Recenzje książki Oczami intuicji

Recenzje książki Oczami intuicji

„Szczera, dobrze napisana (...) porusza intrygujące zagadnienia”.

– „Elle”

„Jedna z tych nielicznych książek, które mają szansę sprawić konsternację

i wywołać rewolucję w środowisku zawodowym. Inspirujące, wzniosłe

wyznanie bardzo odważnej lekarki”.

– Larry Dossey, M.D.

„Prawdziwie wyjątkowa (...) [Orloff jest] lekarzem serca, umysłu i duszy”.

– „Philadelphia Daily News”

„Jeśli ktokolwiek jest w stanie przerzucić most między sferą zjawisk

paranormalnych a światem Zygmunta Freuda, to tylko dr Judith Orloff”.

– „New York Post”

„[Dr Judith Orloff] z wielką wrażliwością łączy światy duchowy

i materialny, umożliwiając czytelnikowi dotknięcie

głębszych tajemnic życia”.

– Deepak Chopra

„Fascynująca (...) Dr Orloff z mądrością i pokorą pisze o swojej drodze

jako lekarza obdarzonego nadzwyczajnymi zdolnościami. Gorąco polecam”.

– Dean Ornish, M.D.

„Otwórz tę książkę i swój umysł. Z tej książki bije odwaga i oświecenie.

Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć,

że Oczami intuicji to mądry nauczyciel”.

– Bernie Siegel, M.D.

„Tkwi w nas wielki potencjał, którego dotychczas nie dopuszczaliśmy

do głosu. Judith Orloff zasługuje na pochwałę za to,

że pomaga nam tę prostą prawdę zrozumieć”.

– Louise Hay

„Głęboko osobista duchowa odyseja. Dr Orloff przedstawia nam swój

autoportret intuicyjnego psychiatry, przepełniony miłością i prawdą

zrodzoną mocą nadzwyczajnego daru”.

– Norman Lear

Inne publikacje z serii Zrozumieć siebie

Inne publikacje z serii

Zrozumieć siebie:

Emocje w równaniach

Chip Conley

Spontaniczne szczęście

Andrew Weil

Przytul mnie

Sue Johnson

Uzdrawianie intuicyjne

Judith Orloff

Wolność emocjonalna

Judith Orloff

Sekret bezwarunkowej miłości

Marci Shimoff Carol Kline

Wymówkom precz!

Wayne W. Dyer

Odnaleźć sens w drugiej połowie życia

James Hollis

Nigdy nie jestem dość dobry

Monica Ramirez Basco

Strona redakcyjna

Tytuł oryginału: SECOND SIGHT: An Intuitive Psychiatrist Tells Her Extraordinary Story and Shows You How To Tap Your Own Inner Wisdom

Przekład: Magda Witkowska

Redakcja: Liliana Mieszczańska

Projekt okładki: studio KARANDASZ

Skład: Wladzimier Michnievič, PERFECT MAGENTA

Copyright © 2010 by Judith Orloff

All rights reserved.

Copyright © 2012 for the Polish edition by MT Biznes Ltd.

This Licensed Work published under license

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Wszystkie historie przedstawione w tej książce są prawdziwe, jednak jako lekarz starałam się chronić prywatność moich pacjentów i dlatego nie podawałam ich prawdziwych danych. Aby dotrzymać zasady poufności, zmieniłam też pewne szczegóły, które mogłyby umożliwić identyfi kację tych osób.

Warszawa 2013

MT Biznes sp. z o.o.

ul. Oksywska 32, 01-694 Warszawa

tel./faks (22) 632 64 20

www.mtbiznes.pl

sekretariat@mtbiznes.pl

ISBN 978-83-7746-273-7

Przez kilka dni po doświadczeniu wizji byłam tak

zszokowana, że aż mi się robiło niedobrze. (...)

Moja irlandzka dusza kazała mi się zastanawiać,

czy doświadczenie ludzi ze wsi przypadkiem nie stało się

moim udziałem, czy nie zobaczyłam tego

oczami intuicji.

Nie śmiałam nikomu wspomnieć o tej wizji (...).

Ogarnął mnie strach, bo uświadomiłam sobie, że mam w sobie

coś niezwykłego, dzięki czemu różne

zdarzenia rozgrywają się żywo gdzieś w moim wnętrzu,

czy sobie tego życzę, czy nie. Co więcej, uzmysłowiłam też

sobie, że te wydarzenia mogą się rozgrywać blisko mnie

lub daleko, w teraźniejszości albo w przeszłości,

a być może nawet w przyszłości. (...)

– Eileen Garrett (1893-1970), My Life

Dedykacja

Pamięci mojej matki i mojego ojca

Nowe wprowadzenie

Nowe wprowadzenie

Jako lekarz, łączę intuicję z medycyną głównego nurtu. Wielu moich kolegów po fachu zdających się wyznawać przekonanie, że statystyka równa się rzeczywistość, ciągle jeszcze uważa takie podejście za herezję. Dla mnie jednak bycie lekarzem to coś więcej niż praca, to moja życiowa pasja. Podczas spotkań z pacjentami i warsztatów słucham i stawiam diagnozy za pomocą intelektu i intuicji, odwołując się do potężnej wewnętrznej mądrości, która wymyka się nastawionemu liniowo umysłowi. Doświadczam intuicji jako przebłysku przenikliwości, jako wewnętrznego głosu, przeczucia lub snu. Zawsze czekam na tę gęsią skórkę, na ten niesamowity dreszcz, który mi mówi: „Tak, trafiłam!”. Nie zaczynam działać, dopóki to uczucie się nie pojawi. W procesie diagnozy i tworzenia planu leczenia wykorzystuję moje talenty intuicyjne jako uzupełnienie wiedzy merytorycznej oraz wykształcenia medycznego. Dzięki połączeniu intuicji z konwencjonalną wiedzą medyczną mogę zaproponować moim pacjentom to, co w obu tych dziedzinach najlepsze.

W książce Oczami intuicji opowiadam o moich zmaganiach i triumfach, w wyniku których w końcu odnalazłam odpowiednie miejsce dla intuicji w moim życiu osobistym i zawodowym. Dziś intuicja jest dla mnie święta, a jej głos pobrzmiewa głośno, wyraźnie i pewnie. Nie zawsze jednak tak było. Jako jedyne dziecko dwojga lekarzy i mając w dalszej rodzinie jeszcze dwudziestu pięciu innych medyków, wywodziłam się z rodu ludzi tradycyjnie naukowo myślących. W dzieciństwie miewałam sny i przeczucia, które się sprawdzały. Moi rodzice z początku uznawali te zdarzenia za zbieg okoliczności, potem jednak zaczęli się tak bardzo niepokoić, że zabronili mi opowiadać o tym w domu. Dorastałam więc w poczuciu wstydu z powodu moich zdolności, w przekonaniu, że coś jest ze mną nie tak.

Zdecydowałam się napisać Oczami intuicji, ponieważ zdołałam uwolnić swój intuicyjny głos i pomagam innym uczynić to samo. Jako specjalista w dziedzinie psychiatrii, prowadzący prywatną praktykę, a jednocześnie wykładowca na UCLA (University of California, Los Angeles), funkcjonuję w głównym nurcie medycyny, który nazbyt często gloryfikuje intelekt kosztem intuicji. Napisanie tej książki zajęło mi siedem lat, ponieważ musiałam raz po raz stawiać czoła obawom o to, co pomyślą sobie moi koledzy po fachu. Czy można wprowadzić pierwiastek intuicyjny do praktyki klinicznej? Czy można na nim polegać? Czy zostanę skrytykowana przez przedstawicieli społeczności medycznej, do której z dumą przynależę? W końcu dałam się jednak ponieść mojej pasji do pisania, wierzyłam bowiem – i nadal wierzę – że przedkładanie nauki nad intuicję to godna ubolewania praktyka, która przynosi szkodę pacjentom. Nie musimy wybierać między intelektem a intuicją. Prawdziwe uzdrawianie opiera się bowiem na dwojakiej wiedzy.

Publikacja książki Oczami intuicji przyniosła mi tę niewątpliwą korzyść, że mogłam ujawnić światu moje intuicyjne skłonności. Nie musiałam się już kryć za zasłoną anonimowości, obawiać potępienia ze strony hipermyślowego świata, który zatracił zdolność widzenia. Musiałam zająć stanowisko w kwestii znaczenia intuicji w procesie uzdrawiania. Oczywiście każde takie przedsięwzięcie wiąże się ze swego rodzaju ryzykiem. Z czasem jednak utwierdzałam się w przekonaniu o słuszności tego kroku i prawdziwości mojego przesłania, widziałam też, jak słuchanie intuicji pomaga innym wrócić do zdrowia. To przeważyło nad moimi obawami. Ciągle jeszcze nie mogę wyjść z podziwu nad tym, jak znaczące i trwałe nagrody przynosi podążanie ścieżką mojego powołania. Dlatego też ja sama wiele tej książce zawdzięczam i dlatego ona zawsze będzie dla mnie wyjątkowa.

Od czasu pierwszej publikacji książki Oczami intuicji z fascynacją obserwowałam odrodzenie w społeczeństwie różnych postaw prowadzących do ponownego uznania intuicji, zarówno w kwestii zdrowia, jak i finansów, biznesu oraz związków międzyludzkich. Dzisiaj przeróżni ludzie podkreślają, że naprawdę warto słuchać swojego wewnętrznego głosu. Coraz rzadziej ktoś uważa to za wydziw. Ludzie otwierają serca i umysły. Blisko połowa Amerykanów korzysta z alternatywnych praktyk medycznych, takich jak akupunktura czy homeopatia – bądź to jako jedynej, bądź jako uzupełniającej medycynę konwencjonalnej formy terapii. National Institutes of Health finansuje liczne projekty badawcze poświęcone terapiom holistycznym, sprawdzając między innymi, jak joga może pomagać w terapii bezsenności i jak qigong wpisuje się w leczenie nowotworów. Badania nad mózgiem pokazują, że wykazuje on podatność na doświadczenia duchowe. Dziś na ponad stu uczelniach medycznych prowadzone są zajęcia z duchowości. „Nauka medytacji” trafiła nawet na okładkę magazynu „Time”.

Jednocześnie następuje również przebudzenie konwencjonalnej medycyny Zachodu. Najnowsze odkrycia naukowe przypisują intuicję odrębnemu „mózgowi” zlokalizowanemu w trzewiach, a zwanemu jelitowym układem nerwowym. Chodzi o sieć neuronów, które uczą się i gromadzą informacje. Dodatkowo naukowcy z Harvardu powiązali również intuicję z jądrami podstawy, elementem w mózgu, który ostrzega nas przed problemami i skłania do podejmowania określonych decyzji. Jak donosi czasopismo „Science”, w szczególności z poważniejszymi decyzjami dobrze jest się „przespać”, ponieważ odwołanie się do tych „podświadomych myśli” pozwala dokonać lepszych wyborów niż na skutek przesadnie intensywnego świadomego myślenia. We własnej praktyce medycznej i w życiu gorąco polecam metodę „przesypiania się” z decyzją. Jak podkreślam w książce Oczami intuicji, odwołanie się do bezkresnej kreatywności snów i podświadomego umysłu może stanowić źródło cennych refleksji.

W ostatnich latach dostrzeżono również znaczenie intuicji w biznesie i przywództwie. Jak wskazuje „Harvard Business Review”, blisko połowa dyrektorów korporacji odwołuje się dziś w swojej pracy również do instynktu, a nie tylko do faktów i liczb. Luminarze – od Conrada Hiltona, poprzez Billa Gatesa, aż po Oprah – deklarują, że instynkt ma kluczowe znaczenie dla sukcesu. Donald Trump powiedział wręcz: „Moje wielomiliardowe imperium zbudowałem dzięki odwoływaniu się do intuicji”.

Od czasu pierwszej publikacji Oczami intuicji ja sama zaobserwowałam wspaniałe zmiany własnego stosunku do intuicji. Już od trzynastu lat prowadziłam wówczas prywatny gabinet i przyjmowałam pacjentów przez pięć dni w tygodniu, rzadko jednak zdarzało mi się występować publicznie. Jestem osobą cichą i nieśmiałą, raczej introwertykiem. Potrzebuję dużo czasu dla siebie. Tymczasem książka Oczami intuicji wprowadziła mnie błyskawicznie w większy świat, pomogła w pełni zaakceptować własną tożsamość i nieść moje przesłanie szerszemu kręgowi odbiorców. Z radością przemawiam do ludzi na całym świecie, zachęcając ich do wsłuchiwania się w głos własnej intuicji. Miałam okazję przemawiać do najróżniejszych słuchaczy: w kościołach, więzieniach, synagogach, szpitalach, na uniwersytetach, w centrach leczenia uzależnienia od alkoholu, korporacjach, na forach organizacji walczących o prawa człowieka i w hospicjach. Dumą napawa mnie fakt, że jako pierwszy „psychiatra intuicyjny” miałam okazję wystąpić na forum American Psychiatric Association Convention, organizacji, która gromadzi największe osobistości naszej profesji, tych najbardziej konserwatywnych z konserwatywnych. W swojej pracy zawodowej opiekuję się studentami medycyny z UCLA oraz rezydentami psychiatrii, prowadzę też szkolenia z zakresu intuicji dla specjalistów z dziedziny ochrony zdrowia. To bardzo ważne, aby różnego rodzaju uzdrowiciele wierzyli we własną intuicję i wykorzystali ją w służbie innym. Intuicja to nasze uniwersalne przesłanie, język dostępny dla każdego.

Pomimo bardzo wielu pozytywnych zmian, które obserwuję w świecie medycyny, niektórzy przedstawiciele jej głównego nurtu nadal ostro sprzeciwiają się intuicji. Ja jednak nie próbuję nikogo do niczego przekonywać.

Doszłam do wniosku, że do sceptyków można trafić, przedstawiając im możliwości klinicznego zastosowania intuicji, na przykład uczenie pacjentów, jak można za jej pomocą kształtować zdrowe relacje z innymi. Moje doświadczenia pokazują też, że wielu takich lekarzy otwiera się na rozwiązania alternatywne, kiedy oni sami lub ich bliscy zmagają się z kryzysem zdrowotnym i napotykają ograniczenia charakterystyczne dla tradycyjnej terapii. Oczywiście bywa, że kryzys otwiera nam na coś oczy, w książce Oczami intuicji podkreślam jednak, że nie musimy, a wręcz nie powinniśmy czekać, aż do tego dojdzie.

Każdego dnia wzbogacam własne spojrzenie na kwestię intuicji. Przekonałam się, że jej żywa inteligencja wskazuje nam nowe sposoby na życie – na większą świadomość, większą zmysłowość i większą otwartość na przeróżne wiarygodne sygnały, do których możemy się odwoływać w obliczu konieczności podjęcia decyzji. Sama siebie uważam za wieczną studentkę intuicji. Ciągle powtarzam, że wykazuje ona związek z powiększaniem serca – z procesem duchowego rozwoju i odnajdywania w sobie bezgranicznego współczucia. To coś więcej niż pozazmysłowa umiejętność, która pozwala uzyskać dostęp do pewnego rodzaju informacji, na przykład w celu wytypowania liczb na loterii. Coś takiego mnie nie interesuje. Zależy mi raczej na wykorzystaniu intuicji w obszarze zdrowia i uzdrawiania. Wiele lat temu zdumiewały mnie zdarzenia o wysokim ładunku intuicyjnym: niesamowite zbiegi okoliczności, déjà vu i przepowiednie (różne takie fascynujące sytuacje zostały w tej książce omówione). W miarę upływu czasu tak samo wielką fascynacją zaczęły mnie napawać drobniejsze przejawy działania intuicji: dostrajanie się do cierpiącego przyjaciela i odnajdywanie w głowie odpowiednich słów, radzenie sobie z trudnymi sytuacjami w pracy, skuteczne podnoszenie na duchu partnera, który przechodzi trudne chwile. Te głęboko uczuciowe interakcje mają naprawdę ogromne znaczenie.

Ciągle nie mogę wyjść z podziwu nad tym, w jak wielkim stopniu książka Oczami intuicji wpłynęła na życie moich czytelników. Od czasu, gdy zdecydowałam się szczerze opisać moją drogę do pełnej akceptacji intuicji, stałam się przystanią dla innych osób o podobnych doświadczeniach. Kontaktują się ze mną ludzie z całego świata, którzy mówią o intuicji: „Nie mogę o tym powiedzieć mojemu małżonkowi, przyjaciołom czy terapeucie!”. Obawiali się krytyki, szyderstwa, oskarżeń o brak rozumu czy szaleństwo. Pragnęli zwierzyć się komuś, kto by ich akceptował, kto by ich rozumiał. Oczami intuicji stanowi wyraz przyzwolenia na podtrzymywanie w sobie i czerpanie dumy z tego cennego, intymnego aspektu własnego „ja”. Mam nadzieję, że dla ciebie stanie się tym samym.

Ta książka wyznacza kurs wszystkim tym, których fascynuje intuicja, opisuje bowiem, jak uczynić z niej integralny i inspirujący element własnego życia. W części I zatytułowanej „Inicjacje” opowiadam, jak dorastałam jako intuicyjne dziecko i jak później zaczęłam wykorzystywać te umiejętności w pracy lekarza. Część II, „Nauczanie”, opisuje praktyczne techniki doskonalenia intuicji i snów oraz wzmacniania więzi z własną duchowością. Nasze przeintelektualizowane społeczeństwo zapewnia intuicji stanowczo zbyt mało wsparcia. Dążenie do doskonalenia intuicji to jednak rzecz niezwykle ważna nie tylko ze względu na zaufanie do samego siebie, ale również z uwagi na pogłębianie przenikliwości i współczucia dla innych. Przesłanie książki Oczami intuicji ma charakter ponadczasowy.

W ciągu ostatnich dziesięciu lat z człowieka walczącego o odnalezienie w sobie głosu intuicji przeobraziłam się w osobę zadowoloną z tego aspektu własnej tożsamości. To naprawdę niesamowite zdobyć wiarę we własną wewnętrzną moc – odczuwać harmonię i spokój, jakie przynosi spójność „ja”. To ciągły proces, który nie przestaje mnie fascynować, utożsamia wszystko to, co jest i co być może. W tym właśnie kryje się niesamowity urok przygody polegającej na doskonaleniu intuicji.

Ostatnimi czasy, bez względu na to, co właśnie robię, zwłaszcza zaś jeśli moje serce rozpada się na milion kawałków, a ja czuję się samotna na świecie, siłę odnajduję właśnie w intuicji i duchowości. Czy sytuacja wydaje się obiecująca, czy skrajnie beznadziejna, teraz mam sposób, aby spojrzeć na nią w sposób nieoczywisty, w szerszej perspektywie. Zawsze staram się dotrzeć do sedna spawy. Nie działam pochopnie, pod wpływem strachu, lecz kieruję się głębszym poczuciem prawdy. Dar intuicji umożliwia mi dostrojenie się do prawdziwego wewnętrznego autorytetu, który stanowi alternatywę dla negatywnych scenariuszy powstających w naszych głowach.

Mam nadzieję, że przedstawiona w tej książce historia będzie dla ciebie inspiracją, że zapoznając się z opowieścią o mojej podróży, ty również sam siebie obdarzysz większym zaufaniem. Wszyscy podążamy tą duchową ścieżką. Jednego jestem pewna: słuchając głosu intuicji, nie możesz się pomylić – to najlepszy przyjaciel, jakiego możesz w życiu mieć. Pozostań mu wierny. Intuicja to siła samodzielności, dzięki której nie musisz się podporządkowywać oczekiwaniom, jakie inni ludzie formułują względem twojej osoby. Intuicja pozwoli ci dostroić się do siebie i cieszyć się wielką łaską, która z tego faktu wyniknie.

Judith Orloff, M.D.,

Marina del Rey, Kalifornia

Przedmowa

Przedmowa

Thomas Moore, autor książki W trosce o duszę

Już od kilku stuleci tworzymy współczesną kulturę, która zapewnia nam wiele korzyści i udogodnień i zdaje się stanowić naturalny krok w rozwoju ludzkiej wynalazczości. Nie wahamy się wskazywać jej jako najwyższego osiągnięcia naszego ducha twórczego. Jej wartości filozoficzne – racjonalistyczne, mechanistyczne i świeckie – uwidaczniają się we wszystkich dziedzinach naszego życia, od edukacji począwszy, poprzez medycynę, aż po politykę, wywołując wrażenie – choć być może złudne – że rozumiemy naturę ludzkiego ciała i umysłu, że potrafimy teraz nad nimi zapanować dla dobra ogółu.

Musi być coś niesamowicie atrakcyjnego w tej filozofii modernizmu, ponieważ upowszechnia się ona na całym świecie, opanowując umysły przedstawicieli odwiecznych tradycji intuicyjnie, czarodziejsko, magicznie, religijnie i erotycznie nastawionych do życia – a więc reprezentujących wszystkie wartości sprzeczne współczesnym gustom. Tylko nieliczni zdają sobie sprawę z zagrożeń modernizmu, z poważnych ograniczeń, które on nakłada w postaci definicji „normalności” ludzkiego doświadczenia i poznania. Staliśmy się ekspertami od materialistycznych aspektów ludzkiej natury i kultury, jednocześnie zatracając zdolność opisu wielu życiowych doświadczeń istotnych dla zwykłego człowieka i głęboko przez niego odczuwanych.

W obliczu tej niewiarygodnie zawężającej się wizji ludzkiego życia lektura książki Oczami intuicji Judith Orloff” przynosi westchnienie ulgi. Jej historia jest jednocześnie poruszająca i ożywcza, pokazuje bowiem, jak trudne, acz zarazem fascynujące bywa otwarcie się na różne formy wiedzy i empatii, wedle kanonów modernistycznych niemieszczące się w granicach normalności. Jej szczere opisy własnych doświadczeń oraz przemyślenia na temat wzmacniania intuicji, znaczenia snów oraz instynktów, a także powrotu do zdrowia i społeczności mogą natchnąć część czytelników odwagą do akceptacji własnych talentów, indywidualizmu oraz bezwarunkowego współczucia.

Na podstawie własnej historii doktor Orloff pokazuje również, że my wszyscy – w tym również ludzie obdarzeni największym talentem i w największym stopniu świadomi – trwamy przy ograniczającej modernistycznej wizji świata, ponieważ obawiamy się zaufać intuicji i nie mamy odwagi kierować się w działaniu subtelnymi przeczuciami i wiedzą. Przytaczając przejmujące historie kochanków, rodziców i pacjentów, autorka przedstawia nam ważne aspekty głębokich więzi istniejących między intuicją a wspólnotą, między intymną wiedzą a miłością. Na własnym przykładzie uczy, abyśmy zaufali mniej racjonalnej pewności serca. Pokazuje, że dzięki temu możemy zupełnie nieoczekiwanie zbliżyć się do otaczających nas ludzi i kroczyć przez życie z rozbudzoną, mniej defensywną wrażliwością. To wszystko staje się dostępne, gdy czerpiemy z głębszego źródła wiedzy i refleksji.

Oczami intuicji nie jest książką defensywną. Nie chroni ani też nie ugruntowuje drażliwego tematu wiedzy intuicyjnej za pomocą technicznego żargonu. Przedstawia przejrzyste, przystępne historie, z których płyną cenne wnioski na temat doskonalenia własnych uzdolnień intuicyjnych. Nie uda nam się wyjść poza granice modernistycznych wartości, dopóki nie uwolnimy się od typowych dla wizji modernistycznej form wyrazu. Znacznie lepiej trafiają do mnie historie dr Orloff, intymne, szczere i wciągające, niż przemówiłyby eksperymenty, badania i statystyki.

Czasami wyobrażam sobie przyszłość, w której wszyscy ludzie wyrzekli się pogardy dla starych i tradycyjnych kultur, w której to przyszłości intuicję praktykuje się inteligentnie i w dobrym stylu. Wierzę, że gdy już poszerzymy własne horyzonty wiedzy i stosunku do życia, odkryjemy rozwiązania problemów osobistych i społecznych, które w wysoce technologicznym świecie współczesnej medycyny i filozofii ciągle nam umykają. Nie udaje nam się znaleźć tych rozwiązań, ponieważ zamykamy umysł na stosowne metody i podejścia.

Oczami intuicji to raczej książka serca niż umysłu, co zresztą przejawia się niekiedy w zupełnie zaskakujący sposób. Z całą pewnością nie próbuje ona narzucać nikomu żadnego punktu widzenia ani też nie stanowi demonstracji siły czy osiągnięć. Stanowi przejaw dobroci serca, dlatego ufam jej i wiele się z niej nauczyłem. Zachęcam czytelników, by oni również się na nią otworzyli, a być może odkryją we własnym życiu głębię duszy ukrytą pod warstwami modernistycznych założeń i oczekiwań. Owa dusza – dysponująca niezwykłymi, wysoce indywidualnymi, a często zupełnie niewyjaśnionymi mocami – potrafi każdemu przynieść energię, pocieszenie i głęboki sens.

Prolog

Prolog

W pewną sobotę wczesnym rankiem zadzwonił telefon. Chłopak mojej pacjentki Christine znalazł ją nieprzytomną na podłodze w jej mieszkaniu. Przyjęła dużą ilość różnych leków, w tym również przepisanych przeze mnie, i teraz leżała w śpiączce na oddziale intensywnej terapii w pobliskim szpitalu w Los Angeles.

Byłam zszokowana, przez kilka chwil po prostu siedziałam zupełnie nieruchomo. Jak to możliwe? Podczas moich spotkań z Christine nie pojawiło się nic, co mogłoby wskazywać na skłonności samobójcze – a w każdym razie nic, co mogłabym rozpoznać, odwołując się do tradycyjnego wykształcenia medycznego. Mimo wszystko dokuczały mi potworne wyrzuty sumienia. Nagle uświadomiłam sobie, że coś we mnie od początku się tego spodziewało. Miałam ostrzegawcze przeczucie, ale mu nie zaufałam. Nie posłuchałam tego głosu.

Gdy poznałam Christine, prowadziłam praktykę psychiatryczną zaledwie od pół roku. Praca z tą pacjentką nigdy nie należała do łatwych. Dzielił nas jakiś niewidzialny mur, który frustrował mnie i irytował. Nawet najbardziej subtelne próby dociekań z mojej strony zdawały się ją denerwować, jak gdybym usiłowała naruszyć jej prywatność. Niezbędne próby nakłonienia jej do większej otwartości wymagały wyczerpującej gimnastyki umysłowej. Odnosiłam wrażenie, że Christine z niecierpliwością czeka na zakończenie sesji i na moment, kiedy będzie mogła opuścić mój gabinet.

Przez wiele lat Christine chodziła od psychiatry do psychiatry, szukając pomocy w walce z depresją. Zapisywano jej przeróżne środki przeciwdepresyjne, ale leki albo nie działały, albo wywoływały skutki uboczne przeważające nad korzyściami. Powiedziałam jej o nowym leku, który sprawdził się w przypadku innych moich pacjentów, a ona – choć niechętnie – zgodziła się go spróbować. Przez kilka kolejnych miesięcy uważnie obserwowałam jej postępy.

Pewnego ranka przed stałym porannym spotkaniem z Christine utknęłam w korku. Zanurzona w morzu samochodów stojących ze sobą zderzak w zderzak, zaczęłam sobie przypominać fragmenty snu, który przyśnił mi się ubiegłej nocy. Pojawiła się w nim Christine szwendająca się późną nocą pośród labiryntu ulic na Manhattanie, dryfująca pośród zgiełku miasta.

Chwilami znikała mi z oczu, pogrążając się w ciemności. Obserwowałam ją z oddali, ale wydawała mi się samotna i zagubiona, jak gdyby czegoś szukała. Zawołałam ją, ale była zbyt daleko, żeby mnie usłyszeć.

Ten sen mnie zaskoczył. Od czasu studiów medycznych zupełnie nic mi się nie śniło – a w każdym razie nie potrafiłam sobie przypomnieć żadnego snu. Nie pamiętam, ile to lat temu przyśniło mi się coś, co pamiętałabym tak szczegółowo. Zdumiało mnie zwłaszcza to, że ten sen dotyczył Christine. Nie udało nam się przecież zbudować więzi emocjonalnej, pomiędzy sesjami rzadko zdarzało mi się w ogóle o niej myśleć.

Później tego samego dnia, gdy prowadziłam Christine z poczekalni do gabinetu, przeprosiłam ją za drobne spóźnienie. Nie przeszkadzało jej to, co dość mnie zdziwiło. Zwykle się denerwowała, jeśli nie pojawiałam się na czas. Tymczasem tego dnia naprzeciwko mnie usiadła opalona i pogodna kobieta.

– Po raz pierwszy od dziesięciu lat – powiedziała – wydaje się, że moja depresja zelżała. Te leki bardzo mi pomogły. Nie czuję się już tak odcięta od świata i już się tak wszystkiego nie boję.

Przyglądając się Christine, przypominałam sobie, jak wyglądała podczas poprzednich wizyt: skulone ramiona, jakby niewidzące oczy, ściszony, monotonny głos, ciężki makijaż. Tamtego dnia siedziała wyprostowana i wpatrywała się we mnie ożywionym wzrokiem, a jej twarz jaśniała naturalnym wyglądem. W ciągu sześciu poprzednich miesięcy zauważałam różne inne pozytywne sygnały, powolną, ale stałą poprawę. Brałam to za dobry znak, że leki przeciwdepresyjne zaczęły działać. Słuchałam, jak opisywała początek nowej relacji o charakterze romantycznym. Wiedziałam, że ostatnio udało jej się odnowić kontakt z córką i że rozmawiały o wspólnych wakacjach. Byłam zadowolona. Christine wydobywała się z kokonu, z determinacją wracała do zdrowia i kreśliła plany na przyszłość.

Słuchając jej wypowiedzi, wyjrzałam za okno i zauważyłam kłębiącą się białą chmurę. Na chwileczkę przestałam jej słuchać, zatracając się w obserwacji zmieniających się na niebie kształtów. Jej głos dobiegał gdzieś z oddali, a słowa docierały do mnie niczym w zwolnionym tempie. Mimo to mój umysł przez cały czas zachowywał jasność. Czułam spokój, jak gdyby otaczał mnie świeżo spadły śnieg. Wszystko zdawało się chłodne, nieruchome i ciche. Oddychałam z łatwością, czułam się zupełnie rozluźniona. Nie wiem, ile czasu to trwało, ale pomimo wszystkiego, co mówiła, w tym stanie głębokiej ciszy nagle naszła mnie myśl: Christine zamierza targnąć się na własne życie.

Ta nagła wiedza była jak strzała trafiająca w sam środek tarczy albo jak struna pobrzmiewająca czysto i jasno. Jako psychiatrze tego rodzaju przeczucia wydawały mi się czymś obcym, wręcz niebezpiecznym. Coś we mnie chciało się tego wyprzeć, zablokować to. Poczułam się niespokojna, zrobiło mi się strasznie słabo. Dokuczał mi potworny ścisk w żołądku.

Po Christine nie miałam już tego dnia więcej pacjentów. Był piątek, czułam się bardzo zmęczona. Późno wyszłam z gabinetu, przekazawszy obowiązki innemu psychiatrze, który miał pełnić za mnie dyżur przez weekend. Myśl o tym, że Christine mogłaby popełnić samobójstwo, jakoś jednak nie dawała mi spokoju.

Tamtego wieczoru poszłam z moją przyjaciółką do Santa Monica Canyon, zadrzewionego obszaru na terenie Los Angeles, położonego z dala od smogu i zgiełku centrum. Powietrze było świeże i pachnące, zadziwiająco ciepłe jak na tę porę roku, jakby wiosenne. Przechadzałyśmy się pośród drzew, podziwiając połacie kwitnących dzikich kwiatów. W końcu zaczęłam się rozluźniać, ale mimo to co rusz przed oczami pojawiał mi się obraz twarzy Christine.

Widziałam ją taką jak we śnie, zagubioną i samotną. W tym obrazie goniłam ją ulicami Manhattanu. Oczywiście nie miałam żadnych konkretnych dowodów na to, że Christine spróbuje odebrać sobie życie. Tak logicznie rzecz biorąc, wszystko zdawało się raczej wskazywać na zupełnie odmienny rozwój sytuacji.

Powtarzając to sobie, usiłowałam racjonalnie tłumaczyć sobie swój strach, żeby w ten sposób się go pozbyć. Dopiero pod koniec spaceru przyjaciółka zwróciła uwagę na moje podenerwowanie, a ja jej wówczas opowiedziałam o tym przeczuciu. Jak to ona, podeszła do sprawy praktycznie i nie potraktowała tego zbyt poważnie. Poradziła mi jednak porozmawiać o tym z Christine w przyszłym tygodniu, żebym mogła uwolnić się od niepokoju. Zgodziłam się. W zależności od reakcji Christine mogłybyśmy pogłębić ten temat. Skoro nic złego się nie działo, na razie nie musiałam się tą sprawą pilnie zajmować.

Christine jednak nie dotarła na wizytę tydzień później. To ja odwiedziłam ją w ciemnym i dusznym pokoju na oddziale intensywnej terapii, gdzie leżała podpięta do aparatury. Starałam się zachowywać profesjonalnie, ale w mojej głowie kotłowały się myśli. Lekceważąc przeczucie, zdradziłam zarówno Christine, jak i siebie. Nie potrafiłam się skupić. Czułam się jak Alicja po drugiej stronie lustra. Nagle zabrakło mi jakichkolwiek drogowskazów, jakichkolwiek punktów orientacyjnych.

Przez blisko dziesięć lat pracowałam dniem i nocą. Znałam podręczniki medyczne na wylot. Wiedziałam, co należy uznać za przejaw poprawy, potrafiłam też dostrzec sygnały ostrzegawcze. Nie mogłam się przestać zastanawiać, co takiego mi umknęło. Mój zawodowy fundament rozpadał się w gruzy.

Po przewertowaniu całej biblioteczki książek w końcu zadzwoniłam do Davida, mojego przyjaciela i kolegi po fachu, który skończył rezydenturę kilka lat przede mną. Próbował mnie zapewniać, że niczego nie przeoczyłam, ja jednak nie byłam do końca przekonana. Z czysto medycznego punktu widzenia miał rację. To jednak nie brak kompetencji medycznych tak mnie niepokoił, lecz całkowite lekceważenie informacji intuicyjnych, które mogłyby się przydać Christine – informacji być może na wagę jej życia lub śmierci. Zlekceważyłam te informacje, ponieważ nie wpisywały się one w tradycyjny model uprawiania mojego fachu.

W trakcie studiów medycznych przedkładałam metodę naukową ponad intuicję, która w porównaniu z tą pierwszą wydawała mi się nieprecyzyjna i niewiarygodna. Podejmując ważne decyzje, które mogły mieć wpływ na życie innych ludzi, wolałam odwoływać się do konkretnego i absolutnego systemu. W rezultacie przestałam myśleć o tym, że taki system pomimo swoich licznych zalet rzadko uwzględnia wszystkie fakty.

Przez cały miesiąc codziennie odwiedzałam Christine w szpitalu, analizując jej kartę i obserwując płytkie oddechy wydobywające się spod białej pościeli, spod niemal zupełnie gładkiej kołdry rozciągniętej na jej ciele. Słuchałam charkotu i dyszenia respiratora pracującego przy jej łóżku. Obserwowałam ściekającą kroplówkę. Blada i szara, Christine wyglądała jak swój własny cień. Bardzo chciałam usłyszeć jej głos, dostrzec jakiekolwiek ślady życia, ażeby moje poczucie winy trochę zelżało. Tymczasem pokój wypełniała jedynie śmiertelna cisza.

Przez wiele kolejnych dni odsuwałam zasłonę otaczającą jej łóżko i siadałam obok niej, analizując przebieg jej leczenia pod każdym możliwym kątem, zastanawiając się, jak mogłam poruszyć z nią temat samobójstwa. W trakcie studiów medycznych wpojono mi konkretne wytyczne i zasady, których należało przestrzegać. Podejmowanie decyzji klinicznych na podstawie przeczucia wydawało mi się świętokradztwem. Uczono nas, że wielu ludzi do ostatniej chwili nie myśli świadomie o samobójstwie. Takie myśli tlą się gdzieś w ich umysłach, ale pozostają niezauważone, nie są brane pod uwagę. Wydobywają się na powierzchnię dopiero, gdy człowiek jest sam, gdy nie ma kontaktu z terapeutą. Moje przeczucia mogły zatem pomóc Christine poradzić sobie z własną podświadomością.

Ewentualne wzmianki na temat przeczuć czy innych skłonności intuicyjnych pojawiały się w podręcznikach medycznych jako objawy poważnych zaburzeń psychologicznych. Byłam bardzo dumna ze swojego statusu aktywnego członka American Psychiatric Association, z zatrudnienia na samodzielnych stanowiskach w prestiżowych szpitalach, z szacunku kolegów po fachu. Niemniej siedząc przy łóżku Christine, nagle poczułam, że w moim wnętrzu doszło do zderzenia dwóch światów. Widziałam własną twarz jako młodej dziewczyny z początku lat sześćdziesiątych; nakładała się ona na mój ówczesny wizerunek. Te dwa zupełnie odrębne obrazy, uplasowane jeden na drugim, miały się teraz połączyć. Przed czym tak długo uciekałam? Poczułam niepokój w sercu, ogarnęło mnie chłodne i nieruchome napięcie. Zesztywniałam, obawiając się, że pod wpływem jakiegokolwiek ruchu rozprysnę się na milion kawałeczków szkła.

Prawda o moim przeczuciu jednocześnie dała mi poczucie pewności siebie i przepełniła przerażeniem. Musiałam jednak uznać fakty w sprawie Christine. Gdybym potrafiła korzystać zarówno z wiedzy medycznej, jak i z intuicji, dysponowałabym narzędziami, dzięki którym mogłabym pozostawać zawsze o krok przed pacjentem, miałabym wgląd w ich myśli i uczucia, jeszcze zanim podejmą oni nieodwracalne działania. Przy zachowaniu ostrożności moje intuicyjne zdolności nikomu by nie zaszkodziły, co jednak jeszcze ważniejsze, mogły zapobiec cierpieniu.

Spoglądając na twarz Christine na poduszce, na rurki wystające jej z nosa i z ust, uświadomiłam sobie, że jako odpowiedzialny psychiatra nie mogę dłużej lekceważyć pewnych informacji tylko dlatego, że pozyskałam je w sposób, którego konwencjonalna medycyna jeszcze nie akceptuje. Musiał istnieć jakiś sposób na wprowadzenie tego pierwiastka do głównego nurtu mojej dziedziny. Połączenie mogło je wzajemnie wzmocnić i uczynić potężniejszymi, niż były z osobna.

Po kilku długich tygodniach, kiedy nie było wiadomo, czy Christine przeżyje, w końcu obudziła się ze śpiączki. Próbowałam przygotowywać się na to, że moja pacjentka tego nie przeżyje, ale w głębi duszy wiedziałam, że jej śmierć stałaby się dla mnie potwornym ciężarem. Zawsze czułam się w pewnym sensie odpowiedzialna za to, że ignorowałam swoje przeczucia. Dlatego gdy koszmarna śpiączka w końcu się zakończyła, poczułam ulgę i wdzięczność. Obie otrzymałyśmy akt łaski.

Gdy powróciłyśmy do terapii, postanowiłam zastosować inne podejście. Złożyłam sobie obietnicę, która stała się dla mnie elementem przysięgi Hipokratesa: postanowiłam nie tylko nie szkodzić, ale też dążyć do wykształcenia relacji terapeutycznej, w której mogłabym dawać z siebie wszystko. Nie byłam pewna, jak konkretnie miałoby się to stać, ale jedna rzecz nie ulegała dla mnie wątpliwości (tego nauczył mnie przypadek Christine): cena za powstrzymanie się od prób była zbyt wysoka.

Przypadek Christine odegrał istotną rolę tak w moim życiu zawodowym, jak i osobistym. Dzięki tamtemu doświadczeniu zrozumiałam, że muszę otworzyć się na tę część mnie, którą dawno temu zamknęłam – bez względu na to, jak bardzo mnie przerażała. Tak naprawdę na ścieżkę prowadzącą ku temu rozdrożu wkroczyłam już jako dziecko. Przez lata z tym walczyłam, wiedząc, że jest we mnie coś, co odróżnia mnie od innych, jak gdyby kierował mną inny rytm, inna prawda. Patrząc na swoje życie z perspektywy czasu, wiem, że do tego konkretnego momentu prowadziła cała seria zupełnie dla mnie niezwykłych i niewyjaśnionych zdarzeń.

Część pierwsza. Inicjacje

Część pierwsza

Inicjacje

Rozdział 1. Pierwotne przejawy mądrości

Rozdział 1

Pierwotne przejawy mądrości

Jestem wielki... Jest we mnie mnogość.

– Walt Whitman

Było lato 1968 roku, godzina trzecia nad ranem. Magiczna południowokalifornijska noc. Miałam szesnaście lat i właśnie spędziłam cały weekend na imprezie w domu mojego przyjaciela w Santa Monica, zupełnie nie zważając na zmęczenie. Miękkie i ciepłe podmuchy wiatru Santa Ana smagały eukaliptusy, pchając kule ostów opuszczonymi ulicami. To uwodzicielskie, niepokojące wiatry niosące ze sobą drobny pierwiastek niebezpieczeństwa.

Scena rozgrywała się na Drugiej Ulicy, dwie przecznice od plaży, w niewielkim białym domku ze sklejki, w którym zwykliśmy przesiadywać z przyjaciółmi. Byliśmy jak zwierzęta zgromadzone w jednym miejscu dla zapewnienia sobie ochrony przed w naszym mniemaniu zagrażającym nam światem zewnętrznym. Z sufitu zwisały narzuty w jasnych kolorach, a na podłodze migotały płomienie świec wetkniętych w puste butelki po winie Red Mountain. Leżąc rozciągnięta na kanapie z bosymi stopami, wsłuchiwałam się w piosenkę Boba Dylana Girlfrom North Country. Nie mogłam spać, chciałam coś zrobić.

Młody blondyn, którego poznałam zaledwie godzinę wcześniej, zaproponował mi przejażdżkę na wzgórza. Był w typie Jamesa Deana, wyluzowany i seksowny, ubrany w brązową skórzaną kurtkę i kowbojskie buty, z paczką cameli wystającą z tylnej kieszeni wypłowiałych dżinsów. Właśnie tacy faceci zawsze mi się podobali, tylko że oni nie zwracali na mnie uwagi. Za nic w świecie nie zamierzałam zmarnować tej okazji.

Wyszliśmy z domku, przechodząc nad parami pogrążonymi w miłosnych uściskach na kilku gołych materacach strategicznie ulokowanych na dywanie w pokoju dziennym. Wskoczyliśmy do mojego zielonego austina mini coopera – mój towarzysz za kierownicę – i wyruszyliśmy do Tuna Canyon, jednego z najmroczniejszych, najbardziej odludnych miejsc w okolicach Santa Monica, do odległego miejsca uważanego przez Indian Chumash za święte.

Droga wiła się pod górę na wysokość 460 metrów. Przed naszymi oczami rozciągało się całe wybrzeże Malibu. Od Point Dume aż do wysuniętego najbardziej na południe półwyspu Palos Verdes tworzyło świetlisty łuk. Łagodne nocne powietrze rozwiewało mi włosy, wypełniając nozdrza ostrym zapachem szałwii i świeżej ziemi. Z oddali dobiegało wycie nawołujących się samotnych kojotów.

Mój towarzysz spojrzał na mnie na chwilę i w tym momencie poczułam, jak coś się w moim wnętrzu rusza. Miękkość jego głosu i gładkość jego ruchów działały na mnie pobudzająco, starałam się tego jednak nie okazywać, ponieważ chciałam udawać, że to wszystko nie robi na mnie wrażenia. Poczułam ciepło jego ramienia spoczywającego na moim ciele, sięgał teraz dłonią do mojej nogi. Dotknęłam jego dłoni, delikatnie gładząc kolejne palce jeden po drugim. To było oszałamiające. On, zupełnie mi obcy, zupełnie nieznany. Trudno sobie wyobrazić większe ryzyko. Im bardziej zbliżaliśmy się do celu, tym większe czułam pobudzenie. Przewidywałam, co się stanie, gdy już naszym oczom ukaże się zapierający dech w piersiach widok ze szczytu.

Im wyżej się znajdowaliśmy, tym bardziej zdradliwie wiły się zakręty. Nie zwracaliśmy na to jednak szczególnej uwagi, cały czas rozmawiając, ciągle jeszcze odurzeni amfetaminą, którą wzięliśmy w domku godzinę wcześniej. Na ostatnim zakręcie przed szczytem mojego towarzysza zawiódł refleks i prawa opona zaryła w miękkim żwirze na poboczu drogi. Samochodem nagle szarpnęło, a on zmagał się z kierownicą, z wielkim wysiłkiem usiłując odzyskać kontrolę nad autem. Mocno nacisnął na hamulec. Usłyszałam pisk opon, a zaraz potem zsuwaliśmy się z jezdni i pędziliśmy nad urwiskiem, zanurzając się w mroku przepaści.

Z dalszych wydarzeń pamiętam tylko nieliczne fragmenty. Wiem, że czas zwolnił i zaczęłam zwracać uwagę na pewne rzeczy. Nocne niebo krążyło mi pod stopami zamiast nad głową. Dobiegały mnie też dziwaczne dźwięki, przypominające zderzenia specjalnych samochodów w wesołym miasteczku. Poczyniłam zupełnie pozbawioną emocji obserwację, że coś jest zdecydowanie nie tak, nie potrafiłam jednak rozpoznać istoty sprawy. Jakoś w ogóle nie zdałam sobie sprawy ze straszliwości całej tej sytuacji, która przecież mogła się dla mnie skończyć śmiercią. Stało się natomiast coś innego. Otóż stwierdziłam, że znajduję się w swego rodzaju tunelu, w którym czuję się zupełnie bezpieczna. Nie zastanawiałam się nad tym, co to za miejsce ani jak się tam znalazłam. Gdzieś z oddali dobiegały mnie co prawda odgłosy wiatru wdzierającego się przez otwarte okna samochodu, ale podczas gdy spadaliśmy na dno kanionu kilkadziesiąt metrów niżej, ja znajdowałam się w zawieszeniu w tym moim spokojnym sanktuarium.

Bez najmniejszej potrzeby wykonywania jakichkolwiek ruchów ani chęci znalezienia się w jakimkolwiek innym miejscu zaczęłam się rozglądać po otaczającym mnie tunelu. To była niesamowicie nieruchoma, długa i cylindryczna przestrzeń, której szarość lśniła zupełnie tak, jak gdyby od tyłu oświetlało ją jakieś subtelne, jasne światło. Tunel nie sprawiał wrażenia solidnego, zupełnie jak w normalnej rzeczywistości, ale jego przeźroczyste ściany zdawały się ciągnąć w nieskończoność w obu kierunkach i składać z wirującego, mglistego materiału, jak gdyby miliardów orbitujących atomów poruszających się z niesamowitą prędkością. Poza mną w tym surrealistycznym świecie nie było zupełnie nic, a mimo to czułam się tam bezpiecznie i spokojnie. Nie dostrzegałam żadnych ostrych krawędzi, a moje ciało również stało się przejrzyste i również wpadło w drgania, jak gdyby zmieniło formę i przystosowało się do tego nowego otoczenia. Byłam zupełnie spokojna, bezpieczna i opanowana. Znajdowałam się w miejscu, które zdawało się nie mieć granic i ciągnąć się w nieskończoność.

Nagle przypomniałam sobie, jak byłam małą dziewczynką i z dachu mojego domu wpatrywałam się w niebo, zafascynowana przestrzenią i planetami, wyczuwając ich niewidoczną obecność. Potrafiłam godzinami wgapiać się w coś, czego nie było widać, ale co odczuwałam silniej niż jakikolwiek przedmiot materialny. Odkąd pamiętam, zawsze wierzyłam w Boga – może nawet nie tyle w Boga judaizmu, w którego duchu zostałam wychowana, ile raczej w bezkształtny i wszechobecny byt przejawiający się we wszystkich rzeczach i czuwający nade mną z miłością. Ta sama obecność towarzyszyła mi wtedy w tunelu. Wydawała mi się jeszcze bardziej znajoma i jeszcze bliższa, niż kiedy byłam dzieckiem. Zanurzona w tym uczuciu, jak gdyby owinięta ciepłym kaszmirowym kocem pośród chłodnej zimowej nocy, znajdowałam się w stanie idealnej równowagi, zupełnie odporna na wszelką krzywdę. Chroniła mnie niewidoczna, ale w jakiś sposób wyczuwalna i trwała siła życiowa.

Czas się zatrzymał, a każda kolejna chwila ciągnęła się w nieskończoność. Gdy z tej pozornie wielkiej odległości spoglądałam przez rozbitą szybę, dostrzegałam miękkie światło księżyca spływające w głąb wąwozu. Samochód odbijał się od skał, obracając się wokół własnej osi i stopniowo staczając się ze zbocza. Mimo to ani przez chwilę nie czułam się zagrożona; ani przez chwilę się nie bałam. Zachowując chłód zewnętrznego obserwatora, liczyłam koziołki wykonywane przez samochód: raz, dwa, trzy, cztery... doliczyłam do ośmiu. Ja korzystałam z ochrony tunelu i pozostając zawieszona w próżni, spadałam swobodnie, nie wiedząc, czy jeszcze żyję, czy umarłam.

Równie nagle, jak zostałam do tego tunelu wciągnięta, zostałam też z niego wyrzucona z powrotem w moją rzeczywistość, gdy samochód w końcu osiadł na ziemi. Po wykonaniu wysokiego, niepewnego skoku i zgrzytliwym lądowaniu metalu na kamieniach, w końcu zaryliśmy na boku w miejscu. Przednie koła samochodu wychylały się nad wąską skalną półką. Osiągnęliśmy niepewny stan równowagi, dosłownie zawisając nad przepaścią.

Pod wpływem uderzenia przy lądowaniu oboje, mój towarzysz i ja, zlecieliśmy na tylne siedzenie. We wnętrzu samochodu znajdowało się mnóstwo porozbijanego szkła, ale jakimś cudem żadnemu z nas nic się nie stało. Szybko uświadomiliśmy sobie jednak, że nadal grozi nam niebezpieczeństwo, ponieważ samochód mógł się w każdej chwili zsunąć i stoczyć do głębokiego parowu. Musieliśmy się z niego czym prędzej wydostać.

Wiecznie zielony dąb, którego konary usiłowały wedrzeć się do środka przez okno, wydawał nam się jedyną deską ratunku. Nie oglądając się za siebie, chwyciłam się jego gałęzi i wydostałam się z pokiereszowanego samochodu. Mój towarzysz podążał tuż za mną, gdy drapaliśmy się w górę klifu, przedzierając się przez gąszcze mącznicy i dzikiej gorczycy, przez niemal nieprzeniknione krzewy. Usiłując unikać luźnych i niestabilnych połaci ziemi, a także śliskich liści, wciągaliśmy się na krzewach jak na linach pod górę stromego wzgórza. Przez całą mozolną drogę pod górę nie mogłam przestać się zastanawiać, dlaczego ocalono nam życie. Przecież powinniśmy zginąć, a tymczasem wyszliśmy z tego niemal bez szwanku. Zaczęła mnie też prześladować wizja tunelu.

Gdy w końcu znaleźliśmy się ponownie na drodze, szybko udało nam się złapać stopa i zjechać krętą górską drogą z powrotem do miasta. Blade promienie różowego światła świtu oświetlały wzgórza. Nie wydaje mi się, aby którekolwiek z nas miało się odezwać choćby słowem podczas drogi powrotnej, ale nie jestem pewna. Niewiele z tamtej podróży pamiętam. Wpatrując się w przestrzeń, raz po raz odtwarzałam w głowie wypadek. Nie bardzo potrafiłam zrozumieć, dlaczego ciągle żyjemy. To musiał być cud.

Przez wiele dni nie potrafiłam sobie przypomnieć szczegółów tamtego upadku, w głowie zachowało mi się tylko kilka niespójnych obrazów. Dokładnie pamiętałam staczanie się z klifu i towarzyszące mu oszałamiające uczucie braku ciężaru i zupełnego braku kontroli. Przypominało to trochę pierwszy wielki spadek podczas przejażdżki kolejką górską. Pamiętałam też, jak każda komórka mojego ciała buntowała się w chrobotliwym i pełnym drgań momencie lądowania. Jeżeli zaś chodzi o tunel, zupełnie nie potrafiłam go sobie wytłumaczyć. To była wielka zagadka – tajemnica, którą potem jeszcze przez długi czas próbowałam rozwikłać.

Dla moich rodziców wydarzenia tamtej nocy stanowiły po prostu kolejny element długiego ciągu narkotykowych katastrof, do których dochodziło w moim życiu. Byłam ich jedynym dzieckiem, więc odchodzili od zmysłów. Przecież nie tak dawno temu matka śpiewała mi kołysanki na dobranoc, a ojciec grał ze mną w minigolfa w weekendy. Rodzice byli dla mnie autorytetami, wiedziałam też, że oboje chcą dla mnie łatwego życia, że chcą mnie chronić. Im jednak mocniej mnie ściskali, tym bardziej ja się buntowałam. Kiedy zaczęłam brać narkotyki, widziałam, jak krają im się serca. Zdawałam sobie sprawę, że obawiają się o moje bezpieczeństwo. Widziałam, jak nasza relacja się rozpada. Miałam jednak poczucie, że nie mam wyboru. Musiałam się uwolnić. W ciągu kilku poprzednich lat na ich oczach przeobraziłam się z cichej, wrażliwej dziewczynki w istotę obcą i niedostępną, nad którą nie dało się zapanować.

Przed wypadkiem w Tuna Canyon rodzice robili wszystko, co tylko w ich mocy, żeby mi pomóc. Moja matka, stanowczy lekarz rodzinny, oraz mój ojciec, łagodny radiolog, oboje cieszyli się uznaniem w Beverly Hills. Mogli liczyć na poparcie swojego otoczenia. Mój ojciec, człowiek praktyczny i prawy, który odnosił sukcesy, ale zadowalał się najprostszymi przyjemnościami, spoglądał na mnie swoimi dużymi, owalnymi niebieskozielonymi oczami, jak gdyby chciał mnie odnaleźć. Moja matka, kobieta wpływowa i towarzyska, żywiła wielką obawę, że nie odnajdę się w środowisku, dlatego za wszelką cenę i z wielką determinacją usiłowała wyprowadzić mnie na prostą. Godziła się nawet z tym, że uznam ją za despotkę. Ja jednak byłam uparta i buntowałam się. Po prostu nie chciałam słuchać, trwając w głębokim przekonaniu, że moi rodzice nie potrafią do końca zrozumieć moich wewnętrznych dylematów – być może dlatego, że i ja sama ich nie rozumiałam.

Między innymi miałam po dziurki w nosie wrażliwości. Miałam poczucie, że i tak nikt nie potrafi mnie zrozumieć – nie potrafi zrozumieć tego, że czasami wiem o ludziach pewne rzeczy, jeszcze zanim oni zdążą się odezwać, albo że trafnie przewiduję przyszłość, niekiedy nieszczęśliwą. Mój ojciec nigdy nie wierzył w te przepowiednie, czasami po prostu ich nie komentował. To był małomówny, lojalny, spokojny i silny człowiek, któremu zależało przede wszystkim na spokoju w rodzinie. Jego umysł skupiał się na rzeczach konkretnych, a on sam najlepiej czuł się w świecie, w którym tak dobrze sobie radził. Wszystkiemu co dziwne i nietypowe, a już zwłaszcza problematyczne, był przeciwny. Jeżeli zaś chodzi o moją matkę, jej te przepowiednie naprawdę działały na nerwy. Zniechęcała mnie do nich, ponieważ bardzo ją niepokoiły i napawały lękiem, że z ich powodu nie będę normalna. Cieszyła się dużym uznaniem i czerpała wielką dumę z faktu przynależności do społeczności żydowskiej i lekarskiej. Mogła się pochwalić świetną praktyką lekarską w Beverly Hills i licznym gronem przyjaciół. Jej telefon nigdy nie przestawał dzwonić. Tymczasem moje przepowiednie napawały mnie samą równie wielkim dyskomfortem jak ją. Tak naprawdę zrobiłabym wszystko, żeby się ich pozbyć. W tym dobrze sprawdzały się narkotyki. Stanowiły dla mnie drogę ucieczki, więc z nich korzystałam.

Po wypadku rodzice postanowili mnie za wszelką cenę chronić. Następnego ranka spakowali moje rzeczy i odesłali z naszego domu w Westwood do swoich dobrych przyjaciół w Malibu Colony, pilnie strzeżonej i zamożnej części Malibu Beach. Nalegali, abym tam właśnie pozostała, aż oni postanowią, jak mogą mi najlepiej pomóc. Miałam się trzymać z dala od moich przyjaciół, a przede wszystkim z dala od narkotyków. Zdawałam sobie sprawę, że chcą dobrze, ale mimo to przystałam na to niechętnie.

Tak czy owak ten moment stanowił dla mnie punkt zwrotny. Bliskie zetknięcie ze śmiercią mocno mną wstrząsnęło, ale przede wszystkim doświadczyłam pewnego rodzaju przejścia, w jakiś dziwny sposób wróciłam sama do siebie. Nie potrafiłam przestać myśleć o tamtym tunelu, o jego zupełnym spokoju i o cudzie, który wbrew wszelkim prawom fizyki pozwolił mi przeżyć ten koszmarny wypadek.

Rodzice przywieźli mnie do domu w Malibu w momencie, gdy gęsta mgła unosiła się właśnie, ustępując miejsca słońcu, które miało rozświetlić wybrzeże. Niezadowolona i ponura starałam się odnaleźć w nowej sytuacji najlepiej, jak umiałam. Nie chciałam z nikim rozmawiać, rozwaliłam się na sofie w salonie i włączyłam telewizor. Leżałam tak w mojej koszulce na ramiączkach w różnych odcieniach różu i w dzwonach z kwiatami wyszywanymi na kieszeniach, bezmyślnie wpatrując się w odcinek Star Treka. Wkrótce jednak pojawili się przyjaciele moich rodziców, chcieli przedstawić mnie sąsiadowi. Nie podobało mi się, że ktoś mi przerywa, więc rzuciłam mu wrogie spojrzenie. Szybko jednak ponownie podniosłam wzrok.

Jim był wysokim, szczupłym mężczyzną po czterdziestce. Miał gęste, kręcone siwe włosy i siwą brodę. Przede wszystkim jednak stał na tle złotych promieni słońca, które odbijając się od oceanu, tworzyły efekt halo. Wyglądał jak Bóg w opowieściach dla dzieci. O mało co nie wybuchłam śmiechem, ale się powstrzymałam. Ot tak, dla zasady postanowiłam nie współpracować, a śmiech mógłby zostać błędnie odebrany jako „oswajanie się”. Niemniej jednak w obliczu niebiańskiego światła wokół postaci Jima w całym tym zamieszaniu pojawił się nagle pierwiastek komiczny. Oto znajdowałam się na wygnaniu w Malibu, z jakiegoś powodu ciągle jeszcze żywa, a teraz przed moimi oczami wyrósł człowiek przypominający z wyglądu Boga.

Ani się obejrzałam, a Jim siedział przy mnie na kanapie i wypytywał o różne rzeczy. Poirytowana jego bezpośredniością, zaczęłam się zastanawiać, kim ten człowiek tak w ogóle jest. Chciałam go nie lubić, ale jakoś nie potrafiłam. Jego brązowe oczy i uprzejmy, spokojny sposób bycia działały na mnie kojąco. W jego towarzystwie czułam się akceptowana, czego rzadko doświadczałam ze strony innych dorosłych. Jego głos i czułość jego spojrzenia wydawały mi się znajome, jak gdybyśmy przesiadywali razem już tysiące razy wcześniej. W rzeczywistości nie spotkałam w życiu nikogo, kto choćby odrobinę go przypominał.

Od razu poczułam, że łączy mnie z nim więź, że istnieje między nami jakiś magiczny sojusz. Za żadne skarby świata nie zamierzałam się jednak nikomu do tego przyznawać. Zaprogramowałam się na istotę nieszczęśliwą i nic nie miało zmienić mojego stanowiska. Trwając w swoim postanowieniu niepodporządkowywania się woli rodziców, pierwszego dnia prawie z nim nie rozmawiałam. W końcu pożegnał się, wstał i wyszedł. Specjalnie nie odprowadziłam go wzrokiem, przez cały czas wpatrując się w telewizor.

Następnego ranka rodzice postawili mi ultimatum. Jak zwykle, mówiła głównie matka, a ojciec siedział bez słowa, zapewniając jej milczące, ale zdecydowane wsparcie. Albo zgodzę się już teraz iść na psychoterapię, albo oni odeślą mnie do krewnych na Wschodnim Wybrzeżu. Dotychczas mój jedyny kontakt z psychoterapią ograniczał się do kilku sesji poradnictwa rodzinnego, które to sesje zawsze kończyły się wrzaskiem i po których wracałam do domu sfrustrowana. W związku z tym terapia wydawała mi się farsą, karą dla nieporadnych ludzi, którzy sami sobie nie potrafią poradzić z własnymi problemami. Ponieważ jednak chciałam za wszelką cenę pozostać w Los Angeles, niechętnie przystałam na to żądanie.

Nieco później tamtego sierpniowego popołudnia 1968 roku, dwa miesiące po tym, jak skończyłam szkołę średnią, jechaliśmy we trójkę naszym rodzinnym lincolnem w kierunku Beverly Hills. Siedziałam z tyłu, obserwując ponurą, ale życzliwą twarz ojca w lusterku wstecznym. Matka nie mrugała, ale gdy spoglądała na mnie, patrzyła smutnym wzrokiem. Starając się nie wzruszać i okazywać obojętność, powtarzałam sobie w głowie słowa piosenki Jimiego Hendrixa Purple Haze.

Dojechaliśmy do skromnego, czterokondygnacyjnego biurowca z dwiema ciasnymi windami i korytarzami bez okien. Gdy tak siedzieliśmy w poczekalni, napięcie między nami zaczęło rosnąć. Z całych sił starałam się nie odzywać i po prostu stamtąd nie uciec.

Dokładnie o czasie pojawiła się znajoma postać: Jim, sąsiad naszych przyjaciół z Malibu, którego poznałam poprzedniego dnia. Okazało się, że jest psychiatrą i że to właśnie on miał nas przyjąć na wizytę. Wściekłam się. Czułam się oszukana i wpędzona w pułapkę. Jednocześnie jednak on mnie jakoś tak dziwnie fascynował. Intrygowało mnie, że łączy mnie z nim nienamacalna więź. Wbrew własnej woli panowała między nami jakaś niewysłowiona atmosfera koleżeństwa, wręcz życzliwości. Starając się opanować kotłujące się w mojej głowie uczucia, skinęłam do niego głową i wymamrotałam ostrożne dzień dobry. Potem wspólnie z rodzicami weszliśmy do jego gabinetu.

W pierwszej sesji uczestniczyliśmy wspólnie. On usiadł w czarnym skórzanym obrotowym fotelu, mnie zaś wskazał przydużą rdzawą otomanę obok siebie. Moi spięci rodzice zajęli miejsce naprzeciwko nas na kanapie w zielono-beżowe paski. Wkrótce matka zaczęła szlochać i powiedziała Jimowi, jak bardzo się o mnie martwi. Ja przyciągnęłam kolana do brody i zwinęłam się ciasno w kłębek. Ogrom miłości matki mnie przytłaczał, ona zdawała się ciągle koncentrować na mnie. Uświadamiałam sobie, że bardzo się o mnie troszczy, ale obawiałam się, że jeśli dopuszczę ją do siebie zbyt blisko, to ona mnie pożre. Miała niesamowicie dominującą osobowość, dlatego czułam, że tylko w opozycji do niej mogę się stać rzeczywistym bytem. Z uwagi na siłę jej emocji i determinację, musiałam w to włożyć wszystkie moje siły.

Jim wysłuchał uważnie obojga moich rodziców, a potem mnie. W jego obecności zachowywałam się jakoś dziwnie nieśmiało. Uważnie słuchałam jego opinii, przyglądałam się jego ubraniu, spostrzegłam obrączkę na jego palcu, analizowałam ułożenie dłoni. Ani razu świadomie go nie sprowokowałam ani nie weszłam mu w słowo, jak to mi się często zdarzało w rozmowach z dorosłymi, w szczególności zaś z autorytetami. Gdy spotkanie dobiegało końca, ku własnemu zdumieniu zgodziłam się przyjść ponownie i spróbować „terapii”, czymkolwiek by się ona miała okazać.

Uspokojeni tym, że zgodziłam się współpracować, rodzice pozwolili mi wrócić do swojego domu. Kilka miesięcy później Jim zasugerował jednak, abym przeniosła się do – jak on to nazwał – „domu przejściowego”. Znał dwoje terapeutów, Pat i Raya, którzy wynajmowali pokoje ludziom takim jak ja, znajdującym się na rozdrożu i potrzebującym wsparcia. Oni sami również mieszkali w tym budynku wspólnie ze swoimi dwiema małymi córkami, kotem i dwoma psami. Jim uznał, że dzięki przeprowadzce mogłabym dorosnąć i zacząć funkcjonować niezależnie od matki i ojca. Bardzo mi się to spodobało, nie mogłam się doczekać, kiedy się wreszcie usamodzielnię. Moi rodzice odnieśli się do tego pomysłu niechętnie, ale postanowili zaufać Jimowi i ostatecznie się zgodzili.

Zakochałam się w tym domu od pierwszego wejrzenia. Był to dwukondygnacyjny bladoróżowy wiktoriański budynek ze skośnym dachem, położony na rogu Park Avenue oraz Speedway, alei biegnącej wzdłuż całej plaży Venice Beach. Od promenady i piasku dzielił nas zaledwie piaszczysty plac, odległość niespełna pół przecznicy. Nocą zasypiałam przy dźwiękach fal rozbijających się o brzeg. Szybko zaprzyjaźniłam się z Pat i Rayem, parą hipisów po trzydziestce, ludzi o dobrych sercach, którzy skończyli studia z zakresu pracy społecznej i poświęcili się pomaganiu innym. Ciepło przyjęli mnie w swoim domu.

Wielkim zaskoczeniem okazali się natomiast inni mieszkańcy tego miejsca: Pete, schizofrenik ledwo po dwudziestce, który rzadko nawiązywał kontakty z innymi, oraz Dolly, niespokojna kobieta cierpiąca na zaburzenia maniakalno-depresyjne. Pomyślałam sobie: o, Boże, Jim umieścił mnie tu razem z chorymi psychicznie! Pat i Ray potwierdzili moje przypuszczenia – Jim dokładnie tak zrobił. Z jakiegoś powodu to jednak nie miało dla mnie znaczenia. Liczyło się tylko to, że czułam się wolna. Niemniej jednak gdy po raz pierwszy otworzyłam szafkę w łazience i ustawiłam swoją szczoteczkę do zębów obok Thorazineu Pete’a i litu Dolly, przeszedł mnie nieprzyjemny dreszcz. Niemniej pomijając te momenty, kiedy Pete słyszał głosy, a Dolly cierpiała na bezsenność, dogadywaliśmy się zupełnie dobrze, a nasze życie toczyło się całkiem spokojnie.

Nadal chodziłam na wizyty do Jima. Pomimo więzi, która mnie z nim łączyła, nie od razu się jednak otworzyłam. Szybko też wyzbyłam się pierwotnej nieśmiałości. Byłam trudnym przypadkiem: walczyłam z Jimem na każdym kroku, cały czas sprawdzając, jak daleko jeszcze mogę się posunąć. Przez kilka miesięcy nie przychodziłam na umówione spotkania, rzucałam mu kolejne wyzwania, groziłam, że już nigdy nie wrócę.

Potem pewnego dnia, mniej więcej po roku terapii, opowiedziałam Jimowi o dziwnym śnie, który przyśnił mi się, gdy miałam dziewięć lat. Sen do złudzenia przypominał zdarzenia rozgrywające się na jawie. Był rzeczywisty, inaczej niż zwykłe sny. Poza rodzicami nigdy nikomu o nim wcześniej nie opowiadałam. Tak naprawdę celowo trzymałam go w tajemnicy. Teraz przywołałam go z pamięci w ramach terapii i zapisałam w dzienniku:

Budzę się nagle zlana potem, ze świadomością, że mój dziadek, który mieszka pięć tysięcy kilometrów stąd, właśnie umarł. Słyszę jego głos, który raz po raz żegna się ze mną. Próbuję się zorientować, co się dzieje.

Jest środek nocy. W moim pokoju panuje całkowita ciemność. Nie wiem, czy mi się to śni, czy też dzieje się naprawdę. Boję się ruszyć, ale zsuwam się z łóżka i biegnę ile sił w nogach do pokoju rodziców, żeby przekazać im tę wiadomość.

Zamiast jednak zdenerwować się tą wieścią, matka się uśmiecha i zapewnia: „To tylko zły sen. Dziadkowi nic nie jest”. Pod wpływem niezachwianej pewności w jej głosie zaczynam wątpić w siebie. Oczywiście, że dziadkowi nic nie jest. Daję sobie wmówić, że się niepotrzebnie zdenerwowałam. Wracam więc do swojego pokoju, uspokojona zapewnieniami, że niepotrzebnie panikuję, i zasypiam.

Kilka godzin później dzwoni moja ciotka z Filadelfii i mówi, że dziadek zmarł na atak serca.

Wbrew moim oczekiwaniom Jim nie wzdragał się ani nie odsuwał ode mnie, gdy opowiadałam mu ten sen. Wysłuchał mnie uważnie. Wykazał szczere zainteresowanie i poprosił, abym powiedziała coś jeszcze na ten temat. Najpierw wyjaśniłam, że byłam zaskoczona reakcją mojej matki. Robiła wrażenie zaintrygowanej i okazywała mi czułość, ale jednocześnie zdawała się coś przede mną ukrywać, jak gdyby celowo nie chciała przywiązywać do tego zbyt dużej wagi. Nawet kiedy później dowiedziała się o śmierci dziadka, uznała tamten sen za zbieg okoliczności. W jej oczach dostrzegłam jednak coś, z czego wyczytałam, że sama do końca w to nie wierzy. Ja też w to nie wierzyłam. Byłam przekonana, że dziadek przyszedł się ze mną pożegnać. Jego wygląd i brzmienie głosu były zbyt rzeczywiste, zbyt żywe, aby mogły stanowić jedynie wytwór wyobraźni. Ponieważ nie potrafiłam w żaden sposób rozwikłać tej zagadki, zaczęłam się zastanawiać, czy przypadkiem nie ponoszę winy za śmierć mojego dziadka.

On i ja zawsze byliśmy sobie bliscy. Wiele lat wcześniej wziął mnie na barana i obiecał, że nawet kiedy umrze, zawsze będziemy razem – wystarczy, że spojrzę w niebo na najjaśniejszą gwiazdę i tam go odnajdę. Łączyła nas głęboka miłość i nie potrafiłam znieść myśli, że mogłam go w jakikolwiek sposób skrzywdzić.

Zdobyłam się na rozmowę o tych uczuciach między innymi dzięki temu, że nawiązałam romantyczny związek z Terrym, artystą, z którym później mieszkałam przez dwa lata. On mieszkał po drugiej stronie ulicy w dawnej pralni automatycznej, w której praktycznie w każdym pomieszczeniu, z łazienką włącznie, znajdowały się ogromne szklane świetliki w kształcie piramid. Wpadające przez nie promienie słoneczne świeciły nieskazitelnym światłem. Terry miał tam swoją pracownię. Był trochę wyższy ode mnie, miał dwadzieścia pięć lat, blond włosy spięte w krótką kitkę i niebieskie oczy o przeszywającym spojrzeniu. Zwykle chodził w poplamionych farbą dżinsach, które z wyglądu przypominały kolorowe płótna Sama Francisa1.

Terry należał do czteroosobowej męskiej grupy muralistów, zaliczających się do nurtu futurystów. Tworzyli malarskie wizje katastrof: trzęsień ziemi, zawiei śnieżnych czy powodzi. Ich murale tak bardzo przypominały niektóre z moich przeczuć, że zastanawiałam się, czy czasem nie malują na swoich obrazach mojego życia wewnętrznego. Grupa nosiła nazwę Los Angeles Fine Arts Squad i tworzyła swoje dzieła na wielkich pustych ścianach budynków przemysłowych i mieszkalnych w całym mieście. Jako pionierzy gatunku odgrywali kluczową rolę na scenie artystycznej Venice.

Z Terrym łączył mnie świat obrazów i snów. Dużo opowiadałam mu o moich snach, które przez lata spisywałam na kartkach. Śniło mi się wiele różnych rzeczy, a po porannej pobudce z wielką przyjemnością odtwarzałam treść tych marzeń. Kiedy nie mogłam sobie nic przypomnieć, czułam się pusta, jak gdyby ominęło mnie coś ważnego. Powracające do mnie obrazy wypełniały mnie swoim bogactwem niczym najświetniejsze pożywienie. Były dla mnie czymś świętym.

Terry i ja chadzaliśmy nocą na długie spacery w okolicach opuszczonego parku rozrywki Pacific Ocean Park. On przedstawiał mi swoje artystyczne wizje, a ja opowiadałam mu o moich snach. Terry powiedział, że w niesamowitym niebieskim świetle lamp rtęciowych zainstalowanych przy promenadzie czasami dostrzega, jak przebijają przeze mnie obrazy. Uważał, że moja zdolność do ich tworzenia ma pośredni wpływ na jakość jego pracy.

Terry od dziecka marzył, aby zostać artystą. Przyglądając się, jak ze spokojem i determinacją kreślił po nocach różne rzeczy na niewykończonym sosnowym stole, jak zanurza się w świecie sztuki, modliłam się, żeby mnie również było dane znaleźć powołanie, które przyniesie mi tyle radości.

Gdy w ostatniej chwili postanowiłam zrezygnować ze studiów i żyć z ledwo wiążącym koniec z końcem długowłosym artystą starszym ode mnie o osiem lat i nawet niebędącym Żydem, moi rodzice bardzo się zdenerwowali. Przepadło im wiele tysięcy dolarów, które zdążyli już zapłacić tytułem czesnego na rzecz Pitzer College w Claremont, gdzie miałam rozpocząć naukę w kolejnym semestrze. Powiedzieli, że nie chcą znać Terry’ego. Byli przekonani, że w wieku siedemnastu lat usiłuję zmarnować sobie życie. Nie zamierzali wspierać mnie w tej decyzji. Nie widząc innego wyjścia, postanowili nie udzielać mi więcej żadnej pomocy finansowej poza opłacaniem terapii.

Aby zarobić na podstawowe wydatki, zatrudniłam się jako ekspedientka w dziale ręczników w May Company. Zarabiałam tam 27 dolarów tygodniowo. Sklep znajdował się na rogu Fairfax i Wilshire, niespełna kilometr od klubu nocnego Climax, w którym Terry malował zewnętrzny mural. Z mieszkania w Venice zawoził mnie do pracy motocyklem bmw. W chłodniejsze, bardziej deszczowe dni jeździliśmy z załzawionymi od zimna oczami, chowając się w wojskowych kurtkach. Ściskałam go mocno w pasie, gdy pędziliśmy ulicami miasta. Nigdy nie czułam się szczęśliwsza ani bardziej wolna.

To właśnie dzięki miłości i spostrzeżeniom Terry’ego zaczynałam z czasem akceptować siebie i swoje obrazy. Intuicyjne czy nie, stanowiły one integralny element mojej tożsamości i Terry zdawał się to akceptować. Rozumiał i cenił ich znaczenie jak nikt inny wcześniej. Był pierwszym mężczyzną, z którym byłam, który tak naprawdę mnie „widział”. Zachęcając mnie do zgłębiania mojej intuicyjności, pomógł mi zacząć ufać Jimowi.

W trakcie sesji powoli przypominałam sobie również inne przeczucia, które nachodziły mnie jako dziecko. Na przykład pewnego dnia, gdy miałam dziewięć lat, rodzice przedstawili mnie Evanowi, swojemu wieloletniemu przyjacielowi z Londynu, który często przyjeżdżał w interesach do Stanów. Ten niesamowity człowiek odnosił wielkie sukcesy w biznesie i zdawał się mieć wszystko: piękną żonę i rodzinę, dobre zdrowie oraz środki niezbędne do prowadzenia eleganckiego życia, do czego walnie przyczyniali się służący, rolls-royce z szoferem oraz posiadłość na wsi w hrabstwie Surrey.

Tymczasem zaraz po tym, jak go ujrzałam, poczułam jakiś strach, ciężkość w żołądku i pewność, że przydarzy mu się coś złego. Te wrażenia mocno mnie zaniepokoiły, ponieważ zdawały się pozbawione jakiegokolwiek konkretnego powodu. Niby był przyjacielem moich rodziców, niby dobrze mu się powodziło w życiu, a ja tymczasem chciałam od niego czym prędzej uciec. Powiedziałam o tym mojej matce, ale ona odparła: „Jak możesz czuć coś takiego? Dopiero co go poznałaś”. Nie potrafiłam tego wyjaśnić, nie miałam nic na poparcie tych uczuć, czułam się więc z ich powodu okropnie. Obie chętnie porzuciłyśmy ten temat. Nie potrafiłam jednak nic poradzić na to, że wywoływał we mnie taką, a nie inną reakcję. To było coś automatycznego, instynktownego. Przypominało mi to zachowanie mojego psa podczas spotkania z przyjaciółką: szczekał na nią i warczał, gdy tylko do nas przychodziła. Irytowało mnie to, potrafiłam sobie więc wyobrazić, co czuła moja matka.

Trzy tygodnie później moi rodzice odebrali telefon od wspólnego przyjaciela. Ku wielkiemu zaskoczeniu wszystkich, którzy go znali, Evan popełnił samobójstwo. Tym razem moja matka nie mówiła już o zbiegu okoliczności, lecz przyznała, że widocznie musiałam cos przeczuwać: „Miałaś rację co do Evana. Nie wiem, jak to możliwe, ale jakoś wiedziałaś”. Nie ulegało jednak wątpliwości, że wyprowadziło ją to z równowagi i że nie miała ochoty więcej o tym rozmawiać. W jej głosie pobrzmiewała jakaś nietypowa rezygnacja, jakiś ciężar, jakaś mieszanka dziwności i smutku. Można było odnieść wrażenie, że nie wie, co ze mną zrobić – byłam czymś dziwnym, jakimś kuriozum, czymś z innej planety. Moja matka niby potwierdziła to, co powiedziałam, ale ostatecznie czułam się jeszcze bardziej zagubiona niż wcześniej. Porzuciła ten temat i życie toczyło się dalej, zupełnie jak gdyby nigdy nic. Po raz kolejny poczułam się samotna, splamiona, zamieszana w coś okropnego, jak gdyby opuszczona z moimi własnymi myślami gdzieś na bezludnej wyspie pośrodku oceanu. Usiłowałam zachowywać się normalnie i nie mówiłam o moich uczuciach.

Stosunek Jima do tych zdarzeń podnosił mnie na duchu. Najbardziej doceniałam to, że nie próbował mnie oceniać ani się nie bał. Jako psychiatra z konwencjonalnym wykształceniem mógł mnie szybko zaszufladkować jako „świra” i zlekceważyć moje doświadczenia. Co gorsza, mógł zacząć je analizować i interpretować, doszukując się ukrytych znaczeń, zamiast rozpatrywać je jako niezależne zdarzenia. Mógł też przepisać mi leki przeciwpsychotyczne, które stłumiłyby te skłonności. Nie zrobił tego jednak. Nie krył też jednak swojego zdumienia. To była dziwna sytuacja. On zdawał się zdezorientowany i ja byłam zdezorientowana, mimo to próbowaliśmy sobie jakoś wspólnie z tą dezorientacją radzić, co w jakiś pokręcony sposób dawało mi poczucie bezpieczeństwa.

Pewnego dnia Jim przedstawił mi własne intuicyjne doznanie, którego doświadczył w okresie rezydentury psychiatrycznej w Meninger Institute w Kansas. W czasie burzy śnieżnej złapał gumę na mało uczęszczanej wiejskiej drodze. Gdy stało się jasne, że nie dotrze do domu na czas, zaczął myśleć o tym, że żona będzie się denerwować. Bardzo chciał dać jej znać, że nic mu się nie stało, ale w okolicy nie znalazł telefonu. Jak się później okazało, mniej więcej w tym samym momencie jego żonie przyśnił się sen, w którym Jim napotkał problemy z samochodem, choć jemu samemu nic się nie stało. Jak nietrudno się dziwić, ten nietypowy akt komunikacji wzbudził w nim zainteresowanie kwestią intuicji.

Jego historia bardzo mnie wzruszyła, ulżyło mi też, że mam do czynienia z wykształconą osobą z wysokimi kwalifikacjami akademickimi, która ma doświadczenia podobne do moich. Przynajmniej nie jestem jedynym dziwakiem na tym świecie. Ta myśl mnie pocieszała. Poza tym podjęłam ryzyko i zaufałam mu, więc cieszyłam się, że mnie nie zawiódł. Nie tylko mnie nie potępiał, ale też okazał głęboki szacunek dla moich przeżyć. Gdy zatem Jim zaczął zachęcać, aby spróbowała sobie przypomnieć inne tego rodzaju wydarzenia, czułam się na tyle bezpiecznie, że uległam jego namowom.

Moja matka miała w Filadelfii bliskiego przyjaciela, Harry’ego, który był sędzią Sądu Najwyższego. Traktowała go jak swojego mentora, darzyła wielkim uczuciem i twierdziła, że to on zainspirował ją do podjęcia studiów medycznych w czasach, gdy tylko sporadycznie przyjmowano na nie kobiety. Gdy miałam dziesięć lat, Harry ubiegał się o ponowny wybór na stanowisko, które piastował od trzydziestu lat. Niewiele rzeczy liczyło się dla niego w życiu tak bardzo jak praca sędziego. Na tydzień przed wyborami przyśniło mi się coś takiego:

Znajduję się w wielkim i dobrze oświetlonym pomieszczeniu wypełnionym po brzegi ludźmi. Harry stoi na podium i wygłasza mowę. Tłum jest tak gęsty, że ledwo mogę oddychać. W głowie czuję pulsowanie. Czegoś się obawiam, ale nie wiem czego. Z głośników odzywa się głos, który informuje, że Harry przegrał ze swoim przeciwnikiem. Harry opuszcza głowę, wchodzi w tłum i już ma wyjść z sali, gdy nagle podbiega do niego kobieta, której twarzy nie widzę, i gryzie go w rękę. Sądząc po wyrazie jego oczu, Harry ją rozpoznaje i jest zdruzgotany.

Nie chciałam niepokoić matki, w szczególności po tym, jak zareagowała na moje przeczucia dotycząc Evana. Byłam jednak zdenerwowana i zależało mi na jej wsparciu, więc zaryzykowałam i opowiedziałam jej swój sen. Ponieważ liczyła na sukces swojego przyjaciela, przyjęła moją relację z największą niechęcią. Westchnęła i objęła mnie ramieniem.

– Dlaczego ty zawsze mówisz takie negatywne rzeczy? – zapytała skrajnie poirytowana.

Po przeczuciach dotyczących śmierci jej ojca i samobójstwa przyjaciela teraz miarka się przebrała. Siedziałam tam i żałowałam, że nie mogę cofnąć tych słów, ale szkoda została już wyrządzona.

Wieczór wyborczy spędziłam w Los Angeles z rodzicami, z niepokojem oczekując na wynik wyborów. Niestety wydarzenia potoczyły się tak, jak przewidywał mój sen: Harry przegrał z kretesem. Gdyby jednak chodziło wyłącznie o tę porażkę, sen nie miałby tak wielkiego znaczenia. Na tym jednak nie koniec, ponieważ tamtego wieczoru w lokalu wyborczym jego synowa, cierpiąca na zaburzenia maniakalno-depresyjne i znajdująca się pod opieką psychiatryczną, miała ostry epizod choroby – podbiegła do niego i wściekle ugryzła go w rękę, a zaraz potem uciekła między ludzi, żeby się schować. Gdy ją odnaleziono, została przyjęta do szpitala na leczenie.

Oczywiście życie Harry’ego, jego syna oraz synowej zostało tamtego dnia poważnie zaburzone. W ciągu kilku kolejnych miesięcy sporo się nasłuchałam o ich cierpieniu i nie mogłam przestać się zastanawiać, jaką rolę odegrał w tym wszystkim mój sen. Choć moi rodzice nigdy nie sugerowali, że moje przepowiednie mają jakąkolwiek moc sprawczą, ja się nad tym poważnie zastanawiałam, w szczególności gdy w chwili gniewu matka nakazała, bym nigdy więcej nie opowiadała jej o swoich snach. Wiedziałam, że tamte wydarzenia bardzo ją wzburzyły. Wiedziałam, że nie chciała mnie skrzywdzić. Stanowiła dla mnie jednak nadmierne obciążenie, więc się wycofałam. Prawda była taka, że bywała apodyktyczna, że miała w sobie ogromną siłę i że nie potrafiłam na nią nie reagować. Od tamtego dnia już zawsze zatrzymywałam dla siebie to wszystko, co miałam okazję zobaczyć, traktując to jak wstydliwy sekret.

Dzięki wsparciu Jima mogłam doświadczyć tego ogromnego poczucia winy związanego z przewidywaniem tych różnych katastrofalnych zdarzeń. Wydawało się, że potrafię z łatwością przewidywać śmierć, choroby i trzęsienia ziemi, rzadko zaś wychwytuję cokolwiek szczęśliwszego. Dorastałam w przekonaniu, że tkwi we mnie jakieś zło, że w jakiś sposób to ja wywołuję te niekorzystne wydarzenia, które pojawiają się w moich wizjach. Czy rzeczywiście mogłam przyczynić się do porażki Harry’ego i wywołać epizod psychotyczny u jego synowej? Zastanawiałam się nad tym. Żadne z moich przyjaciół nigdy nie wspominało o podobnych doświadczeniach. W coraz większym stopniu czułam się jak wyrzutek, jak gdybym nigdzie do końca nie pasowała.

Opowiadałam Jimowi, że potem, w 1967 roku, w przedostatnim roku nauki w szkole średniej, odkryłam narkotyki. Chodziłam do University High, czule nazywanej „Uni”, w pobliskim West Los Angeles, ale większość moich znajomych uczyła się w ostatnich klasach Palisades High w Pacific Palisades, bardziej prestiżowej dzielnicy Los Angeles, oddalonej o jakieś piętnaście kilometrów. Po szkole moi przyjaciele z „Pali” odbierali mnie ze szkoły i wspólnie ćpaliśmy. Odkryłam, że większość narkotyków – z wyjątkiem tych halucynogennych – tłumi moje zdolności intuicyjne, dając mi złudzenie dopasowania do grona przyjaciół. Moje pragnienie przynależności zostało tymczasowo zaspokojone. Bez względu jednak na liczbę przyjaciół, nie mogłam wyzbyć się poczucia, że żyję w kłamstwie. Potem wydarzył się tamten nocny wypadek.

Czy tunel, który pojawił się podczas mojego upadku z klifu, również był jednym z takich przeczuć? Ani ja, ani Jim nie mieliśmy co do tego pewności, ale on nauczył mnie wierzyć w autentyzm tych doświadczeń. Co jednak najważniejsze, pomógł mi zrozumieć, że to irracjonalne wierzyć w moją moc sprawczą względem wydarzeń pojawiających się w moich wizjach. Wspominał o tym, że dzieci dysponujące tego typu darem trzeba o nim uczyć, aby nie formułowały niedorzecznych przypuszczeń na własny temat. Pokazał mi, że prawdziwy problem stanowią nie tyle moje zdolności, ile raczej moje ich błędne postrzeganie.

W rozmowach na temat zgłębiania tego aspektu mojej tożsamości Jim wyrażał jedynie obawę o to, że może mnie to nadmiernie zaabsorbować, przez co zapomnę o innych ważnych życiowych sprawach. Miał wcześniej okazję obserwować ludzi, którzy dostali tak silnej obsesji na punkcie własnych doświadczeń pozazmysłowych, że tracili kontakt z rzeczywistością. Jim wierzył jednak, ze mam w sobie dostatecznie dużo siły, by poradzić sobie z obydwoma światami.

Gdy po raz pierwszy opowiedziałam Jimowi o moich zdolnościach intuicyjnych, on musiał przyjmować moje słowa na wiarę. Nie miał żadnej pewności, że nie wymyślam sobie niestworzonych rzeczy, żeby nim manipulować. Nie potrafiłam przedstawić żadnego dowodu na nic, ponieważ ze strachu stłumiłam swój dar i on nie chciał od razu powrócić. Jim jednak darzył mnie zaufaniem, po części pod wpływem przekonania, że wszyscy ludzie cechują się tego rodzaju wrażliwością, tylko niektórzy ignorują ją lub odrzucają. Gdzieś pod drodze ulegają one stłamszeniu przez rodziców, nauczycieli lub terapeutów, jednak zdaniem Jima one nigdy do końca nie zanikają – próbują się przebijać ponownie na powierzchnię i to ludzi przeraża. Powiedział, że potrzeba ogromnej odwagi, aby trzymać w sobie coś tak potężnego, dlatego człowiek może opaść z sił i popaść w depresję. Dodał jednak, że te poglądy rzadko spotykają się z poparciem ze strony jego kolegów.

Chociaż wszystkie uwagi Jima zdawały się mieć sens, przez wiele lat żyłam w izolacji i nie chciałam uznać jego autorytetu. W pełni otworzyłam się na niego dopiero po dłuższym czasie. Ponad rok po wypadku samochodowym wzięłam udział w jednej z prowadzonych przez niego sesji terapii grupowej. Sześcioro z nas spotykało się w jego gabinecie w Beverly Hills w każdy wtorek po południu. Byłam najmłodsza i zdecydowanie najbardziej gniewna, waleczna i nieżyczliwa. Tak naprawdę to nie chciałam angażować się w kłótnie, chciałam jednak trzymać wszystkich na dystans. Wszyscy pozostali członkowie grupy uczestniczyli w terapii już na tyle długo, że wiedzieli, że albo w końcu poradzę sobie z tym gniewem i się uspokoję, albo przestanę brać udział w spotkaniach. Nie miałam najmniejszych wątpliwości, że większość z nich liczyła na to drugie rozwiązanie.

Pod koniec jednego z naszych spotkań John, biznesmen zbliżający się do sześćdziesiątki, a zarazem najnowszy członek naszej grupy, zaczął opowiadać o swojej depresji. Słuchałam go, ale moje myśli zaczęły gdzieś odpływać. Musiałam zacząć śnić na jawie albo wpaść w jakiś lekki trans, ponieważ nagle zobaczyłam płonący samochód, a w środku kobietę i dziecko. Łapczywie chwyciłam powietrze i nagle wszyscy zamilkli, przenosząc uwagę na mnie.

Gdy na prośbę Jima przytoczyłam treść swojej wizji, na twarzy pogrążonego w depresji Johna pojawił się wyraz udręki. Przez łzy wyjawił nam po raz pierwszy, że jego żona i córeczka zginęły niedawno w tragicznym wybuchu, do którego doszło, gdy ich samochód uderzył na autostradzie w cysternę z paliwem.

Chociaż logika podpowiadała mi, że nie miałam nic wspólnego z tragicznym losem jego rodziny, przez moment poczułam się odpowiedzialna za jego smutek. Wszystkie moje dziecięce obawy dotyczące intuicyjnych zdolności wybuchły niczym wulkan. W mojej głowie zaroiło się od oskarżycielskich głosów przepełniających mnie poczuciem winy.

Po zakończeniu sesji Jim poprosił mnie na bok. Zupełnie czym innym było dla niego siedzieć w przytulnym gabinecie w Beverly Hills i słuchać tych moich niestworzonych opowieści, a czym innym zobaczyć to na żywo. Pamiętam, jak w dzieciństwie matka – która pragnęła dla mnie normalnego i szczęśliwego życia – przestrzegała mnie: „Nie mów nikomu o tych wizjach. Ludzie pomyślą, że jesteś dziwna”. Uwierzyłam jej. Teraz naprawdę się zmartwiłam, że Jim nie będzie mnie już chciał przyjmować, że stwierdzi, że mój przypadek go przerasta.

Te obawy okazały się jednak nieuzasadnione. Chcąc dodać mi otuchy, Jim zapewnił, że nie jestem szalona. Moje cierpienie i zmieszanie wynikały z faktu tłumienia w sobie tych „darów”. Zamiast je eliminować, należało je rozwijać pod odpowiednim okiem. Jim zaproponował, abym skontaktowała się z doktor Thelmą Moss, psycholog i badaczką z UCLA Neuropsychiatric Institute, specjalizującą się w badaniu zjawisk paranormalnych. Zdumiałam się, że ktoś taki w ogóle istnieje. W przeszłości kierowała ona do Jima wielu pacjentów, którzy nie radzili sobie ze swoimi doświadczeniami intuicyjnymi. Jim wyraził przekonanie, że jeśli ktokolwiek jest w stanie docenić te doświadczenia i wspierać mnie w pogłębianiu wiedzy o nich, to będzie to właśnie doktor Moss. To był dla mnie pierwszy promyk nadziei.

1 Samuel Lewis Francis (1923-1994), amerykański malarz; przedstawiciel ekspresjoni-zmu abstrakcyjnego – przyp. red.