Teodor Narbutt

HORACEGO ODY WSZYSTKIE

Konwersja: Nexto Digital Services

Spis treści

PRZEDMOWA.

ODY HORACEGO.

Xięga Pierwsza.

ODA PIERWSZA.

ODA 2.

ODA 3.

ODA 4.

ODA 5.

ODA 6.

ODA 7.

ODA 8.

ODA 9.

ODA 10.

ODA 11.

ODA 12.

ODA 13.

ODA 14.

ODA 15.

ODA 16.

ODA 17.

ODA 18.

ODA 19.

ODA 20.

ODA 21.

ODA 22.

ODA 23.

ODA 24.

ODA 25.

ODA 26.

ODA 27.

ODA 28.

ODA 29.

ODA 30.

ODA 31.

ODA 32.

ODA 33.

ODA 34.

ODA 35.

ODA 36.

ODA 37.

ODA 38.

Xięga Druga.

ODA PIERWSZA.

ODA 2.

ODA 3.

ODA 4.

ODA 5.

ODA 6.

ODA 7.

ODA 8.

ODA 9.

ODA 10.

ODA 11.

ODA 12.

ODA 13.

ODA 14.

ODA 15.

ODA 16.

ODA 17.

ODA 18.

ODA 19.

ODA 20.

Księga Trzecia.

ODA PIERWSZA.

ODA 2.

ODA 3.

ODA 4.

ODA 5.

ODA 6.

ODA 7.

ODA 8.

ODA 9.

ODY 10.

ODA 11.

ODA 12.

ODA 13.

ODA 14.

ODA 15.

ODA 16.

ODA 17.

ODA 18.

ODA 19.

ODA 20.

ODA 21.

ODA 22.

ODA 23.

ODA 24.

ODA 25.

ODA 26.

ODA 27.

ODA 28.

ODA 29.

ODA 30.

HORACEGO ODY WSZYSTKIE WIERSZEM POLSKIM PRZEŁOŻONE

Tom I

Narbutt Teodor

Tentavit quoquo rem si digne vertere posse.
Hor. Ep. 11. 2.

PRZEDMOWA.

Nie mamy wiele sczegółow o życia Horacego, popie waż to był człowiek nie z urodzenia, ani świetności czynów, lecz jedynie z pism swoich i daru poetyckiego głośny. Ojciec jego ze stanu niewolniczego, wyzwolenie i urząd zyskowny otrzymawszy, niesczędził kosztu na wychowanie syna, w którym natura niezrównaną sposobność do lirycznej poezyi zaszczepiła. Najprzód w Rzymie pod najpierwszemi nauczycielami, potem w. Atenach brał nauki. W tym właśnie czasie tam się ukazali republikanie. Rzymscy pod wodzę Brutusa; nasz poeta w gronie młodzieży połączył się do strony wolnych Rzymian i nie poślednie u nich zajął miejsce, bo był Trybunem wojennym. Lecz nie w swoje wdawszy się rzemiosło, skończył zawód wojenny na ucieczce z placu bitwy pod Filippami. A lubo to cechą wielkiej hańby u starożytnych było, jednakże Poeta sam osobie tego się niewstydził w wierszach swoich powtarzać, ponieważ niemiał pretensyi do dzieł

Wojennych i labo zapałem miłości swobod narodowych uniesiony, wziął miecz i puklerz w ręce, przecież rzucił je w bitwie filippińskiej na sam widok rozlewu krwi bratniej. Powracając do Rzymu ledwie nieutonął przy rozbiciu się okrętu, pod przylądkiem Palinuru. Zamieszkawszy w ojczystego kraju stolicy, która wówczas bydź zaczęła stolicą nauk świata całego, przykładał się do poezyi liryczney z wielkiem powodzeniem, albowiem go, postrzegamy w gronie najpierwszych ludzi z geniuszem, Wariusz i Wirgiliusz koleżeństwo mu swoje przyznali, Mecenas uzacnił go przyjaźnią i wsparciem, sam August przyjął go w liczbę domowników. Co za dziw, że wszyscy panowie Rzymscy niesczędzili względow, dla polubieńca Muz i Monarchy? odtąd życie dostatnie, rozkoszne i swobodne umiał sobie Horacy zaręczyć. Miłośnik mierności życia wieyskiego i daleki od pożądania zaszczytow i urzędow, pisał wiersze, kochał się, żartował i drwił z kogo chciał. W takim stanie trzydzieście lat przeżywszy umarł, w wieku średnim, bo w roku życia 57, od założenia Rzymu 746, w tym samym co i dobroczyńca jego Mecenas. Był to człowiek, nizkiej urody, otyły, zyzowaty wcześnie osiwiały. Dworak, żartowniś i najweselszego humoru miłośnik; mimo to morały jego mają ton żałobny.

Pisma Horacego są zabytkiem najpiękniejszym literatury łacińskiej, w nich oprócz zalet pokonanych szczęśliwie trudności, jakie wierszowanie liryczne nastręczało, znajduje się wszystko, co bawić i słodko pouczać może; w nich harmonijność tej ślicznej mowy i melodyjność jaśnieją. Jedyny ten liryk w swoim narodzie, przelewał trafnie do pieśni swoich ozdoby greckich śpiewakow, Alceusz, Safo, Archiloch, Pindar i tyle innych greckich poetow wzorami dla jego byli, drogie ich prac zabytki w małej części nasz doszły w prawdzie, lecz to co mamy, na najwyższe podziwienie słusznie zasługuje, a ich naśladowca, ich uczeń jest dopióro mistrzem i wzorem dla lirikow narodow europejskich.

Szanujemy wysoce, w działach Horacago, zabytki starożytności rzymskiej, bo pomimo tego, że z nich przepisy ukształconych śpiewów czerpiemy, mamy pocieszające postępu rozumu ludzkiego dowody mamy świadectwo jak w błogim wieku potężnego narodu, powstaję wielkie geniusze, które piękności uczuć serca, równie pięknie wysłowić potrafiają. W ich to ustach poezya boską się mową prawdziwie nazywa, ponieważ objawia to wyrazami, co tylko dusza czuć moie, która się za cząstkę bóstwa uważa.

Tak jak śpiewanie pierwszą było w rzędzie sztuk pięknych, tak też poetom lirycznym pierwszeństwo przed innymi się należy. Napisać- bowiem wiersz, w krótkich zwrotach i fantazyi śpiewania odpowiednich, było najwyższością sztuki rymotworczey u starożytnych Grekow i Rzymian, których wiersze miarowaniem iloczasowem są powiązane. Dla tego żaden z poetow starożytnych, więcej nad Horacego scholiastow, wykładaczow, tłumaczow i wydawcow niema. U nas samych w Polscze ile mieliśmy dawniej poetow, tyle prawie tłómaczow jego naliczamy, choć częściowych. Nówsi wierszopisowie nasi, niewiem na lepszy czy na gorszy koniec, zdają się pogardzać tem. zaprawianiem się do pracy poetyckiej.

Mamy zupełne wydanie wierszem pieśni Horacego, pod rokiem 1773, w Warszawie. Mamy dobry przekład prozą przez P. Fiałkowskiego i prace uczone Pana Jeżowskiego. To wszystko ułatwia Polakowi poznanie rzymskiego liryka; przecież znajduje się jeszcze potrzeba nowszego. przelania na wiersz, ojczysty; tak że radzibyśmy słyszeli płynniej mówiącego polską, mową wiązana naszego poetę, któremu tyle uwielbień wieki poświęciły.

Otoż to właśnie było i nam porodem, do ogłoszenia naszego tłómaczenia, które będąc początkowie owocem zabaw naszych paetyckich, czyli przekładania tej dziś, jutro innej ody, utworzyło się ze zbioru kilkaletnich, próbek. Następnie gdy zamiłowanie wzoru wzrosło, staraliśmy się go zgłębić należycie, poprawić i uzupełnić prace jego tłómaczenia poświecone. Zgromadziliśmy najlepsze wydania, najobszerniejsze wykłady, Behtleja, Dacier, Miezerlicha, Vanderburga i inne mniej kosztowne, postaraliśmy się o tłómaczenia najlepsze w znajomych nam językach. Nie mało pracy i czasu, gdyśmy poświęcili nad temi materyałami do krytyki własnego tłómaczenia zebranemi, osądziliśmy za rzecz przyzwoitą oddać je pod sąd światłej publiczności. Lecz musimy wyznać prawdę, że nasze tłómaczenie, jakkolwiek ściśle zbliżone do oryginału, co do rzeczy, myśli wierszów liczby i brzmienności liryczney, nie jest naśladowaniem żadnego tłumacza z poprzedników naszych, szczególnie pod względem układu strof, który się nastręczać zdaje ze zgłębienia ducha liryczności polskiej. Mimo to niema tu w żadnej strofie, ani parafrazy, ani wolnego naśladowania.

Ponieważ jeszcze za powinność przyjęliśmy sobie, zupełnem tłumaczeniem pieśni Horacego przysłużyć się literaturze ojczystej, niewyrzuciliśmy nic z nich zbioru, oprócz dwie ody 8 i 12 xięgi ostatniey, które niemając żadnych powabów poetycznych przepełnione są wyrazami delikatność obrazajacemi, i które, nie były znad napisane-w cela ich umiesczenia w zbiorze liryków, znalazły się w xiędze obejmującej pośmiertelne wydanie poezyi za życia autora nie ogłoszonych. Inne znowu Ody, lub całe strofy i wiersze z niektórych, zazwyczaj wyrzucone w wydaniach mniejszych i tlómaczeniach wielu, z przyczyny niedość skromnego na wiek dzisiejszy wysłowienia, zachowaliśmy w całości; tylko staraliśmy się stosownie do myśli dobierać skromniejsze wyrażenie, któreby osłaniały wolności swawolnika starożytnego. Sam bowiem Kwintylian, prawodawca dobrego smaku w literaturze łacińskiej powiedział: Horatium in quibusdam nolim interpretari.

ODY HORACEGO.

Xięga Pierwsza.

ODA PIERWSZA.

Maecenas atavit edite regibus.

DO MECENASA.

Ona jest wstępem do xiąg i ich dedykacyą, Przechodzi w niej poeta rozmaite stany ludzi,ich kreśląc skłonność: kiedy z kolei ma spomnieć o sobie; -przybiera inną mowę: wyrazy, wiescze z ust jego płyną, słychać jego następnej wielkości odgłosy, lecz wielkości nie na bohaterskiem pieniu zasadzonej; gaje, łąki, cienie bluscz, lira, pisczałka są sczeblami jego sławy, a z nich najwyższym łaska i opieka Mecenasa.

Z przemożnych Królow rodu Mecenasie,

Który mi jesteś wsparciem i ozdoby

Wiesz jako w igrzysk olimpijskich czasie

Panowie ziemscy kurz wznosząc za sobą,

I zręcznie zakręt minąwszy wozami,

Zdają się równać z samemi bogami

Inny swą chlubę wtem tylko zakłada,

Że, go do pierwszych urzędów lud wzywa,

Ow ze do stodół swoich wszystko składa

Co urodziły afrykańskie żniwa.

Ten, kto pół strzeże ojczystych uprawy,

Za skarb Atala nie siądzie do nawy.

Temu z Masyki miły puhar wina,

I w spokojności chwile przepędzone

Pod cieniem który mu daje krzewina,

Lub tam gdzie zrzódła Bogom poświęcone.

Są którzy lubię dźwięk trąby, oboje.

Obóz i matkom nienawistne boje.

Myśliwiec młodą porzuciwszy żonę

Ściga od wiernych gończych poprzedzany,

Pomimo chłody, łanię osoczonę,

Lub dzika, który przerwie mu parkany:

Co się mnie tycze, bluszcz nauk nagroda,

Przystęp do samych niebian dla mnie poda.

Nimf z satyrami tańce, gaj zielony,

Flety, Euterpe którym daje brzmienie,

Z łask Palymuii lazbijskich stron tony,

Czynią od gminu moje odrożnienie.

Lecz, Mecenasie, za twoją podnietą,

Aż w niebie głośnym zostanę poetą.

ODA 2.

Jam satis terris nivis atque dirae.

DO CEZARA AUGUSTA.

Poeta maluje na samprzód okropne zjawiska w przyrodzeniu, które poprzedziły rok Rzymu. 732. jakby za karę na Rzymian zesłane; karą zasłużyły wojny domowe. Trwożny o całość ojczyzny przyzywa ratunku od bogów, wystawując przed nimi litości godne obrazy. Lecz kiedy mu przychodzi wymieniać opiekuńcze bóstwa Rzymian, poznaje w obliczu Augusta, nowe bożyscze, najskuteczniej Rzym zbawić mogące; do jego się więc obraca, jego błaga o względy nad ludem.

Dość już gradem i śniegiem ziemię nanękały

Wyroki ojca bogów, on grzmiącą prawica,

Wypusczając pioruny w domy świętej chwały

Zatrząsł stolicy;

Przeraził strachem ludy, którym się już zdało

Że wiek Pyrry nadchodzi, zagłada natury,

Kiedy Proteusz morską swoję trzodę całą

Wganiał na góry:

Ryby się po wierzchołkach wiązowych czepiały

Gdzie się wprzódy gołębie gnieździły z swobody,

Drżące łanie wśród wielkiej równiny pływały,

Zalanej wodą.

Widzieliśmy jak Tyber zpłowiały przez szumy,

Od morza Etruskiego cofnąwszy swe wody,

Szedł kruszyć kościoł Westy i szanowue Numy

Królewskie grody.

Groził na lewym brzegu zagładą Rzymowi;

Tak dalece Jlii był żalem wzruszony,

Ze chód przeciw Jowisza idąc wyrokowi

Pomścił się żony.

Nieliczna młodzież rzymską przez ojcowskie winy

Dowie się z pogorszeniem, że zamiast bić Porty

Jakeśmy na ojczyzny obracali syny

Oręż zażarty.

Do jakegoż więc Boga lud zwróci westchnienie

W tym powszechnym upadku? albo Panien świętych,

Przez jakiż sposób, dojdzie do Bogini pienie

Uszu zamkniętych?

Czyjąż Jowisz pokutę za nasze bezprawie

Przyjąć jeszcze zezwoli? o ty Bóstwo hoże!

Znijdź świetny Apollinie w obłożnej kurzawie,

Augurow Boże!

Albo ty, jeźli zechcesz piękna Erycyno,

Z tobą, młodziuchną miłość, żartów śmiechu Bogi!

Albo ty nad nieszczęsna, litośny rodziną,

Nasz ojcze drogi.

Nie dośćźe strasznych zjawień! czyż cię nie utrapi

Szczęk mieczów, trzaski przyłbie, wojenne okrzyki,

I z konia zwalonego, gdy się bronić kwapi,

Maura wzroki dziki!

Lub twoja, synu Mai, nas zbawi ofiara,

Ty w postaci młodziana chcesz naszy grzech zmazać,

Z nieba do nas zstąpiwszy za mordy Cezara

Pomstę okazać.

Nie śpiesz, nie spiesz do Bogów powracać mieszkania,

Niech najdłużej Rzymianie twarz twą oglądają,

Niech nieprawości nasze z tobą pożegnania

Nie przybliżają.

Przyjmuj raczej tryumfy najświetniejsze w Rzymie.

Niech Medów najezdniczych broń twoja ukarze;

Przyjmuj łaskawie ojca i monarchi imię,

Wodzu, Cezarze.

ODA 3.

Sic te diva potens Cypri.

DO OKRĘTU NA KTÓRYM WIRGILIUSZ PŁYNĄŁ.

Wszyscy wykładacze w pierwszych, ośmiu wierszach, widzą najczulszej przyjaźni wyrazy. Do wierszu 29 naśladowanie z Alceusza, a dalej z Safo, a tak obok własnych uczuć widzimy tu piękne próbki naśladowań stosownych do rzeczy.

Niech ciebie Cypru Bogini oczęta

Wiodą pomorskim odmęcie,

I świetni bracia Heleny, bliźnięta,

Wirgiliusza okręcie!

Niech Eol strzyma wiatry, nawałnicę,

Sam tylko Japix niech służy,

Byś mej do Aten duszy połowicę

Po szczęsnej dowiódł podróży!

Ten twardym dębem, lub bronzem troistym

Zewnętrz miał serca okrycie,

Kto w złomnej łodzi bałwanem pienistym

Pierwszy powierzył swe życie;

Ani go zlękła afrykańska burza

Okropny zamęt natury,

Ani szturm Hyad co okręta nurza

I wznosi prawie, pod chmury.

Jakiż mu rodzaj śmierci tył przeszkodą

Kto suchym okiem poczwary;

Skały Epiru śmiał widzieć nad wodą,

Wiry, niezgłębne obszary?

Próżno przedwiecznej więc mądrości prawa

Morzem ziemię przedzielają,

Łamie bezbożna te przedziały nawa,

Chciwoście granic nie mają.

Wszystko przełamać zdolne ludzkie chęci;

Gdy ogień skradł syn Japheta,

Przeto aż dotąd na ziemi się święci

Wielka do chorob podnieta.

Przeto nieszczęścia hurmem się zebrały.

Smierć podwoiła swe kroki,

Dedal pomimo prawa Bogów śmiały,

Zwiedza na skrzydłach obłoki;

Herkules w otchłań piekła się przeprawia.

Gdzież chęciom ludzkim granica?

Puiemy się w niebo, więc za te bezprawia

Grzmi mściwa Boga prawica.

ODA 4.

Solvitur acris hyems grata vice voris, et Favoni.

DO SESTIUSZA.

Poeta uradowany ponętami wiosny, śpiewa jej przyjście, zachęca bogacza do korzystania z jej czasu; leci obok iego mieści obrazy nędzy natury ludzkiej. Ten obraz śmierci kołacący, te mary snujące się, te podziemia Plutona, te nakoniec wiecznego zapomnienia ustronia, umieszczone obok obrazu wiosny i uciech, nie jednego w zadumanie wprawić mogą i wprawiły.

Po smutnej zimie wiosnę Fawoni zaleca,

Już statki machinami zpychają do wody,

Bada trzoda chlew rzuca, oracz kąt u pieca,

Szrony łąk porastaniu nie czynią przeszkody.

Wenus przy rodłem xiężyc blasku zbiera roty

Nimf i Wdzienkiń nadobnych, te skaczą potrawie;

Wulkan Cyklopów nagli do znojnej roboty,

Którzy kuciem piorunow zajmują, się żwawie.

Owoż pora w której się zieloności pragnie?

Bierzmy myrty i kwiaty świeżo narodzone.

Niech dla Fauna w drzew cieniu z pod maeiory jagnię,

Lub koźle, gdy chce tego, będzie poświęcone;

Zarówno śmierć kołace w ubogich poddasze

Jak i w zamki królewskie, Serwiuszu błogi!

Krótkość życia hamować każe żądze nasze,

Tuz przed tobą, śmierć, mary i Plutona progi;

Niepomyślisz tem, kogo ma królem festyna,

Nie ujrzysz tam w przesycie uciechi dwókrotnej

Obojgu płci młodzieży, podług Lucydyna

Ustaw się nurzającej w swawolności psotnej,

ODA 5.

Quis multa gracilis te puer in rosa.

DO PIRRY.

Poeta mówi, do jednej z zalotnie rzymskich, w tonie wymówki, że będąc od niego kochanym, staśeczną niejest. Trudno, aby kiedy kochanek zdradzony, połączył więcej wdzięków w swoich wymówkach i w swoich pożegnaniach.

Cóż to za gładysz uperfumowany,

Do ciebie, Pirro, umizga się w grocie?

Dla kogoż włos twóy ubrany,

Sztucznie chód niby w prostocie?

Przebóg! ilekroć łzy wyleje marne

Przez twą, niewierność, przysięgi złamane!

Mgły co wody kłócą czarne

Strachi w nim zrodzą nieznane!

Twej uprzeymości słodziuchne dowody,

Gdy na kim ufność zdołają wymusić,

Ten nie zna zdradnej pogody.

Biedny, kogo chcesz spokusić!

Dzięki morz Bogu, ja z burzy wyrwany,

Tego jest świadkiem rys mojej przygody,

W świątyni jego ofiarowany,

I suknie zmokłe od wody.

ODA 6.

Scriberis Vario fortis et hostium.

DO AGRYPPY.

Agryppa namienił raz Horacemu pytanie: dla czego nic o zwycięztwach Augusta nie pisze? Przy których i jego pochwały musiałby głosić, Poeta usprawiedliwia się z tego zarzutu.

Waryusza niech wiersze Meońskiemi loty

Opiszą, twoje dzieła zwycięzkie i cnoty,

Które na lądzie, morzach, pod twą dzielną sprawą;

Naszą młódź okryły sławą.

Za wysokie to dla mnie, mój Agryppo, tony,

Niemniej jak Achillessa gniew nie unoszony,

Podróże Ulissesa, Pelopsa przygody,

Nieobejmą moje ody.

Szacunek i skromnemi wierszami rządząca

Moja Muzo mi lutnią przeto z rąk wytrąca,

Bym Cezara i twojej nie ubliżył chwale

Nieudolnym wierszem wcale

Marsa w dyamentowej któż opisze zbroi?

Lub Meriona w kurzu pod murami Troi:

Ktoż Dyomeda, który przez Pallady wsparcie

Walczy z Bogami otwarcie.

My uczty, my z chłopcami dziewic hożych boje,

Które wprzód oberznąwszy paznogcie, drą oczy,

Z próżniactwa śpiewać radzi, lub miłostki swoie,

My, których troska nie tłoczy.

ODA 7.

Laudabunt alii claram Rhodon, aut Mitylenen.

DO MANACYUSZA PLANKA.

Pociesza dworaka niespokojnego z losów swoich i zawsze pragnącego nowych fortun. Myśli wyborne. Mówi on, dobrze w Rodzie, Efezie i t. d., słowem gdzie nas nie ma; wszelakoż jabym Tywoli, twoią wieś, nad wszystko przenosił: można bydź wszędzie szczęśliwym, czy na wojnie, czy w domu, czy nawet na wygnaniu, jak Teucer, jeżeli się umie przestać na małem.

Ten ci Rod chwali, Mitylonę drugi,

Innym Efez, Korynt błogi,

Tym Delfy, Theby, wzniesione przez Bogi

A tamtymi Tessalskie smugi.

Inni wieńce oliwne brane zewsząd noszą,

Miasto Pallady ich nęci,

Lub uczcić Juno mając żywe chęci,

Argos i Myceny głoszą.

Co do mnie, jabym przenosił z kolei

Nad skromność Lacedemony,

I nad Lorysy urodzayne strony,

Dom nad brzegiem Albunei:

Gdzie się Anio z skał z szelestem winie,

Gdzie Tywoli gaj zielony,

Strumieniem żywej wody oroszony,

Który drżąc przez sady płynie.

Tak jak z południa wiatry powstające

Nie zawsze burze dżdże rodzą,

Ale częstokroć niebo też pogodzą

Rozrywając chmur tysiące.

Również, o Planku, jeżeli masz głowę,

Gdzie ci los pobyt dozwoli,

W świetnym obozie, lub w twojem Tiwoli

Top w winie troski jałowe.

Teucer przez ojca z ojczyzny wygnany,

Mówią, gdy winem się skrzepił,

Wieniec z topoli na szyszak przyczepił,

Cieszył swój orszak stroskany:

Gdziekolwiek, rzecze, szczęście nas zagoni,

Od mego ojca łaskawsze,

Teucer przewodcą, waszym będzie zawsze

I nadzieia w każdej toni.

Apollo nowo przyrzekł Salaminę;

Nieszczęść towarzysze moi

Niech lube wino rany serce goi

Jutro z wami dalej płynę.

ODA 8.

Lydia, die, per omnes.

DO LIDYI.

W całej tej Odzie, poeta okrywa się grubą zasłoną, wytykając czyny i osoby spółczesnym tylko zrozumiałe.

Powiedz mi, Lydo, dla Boga,

Dla czego twa miłość sroga

Sybarysa tak znękała?

Za co Marsa pola stroni,

Choć Wprawny w ćwiczenia ciała;

Na wyścigach się nie goni?

Za co w rówieśników gronie

Nie najeżdża galskie konie,

W szeregach jazdy nie bywa?

Za co od Tybru ucieka,

Zapaśników nie wyzywa,

Wietrzy oliwę z daleka?

Ani w rękę już wprawioną,

Nie bierze broń wyostrzony:

Ani się dotknie pociska,

A w szlachetnem zachęceniu

Za co do celi nie ciska,

Jakby bezwładny w ramieniu?

Chce Achillessa małpować?

W niewieści się strój maskować,

Na dziewic skrywać się łonie,

Aby w rzędzie greckich szyków

Nie iśdź na Trojańskie błonie

Szukać śmierci wojowników?

ODA 9.

Vides ut alta stet nive candidum.

DO TALIARCHA.

Wystawiwszy przed Tallarchą pochwały słodkiego spoczynku po trudach, maluje mu obraz uciech wieczornych z kochankami Rzymskiemi.

Patrz, Taliarchu, na śniegi

Co Soraktę przytłoczyły,

Skrzepły lasy, a rzek biegi

Twardym się lodem okryły.

Ogrzej się więc przed kominem,

Niech ci drew dużo podadzą

I hlak z czteroletniem winem;

Reszcie zaś Bogi doradzą.

Oni karcąc wiatrów gony

Równają, morskie obszary,

Wnet cyprysy i jesiony

Spokojne wznosą korony.

Nie myśl co jutro cię czeka,

Licz twoim dzień dziś przebyły,

Dopóki starość daleka,

Tańcz, daj miłości hołd miły.

Będzie czas jeszcze statkować;

Pókiś młody, ruszaj w szranki;

Przychodź na słówko czatować

W wieczór pod oknem kochanki.

Nadstaw ucho, czy śmiech głośny

Nie wyda ją na ostatek?

Byś ją złowiwszy miłosny

Z jey ręki dostał zadatek.

ODA 10.

Mercuri, facunde nepos Atlantis.

DO MERKUREGO.

Dowiedzioną jest rzeczą, że ten Hymn jest prostem tłómaczeniem z Alceusza; należy do przykładu, starożytnych hymnów lirycznych.

O ty wnuku Atlasa, wymówny Merkury,
Któryś mową oświecił lud dzikiej natury
Wprawuiąc z razu w ciała ćwiczenie potrosze,
Twoją cześć głoszę.

Posłańca Jowiszowy, Bogów zgromadzenia;
Krzywa lira twojego jest wynalezienia;
Ty przez kradzież spełnianą w sposób żartobliwy
Wyrabiasz dziwy.

Gdy raz woły zająłeś będąc jeszcze młody,
A pasterz chciał się pomście z gniewem wzięcia trzody
Stracił strzały z kołczanem, i za twoją wola,
Śmiał się Apollo.

Za twoim pośrzednictwem wszak Priam stroskany.
Do obozu Atrydów przeszedł nie poznany,
Gdy go straże i czatów nie postrzegły roty,
Wniósł okup złoty.

Ty dusze przeprowadzasz w szczęśliwości kraje,
Posłuszne są twej złotej rózdze cieniów zgraie,
Ty jesteś i na niebie i gdzie kraj podziemny
Bogom przyjemny.

ODA 11.

Tu ne quesieris, scire nefas!.....

DO LEUKONY.

Wieszczbiarstwo tem mocniej zajmuje nas, im słabsi na umyśle bydź się zdajemy, Horacy którego filozofii praktycznej było zasadą: Nasładzaj się chwilą obecną, nietroszcząc się o przyszłość, słusznie przygania. pięknej Rzymiance nie potrzebną zabobonność w wybadywaniu przyszłości.

Na cóż, Loukono, skrytych taiemnic się badać,

We wróżbach Babilońskich długość wieku szperać!

Lepiej na cierpliwości pokój swój zakładać,

Czy żyd długo, lub tejże zimy masz umierać,

W której morze Tyrreńskie na skały się wspina,

Sącz wino, i niewczesne usuń niepokoje.

Przebóg czas nam upływa; próżna gadanina,

Korzystając więc z dzisiaj, bo jutro nie twoję.

ODA 12.

Quem virum, aut haroa,.....

DO MUZY.

Jestto hymn poświęcony pochwale bohaterów i półbogów, na wzór Pindara. Nie skąpi po-

chlebstw dla panującego Augusta, lecz te są dalekie od podłości. Podobne hymny należały do religijnych pieni, bardzo upoważnionych.

Jakiegoż męża, co za bohatyra,

Klio, twa fletnia ogłosi lub lira?

Jakiegoż Boga? imie odda głośne

Echo donośne?

Po Helikonu gajach rozłożystych,

Po Pindu, Hemu rubieżach cienistych,

Kędy Orfeusz gdy tony wywodził,

Las za nim chodził?

On sztuką matki i rzeki niezwrotne

I wiatry w biegu zatrzymywał lotne,

Na odgłos jego stron słodki, wspaniały,

Dęby pląsały.

Ojców obrządkiem tobie wprzód pokłony:

Władco nad Bogi, i ziemskiemi, trony

Słucha ląd, morze i świat w porach roku

Twego wyroku.

Bowiem nad ciebie nic większego Boże,

Ani równego z ciebie powstać może:

Jednak za twemi tuż się zbliża ślady.

Chwała Pallady.

Ciebie wojowny uwielbię Libierze,

I czysty Pannę, która łowi źwierze;

Ciebie którego strzała nic nie minie,

Cny Apolinie

ODA 13.

Cum tu, Lydia, Telephi.

DO LYDYI.

Składa się z tłómaczeń i naśladowań z poetow Greckich powziętych. Lecz dość jest wczytać się w nią, aby jej piękność ocenić.

Kiedy ty wychwalasz, Lydo,

Telefa cerę i polchniuchne dłonie,

Z jakąż zazdrośny ohydą

Me serce gniewem nie znanym płonie!

Tracę rozsądku użycie

I mimo chęci mienię się cały;

Łzy mi się leją, obficie,

Niszczą, mię zwolna serca upały.

Wre serce, czy twe zapadłe

Oczy swawolę nie dawną głoszą,

Czy twoie usta wybladłe

Znaki całusów od chłopca noszą.

Zbytek ci ufności szkodzi,

Wierz mi, przysięgi jego nie trwałe;

Czyż się grzeczność z sercem zgodzi,

Gdy na miłości słodycz niedbałe?

Jest skromny rodzaj kochania,

Stokroć szczęśliwy, kto go kosztuje,

I aż do chwili skonania

W niem swą, spokojność i los znajduje.

ODA 14.

O navis referent te in mare novi.

PRZYSTOSOWANIE.

Okręt przez podobieństwo przystosowywa się do Rzeczypospolitej Rzymskiej.

Drogi Okręcie! i znowuż burza

Na bezdeń będzie cię niosła?

Co czynisz? portu chwyć się przedmurza

Czy widzisz gdzie twe są, wiosła?

Maszt Afrykańskim wiatrem zwątlony,

Skrzypią twe reje; a w liny

Gdyś dostatecznie nieopatrzony,

Jak burty ujdą, ruiny?

Bez całych żagli! Jakiegoż Boga

Wzywać masa jeszcze pomocy.

Próżno Tyryiska ci puszcza błoga

Dodała drzewa i mocy.

Wszak malowane okrętów przody

Nie wzmogą w majtkach odwagi;

Byś łupem zmiennej nie był pogody,

Unikaj wcześnie od flagi!

Dawniey twe szkody mię udręczały,

Dopiero troski przybywa;

Lecz nadewszystko stroń białej skały,

Która brzeg Cykład okrywa.

ODA 15.

Pastor cum traheret per freta,....

WRÓŻKA NEREUSZA O ZBURZENIU TROI.

Z powodu niejakiejś okoliczności spółczesnej, bierze pochop nasz poeta do przypominieniu upadku Troi; zrządzonego przez płochość Parysa. Trudno więc zgadnąc, czy ta allegorye w całej ścisłości miejsce mają, czy wcale żadnych niema, albo jak drudzy sądzą: jest to tłómaczenie jakiejś ody Bachylidesa.

Przewrotny pasterz, gdy w Idejskiey łodzi

Za morze z psotną Heleną uchodzi,

Nereusz cichość nad wodami sprawił:

Taką, mu wiesczbę objawił.

"Uwozisz zdobycz pod nieszczęsną chwilę,

Wydrą ją Grecy w skojarzonej sile;

Okropne Troi uczynią zniszczenie,

Zrywając twe ożenienie.

Przebóg, ile się koni, mężów tłumi!

I ten postępek twój Trojan nie zgłumi!

Już Pullas w zbroi z tarczą na woz wsiada,

Zawziętość ją całą włada.

Hardy z opieki Bogini kochania.

Napróżno będziesz przez piosneczki, grania,

I przez warkoczy twych kolor słomiasty,

Łudził trojańskie niewiasty,

Ich dom przed ciężką włócznią cię nie schroni

Nie ujdziesz strzały, Ajaxa pogoni,

Prędko niestety, piękność twych warkoczy,

W piasku się zbroczy.

Widzisz Nestora i Laerta syna?

Przez nich nastanie Dardanow ruina,

Owoż bohater z Salaminy mężny,

Teucer i Stenel potężny."

ODA 16.

O matre pulchra filia pulchrior!

ODWOŁANIE.

Horacy miał związki miłosne z Gratydyą, matką Tyndaris, z którą się pokłócił i napisał wiersze na nią; gdy znowu przyszło do miłostek z córką, wstęp robi przez odwołanie dawniejszych na matkę usterkow.

Od pięknej matki piękniejsza córo,

Rób co chcesz z memi wierszami,

Które zbrodnicze wydało me pióro;

Wyrzuć w morze lub zniszcz ogniami.

Za wziętość którą darzy Cybela

Hucznych Korybantow zgraje,

Duch co go Febus wieszczom udziela,

Szał, który Bachus nadaje.

Ani miecz nawet, ognie i burze,

Ani Jowisza postrzały

Które się znajdują w chmurze,

Złości ludzkiej nie zrównały.

Mówią gdy człeka z gliny lepiono,

Z każdego zwierza cóś brano,

A serce jego gdy utworzono,

Lwią zajadłością nalano.

Gniew był Tyesta źródłem niedoli

Gniew miasta pyszne zrujnował,

Gniew ich posady zmienił w szmat roli

I zasiew na niej zhodował.

Uśmierz urazy twojej zapędy,

Mnie gniew w młodości unosił.

Żem przyiął na się rzemiosło zrzędy

I wiersze cierpkie ogłosił.

Lecz się dopiero zrzekam niesnaski

I odwołuję złe słowo,

Byłeś mi przyjaźń i twoje łaski

Powrócić była gotową.

ODA 17.

Velox amoenum sepe Luctretilem.

DO TYNDARIS.

Tej samej, o której mowa była w odzie poprzędzaiącej; o matce zaś będzie w Odzie 8 Xięgi V.

Częstokroć widzi Fauna Lukretyla;

Który Lycyi rzuciwszy obszary,

Me trzody wsparciem zasila,

Pod dżdże jesienne i letnie skwary.

Przeto chodzące bez żadnej obawy

Po gęstych krzakach tymianu, łozy,

Nie razi wąż zielonawy,

Moje przy capie lubieżnym kozy.

Pewne od Wilka koźlęta ochrony;

Jak tylko echo surm jego rozniesie,

O Tyndarys, słodkie tony

Koło Utyki po blizkim lesie.

Miłują, Bogi mnie i pieśni moje,

Cenią nie modły. Zamożny w ich dary,

Wszystko na usługi twoje,

Oddam, co dały mi pol obszary.

Tam w cieniu skwarem, gdy będziesz znużona,

Przegrywać będzie miłość, w wiejskiej szopie

Łotnia ci Anakreona

Cyrcei spólną i Penelopie.

Tam czara z Lesbus miłego napoju

Da wesołemu życiu humorowi,

Tam Bachus w słodkim pokoju,

Marsowej kłótni żadnej nie wznowi.

Nie przyjdzie Cynus zazdrością przejęty,

By cię na słabość twą nie grzecznie targał;

Wieniec na głowie upięty

I suknię twoją niewinną zszargał.

ODA 18.

Nulum, Vare, sacre vite prius severis arborem.

DO WARA.

Naśladując z Alceusza, stosuje do znajomego sobie dziedzica Tywoli, piękne liryczne wyrażenia.

Nie sadź Warus drzew innych, prócz winney macicy,

W okolicach Tywoli, przy murach Katyla;

Najgorzej gniotą biedy przy próżnej szklannicy

Wino troski zgryzliwe skutecznie uchyla.

Któż przy winie obozu, ubóstwa się boi?

Któż przy winie, cię Bachu, z Wenerą nie chwali?

Lecz wszystko niech się w szrankach roztropności kroi:

Lapity z Centaurami przestrogę nam dali,

Przestrogi są, wyraźnią sytonscy opoje.

Szaleństwem od Bachusa nawiedzone tłuszcze.

Nie wezmę ia na darmo, Bachu, imie twoje

Ani się wyjawienia taiemnic dopuszczę.

Ale też niech zamilkną, twe bębny i rogi,

Która w nas miłość własną tak potężnie rodzą,

Tudzież obracającą próżność same Bogi.

I plotki dochowaniu sekretu co szkodą.

Koniec wersji demonstracyjnej.

ODA 19.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 20.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 21.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 22.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 23.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 24.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 25.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 26.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 27.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 28.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 29.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 30.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 31.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 32.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 33.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 34.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 35.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 36.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 37.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 38.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Xięga Druga.

ODA PIERWSZA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 2.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 3.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 4.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 5.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 6.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 7.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 8.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 9.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 10.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 11.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 12.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 13.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 14.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 15.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 16.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 17.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 18.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 19.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 20.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

Księga Trzecia.

ODA PIERWSZA.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 2.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 3.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 4.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 5.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 6.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 7.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 8.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 9.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODY 10.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 11.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 12.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 13.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 14.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 15.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 16.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 17.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 18.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 19.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 20.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 21.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 22.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 23.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 24.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 25.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 26.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 27.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 28.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 29.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej

ODA 30.

Niedostępny w wersji demonstracyjnej