Ewa Danuta Białek

SŁOWO JAKO ENERGIA

czyli
co niesie słowo
(Psychoenergetyka słowa)

CYKL
WYZWANIA EDUKACYJNE
EDUKACJA DLA KAŻDEGO:
SZTUKA ŻYCIA W ŚWIECIE

INSTYTUT PSYCHOSYNTEZY

Copyright by: Ewa Danuta Białek

Wszelkie prawa zastrzeżone

Warszawa 2012

ISBN 978-83-63428-10-5

Pierwsze wydanie wersji broszurowej Warszawa 2003

Książka chroniona prawem autorskim, Żadna część tej książki, ani całość nie może być wykorzystywana do celów komercyjnych, ani reprodukowana bez pisemnej zgody Autorki.

Ewentualna wersja drukowana dostępna poprzez Instytut Psychosyntezy

INSTYTUT PSYCHOSYNTEZY. Centrum Zrównoważonego Rozwoju Człowieka

www.psychosynteza.pl instytut@psychosynteza.pl

sklep internetowy http://zdrowiedlaciebie.abc24.eu

Konwersja:

1. Wstęp

Prezentowany tomik jest kolejnym z serii "Wyzwania edukacyjne. Edukacja dla każdego. Sztuka życia w świecie”. Dotyczy każdego, nie tylko dorosłych, ale i dzieci, jak również dotyka każdego, gdyż odnosi się do psychicznego reagowania na głębię oddziaływania słowa – mówionego i słyszanego.

Mogłoby się wydawać powierzchownie, że nie ma o czym pisać czy mówić, niemniej kontakt z osobami mającymi problemy emocjonalne czy jedynie problemy dotyczące fizycznego zdrowia i przyglądania się temu bliżej, wyraźnie naprowadza na ujawnienie przyczyny w sferze psychologicznej, a następnie na doświadczenia związane z reakcją na słowa. Jeśli ktoś doświadczył tego na sobie, w lot zrozumie o czym piszę. Dla innych może być to zupełnie nowe naświetlenie zagadnienia. Niemniej pozwoli ono na zrozumienie kolejnych (po wcześniej opisanych w innych moich publikacjach) mechanizmów funkcjonowania organizmu na subtelnych poziomach. Pomoże także w nauczeniu się "odreagowywania na wejściu", gdy coś spowodowało konkretną reakcję nieświadomie, a potem świadomie zostały opanowane reaktywne nawyki dla stworzenia zdrowych postaw – zablokowania "naciskania naszych klawiszy" przez innych. Świadomość bowiem oddziaływań umożliwia zrozumienie, że obronne reakcje z dzieciństwa już dawno przestały obowiązywać, a zadane nieświadomie wtedy rany zostały uleczone i uzdrowione, nie ciągnąc latami skutków – uszczerbków fizycznego i psychicznego zdrowia.

W literaturze dotyczącej tematu rzadko kiedy można znaleźć wzmianki na temat jakości przekazywanych słów. Mówienie zwykle kojarzy się z właściwym przekazem w formie klarowności słów, mimiki czy aktywnym słuchaniu przez drugą osobę. To jest treścią doskonalenia umiejętności nauczycieli. Prawie wcale nikt nie zwraca uwagi nauczycieli, a tym bardziej nie uczy uczniów czy rodziców – jak mówi. Pod pojęciem JAK rozumiem tu nie tylko jakość przekazywanych treści (pozytywnej czy negatywnej), ale jakość intencji i emocji towarzyszącej słowu.

Mało kto zdaje sobie sprawę z oddziaływania energii negatywnych słów nie tylko na mówiącego, ale przede wszystkim osoby, do której te słowa są skierowane. To oddziaływanie może mieć bowiem konkretne skutki, zarówno w momencie wypowiadanych słów, niosąc "ładunek emocjonalny", jak i może kumulować się w przyszłości jako "energetyczny depozyt", dający fizyczne i psychiczne efekty w postaci dolegliwości chorobowych, często określanych "o nieznanej etiologii", lub po latach jako "choroby psychosomatyczne" lub z "autoimmunoagresji. "Rzadko bowiem łączy się ze sobą podejście interdyscyplinarne, a więc wyniki badań różnych dziedzin, aby zastosować to w "edukacji siebie ("edukacji o sobie"). Na ten temat możesz przeczytać w mej książce p.t. PSYCHOSOMATYCZNE, EMOCJONALNE I DUCHOWE ASPEKTY CHORÓB ZE STRESU (Choroby z autoimmunoagresji).

Skutkami różnego rodzaju traumatycznych doświadczeń (a takim jest także oddziaływanie słowa) i uwolnieniem ich z ciała zajmuje się nowoczesna psychologia (psychologia energetyczna), jak również bardzo intensywnie rozwijająca się w Stanach Zjednoczonych medycyna wibracyjna (energetyczna). Szczególnie ważny jest ten aspekt oddziaływania słowa zarówno w edukacji jak i terapii i odblokowywaniu urazów dzieciństwa w psychosyntezie, kierunku w psychologii wyrosłym z psychoanalizy. W psychosyntezie funkcjonuje bowiem jej fundamentalna zasada, która brzmi: „gdy coś przychodzi na czas – jest to edukacja; gdy za późno- to terapia". Aby więc nie było za późno – zarówno rodzice, nauczyciele, jak i przede wszystkim uczniowie powinni poznać zasady psychodynamiki, jak i inne prawa fizyki i najnowsze osiągnięcia mechaniki kwantowej, odnoszące się do psychoenergetycznego oddziaływania słowa na siebie i odbiorcę.

Za fizyką czy mechaniką kwantową mówi się o energii słowa, o ładunku, jaki ono niesie i wpływie oddziaływania na osoby będące w relacji, o sprawczej sile słowa. Według tychże dziedzin nauki wszystko bowiem istnieje w relacjach, a konsekwencją tego jest wzajemne oddziaływanie na siebie człowieka i jego otoczenia.

Pamiętaj:

Sprawcza siła słowa – to oddziaływanie zewnętrzne i wewnętrzne, jakie powoduje wypowiedziane przez ciebie słowo na drugą osobę.

2. Prawa psychodynamiki

Dr Roberto Assagioli, włoski psychiatra i psychoterapeuta, współczesny C.G. Junga (1888-1974), obok A. Maslowa był jednym z pionierów nowoczesnego podejścia do człowieka w psychologii, opisując go całościowo, ze wszystkimi aspektami jego biologicznego i psychoduchowego życia, włącznie z wymiarem duchowym (transpersonalnym, tj. "najwyższym potencjałem jednostki", czym może się ona stać).

Jako twórca psychosyntezy, dostępnej przez doświadczenie holistycznej wizji człowieka, Assagioli stworzył model ludzkiej psyche z osobowym ja w centrum, tzw. "jajo Assagiolego".

Fundamentalnym dla psychosyntezy, a przede wszystkim dla każdego człowieka jest odkrycie i właściwe użytkowanie jego woli, będącej instrumentem osobowego ja, pozwalającej na dokonywanie właściwych życiowych wyborów, zgodnie z jego predyspozycjami i życiową drogą. Wola według Assagiolego jest konstruktywną siłą, kierującą intuicją, impulsami, intelektem, emocjami i wyobraźnią w kierunku pełnej realizacji siebie jednostki.

Odkrycie i zdefiniowanie woli jest drugą zasługą R. Assagiolego dla psychologii, a tym bardziej pedagogiki, włączającą program treningu woli, w trakcie którego każdy może doświadczać różnych jej stadiów i jakości.

Trzecim wkładem Assagiolego w te dziedziny, służącym integracji osobowości człowieka są techniki pracy z podosobowościami – częściami osobowości, odkrycie ich słabych i mocnych stron, oraz ich integracja i synteza wokół jednoczącego centrum oraz harmonijne wykorzystanie wszystkich fizjologicznych funkcji psychicznych.

Psychosynteza to dla Assagiolego całość człowieka, włączając wszystkie jego aspekty: fizyczny /biologiczny/, zmysłowy, emocjonalny, umysłowy (mentalny), psychiczny, wolitywny i duchowy. To dzięki woli, umiejscowionej w centrum, człowiek, uświadamiając sobie jej istnienie (posiadanie woli w sobie) i doświadczając "bycia wolitywnym" – może dokonywać konstruktywnych wyborów spożytkowania swych funkcji psychicznych dla zachowania zrównoważonego rozwoju osobowego i realizacji siebie w świecie. Wymaga to jednak od niego pracy nad sobą, podobnie jak wspomagania procesu wychowania w kierunku "zrównoważonego rozwoju" – harmonijnego rozwoju, wszystkich jego sfer funkcjonowania, bez zaburzania ich, lecz jak ogrodnik – troskliwego, mądrego pielęgnowania, w tym zdrowego wyrażania woli dziecka.

Psychosynteza bazuje na prawach psychodynamiki Assagiolego i jego dwóch fundamentalnych schematach: wspomnianym wyżej "jaju" Assagiloego – obrazie ludzkiej psyche i diagramie "gwiazdy", opisującej obrazowo rodzaje funkcji psychicznych i ich wykorzystanie. Te dwa diagramy i prawa w bardzo klarowny sposób porządkują nie tylko wiedzę człowieka o sobie, ale także drogę jej wprowadzania w życie, poprzez indywidualne doświadczenie.

Psychosynteza bierze nie tyle pod uwagę koncepcję woli, ile analizę wolitywnych działań w różnych stanach, specyficznych aspektach i jakościach woli oraz praktyczne techniki dla rozwoju i optymalnego używania funkcji woli. Assagioli zaproponował szereg ćwiczeń do pracy nad wolą ("gimnastyka woli") w różnym wieku (szczególnie w okresie dojrzewania).

Poniżej zamieszczam wykres psychicznych funkcji człowieka w postaci diagramu gwiazdy. Wola determinuje używanie wszystkich funkcji we właściwy sposób.

Rys. 1.Wykres funkcji psychicznych według R. Assagioliego – Model Gwiazdy

1. Wrażenia

2. Emocje/ uczucia

3. Impulsy/ pragnienia

4. Wyobraźnia

5. Intelekt

6. Intuicja

7. Wola /wokół osobowego „Ja”/

8. Osobowe “Ja” /punkt na schemacie wewnątrz/

Wola (7) posiada ścisłe połączenie ze świadomością osobowego Ja, jest jego narzędziem i razem tworzą jednoczące centrum osobowe. Poprzez działanie woli „osobowe Ja” może regulować wszystkie funkcje psychofizycznej całości.

Centralna pozycja woli pozwala jej na zwierzchnictwo nad innymi funkcjami psychicznymi, poprzez jej regulacyjną moc, niemniej jest ona kierowana przez prawa psychologiczne i uniwersalne prawa. Assagioli wyróżnia 10 praw – tzw. praw psychodynamiki (prawa psychoenergetyczne). Są to:

Wyobrażenia lub obrazy mentalne i idee mają tendencję do tworzenia fizycznych warunków i zewnętrznych aktów, które korespondują z nimi. Prawo to można wyrazić inaczej: Każde wyobrażenie ma w sobie element motoru (napędu), a więc centralna idea uwalnia, daje życie oczekującemu systemowi mięśniowemu (za W. Jamesem).

To prawo jest podstawą wszelkich psychosomatycznych wpływów – zarówno patologicznych jak i terapeutycznych. Ono wyjaśnia siłę sugestii lub perswazji. Używane jest do masowych sugestii – włączając marketing i politykę (choć czasem nieświadomie). Centralnie umieszczona wola może zmobilizować energie wyobraźni i myśli, używając ich do stworzenia akcji. Wola więc może być używana celowo i świadomie przez jednostkę do wyborów, wywoływania i koncentracji na wyobrażeniach i ideach, które pomagają stworzyć pożądane działania. Jest też używane często bezwiednie przez rodziców i nauczycieli, czasem wbrew potrzebom/rozwojowi dziecka. Jeśli więc rodzice chcą osiągnąć pozytywny efekt, powinni używać pozytywnych, a nie negatywnych sugestii czy perswazji.

Postawy, ruch i działania mają tendencję do wywoływania odpowiadających wyobrażeń i idei, one zaś (zgodnie z następnym prawem) wywołują lub intensyfikują odpowiadające emocje i odczucia.

Wola może poruszać ciało i w ten sposób wywoływać odpowiadające wyobrażenie i idee, które intensyfikują emocje i odczucia, wzmacniając je. Innymi słowy – poprzez świadomy i celowy ruch, każdy może wywołać lub wzmocnić pozytywny i pożądany stan wewnętrzny. To prawo może być także używane nieświadomie przez rodziców czy nauczycieli np. bezwiedne podniesienie głosu oraz inne agresywne zachowania w złości mają tendencję do rzeczywistego prowokowania złości u dzieci. Można to także zaobserwować u małych chłopców, którzy dla zabawy zaczynają się bić, a wkrótce przeradza się to w prawdziwą walkę. Jest to również niebezpieczne w sytuacjach, gdy różne osoby chcą osiągnąć jakiś efekt psychologiczny i używają imitacji gestów, mimiki, co prowokuje konkretny efekt.

Idee i wyobrażenia mają tendencję do budzenia emocji i odczuć, które z nimi korespondują.

To prawo odpowiada ściśle pierwszemu prawu. Tu idea i wyobrażenia produkują akt i emocje (zgodnie z pierwszym prawem). Poprzez skuteczne zastosowanie tego prawa, centralnie umieszczona wola może zmobilizować energię emocji czy odczuć poprzez użycie odpowiednich idei i wyobrażeń. To prawo działa w następujący sposób, w sytuacjach np. przekazywania przez rodziców i nauczycieli prawdopodobnego zagrożenia czy niebezpieczeństwa z jakiegoś powodu – ich komunikat wywołuje emocje strachu u dziecka. U dorosłego o silnej osobowości sprowokowany strach wywołuje tendencję do szukania skutecznych środków ochrony; u typów emocjonalnych – następuje totalny paraliż przed każdym działaniem. W ten sposób tkwiący od dzieciństwa wzorzec może uniemożliwiać lub zaburzać odwagę do podejmowania jakiegokolwiek ryzyka.

Emocje i wrażenia mają tendencje do wzbudzania i intensyfikowania idei i wyobrażeń, które im odpowiadają lub są z nimi związane.

Emocje wywołane przez idee i wyobrażenia (prawo 3) mogą wzbudzić lub zintensyfikować powiązane z nimi idee. Jest to proces feedback, który może działać zarówno dla dobra jak i dla zła. Jeśli działa negatywnie, to np. lęk przed chorobą może wywołać chorobę, poprzez wyzwalanie serii wyobrażeń, które są same w sobie groźne, ponieważ prowadzą do depresji; z drugiej działają jak przysłowiowe „perpetum mobile”, produkując wciąż nowe obrazy choroby, aż do sprowokowania odpowiadających fizycznych warunków – objawów psychosomatycznych (w pierwszej fazie objawy psychiczne bez fizycznych, a następnie ujawniają się fizyczne efekty). I znowu tego rodzaju zachowania dorosłych, wyrażane w komunikatach słownych "prowokują" wywoływanie strachu u dziecka i w konsekwencji dolegliwości bólowe czy chorobowe, a jednocześnie nieświadomą reakcję dorosłego w postaci aplikowania leków przeciwbólowych dziecku, a nie kontroli własnych słownych oddziaływań i nauczenia się "niwelowania" ich skutków w dziecku.

Potrzeby, impulsy, popędy i pożądania mają tendencję do wywoływania odpowiednich wyobrażeń, idei i emocji.

Wyobrażenia i idee odpowiednio wywołują działanie (prawo pierwsze). Jednym z przykładów działania tego prawa jest „racjonalizacja” w psychoanalizie. Jeśli istnieje silne pożądanie, ono wpływa na umysł, aby znaleźć uzasadnienie lub raczej pseudo-uzasadnienie dla jego spełnienia. Ten proces leży również u podstaw tzw. „życzeniowego myślenia”. Można nauczyć się być bardziej świadomym pożądań i czego one chcą. Zamiast być przez nie pociąganym, jak na sznurku lub wierzyć, że mają jakiś ważny powód, można zacząć oceniać ich pseudo-powody i zdecydować z pozycji centralnej woli – czy chcemy, czy nie iść za nimi.

Uwaga, zainteresowanie, afirmacje i powtarzanie, umacnia idee, wyobrażenia i psychologiczne tworzenie, na których są one skupione.

Uwaga powoduje, że idee stają się bardziej jasne i dokładne, jak również znajduje się dodatkowe elementy. Zainteresowanie pobudza uwydatnienie idei czy wyobrażenia. One zaczynają znajdować coraz więcej miejsca w świadomości, co pobudza uwagę. Odpowiednio uwaga wzbudza zainteresowanie (zjawisko feedback). Powtarzanie jest jak przybijanie gwoździa młotkiem. Za każdym razem zanurza się on coraz głębiej i przynosi penetrowanie i ufiksowanie idei czy wyobrażenia, aż stanie się dominujące. Szczególnie rodzice i nauczyciele powinni być świadomi jakości wypowiadanych słów i określonych działań – im częściej je powtarzają, tym łatwiej zapadają w pamięć dziecka. Niemniej powinni kontrolować co wysyłają i co chcą uzyskać, aby nie dostać tego w zamian na zasadzie bumerangu i reakcji zwrotnej.

Powtarzanie działania intensyfikuje popęd czy pobudkę do dalszego wciąż powtarzania i czyni je łatwiej wykonalnymi, aż stają się nieświadome.

Powtarzanie działania powoduje powstawanie nawyków, które są zarówno pożyteczne jak i szkodliwe. Szczególnie szkodliwe po pewnym czasie stają się nie uświadamianym nawykiem, który powtarza się jak granie tej samej melodii. Nie zawsze jest to zdrowe dla harmonijnego rozwoju dziecka, a może okazać się wręcz niebezpieczne. Ponadto nawyki (szczególnie przekazywane pokoleniowo jako tzw. "gotowe wzorce" , bez myślenia co one wywołują), ograniczają człowieka – tworzą z niego „utarty szlak”.

Idee, wyobrażenia, emocje, odczucia i dążenia oraz ich kombinacje grupują się, tworząc kompleksy i podosobowości, które znajdują i używają środki dla osiągnięcia swych celów, czasem bez świadomości i niezależnie od nich, a nawet przeciw świadomej woli.

Powstają w ten sposób tzw. podosobowości – role rodzinne, osobiste i społeczne. Jest to prawo nazwane przez Baudoina „Prawo finalizmu podświadomego” i jest używane w sugestii i autosugestii. To prawo ma fundamentalne znaczenie. Rzadko jesteśmy bowiem świadomi psychologicznych lub psychofizjologicznych mechanizmów, które produkują fizyczne zmiany i zewnętrzne akcje. Jest to rzeczywiste misterium między psychologicznymi i fizycznymi faktami. Znajomość tego prawa jest bardzo ważna, ponieważ człowiek znając swe kompleksy, zaczyna nad nimi pracować, modyfikuje je i harmonizuje w całość siebie, stąd nie pozwala być przez nie zdominowanym. Pokazuje to też naturę spontaniczności.

Pożądania, popędy lub dążenia i emocje mają tendencję i domagają się wyrażenia.

Popędy i dążenia tworzą dynamiczny aspekt psychologicznego życia. Ale ich natura, pochodzenie, wartości różnią się znacznie. Dlatego powinny być rozpoznane i zbadane obiektywnie. Praktycznym problemem jest to, w jaki sposób dać odpowiednie i konstruktywne, przynajmniej nie powodujące szkód dla otoczenia, zdrowe wyrażenie tych dążeń, pożądań, emocji itd. Gdy będą zablokowane, pojawi się stres psychiczny i nerwowy, który wyrazi się w ciele, powodując choroby psychosomatyczne. Tego rodzaju nieumiejętność wyrażenia w zdrowy sposób emocji wywołuje konkretne negatywne skutki u dzieci Psychiczne energie, które nie są wyrażone i nie zużyte do działania, akumulują się w ciele, działając w nim na poziomie nieświadomym i prowokując fizyczne objawy. Jest to źródło wielu psychologicznych i psychosomatycznych problemów. Noszą jednocześnie klucz do świadomej transformacji i sublimacji różnych popędów np. seksualnych czy agresywnych.

Energie psychiczne mogą znaleźć wyrażenie: a) bezpośrednio ( rozładowanie – catharsis); b) pośrednio – poprzez symboliczną akcję; c) poprzez proces transmutacji.

Wiadomo, że energia nie może być zniszczona, a jedynie przemieniona w inny jej rodzaj. Wyrażenie bezpośrednie jest najbardziej zdrowym i naturalnym zadowoleniem podstawowych potrzeb i tendencji. Symboliczne działanie jest także satysfakcjonujące i uwalniające jak bezpośrednie wyrażenie (np. odreagowanie negatywnych emocji). Formami transmutacji są transformacja i sublimacja. Mają one specjalne znaczenie i dają szybkie i najlepsze rozwiązania wielu podstawowych ludzkich problemów. Transformacja energii jest naturalnym procesem znanym od najdawniejszych lat, jako tzw. „horyzontalna” i „wertykalna”, na wielu poziomach funkcjonowania człowieka, w tym metabolizmu czy biologicznym, gdzie zachodzi stale (np. procesy regulacyjne), jak również psychologicznym. Szczególnie ważnym jest transformacja dążenia walki i agresji, ponieważ tworzy bardziej efektywne drogi eliminowania międzyludzkich konfliktów i zapobiegania wojnom. Podobnego rodzaju zastosowania ma dla transformacji i sublimacji energii seksualnych. Niezbędne w edukacji rodziców i nauczycieli i dzieci i młodzieży w domu i w szkole – jak radzić sobie z nadmiarem psychicznej energii (w tym seksualnej lub negatywnych emocji i znajdowanie właściwych sposobów transformacji.

Wszystkie powyżej opisane prawa mają zasadnicze znaczenie w oddziaływaniach słów na siebie i drugiego człowieka. Poddaję je pod rozwagę w trakcie czytania następnych rozdziałów.

Przypisy