Wydanie elektroniczne

Nicholas Sparks

(ur. 1965)

Współczesny pisarz amerykański wydawany w milionowych nakładach i ponad 30 językach. Serca czytelników podbił swoim debiutem, opublikowaną w 1997 powieścią Pamiętnik. Kolejne – m.in. Noce w Rodanthe, Anioł Stróż, kontynuacja Pamiętnika zatytułowana Ślub, Prawdziwy cud, I wciąż ją kocham, Wybór, Szczęściarz, Ostatnia piosenka oraz Bezpieczna przystań – plasowały się przez wiele miesięcy w czołówce światowych rankingów sprzedaży. Najnowszy bestseller pisarza nosi tytuł The Longest Ride. Po twórczość Sparksa chętnie sięgają producenci filmowi. Na ekranach kin zagościły adaptacje Listu w butelce (z Kevinem Costnerem i Robin Penn Wright), Jesiennej miłości (z Mandy Moore), Nocy w Rodanthe (z Richardem Gere i Diane Lane), Pamiętnika (z Rachel McAdams), I wciąż ją kocham (z Amandą Seyfried), Ostatniej piosenki (z Miley Cyrus), Szczęściarza (z Zackiem Efronem) oraz Bezpiecznej przystani (z Joshem Duhamelem).

www.nicholassparks.com

Tego autora

PAMIĘTNIK

ŚLUB LIST W BUTELCE

JESIENNA MIŁOŚĆ

NOCE W RODANTHE

NA RATUNEK

NA ZAKRĘCIE

ANIOŁ STRÓŻ

TRZY TYGODNIE Z MOIM BRATEM

PRAWDZIWY CUD

OD PIERWSZEGO WEJRZENIA

SZCZĘŚCIARZ

WYBÓR

I WCIĄŻ JĄ KOCHAM

OSTATNIA PIOSENKA

BEZPIECZNA PRZYSTAŃ

DLA CIEBIE WSZYSTKO

Tytuł oryginału:

THREE WEEKS WITH MY BROTHER

Copyright © Nicholas Sparks & Michael Sparks 2004

All rights reserved

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 2005

Polish translation copyright © Elżbieta Zychowicz 2005

Redakcja: Barbara Nowak

Ilustracja na okładce: Mikhail Dudarev/Shutterstock

Projekt graficzny okładki: Andrzej Kuryłowicz

ISBN 978-83-7885-128-8

Wydawca

WYDAWNICTWO ALBATROS A. KURYŁOWICZ

Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa

www.wydawnictwoalbatros.com

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Naszej rodzinie – z miłością

Przyjaciel kocha w każdym czasie, a bratem staje się w nieszczęściu

Księga Przysłów, 17, 17

Podziękowania

Przy okazji pisania książki zawsze ma się do czynienia z bardzo wieloma osobami, którym należą się podziękowania, i jak zwykle nazwiska się powtarzają.

Przede wszystkim musimy podziękować naszym żonom, Cathy i Christine, bez których nigdy nie powstałaby ta książka.

Oraz naszym dzieciom – Milesowi, Ryanowi, Landonowi, Lexie i Savannah (Nicholasa) oraz Alli i Peyton (Micaha). Nie potrafilibyśmy wyobrazić sobie życia bez nich.

Nie mniej wdzięczni jesteśmy Theresie Park z Sanford Greenburger i Jamiemu Raabowi z Warner Books, naszej agentce i redaktorowi. Praca z nimi jest prawdziwą przyjemnością.

Larry Kirshbaum i Maureen Egen, dyrektor naczelny oraz prezes Warner Books, byli na tyle uprzejmi, by uwierzyć w nasz projekt, za co również składamy im dzięki.

Jennifer Romanello, Edna Farley, Emi Battaglia, Julie Barer, Shannon O’Keefe, Peter McGuigan, Scott Schwimer, Howie Sanders, Richard Green, Flag, Denise DiNovi, Lynn Harris, Mark Johnson, Courtenay Valenti i cała reszta zasługują na nasze serdeczne podziękowania za rozmaite role, jakie odegrali w naszym projekcie.

I wreszcie dziękujemy pracownikom TCS, jak również naszym towarzyszom podróży, a zwłaszcza wspaniałym Bobowi i Kate Devlinom. Wycieczka z wami była naprawdę fantastyczna.

Prolog

Przyczyną powstania tej książki był prospekt turystyczny, który otrzymałem pocztą wiosną dwa tysiące drugiego roku.

W domu Sparksów był to zwykły dzień. Lwią część poranka i wczesnego popołudnia spędziłem, pracując nad powieścią Noce w Rodanthe, ale pisanie nie szło mi dobrze i próbowałem jakoś przebrnąć przez ten dzień. Nie udało mi się napisać tyle, ile zaplanowałem, i nie miałem pojęcia, co napiszę jutro, nie byłem więc w najlepszym nastroju, gdy w końcu wyłączyłem komputer, mówiąc sobie, że na dziś dosyć.

Życie z pisarzem nie jest łatwe. Zdaję sobie z tego sprawę, ponieważ żona niejednokrotnie mnie o tym informowała i uczyniła to po raz kolejny tamtego dnia. Szczerze mówiąc, wysłuchiwanie takich rzeczy nie należy do przyjemności i choć łatwo byłoby mi przejść do defensywy, wiedziałem, że kłótnia z żoną nigdy niczego nie rozwiązywała. Toteż zamiast się z nią spierać, nauczyłem się brać ją za ręce, zaglądać głęboko w oczy, i wypowiadać te trzy magiczne słowa, które każda kobieta pragnie usłyszeć:

– Masz rację, kochanie.

*

Niektórzy ludzie uważają, że skoro odniosłem względny sukces jako autor powieści, pisanie musi przychodzić mi bez najmniejszego wysiłku. Wiele osób wyobraża sobie, że codziennie przez kilka godzin „zapisuję pomysły, które wpadają mi do głowy”, a następnie spędzam resztę dnia, bycząc się przy basenie z żoną i planując kolejne egzotyczne wakacje.

W rzeczywistości nasze życie niewiele różni się od życia przeciętnej rodziny klasy średniej. Nie zatrudniamy służących, nie podróżujemy wiele i chociaż w naszym ogrodzie jest basen, otoczony ogrodowymi krzesłami, nie pamiętam, kiedy na nich odpoczywaliśmy z tej prostej przyczyny, że ani moja żona, ani ja nie mamy czasu, by usiąść w ciągu dnia i oddawać się słodkiemu lenistwu. Mnie nie pozwala na to moja praca. Mojej żonie – rodzina. A ściślej mówiąc, dzieci.

A mamy ich pięcioro. Nie byłoby to dużo, gdybyśmy byli pionierami, ale w dzisiejszych czasach to dość, by niektórzy unosili ze zdziwieniem brwi. W zeszłym roku, kiedy byliśmy z żoną w podróży, wdaliśmy się w rozmowę z innym młodym małżeństwem. Rozmawialiśmy o wielu sprawach, aż wreszcie wypłynął temat dzieci. Owa para miała dwójkę, wymienili ich imiona. Moja żona wytrajkotała ciurkiem imiona naszych.

Na chwilę zapadło milczenie. Tamta kobieta próbowała się połapać, czy dobrze nas zrozumiała.

– Macie pięcioro dzieci? – spytała w końcu.

– Tak.

Kobieta położyła ze współczuciem dłoń na ramieniu mojej żony.

– Zwariowałaś?

Nasi synowie mają dwanaście, dziesięć i cztery lata, nasze córki bliźniaczki niedługo skończą trzy, i choć jest wiele rzeczy, których jeszcze nie wiem o świecie, jedno wiem z całą pewnością, a mianowicie to, że dzieci w osobliwy sposób pomagają człowiekowi patrzeć na wszystko z właściwej perspektywy. Starsze dzieciaki już się orientują, że zarabiam na utrzymanie pisaniem powieści, mimo że czasami mam wątpliwości, czy którekolwiek z nich rozumie, co oznacza tworzenie literatury. Kiedy spytano mojego dziesięcioletniego syna podczas prezentacji w klasie, w jaki sposób ojciec zarabia na życie, wypiął dumnie pierś i oznajmił: „Mój tatuś gra na komputerze przez cały dzień!”. Natomiast mój najstarszy syn często mówi mi z absolutną powagą: „Pisanie książek jest łatwe. Trudne jest tylko stukanie w klawiaturę”.

Podobnie jak wielu autorów pracuję w domu, ale na tym kończą się wszelkie podobieństwa. Mój gabinet nie jest ustronnym sanktuarium gdzieś wysoko na piętrze, sąsiaduje z salonem. Kiedy czytam, że niektórzy pisarze muszą mieć absolutny spokój, żeby móc się skoncentrować, cieszę się, że nigdy nie potrzebowałem ciszy do pracy. Całe szczęście, w przeciwnym razie nie napisałbym chyba ani słowa. Musicie zrozumieć, że w naszym domu panuje nieustanny rejwach, od chwili gdy rano wstajemy, aż do momentu kiedy wieczorem padamy na nie do cna wykończeni. Jeden dzień w naszym domu dałby się we znaki niemal każdemu. Po pierwsze, nasze dzieci rozpiera energia. Ogromna energia. Wręcz niesamowita energia. Pomnożona przez pięć, wystarczyłaby do oświetlenia Clevelandu. I dzieciaki jakimś cudownym sposobem karmią się nawzajem swoją energią, każde z nich pochłania i odbija energię drugiego. Nasze trzy psy też ją wykorzystują, chyba żywi się nią cały dom. Na zwykły dzień składają się: przynajmniej jedno chore dziecko, poniewierające się po kątach salonu zabawki, które w tajemniczy sposób pojawiają się z powrotem, choć przed chwilą zostały odłożone na miejsce, szczekanie psów, śmiech dzieci, dzwoniący raz po raz telefon, przesyłki dostarczane oraz wysyłane za pośrednictwem FedExu i UPS, dziecięce marudzenie, nieodrobione zadania, zepsuty sprzęt gospodarstwa domowego, szkolne wypracowania na jutro, o których dzieci przypomniały sobie w ostatniej chwili, trening baseballu, trening piłkarski, trening gimnastyczny, trening taekwondo, przychodzący i wychodzący mechanicy dokonujący napraw, trzaskanie drzwiami, dzieci ganiające się po korytarzu, dzieci gubiące rzeczy, dzieci dokuczające sobie nawzajem, dzieci proszące o coś do jedzenia, dzieci mazgające się, ponieważ upadły i się potłukły, dzieci zwinięte w kłębek na twoich kolanach albo dzieci płaczące, bo potrzebują cię DOKŁADNIE W TEJ CHWILI! Kiedy moi teściowie wyjeżdżają po tygodniowej wizycie, nigdy nie udaje im się zdążyć na samolot. Mają podkrążone oczy i oszołomione miny cierpiących na nerwicę frontową weteranów, którzy wyszli cało z lądowania na plaży w Omaha. Zamiast pożegnania mój teść kręci głową i mówi szeptem:

– Powodzenia. Będzie wam potrzebne.

Moja żona traktuje całą tę krzątaninę jako coś absolutnie normalnego. Jest cierpliwa i rzadko się denerwuje. Prawdę mówiąc, najczęściej wygląda tak, jak gdyby znajdowała w tym przyjemność. Moja żona, pozwolę sobie dodać, jest święta.

Albo też faktycznie jest niespełna rozumu.

*

W naszym domu wyjmowanie poczty ze skrzynki należy do moich obowiązków. W końcu ktoś musi się tym zajmować, zatem od początku naszego małżeństwa jest to jedno z tych drobnych zadań, które przypadły mi w udziale.

Dzień, w którym otrzymałem pocztą prospekt, nie różnił się niczym od innych. Sześciomiesięczna wówczas Lexie była przeziębiona i nie pozwalała, by moja żona położyła ją do łóżeczka. Miles pomalował psu ogon fluorescencyjną farbą i głośno się tym popisywał. Ryan powinien był uczyć się do sprawdzianu, lecz zostawił w szkole podręcznik i postanowił „rozwiązać” problem, sprawdzając, jaka ilość papieru toaletowego da się spłukać w muszli klozetowej. Landon malował po ścianach – znowu – i nie mogę przypomnieć sobie, co robiła Savannah, ale bez wątpienia było to coś niepokojącego, jako że już w wieku sześciu miesięcy zdążyła wiele się nauczyć od swego rodzeństwa. Dodajmy do tego, że telewizor był włączony na pełny regulator, gotował się obiad, psy szczekały, telefon dzwonił i cały ten harmider sięgał zenitu. Przypuszczałem, że nawet moja anielska żona goni resztkami sił. Odsunąłem się od komputera, wziąłem głęboki oddech i wstałem od biurka. Wszedłszy do salonu, objąłem spojrzeniem świat, który wyraźnie oszalał, i instynkt – właściwy wyłącznie mężczyznom – podpowiedział mi, co mam robić. Odchrząknąłem, czując, że uwaga wszystkich chwilowo koncentruje się na mnie, i oznajmiłem spokojnie:

– Idę sprawdzić, czy był już listonosz.

Chwilę później znalazłem się za drzwiami.

*

Ponieważ nasz dom znajduje się z dala od szosy, przejście do skrzynki i z powrotem zajmuje mi zwykle pięć minut.

W momencie gdy zamknąłem za sobą drzwi, pandemonium przestało istnieć. Szedłem powoli, rozkoszując się ciszą.

Kiedy znalazłem się z powrotem w domu, spostrzegłem, że moja żona próbuje sczyścić zaślinione okruszki herbatników z bluzki, trzymając na rękach obie bliźniaczki. Landon stał u jej stóp, ciągnąc ją za spodnie i próbując zwrócić na siebie uwagę. Równocześnie pomagała starszym chłopcom w odrabianiu lekcji. Serce wezbrało mi dumą z powodu jej zdolności do wykonywaniu tak wielu zadań naraz, i to tak sprawnie, podniosłem więc do góry plik listów, żeby mogła je zobaczyć.

– Wyjąłem listy ze skrzynki – powiedziałem.

Podniosła na mnie wzrok.

– Nie wiem, co bym bez ciebie zrobiła – odparła.

– Jesteś naprawdę ogromnie pomocny.

– Po prostu robię to, co do mnie należy – zauważyłem, kiwając głową. – Nie masz mi za co dziękować.

Podobnie jak wszyscy dostaję bzdurne przesyłki, oddzieliłem więc ważną korespondencję od nieważnej. Zapłaciłem rachunki, przejrzałem artykuły w kilku czasopismach i zamierzałem właśnie wpiąć resztę do segregatora na ulotki reklamowe, gdy mój wzrok padł na prospekt, który odłożyłem w pierwszej chwili na stertę przeznaczoną do wyrzucenia. Miał nadruk Uniwersytetu Notre Dame i reklamował „Podróż do krainy czcicieli nieba”. Wycieczka nosiła nazwę Niebo i Ziemia i obejmowała trzytygodniową podróż dookoła świata na przełomie stycznia i lutego dwa tysiące trzeciego roku.

Interesujące, pomyślałem, i zacząłem czytać uważnie. Program wycieczki – ni mniej, ni więcej, tylko prywatnym odrzutowcem – obejmował ruiny Majów w Gwatemali, ruiny Inków w Peru, kamienne giganty na Wyspie Wielkanocnej oraz polinezyjskie Wyspy Cooka. Przewidywał również zwiedzanie góry wyspowej Ayers Rock w Parku Narodowym Uluru w Australii, świątyni Angkor Wat, Pól Śmierci i Muzeum Ludobójstwa w Phnom Penh w Kambodży; grobowca Tadż Mahal i fortecy Amber w Dżajpurze w Indiach; zespołu kościołów wykutych w skale w Lalibeli w Etiopii; komory grobowej hipogeum na Malcie, a także innych starożytnych sanktuariów; i wreszcie – jeśli pogoda będzie sprzyjała – możliwość obejrzenia zorzy polarnej w Norwegii, w Tromsø – mieście położonym jakieś pięćset kilometrów za północnym kręgiem polarnym.

Kiedy byłem dzieckiem, zawsze fascynowały mnie starożytne kultury i dalekie kraje, toteż czytając opisy każdego z proponowanych postojów, myślałem: Zawsze chciałem to zobaczyć. Nadarzała się okazja odbycia najwspanialszej w życiu podróży do miejsc, które od dzieciństwa poruszały moją wyobraźnię. Kiedy skończyłem przeglądać prospekt, westchnąłem. Może pewnego dnia…

Teraz zwyczajnie nie miałem czasu. Trzy tygodnie z dala od dzieci? Od żony? Od pracy?

Niemożliwe. Idiotyczne, toteż nie pozostaje mi nic innego, jak zapomnieć o tym. Wsunąłem prospekt na spód sterty.

*

Trudność polegała na tym, że w żaden sposób nie potrafiłem zapomnieć o wycieczce.

Widzicie, jestem realistą i liczyłem się z tym, że Cat (zdrobnienie od Cathy) i ja będziemy mieli w przyszłości okazję wyruszyć razem w jakąś podróż. Wiedziałem, że być może kiedyś uda mi się przekonać żonę, by pojechała ze mną zobaczyć Tadż Mahal czy Angkor Wat, lecz Wyspa Wielkanocna, Etiopia lub gwatemalska dżungla nie wchodziły w grę. Leżą bowiem tak daleko i jest tak wiele innych rzeczy do zobaczenia i miejsc na świecie, które chciałoby się odwiedzić, że podróż do tak oddalonych rejonów zawsze będzie należała do kategorii „Może pewnego dnia…”. Byłem niemal absolutnie przekonany, że to „pewnego dnia” nigdy nie nastąpi.

A tu nadarzała się szansa obejrzenia tego wszystkiego za jednym zamachem, toteż dziesięć minut później – kiedy kakofonia w salonie ucichła równie tajemniczo, jak wybuchła – stałem w kuchni z żoną, otwarty prospekt leżał na bufecie. Wyliczałem główne atrakcje, niczym dziecko opisujące pobyt na letnim obozie, a Cathy, która dawno już przywykła do moich fantastycznych pomysłów, po prostu słuchała, gdy plotłem bez ładu i składu. Kiedy skończyłem, pokiwała głową.

– Hmm… – mruknęła.

– Czy to jest dobre hmm czy złe hmm?

– Ani takie, ani takie. Zwyczajnie zastanawiam się, po co mi to pokazujesz. Przecież nie możemy wyjechać.

– Jasne – odparłem. – Pomyślałem tylko, że może chciałabyś rzucić na to okiem.

Moja żona, która zna mnie lepiej niż ktokolwiek inny, wiedziała, że kryje się za tym coś więcej.

– Hmm – powtórzyła.

*

Dwa dni później spacerowaliśmy z żoną po okolicy. Nasi najstarsi synowie biegli przed nami, my pchaliśmy w wózkach pozostałą trójkę dzieciaków, kiedy wróciłem do tematu.

– Myślałem o tamtej podróży – powiedziałem niby od niechcenia.

– Jakiej podróży?

– Tej dookoła świata. Opisanej w prospekcie, który ci pokazywałem.

– Dlaczego?

– Cóż… – Wziąłem głęboki oddech. – Chciałabyś pojechać?

Przeszła kilka kroków, zanim mi odpowiedziała.

– Oczywiście, że bym chciała. Z pewnością to wspaniała eskapada, ale niestety nierealna. Jak mogłabym zostawić dzieci na trzy tygodnie? A gdyby tak coś się stało? Nie ma mowy, byśmy zdążyli wrócić w razie jakiegoś wypadku. Ile jest rejsów nawet do takiego miejsca jak Wyspa Wielkanocna? Lexie i Savannah to ciągle jeszcze maleństwa i potrzebują mnie. Zresztą wszystkie dzieciaki mnie potrzebują…

– Umilkła na chwilę. – Może inne matki zdecydowałyby się na taki wyjazd, ale nie ja.

Skinąłem głową. Znałem z góry jej odpowiedź.

– A czy miałabyś coś przeciwko temu, gdybym ja pojechał?

Przyjrzała mi się bacznie. Już i tak podróżowałem wiele w związku z moją pracą i z promocją książek. Zajmowało mi to dwa, a nawet trzy miesiące w roku i moje wyjazdy zawsze były trudne dla rodziny. Mimo że czasem nie jestem zbyt skory, by rzucać się na łeb na szyję w rozszalałe pandemonium, nie jestem też w domu kompletnie nieprzydatny. Zgodnie z rozkładem swego dnia Cat często bywa poza domem – jada od czasu do czasu śniadanie z przyjaciółkami, regularnie udziela się w szkole, ćwiczy w siłowni, grywa w karty z grupką pań i załatwia rozmaite sprawy. Oboje zdajemy sobie sprawę, że musi wyrwać się z domu, żeby całkiem nie zwariować. W takich chwilach odgrywam rolę samotnego ojca. Kiedy jednak wyjeżdżam, robienie czegokolwiek poza domem nastręcza jej trudności, jeśli nie staje się w ogóle niemożliwe. Nie wpływa to najlepiej na samopoczucie mojej żony.

W dodatku nasze dzieci lubią mieć koło siebie oboje rodziców. Możecie sobie wyobrazić, że kiedy wyjeżdżam, rozgardiasz w naszym domu potęguje się, jakby miał zapełnić lukę wywołaną moją nieobecnością. Wystarczy powiedzieć, że Cathy zaczyna mieć dość tych podróży. Rozumie, że są nierozerwalnie związane z moją pracą, nie oznacza to jednak, że je lubi.

Dlatego pytanie było niebezpieczne.

– To dla ciebie naprawdę tak bardzo ważne? – spytała w końcu.

– Nie – odpowiedziałem szczerze. – Jeśli nie chcesz, żebym pojechał, to nie pojadę. Ale mam ochotę.

– I pojechałbyś sam?

Pokręciłem przecząco głową.

– Prawdę mówiąc, myślałem o tym, żeby wybrać się tam z Micahem – odparłem, mając na myśli mojego brata.

Szliśmy parę kroków w milczeniu, po czym Cat spojrzała mi w oczy.

– Myślę – powiedziała – że to naprawdę wspaniały pomysł.

*

Gdy wróciliśmy ze spaceru – ja w stanie oszołomienia pomieszanego z niedowierzaniem – udałem się do gabinetu, żeby zadzwonić do Kalifornii, do mojego brata.

Słyszałem sygnał w słuchawce telefonu, dźwięk bardziej odległy niż na linii naziemnej. Micah nigdy nie odbierał telefonu stacjonarnego. Jeśli chciałem z nim porozmawiać, musiałem dzwonić na komórkę.

– Cześć, Nicky – zaćwierkał. – Co się dzieje?

Mojemu bratu wyświetla się numer dzwoniącego, poza tym wciąż ma w zwyczaju zdrabniać moje imię jak w dzieciństwie. Jeśli chodzi o ścisłość, przestano nazywać mnie Nickym w piątej klasie.

– Mam coś, co, jak sądzę, cię zainteresuje.

– No to gadaj.

– Przysłano mi pocztą pewien prospekt i… w każdym razie, krótko mówiąc, jestem ciekaw, czy miałbyś ochotę wybrać się ze mną w podróż dookoła świata. W styczniu.

– Jaką podróż?

Przez następne kilka minut opisywałem główne atrakcje, przerzucając jednocześnie prospekt. Gdy skończyłem, po drugiej stronie panowało milczenie.

– Doprawdy? – spytał. – I Cat zamierza cię puścić?

– Powiedziała, że tak. – Zawahałem się. – Posłuchaj, wiem, że to poważna decyzja, toteż nie wymagam od ciebie natychmiastowej odpowiedzi. Mamy mnóstwo czasu, zanim będziemy musieli potwierdzić rezerwację. Chciałem tylko, żebyś to przemyślał. To znaczy, jestem pewien, że musisz uzgodnić wszystko z Christine. Trzy tygodnie to dużo czasu.

Christine jest żoną mojego brata. W tle słyszę cichy płacz ich nowo narodzonej córeczki Peyton.

– Jestem pewien, że Christine nie będzie miała nic przeciwko temu. Ale spytam ją i oddzwonię.

– Chcesz, żebym wysłał ci prospekt?

– Oczywiście – odpowiedział. – Chyba powinienem wiedzieć, dokąd się wybieramy, prawda?

– Wyślę go dzisiaj FedExem – obiecałem. – I wiesz co, Micah?

– Tak?

– To będzie najwspanialsza podróż w naszym życiu.

– Jestem tego pewien, braciszku. – Oczyma wyobraźni widziałem, jak Micah uśmiecha się po drugiej stronie linii.

– Jestem tego pewien.

Pożegnaliśmy się, po czym, gdy odłożyłem słuchawkę, zacząłem przyglądać się rodzinnym fotografiom, stojącym na półkach w moim gabinecie. Przeważnie są to zdjęcia dzieci – kiedy jeszcze były niemowlętami, i późniejsze – kiedy uczyły się chodzić. Było wśród nich zdjęcie wszystkich pięciorga, zrobione podczas ostatniej Gwiazdki, zaledwie dwa miesiące wcześniej. Obok stała fotografia Cathy. Pod wpływem impulsu wziąłem ramkę do ręki, myśląc o poświęceniu, na jakie się zdobyła.

Nie, bynajmniej nie zachwyciła jej perspektywa mojego wyjazdu na trzy tygodnie; nie będzie mnie pod ręką do pomocy przy pięciorgu dzieciach. Na jej barki spadnie cały ten ciężar, podczas gdy ja będę podróżował sobie po świecie.

Dlaczego wobec tego tak łatwo się zgodziła?

Jak już powiedziałem, żona rozumie mnie lepiej niż ktokolwiek inny i doskonale zdawała sobie sprawę, że moje gwałtowne pragnienie wyjazdu mniej się wiąże z samą podróżą, a bardziej z chęcią spędzenia czasu z moim bratem.

I dlatego jest to opowieść o braterskich uczuciach.

Jest to opowieść o Micahu i o mnie, jak również o całej naszej rodzinie. Opowieść o tragedii i radości, nadziei i wzajemnym wspieraniu się. Opowieść o tym, jak obaj dojrzewaliśmy, zmienialiśmy się i wybraliśmy różne życiowe drogi, ale jakimś sposobem staliśmy się sobie jeszcze bliżsi. Innymi słowy, jest to opowieść o dwóch podróżach. Tej, która zaprowadziła brata i mnie do egzotycznych miejsc na świecie, i drugiej, w założeniu najwspanialszej w życiu, która sprawiła, że staliśmy się najlepszymi przyjaciółmi.

Rozdział 1

Wiele historii rozpoczyna się od prostej lekcji, nasza opowieść rodzinna nie stanowi wyjątku. Gwoli zwięzłości, streszczę ją.

Na początku zostały poczęte dzieci – my. A płynąca z tego nauczka – przynajmniej według mojej katolickiej matki – brzmi:

– Zawsze pamiętaj, że niezależnie od tego, co mówi Kościół, naturalna metoda antykoncepcji nie zdaje egzaminu.

Spojrzałem na nią, w tamtym czasie dwunastoletni chłopiec.

– Chcesz przez to powiedzieć, że my wszyscy jesteśmy dziełem przypadku?

– Tak, dokładnie wszyscy.

– Ale szczęśliwego przypadku, prawda?

– Najszczęśliwszego – odpowiedziała z uśmiechem.

Mimo to, wysłuchawszy tej opowieści, nie byłem całkiem pewny, co myśleć. Z jednej strony było oczywiste, że mama nie żałuje, iż nas ma, z drugiej strony natomiast moje ego cierpiało, gdy myślałem o sobie jako o czymś przypadkowym lub zastanawiałem się, czy moje pojawienie się na świecie nie było skutkiem wypicia jednego za dużo kieliszka szampana. Posłużyło to jednak wyjaśnieniu pewnych spraw, ponieważ zawsze ciekawiło mnie, dlaczego nasi rodzice nie odczekali trochę, zanim zdecydowali się na dzieci. Z pewnością nie byli jeszcze gotowi na nas, ale też nie wydaje mi się, żeby byli już gotowi na małżeństwo.

I matka, i ojciec urodzili się w tysiąc dziewięćset czterdziestym drugim roku, a obaj dziadkowie służyli w wojsku we wczesnym okresie drugiej wojny światowej. Dziadek ze strony ojca był zawodowym oficerem. Mój tata, Patrick Michael Sparks, spędził dzieciństwo, przenosząc się z jednej bazy wojskowej do drugiej i wychowując się głównie pod opieką matki. Był najstarszy z pięciorga rodzeństwa, bardzo inteligentny. Uczył się w szkole z internatem w Anglii, zanim przyjęto go na Uniwersytet Creighton w Omaha, w Nebrasce. Tam właśnie poznał moją mamę, Jill Emmę Marie Thoene.

Podobnie jak ojciec mama była najstarsza z rodzeństwa. Miała trójkę młodszych braci i sióstr. Dorastała w Nebrasce, gdzie na całe życie pokochała konie. Jej ojciec był przedsiębiorcą, który prowadził rozmaite firmy. Kiedy mama miała kilkanaście lat, był właścicielem kina w Lyons, małym miasteczku liczącym kilkuset mieszkańców, położonym w bok od autostrady, pośród pól uprawnych. Mama twierdziła, że kino stało się w pewnym stopniu przyczyną jej wyjazdu do szkoły z internatem. Podobno wysłano ją tam, ponieważ została przyłapana na całowaniu się z chłopakiem, chociaż gdy spytałem o to moją babcię, stanowczo temu zaprzeczyła.

– Twoja matka zawsze lubiła opowiadać niestworzone rzeczy – poinformowała mnie babcia. – Plotła, co jej ślina na język przyniosła, żeby zobaczyć waszą reakcję, dzieciaki.

– Dlaczego więc wysłaliście ją do szkoły z internatem?

– Z powodu wszystkich tych morderstw – wyjaśniła babcia. – W tamtym czasie zamordowano wiele dziewcząt w Lyons.

Rozumiem.

Tak czy owak, po ukończeniu szkoły mama, podobnie jak ojciec, studiowała na Uniwersytecie Creighton, i przypuszczam, że to podobieństwo losów moich rodziców wzbudziło ich wzajemne zainteresowanie. Obojętne, jaki był powód, zaczęli umawiać się na randki na drugim roku studiów i stopniowo zakochali się w sobie. Chodzili ze sobą nieco ponad rok i mieli oboje po dwadzieścia jeden lat, kiedy pobrali się trzydziestego pierwszego sierpnia tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego trzeciego roku, przed rozpoczęciem ostatniego roku na uczelni.

Po upływie kilku miesięcy zawiodła naturalna metoda regulacji urodzin i mama dostała swoją pierwszą nauczkę ze wszystkich trzech. Pierwszego grudnia tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego czwartego roku urodził się Micah. Wiosną okazało się, że mama znowu jest w ciąży i trzydziestego pierwszego grudnia tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego piątego roku urodziłem się ja. Kolejnej wiosny znowu okazało się, że jest w błogosławionym stanie z moją siostrą Daną i od tej chwili wzięła kwestię zapobiegania ciąży w swoje ręce.

Po uzyskaniu licencjatu tata postanowił zrobić magisterium w dziedzinie zarządzania na Uniwersytecie Minnesota i cała rodzina przeniosła się jesienią tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego szóstego roku w okolice Watertown. Moja siostra Dana urodziła się, podobnie jak ja, trzydziestego pierwszego grudnia, a mama została w domu, poświęcając się wychowywaniu nas, tymczasem ojciec w ciągu dnia chodził na zajęcia, a wieczorami pracował jako barman.

Ponieważ moich rodziców nie było stać na płacenie wysokiego czynszu, mieszkaliśmy sporo kilometrów za miastem, w starym wiejskim domu. Matka przysięgała, że w nim straszy. Po wielu latach powiedziała mi, że widziała i słyszała późno w nocy różne rzeczy – płacz, śmiech i ciche rozmowy – ale gdy tylko wstawała, żeby zajrzeć do nas, odgłosy cichły.

Bardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem jest to, że uległa halucynacjom. Nie dlatego, że była wariatką – moja mama należała chyba do najbardziej opanowanych ze wszystkich znanych mi osób – lecz dlatego, że musiała przez pierwsze kilka lat żyć w absolutnym skołowaniu i wyczerpaniu. I nie mam tu na myśli zmęczenia, któremu można łatwo zaradzić, śpiąc dłużej przez parę dni. Mówię o rodzaju niekończącego się fizycznego, umysłowego i emocjonalnego przemęczenia, które sprawia, że człowiek czuje się, jak gdyby kręcił się w kółko, pociągany za uszy, zanim padnie na kuchenny stół. Jej życie musiało przypominać absolutne piekło. Rozpoczynając je z trójką maluchów, zawiniętych w pieluchy z tetry, była kompletnie wyobcowana – z wyjątkiem chwil, kiedy przyjeżdżała z wizytą babcia – przez kolejne dwa lata. Nie było w pobliżu rodziny, która służyłaby pomocą. Byliśmy biedni jak myszy kościelne i mieszkaliśmy tam, gdzie diabeł mówi dobranoc. Mama nie mogła nawet wybrać się do najbliższego miasteczka, ponieważ ojciec jeździł samochodem zarówno na uczelnię, jak i do pracy. Jeśli dodać do tego parę zim w Minnesocie, gdzie śnieg sięgał dosłownie po dach, odjąć od równania wiecznie zajętego ojca i dorzucić niekończące się marudzenie i płacz niemowlęcia oraz niewiele starszych brzdąców, to nawet wtedy nie jestem pewien, czy można sobie wyobrazić, jak musiała być nieszczęśliwa. Mój tata nie był szczególnie pomocny – w tym momencie swego życia po prostu nie mógł. Często zastanawiałem się, dlaczego nie podjął stałej pracy, ale nie zrobił tego. Wszystko, na co go było stać, to dorywcza praca i chodzenie na zajęcia. Wychodził z domu wcześnie rano i wracał, gdy wszyscy dawno już leżeli w łóżkach. Toteż, poza trójką małych dzieci, mama nie miała w ogóle z kim rozmawiać. Mijały dni, a nawet tygodnie bez pogawędki z kimś dorosłym.

Ponieważ Micah był najstarszy, mama obarczyła go obowiązkami, które znacznie wykraczały poza możliwości dziecka w jego wieku – z pewnością większymi niż kiedykolwiek powierzyłbym moim dzieciom. Od maleńkiego wbijała nam do głowy staroświeckie, typowe dla Środkowego Zachodu wartości, i w krótkim czasie mój brat otrzymał polecenie: „Twoim zadaniem jest zajmowanie się bratem i siostrą, bez względu na to, co się będzie działo”. I robił to, kiedy miał trzy latka. Pomagał karmić mnie i moją siostrzyczkę, kąpał nas, zabawiał, pilnował, gdy dreptaliśmy niepewnie po podwórku. W naszych rodzinnych albumach są zdjęcia Micaha kołyszącego siostrę do snu i jednocześnie karmiącego ją z butelki, choć był niewiele od niej większy. Później zrozumiałem, że było to dla niego dobre, ponieważ człowiek musi nauczyć się poczucia odpowiedzialności. Nie pojawia się ono jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki pewnego dnia tylko dlatego, że nagle jest człowiekowi potrzebne. Ale ja sądzę, że skoro często traktowano Micaha jak dorosłego, naprawdę uwierzył, że jest dorosły i należą mu się pewne prawa. Chyba to właśnie sprawiło, że poczuł się dorosły na długo przedtem, zanim poszedł do szkoły.

Prawdę mówiąc, moje najwcześniejsze wspomnienia związane są z bratem. Miałem dwa i pół roku, a Micah trzy i pół. Był weekend pod koniec lata, trawa wyrosła na trzydzieści centymetrów. Tata zamierzał ją skosić, wyciągnął kosiarkę z szopy. Micah uwielbiał kosiarkę, pamiętam jak przez mgłę, że mój brat błagał ojca, by pozwolił mu kosić, chociaż nie był dość silny, by ją pchać. Ojciec, rzecz jasna, nie pozwolił, ale mój brat – który ważył zaledwie piętnaście kilogramów – nie potrafił zrozumieć logiki sytuacji. Ani, jak powiedział mi później, nie zamierzał pogodzić się z takim nonsensem.

Przytaczam jego własne słowa: „Postanowiłem uciec”.

Wiem, co teraz myślicie. Miał zaledwie trzy i pół roku – jak daleko mógł uciec? Mój najstarszy syn Miles zagroził, że ucieknie, będąc w tym samym wieku.

– Proszę bardzo – powiedzieliśmy z żoną. – Tylko pamiętaj, żeby nie pójść dalej niż za róg.

Miles, który był łagodnym i nieśmiałym chłopcem, naprawdę nie wypuściłby się dalej niż za róg, no i Cathy i ja obserwowalibyśmy go z kuchennego okna.

Ale mój brat był innym dzieckiem Jego tok myślenia był następujący: Ucieknę daleko, a ponieważ mam się zawsze zajmować bratem i siostrą, wobec tego muszę chyba zabrać ich ze sobą.

Tak też uczynił. Załadował naszą osiemnastomiesięczną siostrzyczkę do wózka, wziął mnie za rękę i skradając się za żywopłotem, żeby rodzice nas nie zauważyli, ruszył z nami w stronę miasteczka. Nawiasem mówiąc, do miasteczka były trzy kilometry i trzeba było przejść na drugą stronę ruchliwej dwupasmowej szosy.

Prawie nam się udało uciec. Pamiętam, że maszerowaliśmy przez pola zarośnięte zielskiem niemal mojego wzrostu, przyglądając się motylom, które wzbijały się w kierunku bezchmurnego nieba. Mieliśmy wrażenie, że minęła cała wieczność, zanim dotarliśmy do szosy. Staliśmy na poboczu – trójka dzieciaków poniżej czterech lat, jedno z pieluchą – zmagając się z silnymi podmuchami wiatru, gdy tymczasem ogromne ciężarówki i samochody osobowe przemykały obok nas z prędkością stu kilometrów na godzinę, w odległości nie większej niż pół metra. Pamiętam, jak brat przykazywał mi: „Kiedy ci powiem, masz biec bardzo szybko!”, jak również dźwięk klaksonów i pisk opon po tym, gdy krzyknął: „Biegnij!”, a ja podreptałem przez drogę, starając się dotrzymać mu kroku.

Później pamiętam wszystko jak przez mgłę – zmęczyłem się, zgłodniałem, aż w końcu wgramoliłem się do wózka, w którym siedziała moja siostra, a brat ciągnął nas niczym zaprzęgowy husky. Ale pamiętam również, że byłem z niego dumny. To była frajda, to była przygoda. I pomimo wszystko czułem się bezpieczny. Opiekował się mną Micah, a przecież mama powtarzała mi zawsze: „Rób, co ci każe twój brat”.

Nawet wtedy uczyniłem, co mi kazano. W przeciwieństwie do mojego brata w dzieciństwie posłusznie wykonywałem polecenia.

Pamiętam też, że po jakimś czasie szliśmy wiaduktem ku szczytowi wzgórza. Gdy już się tam znaleźliśmy, przed nami rozpostarła się panorama miasta w dolinie. Wiele lat później zrozumiałem, że musieliśmy zniknąć na kilka godzin – małe nóżki mogły pokonać w takim tempie zaledwie jakieś trzy kilometry – i przypominam sobie jak przez mgłę, że brat obiecywał nam lody. Właśnie w tym momencie usłyszeliśmy krzyk i gdy obejrzałem się przez ramię, zobaczyłem matkę biegnącą jak szalona drogą za nami. Wołała, żebyśmy się zatrzymali, wymachując dziko nad głową packą na muchy.

Przy sposobności dodam, że był to jej sposób karania nas. Packa na muchy.

Mój brat nienawidził packi na muchy.

*

Micah bezsprzecznie był najczęściej z nas karany packą. Mama lubiła ją, bo mimo że uderzenie nią piekło, tak naprawdę nie bolało, poza tym rozlegał się głośny dźwięk, gdy packa stykała się z pieluchą lub spodenkami. Wrażenie robił przede wszystkim sam dźwięk – przypominający pękanie balonika – i po dziś dzień czuję dziwny rodzaj podniecenia, kiedy używam packi, tłukąc owady w moim domu.

Nie minęło od tego wydarzenia wiele czasu, gdy Micah ponownie uciekł z domu. Z jakiegoś powodu – nieważne jakiego – popadł w tarapaty i tym razem to mój ojciec poszedł po packę. Do tej pory Micahowi znudził się kompletnie ten sposób wymierzania kary, toteż gdy zobaczył, że ojciec sięga po packę, oznajmił z mocą:

– Nie trzepniesz mnie tym.

Tata odwrócił się z packą w ręku i właśnie wtedy Micah wystartował. Siedząc w salonie, przyglądałem się, jak mój czteroletni brat wystrzelił z kuchni jak z katapulty, przemknął obok mnie i pobiegł po schodach na górę; ojciec deptał mu po piętach. Słyszałem głośne tupanie na górze, gdy mój brat wykonywał w sypialni rozmaite akrobacje, a następnie śmignął z powrotem na dół po schodach, znowu mnie minął i wypadł przez drzwi kuchenne, poruszając się szybciej, niż kiedykolwiek widziałem.

Tata, ciężko dysząc – przez całe życie był nałogowym palaczem – zbiegł z łoskotem po schodach i ruszył za nim. Nie widziałem żadnego z nich przez kilka godzin. Gdy zapadł zmierzch, a ja leżałem już w łóżku, podniosłem wzrok i zobaczyłem mamę, która przyprowadziła do naszego pokoju Micaha. Otuliła go do snu i pocałowała w policzek. Mimo ciemności widziałem, że jest brudny. Wysmarowany błotem, wyglądał, jak gdyby spędził ostatnie kilka godzin pod ziemią. Gdy tylko mama wyszła, spytałem Micaha, co się stało.

– Powiedziałem mu, że nie będzie mnie bił packą – odparł.

– I co, zbił cię?

– Nie. Nie mógł mnie złapać. A potem nie mógł mnie znaleźć.

Uśmiechnąłem się, myśląc: Wiedziałem, że ci się uda.

Rozdział 2

Po upływie dwóch dni, od chwili gdy wysłałem Micahowi informację o wycieczce, zadzwonił telefon. Siedziałem przy biurku w moim gabinecie, brnąc przez kolejny trudny dzień pisania. Kiedy podniosłem słuchawkę, Micah zaczął niemal natychmiast trajkotać:

– Ta podróż jest… fantastyczna – powiedział. – Czy widziałeś, dokąd pojedziemy? Na Wyspę Wielkanocną i do Kambodży! Zobaczymy Tadż Mahal! Będziemy w australijskim buszu!

– Wiem – wtrąciłem – czy to nie brzmi wspaniale?

– To więcej niż wspaniałe. Po prostu niesamowite! Zauważyłeś, że w Norwegii czeka nas przejażdżka saniami z psim zaprzęgiem?!

– Tak, wiem…

– A w Indiach będziemy jeździli na grzbietach słoni!

– Wiem…

– Czekają nas niezapomniane przeżycia!

– A więc Christine zgodziła się na twój wyjazd?

– Mówiłem ci, że jadę.

– Wiem. Ale czy Christine nie ma nic przeciwko temu?

– Skłamałbym, mówiąc, że jest zachwycona, ale dostałem pozwolenie. To znaczy… Afryka! Indie! Kambodża! Z moim bratem? Co miała powiedzieć?

Mogła powiedzieć, że się nie zgadza, pomyślałem. Mają dwie córeczki – zaledwie dwumiesięczną Peyton i dziewięcioletnią Alli – a Micah zamierzał wyjechać tuż po pierwszych urodzinach Peyton. Byłem jednak pewien, że Christine, podobnie jak Cathy, rozumiała, że Micahowi potrzebny jest kontakt ze mną, w równym stopniu jak mnie jest potrzebny kontakt z nim, aczkolwiek z innych przyczyn. Jako bracia zaczęliśmy polegać na sobie w sytuacjach kryzysowych, a to zaufanie pogłębiło się jeszcze, gdy dorośliśmy. Wspieraliśmy się wzajemnie w borykaniu z osobistymi i uczuciowymi problemami, przeżywaliśmy swoje wzloty i upadki. Nauczyliśmy się wiele, wspomagając się wzajemnie, i podczas gdy rodzeństwo często bywa sobie z natury bliskie, w przypadku Micaha i mnie było to coś więcej. Jego głos zawsze sprawiał, że wracałem pamięcią do naszego wspólnego dzieciństwa, jego śmiech nieuchronnie przywoływał odległe wspomnienia, dawno zapomniane obrazy, rozwijające się bez ostrzeżenia niczym flagi w wietrzny dzień.

– Halo? Nick? Jesteś tam?

– Tak, jestem. Zamyśliłem się.

– O czym? O wycieczce?

– Nie – odpowiedziałem. – Myślałem o przygodach, jakie nam się przytrafiały, kiedy byliśmy małymi dziećmi.

– W Minnesocie?

– Nie. W Los Angeles.

– Dlaczego przyszło ci to na myśl?

– Nie jestem całkiem pewny – przyznałem. – Czasami tak po prostu bywa.

*

W tysiąc dziewięćset sześćdziesiątym dziewiątym roku przeprowadziliśmy się do Inglewood w Kalifornii, zostawiając za sobą mroźne zimy w Minnesocie. Mojego ojca przyjęto na program doktorancki na Uniwersytecie Południowej Kalifornii i zamieszkaliśmy w osiedlu komunalnym dla biedoty, przynajmniej niektórzy je za takie uważali. Dokładnie w samym środku Los Angeles, gdzie społeczność, wśród której mieszkaliśmy, wciąż żyła gniewnymi wspomnieniami zamieszek w Watts. Byliśmy jedną z niewielu białych rodzin w zaniedbanym budynku mieszkalnym, który nazywaliśmy domem, a naszymi najbliższymi sąsiadami były prostytutki, handlarze narkotyków i członkowie gangów.

Mieszkanie było malutkie – dwie sypialnie, salon i kuchnia – ale jestem pewien, że mama uważała to za ogromny postęp w stosunku do życia, jakie wiodła w Minnesocie. Mimo że w dalszym ciągu nie mogła liczyć na pomoc rodziny, po raz pierwszy od dwóch lat miała sąsiadów, z którymi mogła porozmawiać, nawet jeśli różnili się od ludzi, wśród których dorastała w Nebrasce. Mogła też wybrać się do sklepu spożywczego na zakupy albo przynajmniej wyjść na dwór i widzieć ludzi.

Na ogół dzieci myślą z czcią o swoich rodzicach i w moim wypadku nie było inaczej. Ciemnowłosa, ciemnooka, o mlecznej karnacji, mama wydawała mi się piękna. Mimo trudów naszego wczesnego życia nie pamiętam, by kiedykolwiek wyładowywała na nas swoją frustrację. Była jedną z tych kobiet, które są stworzone do tego, by być matkami, i kochała nas bezwarunkowo. To my byliśmy jej życiem, na wiele sposobów. Uśmiechała się częściej niż jakakolwiek znajoma mi osoba. Jej uśmiech nigdy nie był fałszywy, w rodzaju tych wymuszonych, które sprawiają, że skóra na tobie cierpnie. To były niezmiennie szczere uśmiechy, na których widok mieliśmy ochotę podbiec do niej i rzucić się w ramiona, zawsze dla nas otwarte.

Tata natomiast stanowił dla mnie na ogół zagadkę. Miał rudoblond włosy, piegi i był podatny na oparzenia słoneczne. Z nas wszystkich tylko on miał muzyczne upodobania. Grał na harmonijce ustnej i na gitarze, gwizdał w nieopanowany sposób, kiedy był zestresowany, czyli wedle naszych obserwacji – zawsze. Nie chodzi o to, żebyśmy mieli do niego pretensje. W Los Angeles popadł w tę samą wyczerpującą rutynę, co w Minnesocie – zajęcia, nauka i wieczorna praca w charakterze dozorcy i barmana, by zaspokoić nasze podstawowe potrzeby życiowe. Nawet wtedy był zmuszony liczyć na pomoc swoich rodziców oraz teściów, żeby związać jakoś koniec z końcem.

Kiedy przebywał w domu, często był tak zaabsorbowany, że wyglądał na nieobecnego duchem. Takie jest moje niezmienne wspomnienie o ojcu – siedzi przy stole, z głową pochyloną nad książką. Prawdziwy intelektualista, nie należał do tatusiów, którzy grali z dziećmi w piłkę, jeździli na rowerze czy chodzili na piesze wycieczki, nie sprawiało nam to jednak przykrości, ponieważ nigdy nie doświadczyliśmy czegoś takiego. Odgrywał natomiast rolę – w każdym razie wobec nas, dzieci – żywiciela rodziny i ojca służbisty. Jeśli wymykaliśmy się spod kontroli – co zdarzało nam się z niepokojącą częstotliwością – mama groziła, że powie o wszystkim tacie, gdy tylko wróci do domu. Nie mam pojęcia, dlaczego samo to stwierdzenie tak bardzo nas przerażało, bo tata nie był agresywny w każdym razie mama znalazła skuteczną metodę.

Lata spędzone w Minnesocie zbliżyły nas do siebie. Micah, Dana i ja byliśmy dla siebie jedynymi kolegami, w Los Angeles też było tak samo. Mieliśmy wspólną sypialnię, bawiliśmy się tymi samymi zabawkami, niemal zawsze przebywaliśmy w swoim towarzystwie. W sobotnie poranki oglądaliśmy przytuleni do siebie kreskówki w telewizji i godzinami bawiliśmy się figurkami z nieistniejącej już kowbojskiej serii Johnny West. Podobnie jak w serii G. I. Joe, były tam figurki tematyczne – kowboje (rodzina Westów – Johnny, Jane oraz dzieciaki), żołnierze (generał Custer i kapitan Maddox), buntownik (Sam Cobra) oraz Indianie (Geronimo, wódz Cherokee i Waleczny Orzeł), jak również rekwizyty, wśród których znajdowały się forty, kryte wozy, konie i stada bydła. Przez lata musieliśmy zebrać każdy element zestawu co najmniej trzy – lub czterokrotnie. Bawiliśmy się figurkami, wyczarowywaliśmy jedną przygodę za drugą, aż w końcu wyeksploatowaliśmy zabawki tak, że dosłownie się rozpadły.

Ponieważ moja siostra była najmłodsza, wolała spędzać czas w domu z mamą, gdy tymczasem mój brat i ja zaczęliśmy stopniowo odkrywać świat zewnętrzny. Moi rodzice wierzyli chyba – teraz myślę, że dość naiwnie – iż razem będziemy bezpieczni, bez względu na to, jak niebezpieczne są ulice, i pozwalali nam bez ograniczeń penetrować samodzielnie okolicę, zanim jeszcze skończyłem pięć lat. Jedyny warunek, jaki nam stawiali, to żebyśmy wrócili do domu przed kolacją. Ani ojciec, ani matka nigdy nie zawracali sobie głowy ustalaniem, jak daleko wolno nam się wypuścić, dopóki dotrzymywaliśmy umowy, my zaś z Micahem wykorzystywaliśmy tę swobodę do ostatecznych granic. Dokądkolwiek szedł mój brat, ja chodziłem za nim z gwałtownie rosnącym uczuciem uwielbienia dla bohatera. Spędzaliśmy popołudnia, zwiedzając zapuszczone mieszkania albo przyglądając się naszym dorosłym sąsiadkom, które stały wzdłuż bulwaru i nagabywały klientów. Mogliśmy bez końca gapić się na nastolatków naprawiających samochody na parkingu, czasami siadywaliśmy na schodkach z różnymi gangami, gdy chłopcy pili piwo i obściskiwali się ze swoimi dziewczynami. Bawiliśmy się fantastycznie – zawsze mieliśmy coś do zobaczenia i do zrobienia – i nawet kiedy w oddali rozlegały się sporadyczne strzały, nie pamiętam, żeby Micaha lub mnie oblatywał strach.

Obojętne z jakiej przyczyny, byliśmy tam bezpieczni. Chyba dlatego, że każdy, nawet członkowie gangu, wiedzieli, że nie tylko nie stanowimy zagrożenia, lecz prawdopodobnie jesteśmy biedniejsi od nich. Byliśmy rozpaczliwie biedni. Karmiono nas mlekiem w proszku, kartoflami i owsianką –  nie wiedziałem, że mleko ma płynną postać, dopóki nie poszedłem do szkoły. Nigdy nie jadaliśmy w restauracjach, nie zwiedzaliśmy muzeów, nie chodziliśmy na mecze baseballowe ani nawet do kina. Samochód, który kupił mój tata, żeby dojeżdżać do pracy i na uniwersytet, kosztował niecałe sto dolarów. Gdy zaczęliśmy uczęszczać do szkoły, dostawaliśmy jedną parę butów i jedne spodnie na rok. Jeśli się podarły, matka naszywała łaty i rozprasowywała je dopóty, dopóki nasze dżinsy nie wyglądały, jak gdyby były oryginalnie zaprojektowane z łatami na kolanach. Nieliczne zabawki – głównie klocki oraz wspomniane wcześniej figurki rodziny Westów – były prezentami, które otrzymaliśmy na Gwiazdkę lub na urodziny. Nawet nie naprzykrzaliśmy się o wszystko, co zobaczyliśmy w sklepie, kiedy wchodziliśmy tam z mamą.

Dopiero dzisiaj uświadamiam sobie, że prawdopodobnie żyliśmy znacznie poniżej minimum socjalnego. Z pewnością wtedy nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy ani, szczerze mówiąc, nas to nie obchodziło. A mama nie znosiła naszego narzekania, jeśli w ogóle to robiliśmy. Była zdecydowaną zwolenniczką twardego charakteru. Nienawidziła marudzenia, nienawidziła rozczulania się nad sobą, nienawidziła wykrętów i była zdecydowana wyplenić te cechy u swoich dzieci. Jeśli kiedykolwiek powiedzieliśmy coś w stylu: „Ale ja to chcę!”, reakcja mamy była zawsze taka sama. Wzruszała ramionami i odpowiadała spokojnie:

– A to pech, skarbie. To, czego się pragnie, i to, co się otrzymuje, to zwykle dwie całkiem różne rzeczy.

Jej poglądy na twardy charakter przyprawiłyby dzisiejszych rodziców o dreszcz przerażenia. Na przykład gdy Micah zaczynał chodzić do szkoły, działała instytucja autobusu szkolnego, mająca na celu wymuszenie większej integracji szkół ubogiej części śródmieścia. W rezultacie mój brat nie mógł uczęszczać do szkoły na naszej ulicy, lecz musiał iść piechotą ponad kilometr do przystanku autobusowego – ruchliwymi alejami, przez niebezpieczną dzielnicę, na skrót przez złomowisko. Pierwszego dnia zerówki mama odprowadziła go na przystanek; nazajutrz poszedł tam już sam. Przed upływem tygodnia powiedział mamie, że kilka starszych dziewczynek, może z siódmej klasy, ale wielkich dla przedszkolaka, przyparło go do muru na złomowisku. Zabrały mu pieniądze na mleko i zagroziły, że jeśli nie będzie im codziennie przynosił pięciocentówki, zrobią mu krzywdę.

– Powiedziały, że mnie stłuką na kwaśne jabłko – płakał Micah.

Rodzice mogli zaradzić tej sytuacji na kilka sposobów. Mama mogła, na przykład, zacząć odprowadzać go codziennie do szkoły albo pójść z nim raz, stawić czoło dziewczynom i postraszyć je, że jeśli sytuacja się powtórzy, wezwie policję. Mogła też zapewne dowiedzieć się, kim są ich rodzice i porozmawiać z nimi, albo znaleźć kogoś, kto jadąc do pracy, podwoziłby po drodze Micaha do szkoły.

Ale nie nasza mama. Kiedy Micah opowiedział tę historię, wstała od stołu i wyszła z pokoju na kilka minut. Wróciła, trzymając w ręku stary pojemnik na drugie śniadanie z wizerunkiem Roya Rogersa; zardzewiały i powgniatany, należał wiele lat temu do jej młodszego brata.

– Jutro włożymy do tego twoje drugie śniadanie, zamiast do papierowej torby – powiedziała. – Jeśli spróbują zabrać ci pieniądze, po prostu zamachnij się i walnij je pudełkiem. O tak…

Podnosząc rękę niczym pogromca lwów, zaczęła demonstrować mu, jak ma to robić, wymachując pudełkiem szerokimi łukami, a Micah siedział przy stole, przyglądając się.

Nazajutrz mój sześcioletni brat pomaszerował do szkoły z metalowym pojemnikiem na drugie śniadanie. Tak jak obiecały, dziewczyny otoczyły go, gdy nie zgodził się dać im pięciocentówki. Kiedy pierwsza z nich go zaatakowała, zrobił dokładnie to, co kazała mu mama.

Wieczorem w naszej sypialni Micah zdał mi dokładną relację z tego, co się stało.

– Wywijałem wszystkim, czym się dało – powiedział.

– I nie bałeś się?

Pokiwał głową, zaciskając mocno wargi.

– Bałem się, ale nie przestawałem wymachiwać pudełkiem i tłukłem je, dopóki nie uciekły z płaczem.

Dodam, że dziewczyny nigdy więcej mu się nie naprzykrzały.

*

W tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym pierwszym roku przeprowadziliśmy się znowu, tym razem do Playa del Rey – kolejnej dzielnicy Los Angeles. Z oczywistych przyczyn (teraz nocna strzelanina rozlegała się przerażająco blisko) nasi rodzice uważali, że będzie tam bezpieczniej niż w Inglewood.

Zacząłem już wtedy chodzić do zerówki, ale wziąwszy pod uwagę to, że różnica wieku między nami wynosiła rok oraz że Los Angeles w dalszym ciągu dowoziło mojego brata do szkoły, Micah i ja znaleźliśmy się w różnych placówkach. Moi koledzy szkolni przypominali uczniów, jakich można spotkać na przedmieściach Iowa, ale Micah dojeżdżał do szkoły w ubogiej części śródmieścia i był jedynym białym dzieckiem w klasie.

Mimo to popołudnia spędzaliśmy razem, i to po staremu w Inglewood, dwa małe dzieciaki nieobawiające się świata. Wychodziliśmy z naszej kamienicy i godzinami włóczyliśmy się wszędzie tam, gdzie nas nogi poniosły – szliśmy kilka kilometrów, przyglądaliśmy się statkom przycumowanym do nabrzeża albo wdrapywaliśmy się pod spodnią część wiaduktów lub słupów trakcyjnych w poszukiwaniu ptasich jaj, ewentualnie myszkowaliśmy po opuszczonych, niszczejących czy też spalonych domach, mając nadzieję znaleźć coś interesującego, co mogło tam pozostać po dawnych lokatorach. Kiedy indziej znowu wymykaliśmy się na tyły naszego budynku, przechodziliśmy przez kilka ulic i przeskakiwaliśmy kilka płotów, by odwiedzić szkołę średnią. Późnym popołudniem była zwykle pusta, a my uwielbialiśmy jej otwarte boiska, które były znacznie większe niż w naszych podstawówkach. Ścigaliśmy się albo bawiliśmy w chowanego, czasami po prostu spacerowaliśmy po korytarzach, zaglądając do sal lekcyjnych. Pewnego dnia dostrzegliśmy kruka, który nas natychmiast zafascynował. Zaczęliśmy biegać za nim, gdy przefruwał z drzewa na drzewo. Później, ilekroć tam przychodziliśmy, wypatrywaliśmy go i, o dziwo, niemal zawsze znajdowaliśmy. Wołaliśmy go przez chwilę, po czym zajmowaliśmy się czymś innym. Po pewnym czasie kruk się pojawiał na jednym z drzew opodal miejsca naszej zabawy. Wkrótce nie mogliśmy zrobić kroku w sąsiedztwie szkoły, by nie zobaczyć kruka. Zawsze był w pobliżu. Niebawem zdaliśmy sobie sprawę, że nas śledzi.

Zaczęliśmy go karmić. Rzucaliśmy na ziemię kawałki chleba. Kruk sfruwał z gałęzi i zjadał go, po czym odlatywał. Stopniowo zostawał dłużej, pozwalając nam się zbliżyć. Od tego czasu przeszliśmy na karmienie go śliwkami i kruk czuł się z nami coraz swobodniej. Dotarliśmy do punktu, kiedy mogliśmy trzymać śliwkę w wyciągniętej dłoni, a kruk bez wahania podfruwał blisko i zaczynał jeść. Uderzyło nas, że stawał się czymś w rodzaju zwierzęcia domowego, i tak to zaczęliśmy traktować. Pożyczaliśmy nawet aparat fotograficzny od mamy i robiliśmy mu zdjęcia z bliska, po czym dumnie się nimi popisywaliśmy po wywołaniu. Nazwaliśmy kruka Blackie. Blackie był wspaniały. Blackie był super. Blackie, jak się w rezultacie okazało, był potworem.

Odkryliśmy, że ptak zainteresował się nami nawet dużo bardziej niż my nim. Zwłaszcza naszymi włosami. Ponieważ obaj byliśmy blondynami, nasze włosy lśniły w słońcu, a kruki podobno lubią błyszczące przedmioty. Poza tym budują gniazda. Jeśli dodacie obie te cechy, możecie wyobrazić sobie, co się stało.

Pewnego popołudnia byliśmy w szkole, gdy Blackie zaczął nagle zbliżać się ku nam lotem nurkowym, pikując prosto na nasze głowy, wielokrotnie, niczym myśliwiec atakujący okręt. Krakał na nas, rzuciliśmy się więc do ucieczki. Blackie za nami. Mieliśmy wrażenie, że rozpiętość jego skrzydeł znacznie zwiększyła się przez noc, i po chwili biegliśmy, krzycząc wniebogłosy, a kruk śmigał lotem koszącym nad naszymi głowami. Ukryliśmy się w pobliżu pojemników na śmieci, próbując wymyślić sposób powrotu do domu. W końcu odważyliśmy się wychynąć zza kontenerów. Widząc, że droga wolna, puściliśmy się pędem.

Nie mogłem dotrzymać kroku Micahowi, stopniowo zwalniałem coraz bardziej. W tym samym momencie Blackie spadł na mnie z nieba, lądując na mojej głowie, co było najbardziej przerażającą rzeczą, jaka mi się przytrafiła w moim krótkim życiu. Spanikowałem, nie mogąc oddychać, nie mogąc poruszyć ręką ani nogą. Czułem, jak szpony Blackiego wbijają mi się w głowę, i nagle ptak – chyba po to, by jeszcze bardziej spotęgować moje przerażenie – zaczął mnie mocno dziobać, jego łebek podskakiwał w górę i w dół jak kiwak pompowy w szybie naftowym w Oklahomie. Wrzasnąłem. Blackie dziobnął mnie mocniej. I tak to się odbywało. Dziobnięcie, wrzask. Dziobnięcie, wrzask. Dziobnięcie, wrzask. Dziobnięcie, wrzask. Można by pomyśleć, że kruk robił wszystko, co w jego mocy, by wywiercić dziurę w mojej czaszce i wyssać mózg.

Pamiętam jak przez mgłę, że mój brat znikał w oddali – był nieświadom, że Blackie wrócił – aż do mojego pierwszego przeraźliwego krzyku. Zawróciwszy, Micah ruszył z powrotem w moją stronę, wołając, żebym odepchnął ptaka. Ale ja miałem kompletną pustkę w głowie, zamieniłem się w słup soli. Mogłem tylko stać, gdy tymczasem Blackie zabijał mnie, dziobiąc co jakiś czas.

Micah, rzecz jasna, wiedział, co robić. Krzycząc i wymachując jak szalony rękami, zdołał w końcu przepędzić rozwścieczonego diabelskiego ptaka z mojej głowy. Następnie, gdy Blackie znowu pikował na nas, Micah zdjął koszulę i machał nią niczym flagą. Wreszcie kruk wycofał się w bezpieczne schronienie drzew.

W drodze powrotnej do domu było mi wstyd, że tak bardzo się przeraziłem. Micah stawił czoło Blackiemu, gdy tymczasem ja umierałem ze strachu. Micah walczył, gdy tymczasem ja stałem jak wryty. Zacząłem wierzyć, że Micaha, w odróżnieniu ode mnie, stać na wszystko. I starając się mu dorównać, pragnąłem bardziej niż czegokolwiek po prostu być taki jak on.

Rozdział 3

Gdy już zarezerwowaliśmy miejsca na wycieczkę dookoła świata, zaczęliśmy czynić niezbędne przygotowania. Między innymi musieliśmy poddać się kilku szczepieniom, na przykład przeciwko żółtej febrze i wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, jak również załatwić wizy do Indii, Etiopii i Kambodży.

Na przełomie wiosny i lata często rozmawialiśmy z bratem o eskapadzie, lecz dziwna rzecz, im więcej o niej mówiliśmy, tym bardziej różniły się nasze reakcje na myśl o zbliżającej się przygodzie. O ile Micah coraz bardziej ekscytował się myślą o miejscach, które zobaczymy, o tyle mnie ta myśl coraz bardziej niepokoiła. Kiedy dzwonił, chcąc porozmawiać o podróży, złapałem się na tym, że unikam tego tematu.

Nazwijcie to wyrzutami sumienia po fakcie, ale stopniowo zaczynałem mieć uczucie, że moja decyzja była błędem. Chociaż pomysł był podniecający, chociaż bardzo pragnąłem odwiedzić te wszystkie miejsca, nie potrafiłem sobie wyobrazić, że poświęcę na podróż aż trzy tygodnie. Od wieków nie miałem nigdy dość wolnego czasu, dzieląc go między pracę a rodzinę. W domu był wieczny kierat i mnóstwo obowiązków, a pracy zawodowej miałem jeszcze więcej, i myśl o podróżowaniu dla przyjemności nie tylko potęgowała mój niepokój, lecz w dodatku nękało mnie poczucie winy. Gdybym przez miesiąc nie miał pracy, czy nie powinienem go spędzić z dziećmi? Albo z żoną? Skoro już w tej chwili brakuje mi na wszystko czasu, jak, u licha, mogę nawet myśleć o miesięcznej wycieczce dla przyjemności?

Wszystko, co było związane z podróżą, wydawało mi się niewłaściwe. Ale z drugiej strony, skoro już wiecie, w jakim stanie znajdowałem się w dwa tysiące drugim roku, zrozumiecie dlaczego.

Lubię myśleć o życiu w kategoriach strumienia, bystrzy, wodospadów. W życiu każdego człowieka są okresy, kiedy wydaje się, że wszystko płynie gładko. Jesteś w kajaku, wiosłujesz leniwie, podziwiając widoki. Dzień przemija za dniem, wszystko jest zrobione i jakimś cudem nie brakuje czasu na odpoczynek. Potem leniwy strumień zaczyna przyspieszać; w dalszym ciągu udaje nam się radzić sobie ze wszystkim, ale wymaga to trochę więcej wysiłku. Następnie wpadamy na bystrza i ni stąd, ni zowąd wszystko staje się większym wyzwaniem. Może to być jakieś nowe przedsięwzięcie w pracy, może zachorować ktoś w rodzinie, może zdarzyć się przeprowadzka, mogą zwolnić cię z pracy. Nieważne z jakiego powodu, w tych okresach sterujesz kajakiem, usiłując utrzymać się na wodzie. Co rano budzisz się z uczuciem, że już masz zaległości, i każdy dzień staje się szaleńczym wyścigiem z czasem, żeby zdążyć ze wszystkim. A potem bystrza zaczynają kotłować się coraz bardziej i dajesz się im unosić. „Musisz”, „koniecznie potrzebujesz”, „nie masz innego wyboru”. Pędzisz, pędzisz, pędzisz.

W oddali słyszysz huk wodospadu i przekonujesz sam siebie, że jedynym wyjściem jest jeszcze energiczniejsze wiosłowanie. Musisz przedrzeć się przez bystrza i jakimś sposobem dotrzeć do bezpiecznego miejsca, w przeciwnym razie porwie cię woda.

W takiej właśnie sytuacji znajdowałem się przez cały dwa tysiące drugi rok – w samym środku bystrzy wiosłowałem szaleńczo, słysząc coraz głośniejszy huk wodospadu. Umysłowo. Fizycznie. Emocjonalnie. I tak też było przez ubiegłe trzy lata.

Nie jestem z tego dumny. Nie jest to oznaką sukcesu. Takie życie pozbawione jest jakiejkolwiek równowagi i w końcu wodospad cię porwie. Wiem to teraz. Problem polega na tym, że wtedy nie zdawałem sobie z tego sprawy.

Moja żona natomiast wiedziała. Cat należy do tych rzadkich osób, które umieją patrzeć na wszystko z właściwej perspektywy. Jest nie tylko troskliwą matką, lecz ma dziesiątki przyjaciółek, z którymi regularnie rozmawia. Utrzymuje bliskie kontakty ze swoją rodziną i chociaż jest tak bardzo zajęta (pięcioro dzieci, w tym troje poniżej dwóch lat, dostarczyłoby dość zajęcia każdej mamie), nie pozwala sobie na taki gorączkowy pośpiech, jakiego ja najwyraźniej nie potrafię uniknąć. Toteż lepiej niż ktokolwiek inny rozumie, jak bardzo jest mi potrzebne oderwanie się. Wie również, że mam naturalną skłonność do negowania tej potrzeby i że zacznę nagle szukać pretekstu, by nie pojechać na wycieczkę. Albo, co gorsza, jeśli nawet pojadę, nie będę umiał się nią cieszyć i odpoczywać.

Pewnej nocy, gdy już leżeliśmy w łóżku, spytała mnie o wyjazd, ja zaś wymamrotałem, że chyba się rozmyśliłem.

Przewróciła się na bok i popatrzyła mi w oczy.

– Będziesz się świetnie bawił – namawiała mnie. – Poza tym jest ci to potrzebne. Nigdy nie zrobiłeś czegoś takiego.

– Wiem. Ale to naprawdę nie najlepsza pora.

– Nigdy nie będzie najlepszej pory. Zawsze będziesz miał mnóstwo pracy. To część twojej natury.

– Wcale nie.

– Właśnie że tak. Prawda jest taka, że nigdy nie pozwalasz sobie na to, żeby nie być zajętym.

– Tylko przez ostatnie dwa lata.

Cathy pokręciła głową.

– Nie, kochanie. Jesteś zaharowany od chwili, gdy cię poznałam. Nie potrafisz się odprężyć.

– Doprawdy?

– Doprawdy.

Zastanowiłem się nad jej słowami.

– Przez najbliższe dwa lata będę zawalony robotą, ale potem zwolnię tempo. Jestem pewien, że za dwa lata będę miał czas na podobną eskapadę.

– Dwa lata temu mówiłeś to samo.

– Czyżby?

– Tak.

– Wobec tego chyba się myliłem – powiedziałem po chwili milczenia. – Ale tym razem jestem pewien, że mam rację.

Usłyszałem głębokie westchnienie leżącej obok mnie żony.

Mimo jej słów im bardziej zbliżała się jesień, tym niepokój z powodu wycieczki stawał się większy. Mój brat, podobnie jak żona, wyczuł podczas rozmowy telefonicznej, że targają mną mieszane uczucia i zaczął dzwonić częściej, starając się ze wszystkich sił podsycić moje zainteresowanie.

– Część, Nicky – powiedział. – Czy dostałeś już paczkę, którą wysłało nam TCS?

TCS, czyli Transfer and Career Services, to instytucja, która organizowała naszą wycieczkę. Siedziałem przy biurku w gabinecie, pracując nad moją nową powieścią Anioł stróż. W rogu stały dwa duże pudła, których nie dotknąłem od dwóch tygodni.

– Tak, dostałem, ale jeszcze nie otworzyłem.

– Dlaczego?

– Nie miałem czasu.

– No to je otwórz – rzekł niecierpliwie. – Przysłali nam mnóstwo kapitalnych rzeczy. Jest tam kurtka, plecak i walizka… jak również inne gadżety. Poza tym jest też plan podróży…

– Zabiorę się do tego podczas weekendu.

– Powinieneś otworzyć to teraz – nalegał. – Jeśli chodzi o ścisłość, powinieneś dostarczyć im już koniecznie świadectwo zdrowia. I zdecydować się, co chcesz zobaczyć w Gwatemali. Masz do wyboru ruiny albo targ w śródmieściu. Odpowiedź musisz wysłać do końca tygodnia.

Zamknąłem oczy, trapiąc się, że dodano mi właśnie kolejną sprawę do załatwienia.

– Dobrze – odrzekłem. – Zrobię to dzisiaj wieczorem, jeśli mi się uda.

Przez długą chwilę w słuchawce panowała cisza.

– Co jest z tobą? – spytał w końcu Micah.

– Nic – odparłem.

– Nie wydajesz się cieszyć perspektywą podróży.

– Będę się cieszył. To znaczy, kiedy nadejdzie pora wyjazdu. Na razie jestem tak zawalony robotą, że nie miałem czasu o tym myśleć. Będę się emocjonował przed samym wyjazdem. W tej chwili uginam się pod nawałem pracy.

Micah westchnął głośno.

– Popełniasz błąd – powiedział.

– O co ci chodzi?

– Jeszcze się tego nie nauczyłeś? – spytał.

– Oczekiwanie to najważniejsza i najprzyjemniejsza część całej tej podróży. Podniecenie na myśl o miejscach, które odwiedzimy, o ludziach, których poznamy. To wielka frajda w całej eskapadzie.

– Wiem, ale…

– Nie słuchasz mnie, braciszku – przerwał mi Micah.

– Nigdy nie zapominaj, że w życiu ogromnie ważne jest oczekiwanie. Praca jest ważna, rodzina jest ważna, ale bez emocji nie masz nic. Oszukujesz się, jeśli odmawiasz sobie radości z tego, co nadejdzie.

Znowu zamknąłem oczy, zdając sobie sprawę, że mój brat ma rację, lecz gubiłem się we wszystkim, co muszę zrobić.

– Po prostu w tej chwili inne sprawy są dla mnie ważniejsze.

– To właśnie jest w dużej mierze twój problem – powiedział spokojnie Micah. – Zawsze masz inne priorytety.

*

O ile Micah we wczesnym okresie szkoły bywał regularnie zawieszany, o tyle ja za szkołą wprost przepadałem. W pierwszej klasie wszystko było takie łatwe – nauczycielka urocza, dzieci miłe, nic nie wydawało mi się trudne. A jednak Micah, starszy ode mnie o rok, był bardziej zaawansowany w większości przedmiotów. Przynajmniej tak przypuszczałem.

Nasi rodzice zapisali nas do organizacji skautowskiej Wilczęta. Jednym z naszych zadań było zbudowanie drewnianej rakiety, napędzanej kartuszem wypełnionym dwutlenkiem węgla. Do rakiety była umocowana linka, bo później ścigaliśmy się z innymi skautami, którzy również mieli podobne zadanie. Przeszliśmy z Micahem sami kilka kilometrów do centrum rekreacji, obaj zdenerwowani, jak też nam pójdzie. Moja rakieta przegrała w pierwszej rundzie. Rakieta Micaha wygrała i wygrywała w kolejnych rundach. Ostatecznie zajęła drugie miejsce. Byłem jednocześnie dumny z niego i zazdrosny. Wtedy po raz pierwszy doświadczyłem zazdrości wobec mojego brata, spotęgowanej tym, że otrzymał wśród oklasków czerwoną wstążkę. Zdałem sobie sprawę, że nie tylko potrafi zrobić wszystko, ale robi wszystko lepiej ode mnie. Tymczasem wstążeczka, którą ja dostałem – a którą dawano wszystkim przegranym – sprawiła wkrótce, że poczułem się jeszcze gorzej. Właśnie uczyłem się liter – umiałem już czytać krótkie słowa, ale dłuższe były dla mnie często niezrozumiałe. Nie miałem pojęcia, co jest na wstążeczce napisane, wiedziałem wyłącznie, że otrzymywali ją wszyscy, którym się nie powiodło.

Mimo to starałem się ze wszystkich sił, żeby odczytać napis. Składał się z dwóch wyrazów, a drugim z nich było „wyróżnienie”. Tyle wiedziałem od razu, ale pierwsze słowo nie miało dla mnie żadnego sensu, toteż próbowałem je rozgryźć. Zaczynało się na ZA potem było S, a kończyło się na NE… Moje wargi zaczęły układać słowo, gdy nagle zbladłem.

Och nie, pomyślałem. To nie może być…

Wpatrywałem się w to słowo, mrugając i starając się usunąć je siłą woli. Ono jednak nie znikało, każdy mógł je zobaczyć.

Gdy w końcu pojąłem, co oznacza, świat wokół mnie zawirował. Jasne, że ma sens, pomyślałem. Poczułem ściskanie w żołądku, chciało mi się płakać. Widziałem w oddali mojego brata. Stał pośród osób, którym się powiodło, dumnie chwaląc się rakietą i wstążką. Tymczasem tacy jak ja byli dokładnie tym, o czym mówił napis na wstążce.

Zasmarkańcami. Dostałem wstążkę z napisem: „Zasmarkane wyróżnienie”.

Nie pamiętam, jak stamtąd wyszedłem, pamiętam natomiast moją drogę do domu. Micah widział, że jestem przygnębiony, ale kręciłem uparcie głową, kiedy pytał mnie o powód. Wreszcie, gdy uczucia zbyt mnie przytłoczyły, wetknąłem mu do rąk wstążeczkę.

– Widzisz! – wykrzyknąłem. – Moja rakieta jest zasmarkana. To właśnie jest napisane na wstążce.

– Wcale nie.

– Spójrz tylko na to!

Micah gapił się na wstążkę, próbując podobnie jak ja rozszyfrować słowo, po czym powoli spojrzał na mnie z miną, jak gdyby sam również był bliski płaczu.

– To nie jest zbyt miłe – wymamrotał.

Och… nie… miałem rację. Uświadomiłem sobie, że w cichości ducha żywiłem nadzieję, iż źle odcyfrowałem napis. Że odczytałem go opacznie. Że popełniłem błąd. Okazało się jednak, że wcale nie, i poczułem, jak tama powstrzymująca moje emocje zaczyna pękać.

– Tak bardzo się starałem… naprawdę się starałem… – wymamrotałem, pochlipując, i natychmiast wybuchnąłem płaczem. Trząsłem się jak osika i Micah otoczył mnie ramionami, przytulając do siebie.

– Wiem. I twoja rakieta nie była zasmarkana.

– Ale oni uważają, że tak.

– A co cię obchodzą oni? Ja uważam, że twoja rakieta była jedną z najlepszych.

– Wcale tak nie myślisz.

– Właśnie, że tak. Świetnie sobie poradziłeś. Jestem dumny z twojej rakiety. I nigdy więcej nie wrócę do Wilcząt. Nie ma mowy, skoro robią coś takiego.

Nie jestem pewien, czy jego słowa poprawiły mi samopoczucie, czy je pogorszyły. Wiedziałem natomiast, że go potrzebuję.

Wtedy chciałem zapomnieć o wszystkim, ale Micah nie zamierzał darować.

– Nie mogę uwierzyć, że nazwali cię zasmarkańcem – mruczał pod nosem z niedowierzaniem. Za każdym razem gdy to mówił, ramiona opadały mi coraz bardziej.

Gdy wreszcie dotarliśmy do domu, zastaliśmy mamę w kuchni przy szykowaniu obiadu. Odwróciła się do nas.

– Cześć, chłopcy! Jak wam poszło?

Przez długą chwilę żaden z nas nie odpowiadał. Micah wyciągnął do niej swoją wstążkę, trzymając ją w dole, niemal jak gdyby się wstydził.

– Zająłem drugie miejsce – powiedział.

Mama wzięła ją od niego i podniosła do góry.

– Jejku! Moje gratulacje! Drugie, tak?

– Mało brakowało, a wygrałbym – dodał mój brat.

– Cóż, drugie miejsce jest świetne. A tobie jak poszło, Nick?

Zamiast odpowiedzi wzruszyłem ramionami, połykając łzy.

Twarz jej złagodniała.

– Nie dostałeś wstążeczki?

Kiwnąłem głową.

– Dostałeś wstążeczkę?

Znowu kiwnąłem głową, mówiąc:

– Ale to nieważne.

– Oczywiście, że ważne. Mogę ją zobaczyć?

Bez słowa pokręciłem głową.

– Dlaczego, słoneczko?

– Ponieważ – wyznałem w końcu, zaczynając się załamywać – jest na niej napisane, że jestem zasmarkany!

– Łzy popłynęły mi strumieniem, zacisnąłem powieki, próbując powstrzymać się od płaczu.

– Na pewno nic takiego tam nie ma – powiedziała mama.

– Właśnie, że jest – poparłmnie Micah. –Zasmarkany.

Wybuchnąłem jeszcze rozpaczliwszym płaczem i mama objęła mnie mocno.

– Mogę ją zobaczyć.

Może sprawiło to poczucie bezpieczeństwa, jakie ogarnęło mnie w ramionach mamy, w każdym razie zdobyłem się na odwagę i wyciągnąłem z kieszeni wymiętą wstążeczkę. Mama patrzyła na nią przez chwilę, po czym ujęła mnie palcem pod brodę i odwróciła ku sobie moją twarz.

– Tam nie ma słowa „zasmarkany” – wyjaśniła – lecz „zaszczytny”. To dobra rzecz, kochanie. Zaszczytne wyróżnienie mówi o tym, że są dumni z pracy, jaką wykonałeś. To jest pochwała.

W pierwszym momencie nie byłem pewien, czy dobrze usłyszałem, a po chwili, gdy mama wyjaśniła mi znaczenie słowa, poczułem się odrobinę lepiej. Mimo wszystko w głębi ducha wolałbym nie dostać w ogóle żadnej wstążki.

*

W tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym pierwszym roku Los Angeles nawiedziła seria trzęsień ziemi. Pierwsze nastąpiło w samym środku nocy i pamiętam, że obudziłem się, czując, iż łóżko trzęsie się gwałtownie, jak gdyby ktoś usiłował mnie z niego zrzucić.

Dana obudziła się mniej więcej w tej samej chwili i zaczęła krzyczeć. Słyszałem dudnienie i trzaskanie ścian, widziałem, jak przewracają się zabawki. Ziemia falowała, jakby była płynna i choć nie miałem pojęcia, co się dzieje, byłem absolutnie pewien, że to nic dobrego, i przypuszczałem, że jesteśmy w niebezpieczeństwie. Micah również to rozumiał. Wyskoczył z łóżka, chwycił moją siostrę i mnie, pociągając na środek pokoju, jak gdyby chciał nas skupić wokół siebie, lecz jednocześnie w drzwiach naszej sypialni stanął tata. Był kompletnie nagi, wzrok miał błędny. Żadne z nas nigdy przedtem nie widziało ojca nagiego i jego widok był pod pewnymi względami nawet bardziej szokujący od tego, co się działo dookoła. Mama stała tuż za ojcem – w przeciwieństwie do niego miała na sobie szlafrok. Wbiegli do pokoju i przygwoździli nas do podłogi, zwalając się na nas i próbując osłonić całą trójkę własnymi ciałami przed spadającym gruzem.

Ziemia dudniła, ściany się chwiały, ale było coś uspokajającego w naszej ułożonej w stos rodzinie. Mimo że byłem potwornie przerażony, pamiętam niespodziewane uczucie, że wszystko się dla nas dobrze skończy, że jakimś sposobem ten oczywisty dowód miłości i troski rodziców wystarczy, by nas uratować. Dopiero gdy obejrzałem zniszczenia w telewizji, zdałem sobie sprawę, jak źle to wszystko wyglądało. W całym mieście budynki leżały w gruzach, autostrady były zniszczone. Oceniono trzęsienie na siedem i dwie dziesiąte stopnia w skali Richtera, czyli jedno z najsilniejszych, jakie kiedykolwiek zdarzyły się w tej strefie.

Musieliśmy koniecznie zbadać samodzielnie z bratem rozmiary zniszczeń i kilka następnych dni spędziliśmy na badaniu i przeszukiwaniu niczym przedstawiciele Federalnego Centrum Zarządzania Kryzysowego. Może próbowaliśmy w ten sposób pozbyć się strachu, co zdawało egzamin w ciągu dnia. Ale w nocy leżeliśmy w łóżkach, nie mogąc zasnąć, a potem dręczyły nas senne koszmary.

Wstrząsy wtórne ciągnęły się przez kilka dni po pierwszym dużym trzęsieniu. Na początku rodzice za każdym razem wbiegali do naszego pokoju, tak jak tamtej nocy, kiedy zdarzyło się pierwsze trzęsienie, im dłużej jednak to trwało, tym ich reakcja była spokojniejsza, aż w końcu w ogóle przestali wstawać, żeby sprawdzić, co się u nas dzieje. Później to cała nasza trójka pędziła do ich sypialni.

Podczas któregoś z kolei wtórnego wstrząsu wpadliśmy z hukiem do sypialni rodziców i wskoczyliśmy na łóżko, lądując na nich. Usłyszeliśmy zduszone stęknięcie, gdy powietrze uchodziło im z płuc. Tata, najwyraźniej mając dość takiego sposobu budzenia go w środku nocy, podbechtany wezwaniem mamy: „Zrób coś, Mike!”, postanowił raz na zawsze położyć temu kres. Zerwał się z łóżka – znowu nagi, ale tym razem nie zrobiło to już na nas takiego wrażenia – i wykonał coś w rodzaju indiańskiego błagalnego tańca o deszcz pośrodku sypialni. Wymachując ramionami, zataczał kręgi, skandując śpiewnie: „Ustańcie wstrząsy, ojoj, potężne wstrząsy odejdźcie stąd…”. I w chwili gdy przestał krążyć i śpiewnie recytować, ziemia nagle przestała drżeć.

Gapiliśmy się na niego z otwartymi ustami, przejęci nabożnym podziwem, on zaś wgramolił się z powrotem na łóżko i przegonił nas z pokoju.

Chyba nie muszę wyjaśniać, jaki to wydarzenie wywarło wpływ na dziecięce umysły. Gdy już wpełzliśmy pod kołdry na naszych własnych łóżkach, obaj z bratem zrozumieliśmy dokładnie, co to znaczy. Zbieg okoliczności? Raczej nie.