Filip Berges

HUMOR AMERYKAŃSKI

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

TESTAMENT WILSONA

MIŁE SZCZEPY

CHIŃSKI BALWIERZ

JAK ZOSTAŁEM POLICJANTEM

CZŁOWIEK O SZKLANNYCH OCZACH.

HUMOR AMERYKAŃSKI

Szkice Humorystyczne z życia Yankesów

Filip Berges

Tłum. Bolesław Londyński

TESTAMENT WILSONA

"Co to za szczęśliwy kraj ta Ameryka!" zawołał kiedyś z subtelną ironją francuz Juljusz Verne. "Zwyczajni kupcy, adwokaci czy urzędnicy spacerują sobie po swoich biurach i najniespodziewaniej otrzymują rangi lejtenantów, kapitanów, pułkowników i generałów." Rzecz dziwna, — autor "Pięciu tygodni w balonie" twierdzenia swego, tym razem, nie schwycił z powietrza. Wistocie, dla zostania oficerem licznych pułków milicyi Stanów Zjednoczonych, dosyć jest posiadać pewien wpływ polityczny lub tez niejakie znajomości w korpusie oficerów, niekiedy wystarcza urządzenie hucznego przyjęcia dla oficerów lub członków danego oddziału milicyi, ażeby posiąść stanowisko jej kapitana. Czy nowy komendant widział kiedykolwiek w swojem życiu armatę, czy nabił kiedy broń własnoręcznie, to rzecz małej wagi.

Do rzędu takich zuchów należał "Pułkownik" Cargill, adwokat. Ten to dżentlemen siedział o godzinie 9-ej zrana w swojej kancelaryi, mieszczącej się na dwunastem piętrze gmachu spółkowego w Chicago, i gwizdał "Yankee-Doodle. " Ruchomości kancelaryjne składały się z jednego stołu i z jednego krzesła, oraz dwóch spluwaczek. Pułkownik siedział na krześle, podczas gdy nogi jego, według ulubionego zwyczaju yankesów, spoczywały przed nim na kancie stołu. Krzesło, od częstego bujania się na niem osoby siedzącej, trzeszczało niemiłosiernie. Nagle, zastukano to drzwi i wszedł jakiś mężczyzna, który, stanąwszy o kilka kroków od adwokata, jął się ze śmiechem rozglądać po pokoju.

 — Witam, pułkowniku! — rzekł i wyciągnął doń rękę.

Zagadnięty głośno splunął, dobył z kieszeni noża i jął nim odłupywać kawały stołu.

 — Gdy jaki dżentlemen wchodzi do mej kancelaryi — rzekł z gniewem — to zdejmuje zwykle kapelusz.

 — Czy tak? — odparł oschle przybyły — gdy ja wchodzę do kancelarji jakiego dżentlemena, to on zwykle zdejmuje nogi ze stołu.

 — Dobrze — na to pułkownik — ale ja jestem panem w swojej kancelarji!

 — Mylisz się pan — rzecze tamten skwapliwie, nie zdejmując jednak kapelusza — jeżeli pan dziś w południe nie uiścisz się z zaległego czynszu za lokal, to przestaniesz być panem tej kancelaryi, jako też swoich wspaniałych ruchomości.

 — Myślałem o tem.

 — No, i co pan zamierzasz uczynić?

 — Jak pan widzisz, gotów jestem stół ten pociąć na drobne drzazgi. Potem przyjdzie kolej na krzesło.

 — All right! — ale to nie wiele. Spluwaczki są przynajmniej z blachy, te muszą ocaleć!

 — Słówko! — przerwał pułkownik — kiedy mija ostatni termin?

 — Dziś w południe! — obojętnie odparł zapytany.

W tejże chwili pułkownik stanął tuż przy nim i otworzył drzwi z rozkazującym ruchem ręki.

 — Jeżeli w ciągu dwóch sekund nie znajdziesz się pan za drzwiami — zawołał — to pana wyrzucę. W południe wolno będzie panu robić, co się panu spodoba, do południa jednak ja tu panem jestem. Kto wie, co może zajść w ciągu dwóch godzin.

Przybyły cofnął się do wyjścia, na progu jednak stanął i roześmiał się.

 — Od jak dawna nie miałeś pan żadnego klienta, my boy? Już pewnie od jakiego roku. Ciekawym też bardzo, zkąd pan wytrzaśniesz w ciągu dwóch godzin 300 dollarów, bo tyle należy się od pana towarzystwu?

Dłużej nie mógł mówić, gdyż w tejże chwili drzwi zamknęły mu się przed nosem, a hałas, jaki usłyszał po za niemi, kazał mu przypuszczać, że pułkownik w pasji skoczył na spluwaczki i podeptał je obydwiema nogami.

Wistocie, pułkownik, klnąc, ile się zmieści, spastwił się nad spluwaczkami, odciął scyzorykiem jeszcze parę drzazeg drzewa od stołu, oczyścił się i w końcu obtarł pot z czoła. Następnie, jął na nowo gwizdać Yankee-Doodle, wciągnął przy tem krótki, szary surdut, włożył na głowę derby, wziął posrebrzaną laskę w jedną, dwa zaś arkusze aktowego papieru w drugą rękę i wyszedł z kancelarji. Winda z błyskawiczną szybkością opuściła go z dwunastego piętra do bramy głównej. Tu pomyślał przez kilka sekund i pobiegł w kierunku wschodnim przez jedne z olbrzymich drzwi frontowych. Pułkownik Cargill, wnosząc z powierzchowności, był tem, co się daje wyrazić słowem "dude", "swell", filut, zręczne nic dobrego, urwis z towarzystwa. Ubranie miał eleganckie, ale niezapłacone. Był wysokiego wzrostu, o ciemnych oczach i włosach, ze starannie pielęgnowanym wąsem. W sferach handlowych cieszył się złą opinja; uważano go za człowieka uczciwego i nic nie mogło go dotąd pozbawić tego hańbiącego miana. Z początku było mu to zupełnie obojętnem, po wypisie bowiem z uniwersytetu, mając lat 21, ożenił się bogato, posag zaś żony strwonił w ciągu lat pięciu do ostatniego centa. Następnie, zaczął się oglądać za pracą i klientelą, urządził sobie kancelarję i postanowił dojść do pieniędzy bez przebierania w środkach. Znajomi odstąpili go zupełnie; nikt mu nie ufał, wątpiono w spryt jego, i wiedział, że jeżeli nie uda mu się jaki "kawał" nadzwyczajny, to nic go nie postawi na nogi. Szukał okazji, ale napróżno; jeżeli się trafiał jaki "casus", to inni sprzątali mu go z przed nosa, on zaś był aż nadto leniwy i ciężki, ażeby zdobyć się na pierwszeństwo. I oto dobrnął do trzydziestki, miał troje głodnych dzieci i mnóstwo pilnych długów, a natomiast, ani jednej "przygody", któraby go uczyniła adwokatem głośnym i zadała kres jego niedoli. Stanął na tym punkcie, z którego wybrnąć było niepodobieństwem. Cokolwiek miało wartość z jego nieruchomości, to wszystko pozastawiał, a jego mieszkanie stanowiło obraz nędzy i rozpaczy. I jeszcze raz skupił całą energję, jaka mu się tylko pozostała, i postanowił pochwycić w ręce pierwszy lepszy traf, choćby to nawet być miało szczytem niedorzeczności... W kilka minut po opuszczeniu swej kancelarji, pułkownik stanął w pałacu "Lawyers-Association" przy ul. Monrose Nr. 216, gdzie codziennie zbierało się wielu z jego kolegów. Sprawdziwszy nieznacznym ruchem zawartość swojej drobnicy w kamizelce, zbliżył się do bufetu i zażądał szklankę ponczu. Zanim mu go podano, jął przeglądać dzienniki, a im dłużej je przeglądał, tem oddech stawał mu się krótszym. Jedno z pism przytaczało taką wiadomość, że twarz mu zaczęła się mienić, a we wszystkich ruchach jego znać było stan gorączkowy. Nie spojrzał nawet, że mu podano napój, zaprawny gwoździkami i cynamonem, zerwał się z miejsca i krzyknął:

 — "Ready!"

 — Cóż tak ciekawego wyczytałeś, pułkowniku? — zapytał stojący tuż obok kolega,

 — O — odparł niedbale — umarł jeden z moich przyjaciół. Znasz go: miljoner Wilson.

 — Aw! — rzecze pierwszy skwapliwie — czytałeś testament? Arcydzieło! Nic mu nie można zarzucić! Ale bo też sporządzał go Biggleby, pierwszy adwokat City.

 — Pierwszy? Czy podobna? — zapytał pułkownik — sądziłbym, że znaleźliby się lepsi.

 — Może ty, pułkowniku — drwiąco zauważył kolega.

Ale pułkownik wypróżnił szklankę, zapłacił i powoli wyszedł z sali. Z chwilą jednak, gdy się znalazł na ulicy, szalenie szybko puścił się na dworzec drogi żelaznej, kupił bilet, wpadł do wagonu i pojechał za miasto.

Pan W. S. Wilson, zamożny właściciel dużego domu komisowego, siedział przy rachunkach w swoim gabinecie, gdy mu wręczono następujący bilet wizytowy;

Pułkownik Washington D. Cargill,

Attorncy at Law.

Interes nie cierpiący zwłoki. Pan Wilson pomyślał chwilę — nazwisko było mu obce, kazał jednak prosić i nawet podszedł parę kroków do "pułkownika", którego następnie posadził na swoim fotelu, sam siadając na poblizkiem krześle.

 — Czem mogę służyć, pułkowniku? — zapytał grzecznie i spokojnie.

 — Well — odparł zagadnięty: — przychodzę do pana, panie Wilson, w sprawie, która może być z wielką korzyścią zarówno dla pana, jak i dla pańskiej rodziny. Wszak pan Madison Wilson, który umarł właśnie, był pańskim bratem?

 — Tak. To jest, bratem przyrodnim.

 — Wiem o tem. Nic nie szkodzi. Znasz pan zapewne treść testamentu nieboszczyka, testamentu, który został sporządzony za uprzedniem porozumieniem się z rodziną, przez niejakiego Biggleby, adwokata? Mam tu ze sobą gazetę, w której piszą, że ś. p. Madison Wilson zostawił cały majątek żonie i dwóm córkom. Majątek wynosi okrągłe 12, 000, 000 dollarów. Zapewniam pana, że jest to jeden z najciekawszych wypadków, jakie mi się zdarzyły w długiej praktyce adwokackiej — a musiałeś pan, bez wątpienia, słyszeć, że jestem dość obeznany ze sprawami spadkowemi! Otóż, przyszło mi do głowy, ażeby i tej sprawie nadać kierunek właściwy, nietylko dla odstraszenia od podobnych krętactw tego... tego pana Biggleby, który, nawiasem mówiąc, jest sobie ledwie miernym adwokatem, ale nadto i głównie, dla przywróceniu panu, szanowny panie Wilson, święcie przypadającego mu dziedzictwa.

Pan Wilson spojrzał na gościa z powątpiewaniem.

 — Doprawdy, nie rozumiem, o co tu idzie? Wszystko zdaje się być w porządku: pan Biggleby, który, jak mi mówiono, uchodzi za najpierwszego adwokata City, sporządził na zlecenie mego brata testament, mocą którego żona i dzieci dziedziczą po nim cały majątek.

 — Co pan mówisz? — zawołał pułkownik Cargill, zaczynając biegać wielkiemi krokami po pokoju — tu wszystko w porządku? Pan — chciałbyś się — wyrzec tego, co się panu słusznie — należy?! Mówmy otwarcie, sir, mówmy zupełnie otwarcie. Nieboszczyk był moim przyjacielem i dla tego — cześć jego pamięci! Dalej: nieboszczyk był pańskim bratem, ztąd — pokój jego duszy! Ale, dobry panie, krzyczącej niesprawiedliwości, jakiej się dopuścił względem rodziny, nie można mu nigdy darować! Jakto? Z dwunastu miljonów dollarów nie zostawić ani cząstki dla swego ukochanego brata? To przeciwne prawu, przeciwne moralności, to woła o pomstę do nieba, to... niegodziwe! Mówmy otwarcie, kochany panie Wilson, mówmy zupełnie otwarcie. Ja wiem. Pan jesteś człowiekiem zamożnym, nie chodzi panu o jakieś parę tysięcy dollarów, ale gdy sprawa dotyczę miljonów, wtedy przestaje się być obojętnym. Krótko mówiąc, oczywistość faktu nakazuje panu zwalić testament, w interesie swoim i dzieci swoich!

Pan Wilson zaczął poruszać nogą i gwizdać pod nosem. Kilka miljonów! Podnieciło go to nie żartem. Wprawdzie zdrowy rozum mówił mu, że testament był jasny i że nikt nie może zaprzeczyć praw spadkobiercom, t. j. żonie i córkom nieboszczyka, do zupełnego dziedziczenia po nim, ale pan Wilson był tylko zwyczajnym Yankesem, który zręczną spekulację wyżej stawiał po nad zdrowy rozum, i wierzył, że dla sprytnego adwokata niepodobieństwo nie istniało.

 — Hm! — ozwał się po chwili: — więc pan przypuszczasz, że testament dałby się zwalić?

 — Czy ja przypuszczam! — zawołał pułkownik: — jakto? więc pan sądzisz, że jabym chciał narażać moją reputację, moje dobre imię, na wypadek przegranej?! Nie, panie, sprawa musi się udać! W testamencie każde słowo, każdy wyraz daje się obalić. Tak jest sporządzony, jakby go krawiec pisał! I ten Biggleby chce być adwokatem! Spuść się pan tylko na mnie. Ale przytem, posłuchaj pan dalej. Pan wiesz, że brat pański chorował przez dwa lata. " Tak przynajmniej mówiono, i chcę temu wierzyć. W każdym razie, czy podobna, ażeby w ciągu tak długiego czasu nie opuszczał swego pokoju? A jednak faktem jest, że nikt inny go nie odwiedzał, jak tylko jego żona i adwokat Biggleby. Ja sam przed niespełna rokiem miałem do niego osobisty interes w sprawie pewnej drogi żelaznej, ale mnie nie wpuszczono. Jego żona, panie, wiedząc, że jestem dobrym prawnikiem, zabroniła mi doń wstępu. Aha, sir, pan mi się przypatrujesz, zaczynasz pan miarkować, o co tu chodzi! Tak... twierdzę, że pan Madison Wilson wcale nie był tak słabym, ażeby go należało usuwać od całego świata, twierdzę dalej, że go zmuszono, zmuszono, powtarzam, do sporządzenia takiego a nie innego testamentu — bo w przeciwnym razie nie mógłby był zapomnieć o ukochanym bracie; twierdzę nakoniec, że ten Biggleby był w porozumieniu z żoną nieboszczyka i że ta kobieta...

 — Masz pan rację — przerwał Wilson wzburzony — ta kobieta, sir, ta kobieta nie mogła mnie znosić. Ona była przyczyną, że od wielu lat nie miałem z bratem żadnych stosunków...

 — A co, a co, aha! — nareszcie! — z tryumfem wykrzyknął Cargill. — Jesteśmy na dobrej drodze. Tak jest, panie, ta żona z adwokatem Biggleby zmusili nieszczęśliwego do wydziedziczenia brata, wbrew wszelkim prawom natury, wbrew etyce, wbrew moralności! Oto jest grunt naszego procesu. No, czy nie słusznie nazwałem to jednem z najciekawszych zdarzeń, jakie się kiedykolwiek trafiły adwokatowi?

 — Pan masz niezłą głowę, pułkowniku! Kto wie, czy by się to nie udało. A no, sprobujmy. Poradź że mi pan, i o ile właściwie mam pretendować?

 — O połowę: — o sześć miljonów! Odpalą nas — trudno, weźmiemy mniej! W każdym razie, należy wystąpić o sześć miljonów.

Wilson wziął się za głowę obiema rękoma. Sześć miljonów!! Mała posiadłość w uroczem południu, wielkości nie jednego z państewek europejskich, konie, powozy, własne koleje, własne yachty, tytuł prezydenta i tysiące innych rozkoszy doczesnych stanęło mu nagle przed oczyma. Sześć miljonów!! Oddychał ciężko. Jakże marną kwotą wydały mu się jego własne 500, 000 dollarów, które szczęśliwie sobie odłożył. W końcu podniósł się i podał rękę pułkownikowi.

 — Zgoda. Wdowa ma dosyć połowy. Pańskie warunki?

 — Sądzę, że dasz mi pan 500, 000 dollarów, w razie pomyślnego skutku naszych zabiegów, a 25000 dollarów w każdym razie, czy się wygra, czy przegra.

Po chwili namysłu, pan Wilson przyjął warunki. W razie wygranej, traci swój majątek dotychczasowy i przelewa natomiast do kasy nowe sześć miljonów. Jeżeli jednak przegra, to straci zaledwie 1/20 część swoich oszczędności. Ha, kto nie ryzykuje, nie ma — więc naprzód! Jest jednakże jeszcze jeden punkt do omówienia, punkt, niezmiernej wagi- dla pana Cargilla,

 — Raczysz pan łaskawie wziąć na uwagę — ozwał się po chwili — że sprawie pańskiej wypadnie mi cały swój czas poświęcić. Wszystkie inne sprawy muszę zarzucić lub powierzyć je kolegom. Z tego powodu poniosę znaczne straty. Mniejsza już o nic, ale na pierwsze wydatki, niezbędne do rozpoczęcia interesu, potrzebowałbym — —

 — Ile? — zapytał Wilson spokojnie, po kupiecku.

 — Nie mniej jak 3000 dolarów. Później możesz mię pan spłacać w ratach tygodniowych. Niezawodnie, będziemy się często odwiedzali wzajemnie dla wspólnych narad. Gzy pan wie gdzie, jest moja kancelarja? W gmachu spółki, na parterze — zajmuję trzy wielkie salony — zresztą, sam pan to sprawdzisz. W tych dniach czekam pana u siebie.

 — All right!

Pan W. S. Wilson wypisał tymczasem czek na 3000 dollarów, wręczył go pułkownikowi, poczem, uściskawszy się mocno za ręce, godni panowie rozeszli się ze sobą.

W kilka dni po tej rozmowie, wszystkie dzienniki stolicy stanu Illinois głosiły sławę pułkownika Cargilla. Mecenas ten — pisano — w sposób arcydowcipny przystąpił do zwalenia testamentu Madisona Wilsona, który, na skutek prawdopodobnej zmowy adwokata Biggleby ze swoją żoną, zmuszony był podstępnie do wydziedziczenia brata.

Podziwiano nadzwyczajną pomysłowość pułkownika, wyliczano jego olbrzymie zasługi wojskowe (pomimo że nigdy szabli w ręku nie trzymał), sięgnięto aż do jego rodowodu i zanotowano, że dziad jego był znakomitym generałem (w rzeczywistości [zaś był to zwyczajny szewc z Irlandyi). Krótko mówiąc, ten dotychczas mało znany adwokat stał się bohaterem chwili. Nie było pisma w całych Stanach Zjednoczonych, które by nie komentowało sprawy dziedzictwa miljonów Wilsona, a imię Cargilla było na wszystkich ustach. Śledzono z wielkiem natężeniem dalszych kroków, jakie w tej sprawie stawiać będzie dowcipny pułkownik. Od najbogatszych przemysłowców czy handlarzy bydła z Avenue Wabasy aż do zwyczajnego wyrobnika, ciągnącego piwo we wschodniej części miasta, nie mówiono o niczem innem jak o sprytnym adwokacie. Jedni czerpali jego sławę ze szpalt "Heralda" lub "Commercial-Timesu", inni z takich pism, jak "Journal" i "News". Starzy, krociowi "brookerzy" byli oszołomieni wzmiankami swoich dzienników giełdowych.

 — Look at there! — śmieli się: — to łeb, to zuch z tego Cargilla! ktoby dał wiarę, że tak młody człowiek posiada tyle zdolności! To byłby zięć, szkoda, że żonaty!. Nie mniejsze wrażenie było i wśród arystokracyi pieniężnej. Adwokat otrzymywał codziennie zaproszenia na obiady, wieczerze, herbaty, od ludzi, którzy bądź co bądź, pragnęli widzieć na swoich salonach sławnego adwokata. Pułkownik Cargill odmawiał większości zaproszeń, motywując odmowę tem, iż był dniem i nocą zajęty i że wkrótce wyjeżdża na wieś, ażeby nareszcie spokojnie pracować.

Z otrzymanych 3000 dollarów uregulował przedewszystkiem czynsz zaległy i pospłacał drobnych wierzycieli piekarza, rzeźnika, krawca i t. d., ci zaś wychwalali go pod niebiosa. Powykupywał stopniowo wszystkie zastawione ruchomości, jak meble, dywany i klejnoty, a biedna pułkownikowa, po długiej niedoli, mogła odetchnąć nareszcie. Z zaproszeń, które mąż odrzucał, zacna obywatelka nie omieszkała sama korzystać, a ku jej wielkiej radości otworzyły się dla niej wszystkie domy, oddawien dawna zamknięte.

Pułkownik przeniósł kancelarję z 12-go na 1-sze piętro, w nalepszej części gmachu. Tu posiadał trzy duże salony, za które miał płacić 3000 dollarów rocznie. W pierwszym salonie siedziało trzech pomocników, w drugim tyluż sekretarzy; prosto z igły, jak pomocnicy, były również i eleganckie meble, wytworne dywany, prosto z igły elektryczne przyrządy do mówienia, z drutami, przeciągniętymi aż do trzeciego salonu, gdzie — hosanna! — siedział on sam, on, sławny adwokat!

Tu, przed bogato rzeźbionem biurkiem którego koronę stanowiła elegancka, oszklona biblioteka podręczna, zajmował miejsce pułkownik i z uśmiechem przeglądał dzienniki, puszczając biały dymek z półdollarowego cygara.

Nikt nie miał więcej do zawdzięczenia prasie od niego; prawie bez zabiegów wypadek stał się głośnym; myśl szczęśliwa została w lot pochwyconą i z szybkością, właściwą prasie amerykańskiej, obiegła wszystkie dzienniki. Hm — w istocie, potęga to olbrzymia! Ale bo też przed czujnem okiem reporterów nic ukryć się nie może. Postęp sprawy interesuje ich w najdrobniejszych szczegółach. Dziś od samego rana było ich tu ze czterdziestu pod tym czy owym pozorem, byleby tylko zasięgnąć języka. Oczywiście, nie przyjęto ich. O, nawet w tej chwili elektryczny dzwonek dochodzi do pułkownika. Pewno reporter. Adwokat wsłuchuje się w aparat.

 — Czy to sir przy aparacie? — pytają z zewnątrz.

 — Jes!

 — Jest tu jakiś człowiek, zdaje się, ze wsi; czeka już od dwóch godzin. Grozi, że drzwi wywali, jeżeli go nie wpuścimy do pana. Można go wpuścić?

 — Niech wejdzie!

Pułkownik szybko położył gazetę pod stołem, cygaro odrzucił i zaczął gorączkowo pisać na wielkim arkuszu białego papieru. Gdy drzwi otworzono, wskazał nie oglądając się, na duży fotel, na którym, pełen szacunku i trwogi usiadł przybyły, sam zaś pisał dalej. Po upływie dziesięciu minut odetchnął głęboko, wyciągnął złoty zegarek i ozwał się z pewną niechęcią:

 — Well — sir!

Gość powstał i zbliżył się do biurka.

 — Czy mogę mówić?

 — Owszem — odparł Pułkownik — udzielę panu conajwyżej 10-ciu minut czasu. Te wszystko, co mogę zrobić. Jak pan widzisz, jestem bardzo zajęty.

 — Dobrze — na to przybyły — czytałem w gazetach o sprawie spadku po Wilsonie i przychodzę, ażeby dołączyć i swoje pretensje. Nazywam się Jenkins. Moja babka była bratową cioteczno - stryjeczną dziadka Wilsona. Nadto, przed dwudziestu laty pożyczyłem nieboszczykowi pięć dollarów... Czy to wystarcza!

Pułkownik zerwał się z miejsca.

 — Czy wystarcza? Naturalnie, że wystarcza! Pan jesteś — jak się zdaje — cioteczno-stryjecznym bratem, a raczej rodzonym stryjeczno - ciotecznym szwagrem pana Wilsona? Stopień pokrewieństwa jest dość nowy, ale tem lepiej. A ta pożyczka pięciu dollarów — o, to szczegół bardzo, bardzo ważny! Tylko, niestety, ja sam osobiście, podjąć się pańskiej sprawy nie mogę, jestem bowiem zajęty dniem i nocą, a wierzaj mi pan, że okradam siebie, ofiarując panu i te dziesięć minut czasu. Pozostała nam tylko jedna minuta. Oto karta, udasz się pan z nią do mego przyjaciela, adwokata Bubblestona, a ten pan zastąpi mnie w zupełności.

Ruch ręki i gość oddala się. Przez tubę do przedpokoju uprzedza go wyraz "Sto" — i gdy nieszczęsny spadkobierca nadchodzi, oświadczają mu, że honorarjum za rozmowę dziesięcio minutową wynosi 100 dollarów, które mocno zdziwiony, bez ociągania się, uiszcza. Na pociechę ma dobre słówko adwokata i udział w miljonach!

Zaledwie dobroduszny Jenkins opuścił kancelarję, gdy już mówi "krewniacy" nieboszczyka Wilsona ciągną, jeden za drugim, pozbywani w ten sam sposób i odsyłani do coraz to innego kolegi adwokata, — dzieje się to przez cały dzień i przez cały tydzień. Deszcz dollarów zalewa kasę nietylko pułkownika, ale i tych kolegów, których łaskawie zasila filut klientelą. Jego hasłem jest teraz: "ręka rękę myje"! — hasło bardzo skuteczne, wszyscy bowiem obdarzani koledzy sławią go dokoła.

Dobroduszny Jenkins, wyszedłszy od pułkownika lżejszym o 100 dollarów, obracał w palcach nie bez namysłu kartę do adwokata Bubblestona; teraz, kiedy już tyle stracił na rzecz spadku, musi brnąć do końca, Wziął powóz i pojechał do kancelaryi pana Bubblestona. Tu zmuszony był znowu czekać pół godziny — adwokat bowiem był zajęty. W rzeczywistości zaś, Bubblestone z jednym ze znajomych zgrywał się w "Head and Tail", — gra, w którą równie chętnie zabawia się krezus jak i ulicznik, pierwszy, grając na dollary, drugi na centy. (Bubblestone grał na centy).

Gierkę tę znamy równie dobrze, jak Yankesi: — orzeł czy litery, "Head" czy "Tail" — oto cała istota zabawy.

Niewinnie tedy bawił się adwokat Bubblestone, gdy mu oznajmiono przybycie klienta. Klienta! Był to wypadek niesłychany! Pograł jeszcze trochę, poustawiał krzesła i stoły, pożegnał znajomego i przybrał pozę. Wtedy wszedł Jenkins, podał mu kartę pułkownika i usiadł.

— Aha! — rzecze M-r Bubblestone — mój szanowny kolega pisze, że pan jesteś cioteczno-stryjecznym bratem nieboszczyka?

— Tak, panie. Jego dziadek był szwagrem mojej babki, czy przeciwnie, napewno nie wiem.

— To nic nie szkodzi; bądź co bądź, stopień powinowactwa jej dość blizki, ażeby nie wątpić o skutku pańskich pretensyj. Ile pan żąda?

— Miljon dollarów; zdaje się, że to nie zawiele, nieprawdaż — zapytał poczciwy Jenkins z niepokojem.

— Wcale nie zawiele. A czy więcej nie masz. pan jakich danych?...

— Owszem, przed 30-laty pożyczyłem był zmarłemu 5 dollarów...

— Których naturalnie nie zwrócił panu?

— Przeciwnie! Oddał mi później je z nadpłatą 6%. Sądzę jednak, że za taką przysługę mógł był być o wiele wdzięczniejszym. Przyrzekł mi nawet, że nie zapomni o mnie w testamencie.

— Tak — tak — tak! Nie zapomni! To dobrze, to bardzo dobrze! Ma pan świadków?

— Mojego syna! Pan Wilson, przez wdzięczność za ową pożyczkę, przybrał go do siebie z pensją 5000 dollarów rocznie.

— I gdzież jest teraz syn pański?

— Jest — hm — teraz! Jest... widzi pan... on teraz siedzi w więzieniu.

— Ach! W więzieniu? I za co? Muszę o tem wiedzieć!

— Coś tam takiego zbroił z kasą pana Wilsona. Młody, lekkomyślny, pan to rozumie. Brakowało 10000 dollarów. Ale syn mój nic nie był winien — padł ofiarą podstępu.

— Możliwe, bardzo możliwe. Syn takiego ojca nie może być złodziejem, choćby zabrał cały miljon.

Pan Jenkins gorąco uścisnął rękę adwokata.

— I sądzisz pan, że mamy widoki?...

— Proszę pana — odparł Bubblestone — pański miljon jest tak pewny, jakbyś go pan miał w kieszeni. Niestety jednak, ja sam nie mogę podjąć się tej sprawy, jestem zanadto zajęty, dniem i nocą, wierzaj mi pan, dniem i nocą. Polecam jednak panu adwokata Iksleya, mego przyjaciela, który będzie panu służył najniezawodniej.

Gest — i wyjście gościa. W przedpokoju oznajmiono mu, że rozmowa kosztuje 50 dollarów, które też nie bez zdziwienia uiścił. Trudno, trzeba brnąć, to nic nie pomoże. Udał się tedy do trzeciego adwokata, który nareszcie, po wielu entuzjastycznych zapewnieniach, podjął się sprawy i kazał zostawić przyzwoitą zaliczkę w gotowiźnie.

Najbliższy z "krewniaków" Wilsona, odsyłanych kolegom przez pułkownika, pozyskał sobie obrońcę w adwokacie Bubblestonie, który sam zaczął wierzyć w spryt Cargilla. Wszyscy inni, po opłaceniu 50 dollarów za rozmowę, odsyłani byli dalej dopóty, dopóki mniej lub więcej wyczerpani z zasobów, nie znaleźli nareszcie adwokata, który nic jeszcze nie skorzystał w tej sprawie i dla tego chętnie się jej podejmował. Wszyscy ci adwokaci, w krótkim przeciągu czasu, przeistoczyli się do niepoznania; ich małe, szczupłe pokoiki zostały zamienione na obszerne salony, w których klienci za 10-cio minutową pogadankę zmuszeni byli płacić po 100 dollarów. Ktokolwiek przyjmował udział w sprawie testamentu Wilsona, uchodził za znakomitość. Na pułkownika zlewały się nietylko dollary tłoczących się klientów w najrozmaitszych sprawach, nietylko zaproszenia od ludzi wpływowych i zamożnych, ale nadto listy dziękczynne i pełne chwalby ze strony licznych kolegów.

Jedynie M-r Biggleby, pełnomocnik wdowy po zmarłym miljonerze, żywił śmiertelną nienawiść dla pułkownika. I z tego powodu nakazał dwóm agentom śledzić go bez spuszczania z oka. Bo chociaż dziadek pułkownika był wielkim generałem, a on sam dzielnym żołnierzem, to jednak bał się, ażeby pan Biggleby, pewnego pięknego poranku, nie wpadł, przystępie furyi, do jego kancelaryi z rewolwerem i ażeby w ten sposób nie dopomniał się prawa wdowy.

Rok minął. Dzięki owym "tricksom" i "sztuczkom", w których celują adwokaci amerykańscy, zadając prztyczka w nos sprawiedliwości miejscowej, sprawa główna dotąd nie weszła na wokandę sądową. Nareszcie jednak wyznaczono termin, jakkolwiek wyrok nie zapadł" pretensje bowiem licznych spadkobierców należało odpowiednio zgrupować. W tym celu, zgodnie z wolą sądu, trzeba było wybrać t. zw. "receivera", t. j. zastępcę, który, płatny od masy występując od imienia zbiorowego, objąłby zarząd majątku nieboszczyka równocześnie z plenipotentem dziedziców testamentowych, i któryby sam, obrawszy sobie grono prawników, przygotował wraz z nimi odpowiedni projekt działów, dla przedstawienia ich sądowi. Na to tylko czekał pułkownik. Była to właściwie okazya, ażeby zjednać sobie ostatniego wroga, mianowicie pana adwokata Biggleby.

45-ciu adwokatów z pułkownikiem na czole wytoczyło proces o zwalenie testamentu Wilsona. 45 rodzin marzyło conajmniej o jednym miljonie ze spadku i stale opłacało adwokatom znaczne sumy; byłe tylko nic z szans swoich nie stracić. Owóż, gdy na pierwszem posiedzeniu sądu pretensyj ich nie oddalono, lecz. zadecydowano wybranie pełnomocnika do działów, wszyscy pretendenci byli przekonani o wygranej i zaczęli żyć nad stan, trwoniąc resztki majątku.

Jakież było zdziwienie powszechne, gdy za podszeptem pułkownika Cargilla, pełnomocnikiem masy obrany został młodzieniec 22-u letni, który przed czterema ledwie tygodniami opuścił "kollegium" i otworzył kancelaryi adwokacką; młodzieniec przy tem, który przez wzgląd na stosunki rodzinne, przedstawiał najgorsze widoki wygranej dla masy. Jakkolwiek jednak żaden z klientów nie pochwalał wyboru, radzi nie radzi, musieli się pogodzić z faktem dokonanym, wierząc w Cargilla, jak w wyrocznię.

W dzień wyborów, około godziny 3-ciej po południu, ocierając pot z czoła i kurz z rękawów, wybiegł z sali sądu pewien człowiek, śpieszący wprost do kancelaryi pułkownika Cargilla. Zanim wszedł, uprzedziło go dwóch ludzi, którzy, zawoławszy do środka: "M-r Biggleby idzie tutaj"!, zatarasowali mu drogę. Byli to owi dwaj agenci w służbie pułkownika. Ten jednak uspokoił ich uśmiechem, kazał im odejść ode drzwi i czekać, a w sekundę później, gdy mu zameldowano wizytę pana Biggleby, najpierwszego adwokata City, wydał szybki rozkaz, ażeby go wpuścić bez najmniejszej zwłoki.

Drzwi otworzono i zameldowany stanął na progu.

Był to piękny mężczyzna wysokiego wzrostu, lat 50-ciu, o nader miłej i pociągającej twarzy. Przez chwilę stał przy drzwiach i spoglądał na swego wroga, wkrótce jednak wyciągnął doń ręce, podszedł kilka kroków, pułkownik przyskoczył — i obaj panowie padli sobie w objęcia. Po tem milczącem powitaniu, pułkownik pociągnął gościa na fotel, sam zaś usiadł przy nim.

— Jak widzę — rzekł zwolna — przeczucia mnie nie zawiodły.

Przybyły schylił głowę, pełen podziwu.

— Pułkowniku — odparł — jesteś najzręczniejszym z figlarzy w całych Stanach Zjednoczonych. Nie chciałem własnym uszom wierzyć, gdy mi dano znać, że pan i pańska horda zamierzacie forytować mojego syna na pełnomocnika masy i rządcę miljonów. Wracam jednak z sądu — w istocie, syn mój został wybrany. Pułkowniku, nie mam dośm w słów podziwu dla pańskiej głowy.

— Szanowny kolega jesteś zbyt łaskaw, — zauważył sprytny pułkownik; — wybór ten miał tylko jeden ceł z niej strony, cel, ażeby z najgorszego wroga zrobić sobie przyjaciela.

— I to ci się udało, najdroższy pułkowniku! — zawołał M-r Biggleby, ściskając go za rękę. — Mój syn, zaledwie opuścił uniwersytet, a już zajął takie stanowisko, już został pełnomocnikiem w sprawie miljonowego dziedzictwa? To rzecz wyjątkowa, to się nigdy jeszcze nie zdarzyło! Ja bym sam nie pomyślał o czemś podobnem — a pan to uczyniłeś i przy pomocy swoich 45-ciu głosów doprowadziłeś do skutku! Syn mój ma teraz świetną karjerę przed sobą! Jego nazwisko będzie głośne w całym kraju!... Powiedz mi jednak, pułkowniku, czy nie pomyślałeś o tem, że, pomimo trąb i kotłów, wybór ten nogę wam podstawia i że najniezawodniej przepadniecie? Pod moim kierunkiem nowy rządca odrzuci wszelkie pretensje!

Pułkownik Cargill roześmiał się serdecznie.

— I on i każdy inny! — zawołał: — testament, tak sporządzony, jak pan go sporządziłeś, kochany panie Biggleby, jest bez zarzutu, i nawet najbardziej prawne żądania nie mogą mu żadną miarą podołać. A wszystkie nasze pretensje są wręcz bezzasadne. Większości powinowactwa nawet dowieść trudno!

— Oh... oh... oh! — pan Biggleby aż podskoczył.

Cargill zaczął pogwizdywać "Yankee — Doodle".

— Zrozumiałeś pan teraz? — zapytał w końcu.

— Pojmuję, wszystko pojmuję! — odparł M-r Biggleby, z wybuchem nowych "O, ach i oh" i coraz szybszem kręceniem głowy. — Szło o to tylko, ażebyście pan i pańscy wspólnicy zrobili przy tej okazyi nie małe mająteczki.

— You bet! — roześmiał się szyderczo pułkownik: — nie na tem jednak koniec. Posłuchaj pan, jakie mam plany na przyszłość. Sprawę należy przewlekać jeszcze przynajmniej rok czasu, ażeby syn pański mógł otrzymać za zarząd majątku Wilsona okrągłą sumkę, a sądzę, że mu wypadnie około 10000 dollarów. Co się zaś tyczy testamentu, to, jak mówiłem, niczyje pretensje uwzględnione być nie mogą, większość ich bowiem jest poprostu śmieszną i niedorzeczną, o czem wiedziałem, za nim jeszcze przystąpiłem do sprawy. Tej jednak przygody potrzeba mi było, ażeby wypłynąć na wierzch, i wam, szanowny kolego, szczęście swoje zawdzięczam.

— O bynajmniej! — zaprzeczył Biggleby: — ja daleko więcej jestem obowiązany panu. Przez swój dowcip zdołałeś wprowadzić syna mego w świat, dałeś mu pieniądz do ręki i zrobiłeś go jednym z popularniejszych obrońców.

— Nie mówmy o tem i bądźmy przyjaciółmi! — zakończył pułkownik, poczem obaj prawnicy uściskali się i rozeszli.

Znowu rok minął, zanim sprawa testamentu Madisona Wilsona weszła na wokandę sądu. Stało się tak, jak przewidzieli obaj sławni adwokaci. Rozpatrywanie pretensyj, trwające rok przeszło, skończyło się na zupełnem odrzuceniu wszystkich 45-ciu kandydatów do spadku, ku wielkiej chlubie młodego Biggleby, który oprócz swoich 10000 dollarów, otrzymał nadto bardzo hojne podziękowanie od strony wygrywającej. Jego kancelarja stała się odtąd tłumnie nawiedzaną przez tysiące klientów w sprawach spadkowych, oddalenie bowiem całej masy pretendentów do spadku po Wilsonie, świadczyło, ich zdaniem, o niepospolitych zdolnościach młodego prawnika.

Pułkownik Cargill wiedział jednak najlepiej, co ma o tem sądzić. Przed ogłoszeniem wyroku, zabrał rodzinę i popłynął do Paryża na całe lato. Dla tego też, naciągnięty przezeń M-r W. S. Wilson, brat przyrodni nieboszczyka, nie zastał adwokata i w strasznej pasyi musiał, rad nie rad, powrócić do domu. Zubożał on o wiele tysięcy dollarów, a dla powetowania, wyrzekł się koni, powozu, francuskiego kucharza i loży w teatrze. Nie lepiej urządził się M-r Jenkins, cioteczno-stryjeczny szwagier nieboszczyka. Poczciwiec zmuszony był sprzedać swój folwarczek i wyjechać na daleki wschód dla zapomnienia o swej niedoli. To byli najbliżsi krewni. Pozostali kandydaci robili awantury, koniec końcem jednak musieli się pogodzić z faktem dokonanym.

Niektóre dzienniki podziwiały odwagę pułkownika Cargilla, że się podjął tak niepewnej sprawy, ale powstrzymały się od wszelkich napaści na potężnego i sławnego adwokata. Jeden jedyny mały dzienniczek "The Illinois Observer" wyraził się w te słowa: "jest to nic innego, jak rozbój solidarny", a prawodawstwo powinno by wejrzeć nareszcie w te miłe stosunki, panujące w tych sferach naszej palestry". Tak otwarte wystąpienie przyprawiło go jednak o stratę 253 abonentów. Bądź jak bądź, wszystkie pisma cieszyły się jednozgodnie, że wdowa i dzieci testatora weszły nareszcie w posiadanie prawnie przypadającego im dziedzictwa.

Pułkownik Cargill mieszka obecnie w pałacu własnym przy avenue Indiana; jego "LawOffice" zajmuje 12 sal, 50-ciu pomocników i 20 kandydatów, umieścił się w najlepszej części: "Statestreet". Jest on kilkakrotnym miljonerem, piastuje najwyższe godności honorowe, a tem samem jest najmilej widzianym gościem w najpierwszych domach — nawet w domu wdowy po nieboszczyku Wilsonie, nadewszystko zaś u swego serdecznego druha, pana Biggleby.

Jedna z córek pułkownika wyszła za młodego Biggleby, który tymczasem został lejtenantem, idąc po szczeblach karjery śladem swego sławnego teścia.

MIŁE SZCZEPY

Czcigodny M-r Hyde, pastor parafii dwudziestu wiernych, przechadza się po swej izdebce. Wzdycha trochę, pociąga raz po raz "brandy" i przygotowuje się do zgaszenia światła. Jest już północ.

W tej chwili, zastukano do drzwi.

M-r HYDE: Co to jest u licha? Zdaje mi się, że ktoś stuka. Cicho... ! Istotnie, ktoś stuka. Ach, gdybyż to jacy kandydaci do stanu małżeńskiego — wcale bym się nie gniewał, bo kasa pusta. 20 dusz, z kogo tu żyć? Słuchajmy! Stukają coraz głośniej! Skoro ktoś przychodzi śród tak ciemnej nocy, to sprawę ma niezbyt czystą i przy pewnej zręczności możnaby się pożywić... Ha, zobaczymy! (Wychodzi, otwiera drzwi i powraca z panem Hawkinsem, który prowadzi szczelnie zawoalowaną damę).

M-r HAWKINS (młodzieniec 19-to letni): Jak zdrowie waszej wielebności?

M-r HYDE. Bóg zapłać, trzymam się. A jakże twoje zdrowie, mój synu, i co cię sprowadza o tak późnej porze do mojego domu?

M-r HAWKINS. Panie pastorze, czy pan znasz mnie albo tę panią?

M-r HYDE. Pana" nigdy nie widziałem, a co się tyczy tej pani, to nie mogę jej poznać dla tego, że jest zanadto osłonięta.

M-r HAWKINS (kładąc 50 dollarów na stole). Chciałbym zaślubić tę panią.

M-r HYDE milczy i namyśla się.

M-r HAWKINS (zmienia banknot poprzedni na 100 dollarów). Bez pytania o imię i nazwisko... bez...

Mr. HYDE. Młodzieńcze, jestem sługą kościoła...

Mr. HAWKINS. Te pieniądze ofiaruję na biednych z parafji Waszej wielebności. Koszta ślubne zapłacę po ukończeniu ceremonii.

Mr. HYDE. Tak, to co innego — niebu cię polecam, drogi synu. Ofiara na biednych mojej parafii? (Do siebie: W mojej parafii jedynym biedakiem jestem ja, z pozostałych 20-tu — wszyscy są bogaci). — Dostaną, dostaną niezawodnie. A no więc, kochane dziatki, przystąpmy do aktu świętego.

Mr. HAWKINS. Połączysz nas pan tedy bez żadnych zapytań. Nazwiska sami wypiszemy w akcie ślubnym. Zgadzasz się pan na to?

Mr. HYDE. (Chowając banknot). Któż by się oparł takiej uprzejmości? Jakże jednak będzie ze świadkami? Świadkowie są niezbędni. Nie macie państwo nikogo? No, no, damy sobie radę. Chwileczkę cierpliwości! (Idzie do drzwi i woła: "Carrie! Mamie!" Po niejakimś czasie zjawiają się dwie kobiety w bieli, żona i służąca pastora, i milcząc, stają w pokoju). No! świadkowie są, dokumenty w porządku, teraz, proszę się wziąść za ręce. Tak, dobrze. Młodzieńcze, pytam, czy masz dobrą i nieprzymuszoną wolę poślubić tę oto niewiastę, kochać ją, szanować i poważać, być jej wiernym i spełniać względem niej te wszystkie obowiązki, których wymaga Bóg Najwyższy i prawo naszego kraju?

Mr. HAWKINS. Tak.

Mr. HYDE. A ty, moje dziecko, czy chcesz mieć tego młodego człowieka za męża i spełniać to wszystko, czego wymaga od ciebie ten dokument, któryś odczytała przed chwilą?

DAMA. Tak!

Mr. HYDE. Odmówcież teraz przysięgę... Dobrze! Otóż świadkowie podpisali, teraz potrzebne są tylko podpisy państwa. Proszę podpisać, tylko wyraźnie.

Mr. HAWKINS pisze:

Mr. HYDE (czytając) Haw — kins... Ach! Syn wielmożnego... ulica 5-ta... pst! All right... sic! Nic więcej nie powiem. Teraz panią proszę o podpis! Hm, ładny charakter pisma. Brid — get... Mac... Cormack...

Mr. HAWKINS (z okrzykiem): Bridget!! Bridget Mc. Cormack?! Czy pan oszalał? To Mary Dison! Mary — dlaczego nie podpisałaś swego własnego nazwiska?

BRIDGET (odsłaniając woal): Przyjrzyj mi się, nędzny zdrajco, i wiedz, że jesteś moim mężem. Czy się nazywam Bridged Mc. Cormack, czy Mary Dixon — jestem teraz panią Hawkins, twoją żoną!

Mr. HAWKINS. Na litość Boską, panie pastorze, trzeba zerwać ten związek!

Mr. HYDE. Zapóźno!

Mr. HAWKINS. Pan musisz to uczynić! Jestem zdradzony, oszukany, sromotnie oszukany. To małżeństwo nie ma, nie może mieć żadnego znaczenia — ja się rzucę do wody, ja -się powieszę, ja się, zastrzelę — więcej powiem, dam 1000 dollarów, ażeby ten kontrakt zniweczyć natychmiast!

Mr. HYDE. Wstrzymaj się, szalony młodzieńcze! Mnie, sługę kościoła, chcesz pieniędzmi przekupić?! Ha! precz mi z oczu, szatanie! (Żona pastora podnosi się z krzesła i wychodzi w milczeniu: za nią idzie służąca).

BRIDGET (zcicha do M-ra Hyde). Niech wasza wielebność przemówi do niego.

Mr. HAWKINS upadł na krzesło z wyrazem obłędu w oczach.

Mr. HYDE. Wysłuchaj mnie, młodzieńcze. Nie pragnę wcale poznawać waszej tajemnicy. Obowiązkiem moim jest jednak poradzić ci z całego serca: odejdź w spokoju i weź tę kobietę" ze sobą. Jest to bowiem twoja legalna małżonka, zarówno przed Bogiem, jak i w obliczu prawa świeckiego. Nie myśl, ażeby ten związek dal się zerwać dla tych czy owych względów. Jeśli cię oszukam, to udaj się do sądu, a jeżeli będziesz miał rację, to was sąd rozdzieli. Aż dotąd jednak ta kobieta jest twoją żoną prawną. A teraz odejdźcie ztąd — jestem zmęczony i muszę wypocząć.

Mr. HAWKINS. Miłosierdzia! Chwilkę jeszcze! Bridget, wszystkiego żądaj, ale nie pragnij nazywać mnie swoim mężem!

BRIDGET. Wymagam, ażebyś spełnił te wszystkie obowiązki, jakie się należą twojej żonie — nic więcej!

Mr. HAWKINS.Ależ kobieto, zastanów się, to niepodobna. Toż mnie wydziedziczą, zniszczą.

BRIDGET. Tem lepiej. Wtedy weźmiesz się do pracy i będziesz w zupełności do mnie należał. Tak mój ukochany! Rozumiesz, o co mi chodzi?

Mr. HAWKINS. Wydziedziczony!

BRIDGET. Owszem, niech sobie twój ojciec ciuła miljony, jak dotąd, ja chcę tylko ciebię samego, ja kocham ciebie — dla tego tylko zgodziłam się na ten krok stanowczy. Zemną będziesz szczęśliwy. Czy mnie już nie kochasz?...

Mr. HAWKINS. Bridget — ja nie mogę! Mój ojciec, moja rodzina, moje stanowisko — znajomi moi... Ach! Nie, nie, ja nie mogę cię kochać.

BRIDGET. A czy mi nie przysięgałeś po tysiąc razy, że zwalczysz wszystkie przeszkody, ażeby mnie tylko żoną swoją uczynić? Czyś mnie nie zmusił, mnie, 17-toletnią, ażebym kochała ciebie i tylko ciebie jednego? A, więc oszukiwałeś mnie...

Mr. HAWKINS (gwałtownie). Nie, tyś mnie oszukała. Ja nie ciebie zaślubiłem, to oszustwo, ty nie jesteś moją żoną.

BRIDGET. Nie jestem? Może kochany pan raczysz spojrzeć na ten dokument, a przekonasz się z niego, że nikt inny, jak tylko Mrs. Bridget Hawkins, z domu Mc. Cormack, jest jego małżonką.

Mr. HYDE. No, kończcie, dzieci, albo kłóćcie się za drzwiami. Dla tak niepoczciwych ludzi, którzy się już zaczynają kłócić w pierwszej chwili po ślubie, wogóle nie ma miejsca pod moim dachem.

Mr. HAWKINS. Dobrze, odchodzę. A pani, panno Bridget, radzę zachowywać się spokojnie, bo inaczej będę wiedział, jak sobie postąpić.

BRIDGET. Na dziś — idę do domu. Jutro jednak upomnę się o swoje prawa. Dobrej nocy, mój mężu.

Mr. HYDE. Proszę pani, oto kontrakt podpisany. Weź go pani do siebie, a gdybyś go zgubiła, to nie zapomnij, że z przyjemnością, wydam pani kopję. No, dobranoc, życzę państwu wszelkich pomyślności.

Młoda para oddala się. Pastor wraca, pociąga parę łyków "Brandy", chowa swoje 100 dollarów i gasi świecę. Godzina druga bije.

Wnętrze wagonu drogi żelaznej. Noc. Latarnie rzucają słabe światło na długi wagon, dość gęsto zapełniony przez śpiących panów i panie. W ostatnim przedziale siedzą trzy osoby: Miss Mary Dixon, ładna blondyna z żywemi oczkami i Mr. Artur Busoni, wysoki młodzian o profilu ostrym i wyrazistym; nadto, jakiś śpiący pasażer, który siedzi naprzeciwko młodej pary.

ARTUR (pieszczotliwie). Już dziesięć minut drogi, a jeszcze żadnego całusa — to rozpacz człowieka bierze.

MARY. Cichoż bądź, ty nienasycony! Jeszcze nas kto podpatrzy.

ARTUR. Nie rozumiem ani słowa, mów głośniej. Huk wagonu zagłusza każdy wyraz. Poczekaj chwilkę, zaraz będzie tunel, koła przestaną warczeć tak niemiłosiernie. Aha — wyjeżdżamy za miasto — jesteśmy w polu. I cóż?

MARY. Ten pan naprzeciwko. Mógłby nas podpatrzeć, usłyszeć.

ARTUR. Cóż znowu! Śpi jak kret, a więcej nikt nas nie widzi.

MARY. Nie, nie. Może nie śpi twardo.

ARTUR. Zapewniam cię, że śpi. Uważaj tylko. (Porusza śpiącego). Halloh! Gentleman! Halloh! halloh!

OBCY (śpiąc) What ist the matter? Czy pociąg się wykoleił?

ARTUR, AH right, sir! Wszystko w porządku. Chrapałeś pan mocno. Śpij pan dalej. Obcy przykrywa sobie twarz białą chustką i śpi znowu.

ARTUR. No, czy jesteś zadowolniona? A teraz, uściskaj mnie i... i opowiadaj! Opowiedz, drogi skarbie, jak się to tak prędko wszystko stało? Umieram z ciekawości?

MARY. Słuchaj więc. Zanim napisałam list do ciebie, byłam wielce wzburzona. Chciano mnie zmusić do zaślubienia tego wiercipięty, tego Hawkinsa. Oparłam się stanowczo, naturalnie ani słóweczkiem nie wspominając o tobie. O mało mnie nie zabili. Wyobraź sobie, pewnego popołudnia, siedzę sobie sama w saloniku, gdy wtem widzę przez okno, że ulicą idzie mój ojciec w towarzystwie pana Hawkinsa senior. Zanim weszli, uciekłam do drugiego pokoju, pozostawiając drzwi nieco uchylone i w ten sposób nie straciłam ani jednego słówka z ich rozmowy.

— Ona go nie kocha, — mówił mój ojciec, — i jakkolwiek bardzo pragnąłbym spokrewnić się z pańską rodziną, nie mogę jednak córki przymuszać.

— Kiedy, bo widzi kochany pan — odparł stary Hawkins — córka pańska zadaje się podobno z jakimś aktorem ze Star-Teatru, i cóż byś pan powiedział, gdyby chciała wyjść za takiego nicponia?

ARTUR. Bardzo obowiązany!

MARY. — To niema sensu — zaprotestował mój ojciec — czysta potwarz, nic więcej. A choćby nawet zajęła się tym artystą, to wie przecie, jak się ma zachować względem nas i siebie samej. Przelotne namiętności nie mają zwykle żadnych następstw, oprócz jakichś bukietów i bilecików miłosnych. Ażeby myśleć o jakimś związku z aktorem, na to Mery jest za rozsądną! Ha, ha, ha! Rzeczywista królowa i król z kart! Księżniczka i żebrak!

ARTUR. Coraz lepiej! Dziękuję za komplement,

MARY. (Żartobliwie). Przecież i mnie zrobiłeś żebraczką. Wszystkie skarby mojego ojca oddam za jedno twoje spojrzenie, za jeden twój pocałunek — o mój najdroższy!

ARTUR. Przytul że się do mnie, o tak, aniele drogi! — Zaraz, zaraz stacja Flatbush! Stoimy tu 5 minut, Wiesz co, zejdźmy i napijmy się herbaty — jest dosyć chłodno.

(Pociąg staje, Artur i Mary wychodzą. Obcy zrzuca chustkę i patrzy za nimi ze śmiechem. Następnie, wyjmuje notes z kieszeni, kładzie go przy sobie, bierze ołówek i przykrywa nim notes. Teraz przybiera znowu dawną pozycję. Artur i Mary wracają, drzwi się zatrzaskują i pociąg rusza).

ARTUR. Nasz podróżny śpi bez zmiany.

MARY. Tem lepiej! Słuchaj więc, opowiem ci dalej. Stary Hawkins umiał jednak przekonać papę. Powiedział mu, że ma środek, którym złamie mój upór. Środek ten miał polegać na tem: syn jego miał mi donieść, że rodzice surowo mu zabronili starać się o mnie i że dla tego postanowił mnie wykraść. Obaj ojcowie będą przezeń zawiadomieni o wszystkiem, ja jedna tylko mam przypuszczać, że niby nie wiem o naszej zmowie. — Podziwiałam przebiegłość starego Hawkinsa. Ach, porwanie ma przecież dużo uroku — wiedział, że takiej pokusie nie będę mogła się oprzeć.

ARTUR. (Przyciskając ją do swych piersi). O luba dziecino, jakżem ci wdzięczny za to!

MARY. Od czasu, jak wyszłam z "Vassar-College'', już się cieszyłam na porwanie, które mój ślub poprzedzi. Gdyż bez porwania nigdybym się była nikomu nie oddała. O, gdyby nie ty i nie moja miłość dla ciebie, młody Hawkins byłby zwyciężył... Nigdy nie wierzyłabym, że mi się to sprawdzi, a jednak uciekam przecie, jestem porwaną dziś, przez ciebie, najdroższy!

ARTUR. No tak — ale cóż młody Hawkins?

MARY. Przyszedł. Przyjęłam go i rozmawiałam z początku zimno, opierając się napozór jego życzeniom. Powtórzył mi to wszystko, o czem już wiedziałam. Zabroniono mu starać się o mnie, — ma się ożenić z inną, ale on tego nie może uczynić, on mnie jedną kocha tylko, on umrze, jeżeli nie będę należała do niego — głupiec! — Koniec końcem, dałam się niby przekonać i przystałam na to, że będę nazajutrz o wpół do dwunastej w nocy czekać nań przy nowej willi. Miał przyjechać powozem, zawieść mnie do pierwszego lepszego pastora we wschodniej dzielnicy miasta, zaślubić, a wczesnym pociągiem mieliśmy uciekać do Bostonu. Tam mieszka jego wuj, który niezawodnie został już także uprzedzony o "tajemnicy." Mój plan był gotów: — w umówionej godzinie postanowiłam dać się porwać nie jemu, lecz tobie. Wierzaj mi jednak, żem się strasznie bała. Byłam pomiędzy szczęściem i nieszczęściem. Teraz lub nigdy, ty albo on!

ARTUR, I wybrałaś mnie! O mój aniele, Jakżeś dobrze uczyniła! I jeżeli nawet twój ojciec odwróci się odemnie, od nas obojga, wtedy potrafię sztuką swoją zapracować i będziemy szczęśliwi!

MARY. Nie martw się, mój drogi, wszystko będzie dobrze. Ale słuchaj dalej — teraz rzecz najciekawsza. Zaledwie młody Hawkins wyszedł, patrzę na ziemię i spostrzegam list, który mu wypadł z kieszeni. List miłosny, uważasz? Mam go ze sobą. Posłuchaj, przeczytam ci go: "Mój najukochańszy! Tysiączne dzięki za cudne kolczyki brylantowe, które mi dziś przysłałeś. Są prześliczne. Jak się świecą, jak błyszczą, jakie ognie dają! 0 najdroższy, kiedyż nareszcie dotrzymasz słowa i zrobisz mnie swoją żoną? Ja tak cię kocham, i tak bym rada jednej chwili wyjść z tego otoczenia, w jakiem się znajduję! To nie dla ranie miejsce pośród tych ludzi, którymi brzydzę się coraz bardziej. Daruj, że cię zamęczam skargami, ale nie moge dłużej wytrzymać, tak mi jest ciężko żyć tutaj. Twoi przyjaciele, ten baron niemiecki i sekretarz poselstwa ruskiego, mówili mi, że się zaręczyłeś z jedną z panien z towarzystwa. Ma to być niejaka M. D. kt Widzisz, że nawet nie zataili nazwiska jej przedemną. Ale ja im nie wierzę, tak złym być nie możesz. Przybywaj, o przybywaj zaraz otrzeć łzy twej biednej, małej Bridget. PS.

Adresuj prosto: Bridget Mc. Cormack, w cyrku Barnuma, Nr. 7. "

ARTUR. A, to ta mała tancerka na drucie?

MARY. Znasz ją?

ARTUR, 0 tylko ze słyszenia, tak, ze słyszenia, aniołku.

MARY (grożąc palcem). Wszyscyście warci jeden drugiego. My tylko jesteśmy dobre i stałe. Słuchaj tedy, com uczyniła i osądź. Zaledwie doczytałam listu do końca, gdy szalona myśl przyszła mi do głowy. Kazałam zaprządz bez najmniejszej zwłoki, pojechałam do cyrku Barnuma i tam rozmówiłam się z tancerką.

ARTUR, You d'ont say! Rozmówiłaś się? O czem?

MARY. Powiedziałam jej wszystko, cały nasz układ z Hawkinsem. Ale zaraz wyznałam jej, że go nie kocham, że niechce wyjść za niego i poprosiłam, ażeby zechciała mnie wyręczyć w tej roli, jaką odegrać miałam o północy...

ARTUR. Ach, i ona przystała?

MARY. Jaknajskwapliwiej. Pożyczyłam jej mojej sukni, mojego kapelusza, zaleciłam jej, ażeby się zawoalowała jaknajstaranniej i ażeby o umówionej porze czekała przy naszej willi na kochanka.

ARTUR. Ach, ależ on spostrzeże oszustwo.

MARY. Nie. Najprzód, napisałam do niego, że będę go oczekiwała tylko na warunkach następujących: — przez cały czas trwania ucieczki nie ma do mnie przemówić ani pół słówka, nie może mnie dotykać i nawet pastor wtedy dopiero będzie mógł twarz moją zobaczyć i dowiedzieć się o naszych warunkach, kiedy już ślub zostanie zawarty. W przeciwnym razie, t. j. jeżeli nie zastosuje się do moich żądań, to w stanowczej chwili powiem — "nie!" Naturalnie, że musiał się zgodzić na wszystko.

ARTUR. Zkąd wiesz o tem? MARY. Czy nie pamiętasz, że wsiadając do wagonu, rozmawiałam z jakąś panią"?

ARTUR, A tak, na dworcu. Prawda — i nawet bałem się, że się spóźnimy na pociąg. Wziąłem tę panią za damę do towarzystwa, za służącą — ale cóż ta pani miała wspólnego z tobą?

MARY. To była właśnie Bridget. Jest już jego żoną. Wszystko udało. się wybornie. Oczywiście, Hawkins wścieka się, ale prędzej czy później musi się uspokoić. No i cóż ty . na to, najdroższy?

ARTUR. Podziwiam cię. Mary. Tak więc twój ex-narzeczony ożenił się jeszcze pierwej, nim ty wyszłaś za mąż?! Ale cierpliwości, jeszcze dziesięć minut, i będziemy u celu.

MARY. O niech nas Pan Bóg ma w swojej opiece.

ARTUR. Mary, przez litość, co tobie. Ty zbladłaś, patrzysz z takiem przerażeniem...

MARY. (Z wyrazem strasznej trwogi wskazuje na obcego pasażera). Spójrz tam!

ARTUR. Prawda, to coś nadzwyczajnego! Jego ręka się porusza — patrzaj, patrzaj — notes — on pisze!!!

MARY. Heaven save us! Jakiś warjat.

ARTUR. Prędzej lunatyk? Pisze śpiąc! (porusza go).

OBCY. (Zdejmuje chustkę z twarzy i składa elegancki ukłon). Dzień dobry, Mr. Busoni! Moje uszanowanie pani!

ARTUR. Pan mnie znasz?

OBCY. Któżby nie znał wybornego amanta ze Star-teatru?

Artur kłania się.

OBCY. Panią dziwi, że ja piszę przez sen. Uspokój się pani, ja nie pisałem. Mam tylko przyzwyczajenie bazgrać sobie trochę, gdy spać nie mogę. Robię to jedynie dla uspokojenia nerwów.

ARTUR. Osobliwe przyzwyczajenie!

OBCY. Proszę zobaczyć — kilka stron różnych wykrętasów.

MARY. Ach! Pokaż pan. Ależ to stenograf] a! Ja umiem czytać te niby bazgroty...

OBCY (cofając notes). Pani się myli. Ale pozwolę sobie zadać państwu jedno pytanie: Państwo jedziecie do Filadelfii, ażeby pobrać się w sekrecie, nieprawdaż?..

ARTUR. Mój panie...

OBCY. Po co mi pan zaprzecza? Słyszałem część rozmowy państwa i chcę się państwu przysłużyć. Za kilka godzin przekonacie się o prawdzie słów moich i będziecie mi bardzo wdzięczni. Na Jowisza, mam pyszną myśl! Jadę z państwem i będę waszym świadkiem, zgoda?

ARTUR. Przystaję, podajmy sobie ręce. Ale jakże się pan zowie?

OBCY. Później powiem! Pociąg się zatrzymuje, jesteśmy w Filadelfii. Odchodzą te raz na dziesięć minut do telegrafu, muszę bowiem posłać depeszę do New-Yorku. Czwarta godzina... trzeba się śpieszyć... jest najwyższy czas na depeszę. Do zobaczenia.

ARTUR. Depesza dziesięciominutowa? Ale mniejsza o to.

MARY. Bóg go raczy wiedzieć! Jestem pewna, że pisał w wagonie z zamkniętemi oczyma. Może stenografował to, cośmy... a, otóż i on!

OBCY. Jestem. Możemy jechać do pastora. Przedtem jednak, Mr. Arturze Busoni i Miss Mary Dixon, pozwolicie państwo, że się im przedstawię (odstąpił parę kroków i skłonił się z uśmiechem): Mr. James Knox, sprawozdawca "New-York-Heralda."

Pokój parterowy w mieszkaniu Jaśnie Wielmożnego Jonathana Dixona. Godzina 7-a rano. Mr. Dixon i Mr. Hawkins przechadzają się tam i z powrotem.

Mr. HAWKINS. Jak widzisz, kochany przyjacielu, mój środek pomógł. W naszym kraju dziewczęta inaczej nie postępują, muszą uciekać zanim wyjdą za mąż. Romantyczność ma dla nich dziwny urok. Przytem dzienniki notują sobie wypadki, chwalą bohatera, a jeszcze bardziej bohaterkę, która uciekła wbrew woli rodziców, a to pobudza ich jeszcze więcej, i — there you are! He he he! Old boy — wiedziałem, że mój środek pomoże! Wstałem dziś o 6-ej, posłałem do syna — właśnie też, niema go w domu. Owóż, niespokojny, kazałem zaprządz i — there you are — jestem tutaj!

Mr. DIXON. Very well! Stary druhu! Jedno mnie tylko dziwi, że córka moja dała się namówić! Nigdybym nie dał temu wiary.

Mr. HAWKINS. A mnie to wcale nie dziwi. Mój syn. Pan nie znasz go, jaki to huncwot! Wie on co robi! Łepak smart! Inni kręcą się po teatrach, koncertach, cyrkach — ten nigdy! Żal mu pieniędzy na takie rzeczy. Ja sam byłem o wiele gorszy w jego latach. Rozsądny, spokojny, poważny — rzucił okiem na pańską córkę, przekonał ją, ona, oczywiście, nie mogła mu się oprzeć i — there you are! Uściskajmy się — dzieci nasze pobrały się!

Mr. DIXON. Dziwna rzecz, jak ja nie mogłem się poznać na własnem dziecku! Nigdybym nie dał wiary, że ona przystanie. To upór wcielony! Prędzej bym uwierzył, że się rozkocha w tym aktorze, o którym paneś wspominał. No, thanks Heaven, lepiej się stało.

(Na ulicy słychać wołania sprzedawcy dzienników: "Mornings - papers! - - - Mor - ning - pa - a - a pers!!!")

Mr. HAWKINS (otwiera okno): Hej, boy, dajno mi "Herald". — Co pan rozkaże, panie Dixon? — "Times?" — Dobrze, daj mi i "Times" — tak! — masz tu 5 centów!

Mr. DIXON. No, kochany przyjacielu, przygotujmy się na to, że może już w przyszłym tygodniu przeczytamy w dziennikach o naszem porwaniu.

Mr. HAWKINS. Bardzo mię to cieszy!

Mr. DIXON. A teraz, opuszczę pana na chwilę. Pójdę do żony dowiedzieć się o...

Mr. HAWKINS. Zaraz — na litość Boską — co to takiego? Ciemno mi w oczach — nie mogę czytać dłużej — powietrza! powietrza!

Mr. DIXON. Uspokój się pan. Co się stało? Rozbicie pociągu? krach giełdowy? Czy może...

Mr. HAWKINS. (słabo). 0 mój Boże! Czytaj pan.

Mr. DIXON (bierze "Heralda" i, z wielkiem wzruszeniem, czyta, co następuje: )

(Wiadomości telegraficzne).

Porwanie w sferach towarzyskich!

Miss Dixon zaślubiła aktora!

Tancerka na drucie wyszła za M-ra Hawkinsa!

Zwycięztwo miłości! — Tryumf prasy!!!

— J. K. — Filadelfia, 18 września 1886. Przy huku wagonów i świście lokomotywy, pędzącej w świat po nocy, w jednym z przedziałów pociągu N-r 246, pomiędzy New-Yorkiem a Filadelfią, korespondent nasz kreśli słowna niniejsze, które wcześniej redakcja otrzyma, aniżeli nastąpią opisywane fakta. W chwili, gdy list dojdzie rąk waszych, New-York spoczywać jeszcze będzie w śnie głębokim. Ludzie zdumieją, przeczytawszy "Herald" dziś zrana; wykwintne sfery towarzyskie z "5-ej Avenue" zostaną niemało poruszone wiadomością, jaką im "Herald" przyniesie. Nie dość. że pismo nasze uprzedza czytelników o praw dziwych zdarzeniach, jakie dopiero po upływie, czterech godzin następują, dajmy na to, w SanFrancisco, a co potem o danej porze i w danem miejscu sprawdza się w rzeczywistości, niedość, że zawiadamia o wypadkach w Londynie tak wcześnie, że miejscowi mieszkańcy dopiero znacznie później dowiadują się o tem ze swoich dzienników, — ale obecnie "Herald" przechodzi samego siebie, dziś bowiem komunikuje wiadomość, która zadziwi całe towarzystwo, fakt, który dopiero nastąpi w tej samej chwili, gdy dziennik wyjdzie z ekspedycji!... Tryumf prasy! Nie masz zakątka na świecie, gdzie nie znalazłby się sprawozdawca "Heralda", czy to osada, złożona z 12-tu mieszkańców, czy gród miljonowy, czy to dzikie puszcze południa, czy "Biały Dom" w Waszyngtonie, nawet na najbystrzejszych okrętach trans-atlantyckich, kursujących pomiędzy starym i nowym światem, nawet w najpośpieszniej szych pociągach dróg żelaznych — wszędzie znajduje się baczny na wszystko oficjalista "Heralda"!.. Jakiż to tryumf dla nas! Jakież to chlubne świadectwo naszej wyższości ponad wszystkiemi innemi dziennikami świata!..

Już od dłuższego czasu miss Mary Dixon, prześliczna córka Jaśnie Wielmożnego Jonathana Dixona, rozkochała się z całego serca w dzielnym, wytwornym i pięknym panu Arturze Busoni, amancie Star-teatru. Któraż bo z panien, gdy zwrócił na nią oko ten niepospolity artysta, mogłaby mu się oprzeć?! — Jednocześnie, do ulubionej ekwilibrystki Bridget Mac Cornack z cyrku Barnuma skierował swoje zapały jedyny syn Wielmożnego Abrahama Hawkinsa — zapały, oczywiście, sercem przyjęte. Obydwa stosunki miłosne utrzymywane były w najgłębszej tajemnicy, a to przez wzgląd na różnicę pozycyj społecznych, głównie zaś przez wzgląd na rodziców, Może też obawiano się, ażeby prawdziwe uczucia nie zostały przyjęte za igraszkę młodości. A tymczasem zarówno szanowny pan Hawkins junior, jak i czarująca i pełna uroku Miss Mary zupełnie poważnie przemyśliwać nad uprawnieniem swoich skłonności. Ale co za dziwny zbieg wydarzeń. Ojcowie tej miłej pary powzięli zamiar połączenia ich ze sobą, t. j. pana Hawkinsa młodego z Miss Mary i oznajmili im o tym swoim zamiarze. I wtedy dopiero wyszła na jaw cała szlachetność tych serc młodych. Po wzajemnem porozumieniu się ze sobą i dojściu do przekonania, że kochać się nie mogą, postanowili wyznać o tem otwarcie obydwu ojcom i oprzeć się stanowczo ich woli. Jakie walki wypadło im staczać w domu, jak długo musieli się borykać z losem, o tem wolimy przemilczeć — gdyż to wszystko jest dobre, co się dobrze kończy — koniec wieńczy dzieło! Miłość odniosła zwycięztwo! Serca ojców przezwyciężyła miłość dla dzieci! Przystali! Rzecz niesłychana, tem bardziej jednak zdumiewająca. Teraz więc należało prawnym związkiem usankcjonować zezwolenie rodziców, i otóż uchwalono, ażeby zaślubiny obydwóch par młodych odbyty się na tak ulubionej dziś drodze, jaką jest porwanie i ucieczka. Ale i tu nawet wykazała się szlachetność charakteru młodego pana Hawkinsa, który nie chciał uciekać, lecz nocy dzisiejszej, bez najmniejszej ostentacji, kazał się połączyć związkiem małżeńskim ze swą ukochaną Bridget, którą wspaniałomyślny i mądry "wielmożny" — lub nazwijmy go tak, jak na to zasługuje — Jaśnie wielmożny" Hawkins przyjął do swego domu, jako córkę. Nie jest to żaden mezaljans, o ile bowiem sprawozdawcy wiadomo, panna Bridget po kądzieli wychodzi ze starożytnego rodu we Francyi i jedynie fatalnym zbiegiem okoliczności zmuszoną była szukać karjery w cyrku. Niezależnie od tego jest to osoba wielce dystyngowana i wysoce wykształcona. — Druga para postąpiła sobie nieco romantyczniej, połączyła się bowiem dziś zrana dopiero w Filadelfii. Sprawozdawca miał zaszczyt spełniać obowiązki świadka przy zaślubinach nowożeńców.

Teatr Star zarówno jak i cyrk Barnuma, wskutek tych dwóch zaślubin, tracą dobre siły, publiczność zaś pozbawioną zostaje możności oklaskiwania dwojga wielkich artystów. Pan Busoni opuści niezawodnie scenę, albowiem "Jaśnie Wielmożny" Dixon zamierza mu właśnie wypłacić posag córki zarówno w dobrach ziemskich, jak i w gotowiznie.

Gdy otrzymacie telegram niniejszy, obie pary będą już po ślubie. Życzymy im tedy wszelkich pomyślności i szczęśliwych dróg życia, jakie przystają tak trwałej, serdecznej i bohaterskiej miłości. Ojcom zaś, którzy wbrew przesądom, oparli się względom towarzyskim i majątkowym, cały świat złoży niezawodnie oklask podziwu i szacunku.

Mr. HAWKINS (z jękiem). To wszystko?

Mr. DIXON. A czy nie dosyć?

Mr. HAWKINS. Okropność! Mój syn i ekwilibrystka!

Mr. DIXON. Moja córka i aktor!

Mr. HAWKINS. Co pan zrobisz? Wydziedziczysz — wyklniesz — wypędzisz?

Mr. DIXON. Ani myślę. Usłucham "Heralda". Ach ci dziennikarze! Sprawozdawca jest niezawodnie w zmowie z dziećmi. Cóż mi pozostaje do zrobienia? Świat sądzi, żeśmy byli w porozumieniu i uważa nas za bohaterów. Słowem — niech tak będzie, muszę potwierdzić i przystać!

Mr. HAWKINS. Hm! A no, to i ja muszę, o ile ta tancerka na drucie jest choć jako tako znośną!

Mr. DIXON. Jazda więc — do Filadelfii.

Mr. HAWKINS. W drogę — do cyrku Barnuma! (Wychodzą śpiesznie).

Ciche westchnieni;. A tom się urządził! Mogą sobie powinszować! — Ładny kawał! — Nasze dzieci!... Miłe szczepy — ani słowa!

CHIŃSKI BALWIERZ

W oknie pana Lee-Ah-Shong na Mottstrset, w chińskiej dzielnicy New-Yorku, wisiał wielki afisz barwy krwawej. Na afiszu tym — złotemi głoskami wydrukowany po chińsku i po angielsku — widniał jeden z owych jarmarcznych, czysto amerykańskich anonsów, którym pewien gładko wygolony i uwarkoczowany syn "niebieskiego państwa" wychwalał. swoje talenty. A otóż i wierna kopją anonsu:

Halloh! Halloh!

Ceny zniżone!

Dawniej 75 cent. Dziś 45 cent.

Golenie twarzy i głowy. Plecenie warkoczy. Łaskotanie uszu (15 minut!) Oczyszczanie powiek. Obcinanie paznogci u rąk i u nóg i t. d.: — 45 centów!

Lee-Ah-Shong.

Balwierz i operator odcisków.

Mnie do wejścia zachęciło nie tyle zniżenie ceny z 75-ciu. na 45 centów, ile ta osobliwość anonsu, że oprócz golenia i zaplatania warkoczy, operator zajmuje się nadto łaskotaniem uszu, oczyszczaniem powiek i obcinaniem paznogci. Koniec końcem, przebyłem schody brudnego z zewnątrz drewnianego domu i wszedłem.

Pokój, w którym się znalazłem, był mały; pośrodku stało krzesło z pochylonem do tyłu oparciem, przed niem stołeczek, obity malowanym jedwabiem, a nieopodal mała umywalnia z okrągłą miednicą porcelanową. Ściany ozdabiały pstre tapety, częścią papierowe, częścią płócienne, z których przyglądały mi się cudowne wizerunki bogów, — straszliwe wielogłowe i wielonożne smoki w najprzeróżniejszych odmianach. Pod oknem zauważyłem warkocz, zwieszający się z poręczy fotelu i sięgający aż do ziemi. Piękny ten okaz stanowił chlubę pana golibrody i operatora odcisków Lee-Ah-Shonga, który, na mój widok, wstał i zbliżył się do mnie. Mały, krępy i siwy chińczyk, w stroju narodowym; na nogach miał miękkie o grubych podeszwach pantofle.

— Chciałbym się ogolić, — rzekłem.

— Aal lajki! — wyseplenił golarz, źle wymawiajch c nieudolnym językiem angielskie "all right", i wskazał mi miejsce na fotelu. Poczem rozrobił mydło i natoczył brzytwy. Dotąd nie znalazłem żadnej różnicy pomiędzy nim i każdym z golarzy europejskich. Cienka brzytwa ślizgała się szybko tam i z powrotem po skórzanym pasku, a głowa doktora poruszała się jednocześnie, tak, że i warkocz wykonywał ciągłe skoki.

Teraz obwiązał mi szyję płótnem, głowę cofnąłem w tył, a po chwili nieskończenie lekka ręka chińczyka zaczęła skrobać mój zarost. — Głowy możesz mi nie golić ani też zaplatać warkocza — rzekłem żartobliwie — dość mi będzie reszty. Ale płacę wszystko.

Musiało się to bardzo podobać chińczykowi.

— Hi hi hi, ho ho ho! — zaśmiał się i pogłaskał mnie po głowie, jakgdyby żałując, że jest cała obrośnięta włosem i że nie posiada ani śladu warkocza.

Golił bardzo wolno i nie zostawił ani jednego miejsca na twarzy, którego by się nie dotknął brzytwą, — nawet nos, czoło, skronie i miejsca pomiędzy brwiami, wszystko przeszedł po kolei.

Przedemną, na ścianie, na którą miałem oczy zwrócone, wisiał kawałek żółtego jedwabiu z pstrem malowidłem, przedstawiającem stary rozwalony mur, przez który przełaziły dziwaczne postacie o ludzkich głowach, motylich skrzydłach, musich nogach i zakrzywionych pazurach. Przypuszczałem, że obraz przedstawiał część wielkiego muru, zbudowanego przed dwoma tysiącami lat zgórą, na rozkaz cesarza Chinga i po dziś dzień w części ocalonego. Na pytanie, czy tak było istotnie, Ah-Shong odparł, że obraz przedstawiał bramę w jego mieście rodzinnem Ku-Jung.

— Bramę? — zapytałem zdziwiony. — Ależ to mur zamknięty, otoczony Strasznemi postaciami

— Hi hi ni! Mur zamknięty? Bo tak jest! Brama wymurowana przed czterystu laty, — i ciągle skrobiąc mnie po twarzy, — przyczem jeszcze raz ją namydlił i znowu osuszył, a wszystko z niesłychaną powolnością, — opowiedział mi losy swojej ojczyzny, arcyciekawe dzieje Ku-Jungu.

— "Jestto miasto w pobliżu Nankingu, które dzięki pewnym wierzeniom a raczej pewnemu zabobonowi Chińczyków, zwanem Fung-Shui, pozyskało dziwną osobliwość. Zabobon "Fung-Shui" polega na przekonaniu, że powietrze pełne jest złych i dobrych duchów, które w jednakowej mierze wywierają swój wpływ na losy jednostek, jak i całych narodów. Chińczycy uciekają się wskutek tego po rady licznych specjalistów, t. zw. lekarzy Fung-Shui, którzy twierdzą, że są w możności kaptowania dobrych a wypędzania złych duchów. Przed niespełna 400 laty, jeden z takich lekarzy Fung-Shui odkrył, iż miasto Ku-Jang wyda przyszłego cesarza, który, po objęciu władzy, wszystkich innych mieszkańców zmieni na mandarynów i wysokich urzędników. Cesarz ówczesny, niemniej zabobonny od podwładnych, uląkł się tej groźby i nie chcąc rodu swojego pozbawić korony, a przypisując wszystko niebezpiecznemu "Fung-Shui", postanowił uczynić go nieszkodliwym w sposób następujący. Najprzód kazał. północną bramę, przez którą prawdopodobnie wchodzą złe duchy do miasta, zamknąć i zamurować na wieczne czasy, poczem wydał prawo, że wszyscy mężczyźni z Ku-Jung mogą się zajmować jedynie następującemi czynnościami: — goleniem, operowaniem odcisków lub przyrządzaniem lasek bambusowych. Do ludzi, którzy będą mieli w raku jedynie ostre narzędzia, duchy nie będą śmiały się zbliżyć — tak przynajmniej objaśniali mędrcy: przytem, a to było ważniejsze, cesarz nigdy nie zostanie wybranym z mieszkańców tego miasta.

"Prawo to utrzymało się aż do dzisiejszych czasów i ztąd — kończył Alr-Shong, pudrując mi twarz starannie wygoloną, — ztąd prawie wszyscy cyrulicy, tacy jak ja, pochodzą z Ku-Jung, które to miasto posiada szczególny przywilej doskonałości w naszym fachu, i po dziś dzień zaszczyca się swoją bramą, zamurowaną od północy".

Koniec wersji demonstracyjnej.