Guy De Maupassant

DOM PANI TELLIER

Konwersja: Nexto Digital Services

DOM PANI TELLIER

Guy de Maupassant

1

Mogłeś tam pójść każdego wieczoru około godziny jedenastej, po prostu tak jak do kawiarni.

Spotykałeś w tym lokalu sześciu czy ośmiu wciąż tych samych mężczyzn, bynajmniej nie hulaków, lecz ludzi szanowanych, kupców i młodzieńców z miasta. Pito chartreuse, swawoląc nieco z dziewczętami, lub też gawędzono poważnie z Madame, którą otaczał powszechny szacunek.

Wychodzono przed północą. Młodzi ludzie zostawali niekiedy dłużej.

Dom miał wygląd rodzinny, był zupełnie mały, pomalowany na żółto. Stał na rogu jednej z ulic za kościołem Sw. Stefana. Z okien widać było basen portowy, pełen statków do wyładunku, wielkie bagnisko solne, nazywane „Zastawą”, a w tyle wybrzeże Panny Marii ze starą i zupełnie poszarzałą kaplicą.

Madame, która pochodziła z dobrej rodziny chłopskiej zamieszkałej w departamencie Eure, odnosi ła się do swego zawodu najzupełniej w ten sposób, jakby została modystką czy bieliźniarką. Przesąd nadający prostytucji piętno haniebne, tak silny i żywiołowy w wielkich miastach, nie istnieje na wsi normandzkiej. Chłop mówi: „To jest dobry zawód” — i puszcza w świat swe dziecko, aby utrzymywało harem dziewcząt publicznych, jakby miało zawiadywać zakładem wychowawczym dla przyzwoitych panienek.

Dom ten był zresztą dziedzictwem po starym wuju, jego dawniejszym właścicielu. Monsieur i Madame, poprzednio oberżyści pod Yvetot, zlikwidowali natychmiast swą gospodę, uznawszy interes w Fécamp za korzystniejszy. Przybyli pewnego pięknego poranku, aby objąć kierownictwo nad przedsiębiorstwem, które pod nieobecność gospodarzy chyliło się ku upadkowi.

Byli porządnymi ludźmi, a personel oraz sąsiedzi polubili ich od razu.

Monsieur umarł w dwa lata później na udar serca. Nowy zawód, utrzymujący go w wygodach i bezruchu, spowodował zbytnią tuszę, w związku z czym jego zdrowie poczęło szwankować.

Od czasu swego wdowieństwa Madame była nadaremnie przedmiotem pragnień wszystkich bywalców zakładu. Uważano ją za bezwzględnie cnotliwą i nawet same pensjonariuszki nie zdołały niczego odkryć w tej mierze.

Była tęga, wysoka i ujmująca. Jej cera, pobladła w mroku nieustannie zamkniętego mieszkania, połyskiwała jak przetłuszczony lakier. Malutka grzywka, kędzierzawa, ze sztucznych loczków, otaczała jej czoło i nadawała twarzy wygląd młodzieńczy, który kłócił się z dojrzałością kształtów. Zachowując niezmienną pogodę swego bystrego oblicza, Madame chętnie wdawała się w żarty, ale czyniła to z pewnym odcieniem powściągliwości, której nie utraciła jeszcze wśród swych nowych zajęć. Słowa grube zawsze ją nieco raziły, gdy więc jakiś źle wychowany młodzieniec nazywał właściwym imieniem zakład pozostający pod jej kierownictwem, okazywała gniew i oburzenie. Jednym słowem miała duszę subtelną i chociaż traktowała swe kobiety po przyjacielsku, to jednak chętnie powtarzała, że były one „nie z tej samej beczki”.

W niektóre dni tygodnia zabierała jakąś część swej gromadki na przejażdżkę wynajętym powozem. Udawano się nad brzeg niewielkiej rzeki przepływającej przez okolice Valmont, aby poswawolić sobie na murawie. Były to wtedy prawdziwe wycieczki pensjonarek, które wyrwały się z zamknięcia, szalone eskapady upływające na dziecinnych zabawach, istne orgie pustelniczek upojonych świeżym powietrzem. Jedzono wędliny siedząc na trawie, popijano cydr. Powracały z zapadnięciem nocy, czując rozkosznie łagodne i rzewne zmęczenie, a w powozie całowały Madame jak matkę najlepszą, pełną dobroci i łaskawości.

Dom miał dwa wejścia. Na rogu otwierano co wieczór pewien rodzaj podejrzanej kawiarni dla ludzi z gminu i dla marynarzy. Dwie dziewczyny którym powierzono osobliwy handel w tej spelunce, były w sposób znamienny dostosowane do potrzeb tego typu klienteli. Z pomocą kelnera imieniem Fryderyk, małego blondyna bez zarostu, a silnego jak wół, podawały szklanice z winem i kufle z piwem do chwiejących się marmurowych stolików i zarzucając pijącym ramiona na szyję, siadały im na kolanach, nakłaniając ich do dalszej konsumpcji.

Trzy pozostałe damy (było ich tylko pięć) stanowiły rodzaj arystokracji i pozostawały w odwodzie dla towarzystwa z pierwszego piętra, chyba że potrzebowano ich na dole, a na pierwszym piętrze nie było akurat nikogo. Salon Jowiszowy, gdzie zbierali się miejscowi obywatele, był wyklejony niebieską tapetą i przyozdobiony dużym szkicem, który przedstawiał Ledę rozłożoną pod łabędziem. Wchodziło się tam kręconymi schodkami, u których stóp znajdowały się wąskie drzwi o skromnym wyglądzie. Drzwi te wychodziły na ulicę, gdzie przez całą noc pobłyskiwała nad nimi maleńka, okratowana latarnia, taka sama jak te, które jeszcze teraz w niektórych miastach zapala się u stóp Madonny umieszczonej w murze.

Stary i wilgotny budynek czuć było lekko pleśnią. Czasami tchnieniem wody kolońskiej wionęło przez korytarze albo też przez uchylone drzwi na dole wdzierały się i niby wybuchy piorunów rozlegały po całym domu ordynarne krzyki ludzi przyjmowanych na parterze, wywołując na twarze panów z pierwszego piętra grymas zaniepokojenia i niesmaku.

Madame, pozostająca w zażyłych stosunkach ze swymi klientami, jakby byli jej przyjaciółmi, nie opuszczała wcale salonu, ale interesowała się przynoszonymi przez bywalców wieściami z miasta. Rozmowa z nią toczyła się poważnie i stanowiła prawdziwą rozrywkę po bezładnej paplaninie trzech pozostałych kobiet. Poza tym wśród łobuzerskich figlów tamtych dam była to jak gdyby chwila wytchnienia dla osobliwych brzuchaczy, którzy wyrywali się co wieczór na przystojną i umiarkowaną hulankę i wypijali lampkę likieru w towarzystwie dziewczyn publicznych.

Trzy damy z pierwszego piętra nosiły imiona: Fernanda, Rafaela i Róża Kłaczka.

Ponieważ personel był ograniczony, przeto starano się uczynić z dziewcząt jak gdyby modele, treściwe skróty danego typu kobiecego, aby każdy z gości mógł przynajmniej w przybliżeniu odnaleźć urzeczywistnienie swego ideału.

Fernanda reprezentowała piękność jasnowłosą. Była bardzo wysoka, prawie otyła, przytulna, dziecko wsi, z którego twarzy nie chciały zniknąć piegi, a blond włosy, przycięte i bezbarwne, podobne do czesanych konopi, okrywały niedostatecznie jej czaszkę.

Pochodząca z Marsylii Rafaela, ladacznica portu nadmorskiego, odgrywała niezastąpioną rolę pięknej Żydówki. Była chuda i miała wystające kości policzkowe, które pokrywał róż. Jej czarne włosy, wyglansowane szpikiem wołowym, układały się w loczki na skroniach. Jej oczy mogłyby się wydać piękne, gdyby prawe nie było naznaczone bielmem. Zakrzywiony nos opadał ku wydatnym szczękom, gdzie dwa nowe zęby u góry odbijały jasną plamą od dolnych, które z biegiem lat nabrały barwy tak ciemnej jak stare drewno.

Róża Kłaczka, ta kulka z mięsa, niby sam brzuch na króciutkich nóżkach, śpiewała od rana do wieczora ochrypłym głosem kuplety na przemian sprośne i sentymentalne, opowiadała błahe a nieskończenie długie historyjki, przestawała mówić tylko wtedy, gdy zaczynała jeść, a jeść tylko wtedy, gdy zaczynała mówić, poruszała się nieustannie, zwinna jak wiewiórka pomimo swej tuszy i maleńkich nóżek. A jej śmiech niby kaskada ostrych krzyków wybuchał nieustannie to tu, to tam, w pokojach, na strychu, w kawiarni, wszędzie, z byle powodu.

Obydwie kobiety z parteru, a mianowicie Ludwika z przydomkiem Kokoszka i Flora nazywana Huśtawką, ponieważ odrobinę kulała (pierwsza zawsze jak posąg Wolności przepasana szarfą trójkolorową, druga fantazyjnie hiszpańska, z miedzianymi cekinami, które tańczyły wokoło rudych włosów przy każdym z jej nierównych kroków), miały wygląd pomywaczek wystrojonych na karnawał. Podobne do wszystkich kobiet z ludu, ani brzydsze ani ładniejsze, prawdziwe posługaczki z oberży, były znane w porcie pod przezwiskiem dwóch Sikawek.

Pokój zawistny, ale rzadko mącony, panował między pięcioma kobietami dzięki mądrej, pojednawczej polityce Madame i dzięki jej niewyczerpanemu dobremu humorowi.

Zakład był nader uczęszczany jako jedyny w niewielkim miasteczku. Madame umiała mu nadać należyty szyk. Była tak grzeczna i uprzedzająca dla wszystkich, znano tak dalece dobroć jej serca, że otaczał ją pewien rodzaj poważania. Bywalcy starali się jej przypodobać i być uradowani, gdy wyróżniła kogoś z nich swą przyjaźnią, a gdy się spotkali w ciągu dnia przy swych zajęciach zawodowych, mówili: — Dziś wieczór tam, gdzie pan wie — tak jak się mówi: — Spotkamy się przy obiedzie w kawiarni.

Jednym słowem dom pani Tellier był miejscem odprężenia umysłów i mało kto nie dopisywał na codziennych schadzkach.

Otóż pewnego wieczoru pod koniec maja pierwszy przybysz, pan Poulin, kupiec drzewny i były mer, znalazł drzwi zamknięte. Za kratkami nie świeciła się mała latarnia, żaden głos nie dochodził z domu, który wydawał się martwy. Pan Poulin zapukał najpierw po cichu, a potem silniej. Nikt nie odpowiedział. Wobec tego zawrócił i poszedł wolnym krokiem tą samą ulicą, Którą przybył. Doszedłszy do Rynku, spotkał pana Duvert, armatora, który zmierzał w to samo miejsce. Udali się tam razem, ale z tym samym rezultatem. Nagle tuż ponad nimi rozległ się wielki hałas, okrążywszy więc dom spostrzegli zbiegowisko marynarzy angielskich i francuskich, walących pięściami w zamknięte okiennice kawiarni.

Obydwaj obywatele wycofali się natychmiast, aby się nie skompromitować. Wszelako zatrzymało ich ciche: — Pst. — Był to pan Tournevau, właściciel solami ryb, który ich poznał i nawoływał. Powiedzieli mu, jak się rzeczy mają, co go bardziej niż ich poruszyło, gdyż jako człowiek żonaty i pilnie nadzorowany ojciec rodziny przychodził tu tylko w soboty, securitatis causa, jak mawiał, czyniąc aluzję do pewnego zalecenia policji sanitarnej, o którego okresowych nawrotach poinformował go doktor Borde, jego przyjaciel. Dziś właśnie wypadał jego wieczór i musiałby w takim razie znów czekać cały tydzień.

Trzej mężczyźni doszli okólnie aż do nadbrzeża, napotkali po drodze młodego pana Philippe, syna bankiera i również bywalca, oraz pana Pimpesse, poborcę skarbowego. Powrócili razem przez ulicę Żydowską, aby dokonać ostatniej próby. Ponieważ jednak rozwścieczeni marynarze oblegali dom, rzucali kamieniami i wyli, trzej klienci pierwszego piętra zawrócili czym prędzej z drogi i poczęli wałęsać się po ulicach.

Spotkali jeszcze pana Dupuis, agenta ubezpieczeń, potem pana Vasse, sędziego przy trybunale handlowym. Rozpoczęli długi spacer, który zaprowadził ich nasamprzód do mola. Usiedli rzędem na granitowym parapecie i spoglądali na kłębiące się fale. Piana na grzywach fal tworzyła w ciemności białą świetlistość, która gasła, zaledwie się ukazała, a jednostajny szum morza, uderzającego o skały, rozchodził się wśród nocy wzdłuż urwisk nadbrzeżnych. Gdy smutni spacerowicze przesiedzieli tak dłuższą chwilę, pan Tournevau oświadczył:

— Niezbyt tu wesoło.

— Niewątpliwie — odparł pan Pimpesse. Ruszyli tedy wolnym krokiem dalej.

Przemierzywszy ulicę, która położona jest u stóp zbocza i nosi nazwę „Pod Laskiem”, wrócili przez drewniany most do „Zastawy”, przeszli koło torów kolejowych i wyłonili się znowu na Rynku, gdzie nagle wybuchł spór między poborcą skarbowym — panem Pimpesse, i solarzem ryb — panem Tourne-vau, z powodu pewnego grzyba jadalnego, który jeden z nich znalazł, jak twierdził, w okolicy.

Nuda wprawiła obydwu w rozdrażnienie i doszłoby prawdopodobnie do czynnych zniewag, gdyby pozostali panowie nie zainterweniowali. Pan Pimpesse oddalił się wściekły. Natychmiast nowa sprzeczka powstała pomiędzy byłym merem — panem Poulin, i agentem ubezpieczeń — panem Dupuis, w sprawie uposażenia poborcy skarbowego i dochodów ubocznych, które mógłby sobie stworzyć. Krzywdzące słowa padały z obydwu stron, gdy rozpętała się burza straszliwych wrzasków i na rynku ukazała się gromada marynarzy, zmęczonych daremnym oczekiwaniem przed zamkniętym domem. Trzymali się parami pod ręce, tworząc długą procesję i wrzeszcząc przeraźliwie.

Grupa mieszczan ukryła się w bramie, a wyjąca horda znikła tymczasem na drodze w kierunku opactwa. Długo jeszcze słychać było ucichający wrzask, jak burzę, która się oddala. I znowu nastała cisza.

Panowie Poulin i Dupuis, wściekli wzajemnie na siebie, odeszli każdy w swą stronę, bez pożegnania.

Czterej pozostali rozpoczęli spacer na nowo i doszli instynktownie do zakładu pani Tellier, który był wciąż zamknięty, niemy i nieprzenikniony. Jakiś pijak spokojnie i z uporem pukał lekko w żaluzje kawiarni, a potem przerywał i zaczynał półgłosem nawoływać kelnera Fryderyka. Stwierdziwszy, że nikt mu nie odpowiada, zdecydował się usiąść na stopniu i oczekiwać na dalsze wydarzenia.

Koniec wersji demonstracyjnej.