Tytuł oryginału

Nästan död man

Redakcja

Grażyna Mastalerz

Projekt graficzny serii

Magda Kuc

Projekt okładki

Bożena Tokarczyk-Figas

Zdjęcie na okładce

Orhan Cam/Shutterstock

DTP

Marcin Labus

Korekta

Małgorzata Denys

Ewa Jastrun

Copyright © Åke Edwardson 2007

First published by Norstedts, Sweden, in 2007.

Published by agreement with Norstedts Agency.

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2013

Wydanie I

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku. Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

ISBN 978-83-7554-582-1

ul. Alzacka 15a, 03-972 Warszawa
e-mail: wydawnictwo@czarnaowca.pl
Dział handlowy: tel. (22) 616 29 36; faks (22) 433 51 51
Zapraszamy do naszego sklepu internetowego:
www.czarnaowca.pl

Skład wersji elektronicznej:
Virtualo Sp. z o.o.
Virtualo Sp. z o.o.

Dla Rity

Część pierwsza

1

SAMOCHÓD STAŁ Z OTWARTYMI DRZWIAMI. Silnik pracował, reflektory rzucały w noc światło aż do podpory mostu na południu. Scena sprawiała wrażenie nierzeczywistej. Jezdnie były puste. Niebo na zachodzie zdawało się ogromne. Od zmroku wciąż było czerwone, jak gdyby wczoraj nie chciało wpuścić nadchodzącego dnia.

Od północy nadjechał drugi samochód. Kierowca musiał ominąć stojący wóz. Zatrzymał się dwadzieścia metrów dalej i wysiadł. Doleciał go krzyk mewy. Pachniało oleiście i słono. Wszędzie było cicho, jakby most znajdował się w innym, osobnym świecie. Słychać było tylko warkot dwóch silników. Kierowca podszedł bliżej. Auto wyglądało na porzucone. W środku nikogo. Miejsce kierowcy puste. Wszystkie drzwi były otwarte. Wyglądały jak cztery skrzydła, jak gdyby samochód właśnie przeobrażał się w ptaka, żeby opuścić most. Albo w ogromnego, lśniącego czernią owada. Zauważył przelotne mignięcie lakieru, jakby nagły powiew wiatru coś zmienił. Usłyszał okrętowy gwizdek, buczek przeciwmgłowy, coś w tym rodzaju. W dole, na rzece, toczyło się życie. Mgła była cienka jak szkło. Skoczek, pomyślał. Nieszczęśnik, który miał dość, przyjechał i skoczył. Zresztą nie pierwszy raz. Most Älvsborg to numer jeden w kraju, jeśli chodzi o liczbę samobójstw. Do wody daleko. Albo wysoko, jak się spojrzy od dołu. Lądowanie na powierzchni wody wygląda jak uderzenie o beton. Taki skok to decyzja ostateczna. To nie jest wołanie o pomoc.

Wybrał numer centrali policji. Rozpoznał nazwisko i głos oficera dyżurnego.

– Dobry wieczór, mówi Lars Bergenhem.

– Cześć, Lars. Jeszcze nie śpisz o tej porze?

– Stoję przy Älvsborgsbron. Stoi tu lexus, pusty, na jałowym biegu. Otwarte drzwi. Sądzę, że facet skoczył.

– Wyślemy radiowóz. Gdzie dokładnie?

– Od południa. Za szczytem.

– Dobra, już jadą.

Inspektor policji kryminalnej Lars Bergenhem podszedł jeszcze bliżej. Nie był na służbie. Był tylko kierowcą, który przejeżdżał tędy o świcie. Nie musiał się z niczego tłumaczyć. To przypadek, że jechał akurat tędy. Chciałby, żeby to było takie proste.

Mężczyzna próbował omijać największe kałuże. Woda była wszędzie, bajora, niemal stawy, małe jeziorka. Obszedł dokoła kałużę, która wyglądała na głęboką. Na ulicy nie było ruchu. Noc wisiała nad miastem od kilku godzin, przyduszała je. Przeszedł na drugą stronę ulicy. Nie szedł bez celu. Miał zamordować człowieka. Przeszłość to płaszcz, który ciężko wisi na ramionach. Człowiek nosi go w każdą pogodę. Spojrzał w niebo. W górze, nad całym światem, rozpościerało się czarne piekło. W tamtej chwili nie mógł sobie wyobrazić, żeby na drugiej półkuli mógł być jakiś świt czy poranek. Wszędzie była noc. Jego noc. Noc kogoś innego. Czuł w kieszeni ciężar pistoletu. Pistoletu kogoś innego. Dlaczego nie wrzucić go do którejś z kałuż? Przy tej cholernej pogodzie nie znajdą go do następnego lata, a może nawet wtedy nie. Deszcz będzie padał dalej. Miasto zleje się z morzem. Wcale nie jest daleko do morza, praktycznie już tu jest. A rzeka jest szersza niż kiedykolwiek. Idę teraz przez rzekę, właśnie wysadziła zapory. Idę po wodzie. Nie mam dziur w butach, ale woda wlewa się do środka. Czuję, że mam mokre stopy. Przeszedł z zachodu na wschód, przez całe centrum miasta. Czy śledził go samochód? Na początku. Kiedy wychodził z domu. Przez kanał. Widział ten samochód na Allén, to na pewno był ten. Na wysokości pomnika schował się w bramie. Wyszedł, kiedy samochód odjechał. Pieprzone bydlaki. Ale bez sensu było tak myśleć, to tylko marnowanie energii. Powtarzał to sobie w myślach, idąc między ciemnymi domami poniżej dawnego budynku uniwersytetu. Wiele lat temu wchodził tam z nadzieją. Na studiach ciężko pracował. Boże, tyle zmarnowanej energii. Pistolet nie ciążył tak bardzo w kieszeni, kiedy o nim nie myślał. Ale myślał o nim przez całą drogę. O nim i o człowieku, którego miał zastrzelić. Widział go wczoraj. To był pierwszy raz. Wczoraj! Nigdy z nim nie rozmawiał. Twarz. Już jest prawie martwy. Jak ja. Jestem martwym człowiekiem, który chodzi po ulicach. W USA mają na to specjalne określenie. Dead man walking. Idę na egzekucję kogoś innego. Choć to także moja własna. Egzekucja kata, wkrótce. To nastąpi. Znów mruczał do siebie półgłosem, ktoś przechodzący obok na pewno by usłyszał, ale na ulicy nie było nikogo. Padało coraz bardziej. Zatrzymał się przed bramą. Odwrócił się. Samochodu nie było. Czy raczej on go nie widział. Ale tam był, jasne, że tam był. Spojrzał w górę, na fasadę budynku. W większości okien się świeciło. Świeciło się na trzecim piętrze. Był tam balkon. Widział to wczoraj. Widział mężczyznę stojącego na swoim balkonie, patrzącego gdzieś w dal, ponad dachami. Popatrzył na swoją dłoń. Wstukał kod. Dostał go od nich wczoraj. I to też. Zamek zabrzęczał jak mały rój pszczół. Pchnął drzwi.

Bergenhem stał przed porzuconym samochodem. Długo stał na jałowym biegu. Zostawienie tak samochodu na dłużej niż minutę było naruszeniem lokalnych przepisów ruchu drogowego. Bergenhem naciągnął rękawiczki, schylił się i wyłączył silnik. Tylko jeden kluczyk, żadnego łańcuszka ani kluczyka zapasowego. Stał i patrzył na południe. Widział kaskady błękitnego światła z kogutów zaparkowanego radiowozu. Smugi światła mieszały się z niebiesko-czerwonym niebem. Słyszał przeciągłe wycie syreny, jak pozdrowienie. Włączył latarkę i oświetlił wnętrze samochodu. Siedzenia były obite jasną skórą, chyba beżową. Dostrzegł dziurę w oparciu fotela pasażera. Jak po kuli. Nachylił się niżej i poświecił na nią. W środku coś błysnęło. Nachylił się jeszcze niżej. To była kula, z pistoletu albo rewolweru. Miękka wyściółka ochroniła ją, wyglądała na całą, do diabła, to na pewno była kula. Dokładnie oświetlił latarką całe wnętrze, ale nie zauważył innych śladów po kulach. Wycofał się i zadzwonił do centrali.

Przyjechali technicy. Erika Djurberg robiła zdjęcia. Błyski lampy niewiele teraz dawały. Nad morzem i lądem zaczynał się ranek. Kolega Eriki obejrzał wnętrze, a potem zbadał otoczenie. Miejsce jest tak samo ważne jak sam przedmiot. Dlaczego tutaj? Dlaczego nie tam? Dlaczego na moście? Dlaczego nie na lądzie?

– Nie widziałem śladów krwi – oświadczył Bergenhem.

Lars Östensson nie odpowiedział.

– Ale ktoś tam w środku wystrzelił z pistoletu – ciągnął Bergenhem.

– Widzę – powiedział Östensson i podniósł wzrok. – Wygląda na kaliber dziewięć.

Bergenhem skinął głową.

– Ale jeśli mamy szczęście, to może to być coś bardziej niezwykłego – dodał Östensson. – Przekonamy się w garażu.

Zadzwonił do garażu techników policyjnych, do Mölndal, i poprosił, żeby ktoś z nich odholował samochód.

– Znalazłeś właściciela? – zapytał Östensson.

Nie.

Kazał sprawdzić rejestr samochodów, jak tylko wysiadł z auta. Samochód zarejestrowano na niejakiego Rogera Edwardsa, Eckragatan 44, Västra Frölunda. Eckragatan, to na Långedrag. Kawałek dalej na zachód. Z miejsca, gdzie teraz stał, mógł zobaczyć tę dzielnicę albo przynajmniej ją sobie wyobrazić. Widział Nya varvet, Stora Bilingen, bazę marynarki wojennej za Hästevik, Tångudden, a dalej Långedrag.

Podszedł do balustrady i spojrzał w dół. Przerażająca odległość. Otchłań. Widział, jak od zachodu zbliża się niebiesko-biała łódź. Policja wodna z Nya varvet. Jeśli gdzieś tam w dole jest ciało, powinni je znaleźć. Czy to będzie Roger Edwards? Zbyt zmęczony życiem. Próbował się zastrzelić, ale dłoń za bardzo mu drżała, więc zdecydował się na bardziej niezawodny sposób?

– Nie zgłoszono kradzieży tego samochodu – dodał Bergenhem.

Zauważył błysk flesza. Erika stała kilka metrów od niego. Wyglądała, jakby fotografowała przepływającą w dole łódź policyjną i świt nad wejściem do portu. Słońce wschodziło za ich plecami. Je też na pewno sfotografowała. Przez ostatnich kilka tygodni ciągle padało. Wczesna jesień. Zapowiedź sześciu miesięcy mroku, znowu. Coś takiego może doprowadzić człowieka na skraj, do skoku na betonową powierzchnię rzeki.

– To ja lecę na Eckragatan – powiedział Bergenhem, właściwie do nikogo.

Przed Gnistängstunnel jeszcze nic nie zapowiadało korka. Bergenhem skręcił z Västerleden i jechał dalej Torgny Segerstedtgatan. Mgła kłębiła się przed jego samochodem i mieszała ze światłem poranka. Kościół Älvsborgskyrka wystrzelał prosto w szare niebo, szczyt jego wieży wyglądał jak dzida. Bergenhema naszło nieoczekiwanie skojarzenie seksualne: zwierzę o dwóch grzbietach. Udało mu się je odpędzić, kiedy z siedzenia obok wziął płytę i wsunął ją do odtwarzacza. Pijany głos Lucindy Williams zapytał, czy dobrze się czuje. Are you Alright? Nie, nie czuje się alright. Zza zakrętu przy Hinsholmen wyjechał pierwszy tego dnia tramwaj. W takim tempie, jakby był ostatnim dzisiaj albo ostatnim w życiu. Bergenhem nie uważał. Zniosło go na bok, w stronę Henkers Bar & Grill. Na wysokości skrzyżowania z dawną Långedragsvägen zapanował nad samochodem. Przy Palmsundsgatan skręcił w prawo i znalazł się na Eckragatan.

Dom numer czterdzieści cztery był nowy, w stylu Willa Nordic. Proste linie, biały tynk, czerwone i niebieskie detale, kilka okrągłych okien, klimat morski. Kolory zaczęły się wyłaniać z szarości poranka. Bergenhem wysiadł i po kilku krokach stanął przed drzwiami. Działka była niewielka, w Långedrag nie było dużych działek budowlanych, prawie w ogóle nie było działek. Edwards musiał mieć szczęście i dużo pieniędzy. Drzwi były niebieskie, z okrągłym okienkiem. Może szczęście Edwardsa właśnie się skończyło, może właśnie płynęło w ciężkich nurtach rzeki. Może tego właśnie chciał. To nie było nieszczęście. Bergenhem nacisnął dzwonek. Słyszał go w środku jak echo. Dom był pusty i opuszczony, zupełnie jak samochód na Älvsborgsbron. Nikt nie zapalił światła. Nie było widać sąsiadów. Ulica spała, całe Långedrag jeszcze spało. Ludzie nadal leżeli w łóżkach. On też tej nocy leżał w łóżku, tak długo, jak tylko zdołał wytrzymać, a potem wstał, wsiadł w samochód i z Torslandy pojechał do miasta. Martina nie wstała, kiedy siedział w kuchni. Nie biegła za nim, kiedy odjeżdżał sprzed ich szeregowego domku. Nie miała odwagi, pomyślał, widząc swój dom we wstecznym lusterku.

Ten dom był cichy. Bergenhem wrócił do samochodu. Nie był zmęczony. Zjechał z pobocza i ruszył na wschód. Po kilkuset metrach minął mężczyznę. Szedł chodnikiem z przeciwka. Ze spuszczoną głową. Omijał Bergenhema wzrokiem i to przesądziło sprawę. Bergenhem zatrzymał się i wysiadł. Mężczyzna szedł dalej, nawet się nie odwrócił. Bergenhem powstrzymał odruch, żeby go zawołać. Zobaczył, że mężczyzna przechodzi na drugą stronę. Teraz się odwrócił. Bergenhem nadal stał na swoim miejscu. Uniósł dłoń w geście pozdrowienia. I wtedy tamten rzucił się do ucieczki. Przebiegł obok domu Edwardsa i uciekał dalej, w stronę Långedragsskolan, a potem zniknął za wielkim budynkiem szkoły. Zniknął, zanim Bergenhem zdążył zawołać. Ale jak go zawołać? Po nazwisku? Czy to był Edwards? Bergenhem wskoczył do samochodu, wjechał na najbliższy podjazd, nawrócił i pojechał za uciekinierem. Dostrzegł go na Saltholmsvägen. Teraz szedł, jakby uciekanie biegiem było bez sensu. Skręcił w stronę boiska do rugby. Jasność wylewała się znad Hinsholmskilen. Mężczyzna szedł w stronę portu jachtowego. W porannym słońcu jego sylwetka wyglądała jak płaskorzeźba. Bergenhem znów wysiadł i natychmiast poczuł zapach soli i wodorostów.

– Halo! – zawołał.

Mężczyzna nie zareagował. Nawet się nie odwrócił.

– Halo, niech pan zaczeka! – zawołał Bergenhem i puścił się biegiem.

Mężczyzna szedł teraz ścieżką wzdłuż wody. Odwrócił się i dostrzegł go. Znów zaczął biec.

– Halo, niech pan zaczeka! Edwards! Roger Edwards! Policja!

Mężczyzna się nie odwracał. Wbiegł między łodzie. Niedawno wyciągnięto je na ląd po sezonie. Niektóre były jeszcze częściowo zanurzone. Bergenhem widział między kilami nogi mężczyzny. Zatrzymały się. Bergenhem okrążył wielką żaglówkę, za którą stały. Mężczyzna trzymał ręce w górze, jakby się poddawał. Ale dlaczego? Bergenhem zatrzymał się przed nim. Mężczyzna patrzył w ziemię, jego spojrzenie mogło kryć zarówno strach, jak i agresję. Obaj ciężko oddychali. Bergenhem wyciągnął legitymację.

– Bergenhem – wydyszał. – Policja.

– A o… o co chodzi? – odpowiedział mężczyzna. Nie spuszczał wzroku z legitymacji Bergenhema.

– Roger Edwards? – zapytał Bergenhem. – Nazywa się pan Roger Edwards?

Mężczyzna zawahał się, jakby nie pamiętał swojego nazwiska.

– Chodzi o samochód – wyjaśnił Bergenhem. – Samochód Rogera Edwardsa.

Mężczyzna skinął głową.

– To pan jest Edwards.

– Tak… a co z samochodem? Znaleźliście go?

– Znaleźliśmy? Co pan ma na myśli?

– Wczoraj został skradziony.

– Dlaczego nie zgłosił pan kradzieży?

– Nie zdążyłem.

Mówiąc to, spojrzał na Bergenhema. Oczywiste, prymitywne kłamstwo.

– Mam w to wierzyć? – zapytał Bergenhem.

– Gdzie go znaleźliście?

– A gdzie został skradziony?

– Hm… przy Käringsberget. Sprzed sklepu Konsumu.

– Kiedy to się stało?

– Wczoraj wieczorem, mówiłem już. Późnym wieczorem, przed dziesiątą. O dziesiątej zamykają. Śpieszyłem się i wbiegłem do środka, żeby jeszcze zdążyć coś kupić, a kiedy wyszedłem, auta nie było.

– Było zamknięte? – zapytał Bergenhem.

– Hm… nie.

– Dlaczego?

– Mówiłem już, że się śpieszyłem. Zaparkowałem tuż przy wejściu. Kto mógłby pomyśleć, że stamtąd też mogą ukraść?

– A dlaczego tam nie?

– Przecież tam się nic nie dzieje. W tej dzielnicy mieszkają sami porządni, praworządni ludzie.

– W takim razie to musiał być jakiś gość – rzucił Bergenhem.

– Hm… co… no tak.

– Gdzie były kluczyki?

– Chyba w stacyjce, obawiam się.

– Co pan kupował?

– Słucham?

– Co pan kupił w Konsumie?

– Papierosy.

– Okej, wyszedł pan ze sklepu i samochodu nie było. I co pan zrobił?

– Poszedłem do domu.

– Poszedł pan do domu? Pański lexus został właśnie skradziony, a pan spokojnie idzie sobie do domu?

– Śpieszyło mi się.

– Do czego?

– A to już moja sprawa.

– Cała ta historia w żadnym wypadku nie jest tylko pańską sprawą.

– O co tak naprawdę chodzi? – zapytał Edwards. – Okej, nie zdążyłem zgłosić kradzieży. Miałem to zrobić teraz, rano. Gdzie jest samochód?

Bergenhem zastanawiał się krótką chwilę. Kilka mew krążyło nad nimi z zaciekawieniem, tam i z powrotem. Dokąd ich ta historia zaprowadzi? Bergenhem spojrzał na zegarek.

– Teraz pewnie stoi w policyjnym garażu – powiedział.

– Ale dlaczego?

– Ktoś oddał w nim strzał.

– Strzał? Jaki strzał?

Bergenhem nie odpowiedział.

– To nie byłem ja – zapewnił Edwards.

2

KOMISARZ POLICJI KRYMINALNEJ ERIK WINTER stał przy oknie swojego biura z widokiem na Fattighusån. Wiedział, że rzeka gdzieś tam jest, ale w ciemności jej nie widział. Wieczorne światła nadawały sunącym po szybie kroplom deszczu różne barwy, wyglądały jak wzór z koralików. Może to było ładne. Winter miał już na sobie płaszcz przeciwdeszczowy. Był gotów wyjść w tę ciemność. Jeszcze na kilka minut zatrzymały go sprawy, których akta leżały na biurku w dwóch niewielkich stosach. Jedna dotyczyła samochodu porzuconego na Älvsborgsbron, z dziurą po kuli w oparciu fotela. Druga podejrzanych działań w okolicy Hissingen, niewykluczone, że chodziło o przemyt narkotyków.

Wydział dochodzeniowo-śledczy nie mógł obarczać wszystkimi takimi sprawami wydziału narkotykowego.

Na biurku zadzwonił telefon. Winter odwrócił się, przeszedł przez pokój i sięgnął po słuchawkę.

– Słucham?

Rozpoznał niechęć w swoim głosie. Nie lubił tego.

– Może powinnam zadzwonić kiedy indziej – powiedział głos w słuchawce.

– Przepraszam cię, Angelo. Myślałem, że to ktoś inny.

– Kto taki?

– Jakiś cholerny policjant ze złymi wiadomościami, przez które nie będę mógł iść do domu.

– Jest wprost przeciwnie, Eriku.

– Dzięki.

– Więc jesteś wolny i możesz iść do domu.

– To naprawdę dobra wiadomość.

– Jest trochę później, niż się spodziewałam.

– Lilly już śpi?

– Wkrótce będzie.

– Powiedz jej, że się starałem.

– Na pewno zrozumie.

– A jutro wstanę z kurami.

– Z jakimi kurami?

– To takie szwedzkie powiedzenie, Angelo.

– Aha.

– Wstanę rano z kurami, choć przez cały tydzień jest sobota.

– To samo powiedziała dziś Elsa. Chyba śpiewali taką piosenkę w przedszkolu. Sobota przez cały tydzień.

Angela dorastała w Lipsku i Berlinie, zanim jej rodzicom, państwu Hoffmann, udało się wydostać na Zachód, do wolnego świata. Była wtedy dziewczynką. Teraz, jako stosunkowo młoda internistka, pracowała w szpitalu uniwersyteckim Sahlgrenska. Winter był komisarzem o ogólnym zakresie obowiązków w policji kryminalnej, nadal, podobnie jak ona, dość młodym jak na komisarza, ale w policji pracował już dziewiętnaście lat. Wkrótce miał obchodzić dwudziestą rocznicę. Jeszcze przed pięćdziesiątymi urodzinami. Rocznica, urodziny. Chyba rzeczywiście życie jest niekończącą się sobotą.

Winter przechodził przez Heden. Zmierzch już zapadł, wsiąkł w żwirowe podłoże i zrobił miejsce ciemności. Drużyna amatorów rozgrywała mecz piłki nożnej w słabym elektrycznym świetle. Ich okrzyki po kilku sekundach opadały na ziemię. Winter jako junior był całkiem niezłym środkowym obrońcą, mógł grać dalej, wielką karierę miał w zasięgu ręki, gdyby nie poważna kontuzja kolana podczas meczu ze Skogen na Slottskogsvallen pod koniec lat siedemdziesiątych. Rok później klub Sandarna BK musiał szukać nowego talentu. Już nie miał odwagi grać ofensywnie, choć od czasu do czasu grywał jeszcze w zespole policji kryminalnej, póki Halders nie doprowadził do wykluczenia ich z rozgrywek, bijąc sędziego pewnego pięknego wieczoru. Tak pięknego jak ten. Chmury uniosły się, kiedy mrok opadł na miasto, a domy i ulice otoczyła błękitna aureola, tak stosowna do pory roku. Kiedy Winter patrzył w niebo, z północnego zachodu nadleciał chłodny podmuch. Winter musiał mocniej otulić się płaszczem i iść dalej pod wiatr Södra vägen, by potem skręcić w Vasagatan i przeciąć Avenyn. Pod wiatami naprzeciwko Pressbyrån ludzie czekali na swoje tramwaje i autobusy, ale on miał do domu jeszcze tylko siedemset metrów.

Elsa ściągnęła mu drugi but.

– Dziękuję, moja służko.

– Nie jestem twoją służką!

– No to kim jesteś?

– Jestem królową – odparła Elsa i z łoskotem upuściła but na drewnianą podłogę.

– Cśśś… obudzisz siostrzyczkę. Nie obudź księżniczki.

– E tam, ona ciągle tylko śpi.

– Tego bym nie powiedział.

– Ona jest śpiochem!

– A ty, skoro jesteś królową, możesz iść do kuchni i przynieść mi coś do picia, a ja w tym czasie przejdę do salonu.

– A co to salon?

– Nasz duży pokój. Ale w dobrych domach zawsze mówi się salon.

– Przedtem chyba tak nie mówiliśmy?

– Naprawdę?

– Naprawdę. To znaczy, że nie jesteśmy dobrym domem?

– Oczywiście, że jesteśmy, kochanie. Jednym z najlepszych.

– Nie jesteśmy najlepsi?

Winter usłyszał przelotny śmiech. Podniósł wzrok.

– No i jak teraz z tego wybrniesz?

Angela uśmiechała się do niego.

– Jak dobrym domem jesteśmy? – zapytała.

– Tak samo dobrym jak inne dobre domy – powiedział i wstał. – Czy któraś z królowych może przynieść królowi coś dobrego do picia? Król udaje się do salonu.

Bergenhem stwierdził, że siedzi w pracy, na swoim krześle. Pamiętał, że jechał przez Älvsborgsbron, a potem dalej w stronę miasta, ale to wszystko. Przejechał przez centrum, jakby był nieprzytomny. Zaparkował przed komendą. Wszedł do swojego pokoju. Nieprzytomny. Totalny blackout. Wielki Boże. To nie pierwszy raz. Mógł rozjechać jakiegoś nieszczęśnika. Czy z moją głową coś jest nie tak? Tamto uderzenie… to było dziesięć lat temu, może nawet trzynaście. Tak, trzynaście. To nie jest dobra liczba. Myśleli, że nie żyję. Może nawet wyzionąłem na chwilę ducha. Ale nie poświęciłem życia, nie wtedy. To była tylko głupota. I coś jeszcze. Wczoraj jechałem przez most i widziałem samochód. To pamiętam. Rogera Edwardsa też pamiętam. Nie skoczył. Nie zgłosił. Nie strzelał. Tak powiedział. Dużo pytań się nasuwa.

Telefon na biurku wyrwał go z rozmyślań o życiu i śmierci, nadziei, rozpaczy i głupocie.

Odebrał bez słowa i przez chwilę słuchał wzburzonego głosu.

– Nie tutaj – powiedział. – Nie teraz.

Mała królowa wróciła ze szklaneczką whisky. Niosła ją, jakby to był dzban ze złotem, którym zresztą była, a przynajmniej tak wyglądała.

– Jak ty możesz to pić, tato? Fuj!

Poczuł aromat wrzosu i torfu, oceanu i nieba.

– To będzie długa historia, kochanie.

– Opowiedz!

Łyknął ze szklanki. Smaki prawie takie same jak aromaty.

– Opowiedz, tatusiu!

– W krainie zwanej Szkocją dawno, dawno temu mieszkali w grocie nad morzem starzec i staruszka.

Elsa się uśmiechnęła. Słyszała już kiedyś tę historię, a przynajmniej jedną z jej wersji. Winter nie pamiętał, ile wersji opowiedział przez ostatnie lata.

– Nazywali się MacGregor – mówił dalej.

– To znaczy syn – wtrąciła Elsa. – Macdonald znaczy syn.

– Masz rację.

– Tak samo jak ktoś, kto się nazywa Eriksson.

– Właśnie.

– To może ja też będę mogła się nazywać Eriksson, jak będę duża?

– Jeśli zechcesz.

– Ale ja nie jestem synem! To w takim razie będę Eriksdotter, córka Erika!

Winter skinął głową.

– Tylko że wtedy nie będę się już nazywała Winter.

– No tak, może byłoby szkoda.

– A skąd ono się wzięło, tato? Skąd pochodzą nasze nazwiska?

– Tak do końca sam nie wiem, kochanie. Dziadek nazywał się Winter… więc ja i ciotka Lotta też się tak nazywaliśmy.

– To znaczy zima, prawda?

– Tak, jasne.

– Ale my nie piszemy tego tak jak się powinno! Miałam napisać to słowo na tablicy w szkole i pani powiedziała, że zrobiłam błąd. Bo po szwedzku zima pisze się vinter!

– Nasze nazwisko chyba pochodzi z Wielkiej Brytanii – wyjaśnił Winter. – To angielska pisownia. W Göteborgu mieszka całkiem dużo ludzi z angielskimi nazwiskami. Dawno temu przybyło tu wielu Anglików i Szkotów, zajmowali się różnymi rzeczami. I ich nazwiska zostały.

– To znaczy, że może pochodzimy stamtąd – stwierdziła Elsa.

– Może.

– Może pochodzimy ze Szkocji!

– Tak, to nie jest wykluczone.

– A nie możemy się tego jakoś dowiedzieć?

– Chyba tak, myślę, że się da…

– Mama przecież pochodzi z Niemiec! A ty może ze Szkocji. Ale fajowo!

– Tak powiedziała?

– Yes.

– Dawno nie słyszałam tego słowa. Fajowy. Myślałam, że zostało skasowane.

– Wszystko wraca.

– Chciałabym móc czekać na coś fajowego – powiedziała Angela.

– Po co czekać? Może moglibyśmy zrobić coś fajowego teraz?

– Na przykład?

– Choćby wybrać się w podróż. Co powiesz na Szkocję?

– Byliśmy tam całkiem niedawno, Eriku. I wcale nie skończyło się dobrze. Nie chcę teraz do tego wracać.

– Ale teraz to byłby urlop. Tylko urlop. Z dziewczynkami rzecz jasna. Elsa chce zobaczyć grotę, w której MacGregorowie zaczęli produkować whisky. Zanim zjawiła się wredna wiedźma i wszystko zniszczyła.

– Na szczęście jej się nie udało, prawda?

– Nie, Bogu dzięki. Była wredna, ale niezbyt mądra. Dla Elsy nigdy nie jest dość wredna.

– Gdzie ona właściwie jest? Ta grota? Nigdy nie umiałam sobie tego wyobrazić.

– Na zachodnim wybrzeżu. Mallaig. W pobliżu Skye. Trochę trudno to wytłumaczyć. Musimy tam pojechać, to ci pokażę.

– Okej.

– Możemy pojechać wiosną. A po drodze wpaść do Londynu.

– Okej.

– Już dawno nie rozmawiałem ze Steve’em.

– Chętnie się z nimi zobaczę – powiedziała Angela. – Susan dawno się nie odzywała.

– To zróbmy tak.

– Tylko że klinika naciska.

Angela znów dostała propozycję od kliniki w Marbelli. Ostatnią zimę spędzili na Costa del Sol. Perspektywa ponownego wyjazdu była bardzo kusząca. Można by się do tego przyzwyczaić.

– Sam nie wiem – powiedział Winter. – Mam wrażenie, jakbyśmy co najmniej decydowali, czy osiąść tam na dobre.

– Ja też nie wiem – przyznała Angela.

– A ja tutaj jeszcze nie skończyłem.

Nic nie powiedziała.

– Zastanawiasz się, czego jeszcze nie skończyłem? – zapytał Winter i wypił łyk ze szklanki.

– Nic nie mówiłam.

– Ale się zastanawiałaś.

– Może ty to robisz, Eriku.

– Zastanawiam się, czy skończyłem?

– Nie, nad tym, czego nie skończyłeś.

– Czy to jakaś niezrozumiała niemiecka składnia?

– Nie próbuj się wykręcać.

– Nie próbuję się wykręcać.

Ale właśnie to robił. Czego jeszcze nie skończył? Sprawy czyjejś śmierci? Śmierci kolejnego człowieka? Jeszcze jednej śmierci? Kolejny morderca, ofiara, wiele ofiar, kolejni bliscy ofiary, nowe prawdy na warstwie dawnych. Stare lęki powracają jako nowe, tak samo jak stary kac jest dla starego pijaka jak nowy.

Może to było coś we krwi, coś, co nadal krążyło w jego żyłach, teraz wolniej, ale wkrótce popłynie z pełną siłą. To była siła, która brała się z lęków przed tym, co nastąpi wkrótce. Wszystko wracało. Zbrodnie w Göteborgu się nie skończyły. Będą się powtarzały, ale nic już nie będzie takie jak przedtem. Mógł korzystać z doświadczenia, ale tylko do pewnego stopnia. Potem wszystko znów było nowe. Będzie sam, z krwią krążącą i huczącą w żyłach. I to było to, czego chciał. Jeszcze z tym nie skończył.

– Dlaczego ktoś miałby zostawić samochód na Älvsborgsbron i zniknąć? – powiedział.

– Ja bym tego nie zrobiła – odparła Angela.

– Ktoś to zrobił. Zostawił samochód.

– Nie wiecie kto?

– Wiemy, kto jest właścicielem. Ale on twierdzi, że mu ten samochód skradziono.

– A ty myślisz, że nie mówi prawdy?

– Ja nic nie myślę. Tylko czytałem o tym. Bergenhem tamtędy przejeżdżał i znalazł ten samochód.

– Ach tak?

– Nie był wtedy na służbie. Jechał sobie, zobaczył na moście porzucony samochód i wszczął alarm.

– Nie był na służbie?

– Nie. Tak sobie tylko jeździł nocą po mieście.

– To nie brzmi dobrze.

– No nie.

– Jak on się czuje?

– Właściwie nie wiem, Angelo. Jest taki wycofany.

– Rozmawiałeś z nim?

– Jeszcze nie.

– Powinieneś.

– Zamierzam.

– To naprawdę nie brzmi dobrze.

Winter nie odpowiedział. Wyobraził sobie samochód i most, świt i Larsa w środku tego wszystkiego. Taka scena.

Przeszłość to płaszcz, który ciężko wisi na ramionach. Człowiek go nosi przy każdej pogodzie. Nie ma znaczenia, jak te okropne rzeczy go dopadają. Można je stworzyć samemu albo może to zrobić ktoś inny. I nie można tego cofnąć. To, co dobre, odeszło na zawsze. Że też mógł tak myśleć. Chciał tego, ale i nie chciał. Unikał wody. To znaczyło, że nie chciał oglądać mas wody. Inna sprawa, kiedy woda wypływała z kranu. Ale kiedy zbierała się w kałużę, bajoro, staw, basen, sadzawkę… Pod powierzchnią była śmierć. Miała tam być już na zawsze. To była część jego pamięci. Nie, raczej tego, co nie było pamięcią, ale nadal tam było. O tym, co zrobił. Byli tacy, którzy wiedzieli. Wiedzieli więcej od niego. Skąd mogli to wiedzieć? Ale on wiedział jedno. Teraz mogło być tylko gorzej, dla umarłych też. Co za koszmarna myśl.

Bertil Ringmar siedział w swoim fotelu w salonie i zastanawiał się, czy powinien pójść do kuchni i zrobić sobie kanapkę z pasztetem, może dołożyć do tego trochę bekonu i pieczarek, i jeszcze otworzyć piwo. Czy kiedy to zrobi, poczuje się lepiej. Z pewnością dzięki temu poczuje się lepiej. Wstał i poszedł do kuchni. Zrobił sobie kanapkę, podsmażył bekon i pieczarki. Przy kuchennym stole nalał kieliszek winiaku Ödåkra. Butelkę wyjął z zamrażarki. Alkohol był gęsty jak syrop. Szkło pokrywał szron. Wszystko wydawało się w porządku. Zjadł, otworzył kolejne piwo i przeniósł się z butelką z powrotem na fotel. Pił, spoglądając na ogród. Niedługo minie dwadzieścia pięć lat, odkąd tak tu wysiaduje, patrząc na ogród. W ostatnim czasie robi to coraz częściej. Dlaczego właściwie? To ten sam stary ogród, w gruncie rzeczy nawet trudno to uznać za ogród, tylko trochę trawy, kamieni, krzaków i drzew otaczających drewniany dom. Ten sam stary dom. Ten sam stary Ringmar. Nie, do diabła, daj spokój, Bertil. Zostało ci jeszcze prawie dziesięć lat w dumnych szeregach policji. Ciągle masz przed sobą wielkie rzeczy. Wielkie przestępstwa. Straszne przeżycia. Napięcie. Dramaturgia. Jednym słowem: action. To więcej niż dziewięćdziesiąt osiem procent ludzkości śmie sobie wymarzyć, prawdziwa action. Tylko my i przestępcy tego doświadczamy. To jest nasz świat. Mój Boże, ależ ci inni dużo tracą. To dzięki temu można czuć się młodo. Trening fizyczny to część tej pracy, to obowiązkowe. Gdzie w przeciwnym razie byłby mój brzuch? W połowie drogi do ogrodu, do diabła. Niedługo stuknie mi sześćdziesiątka. Przy moich nawykach żywieniowych może już dawno bym nie żył albo właśnie konał. Wstał. Coś się ruszało za żywopłotem. To ten pieprzony palant sąsiad. Zaczął już montować świąteczne oświetlenie. Zostały tylko trzy miesiące. Już obwieszał światełkami wszystko, co miał w ogrodzie, i prawie nie wyłączał. Nie dało się przez to spać przez pół jesieni i całą zimę. Próbował rozmawiać z tym bucem, ale nie pomogło. Krzyczał, ale to też nie pomagało. Zwracał się do odpowiednich urzędów, jakich tylko się dało, ale w tym kraju nikt nie miał odwagi nic zrobić. Jeśli się nic nie robi, nie można zostać skrytykowanym. Nie można zostać skrytykowanym za nic. Lepiej nigdy nic nie robić. Rozważał, czy nie wywołać zwarcia w domu tego idioty, ale to byłoby zbyt oczywiste. Poszedł do kuchni i wyjął butelkę winiaku. Wtedy na blacie zadzwonił telefon.

– Tak?

– Halo? – odezwał się jakiś głos. Brzmiał, jakby dochodził z daleka.

– Tak, słucham. Bertil Ringmar.

W słuchawce zapadła cisza.

– Halo?

Nadal nic.

– Halo? Kto mówi? Kto tam jest, do cholery?

Teraz usłyszał, jak ktoś powoli odkłada słuchawkę.

Wyjrzał przez kuchenne okno, zajrzał prosto do kuchni sąsiada. Dostrzegł sylwetkę. Odkładał telefon. Przypadek? Nie. Terror światełek najwyraźniej mu nie wystarczał.