JAK MADEJA SPOWIADAŁ.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Baśń o Kopciuszku

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Baśń o dobrym synu i o szklanej górze

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Baśń o Śnieżce i o krasnoludkach

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Baśń o kocie w butach z cholewami

Niedostępny w wersji demonstracyjnej